Accountantsrapport 2021.pdf

Ook zullen de eerste gronden in de verkoop gaan. Er is naar wij hebben begrepen voldoende belangstelling uit de markt (thema Urk op vis). Omdat sprake is agrarisch gebied dienen grondeigenaren te worden uitgekocht, deze procedures zijn nog niet afgerond. De resultaten van de grondexploitatie hangen mede af van de ingeschatte parameters zoals rente, kostenontwikkelingen, en verwachtingen rondom de gronduitgiften.

20

In de grondexploitatie wordt gerekend met 3,5 hectare aan gronduitgiften op jaarbasis vanaf 2023, mede gebaseerd op de ervaringen van andere grondexploitaties. De aannames in de actualisatie zijn zo hebben wij begrepen als voorzichtig gekwalificeerd. We zien dit ook terug in een hoger percentage voor kostenstijgingen (voor 2021 zelfs 6%, daarna 3%). En net als voorgaand jaar heeft uw college door een extern bureau in samenwerking met de projectgroep een ‘kansen- en risicoanalyse’ laten uitvoeren om vast te stellen of de geactualiseerde grondexploitatie voldoende robuust is. De resultaten hiervan geven aan dat de actualisatie een realistisch beeld geeft van de gepresenteerde resultaatverwachtingen. Dat neemt evenwel niet weg dat vanwege de vele onzekerheden, zoals de zeer krappe arbeidsmarkt, oplopende inflatie, een beperkte beschikbaarheid van materialen en de huidige Oekraïne crisis het de vraag is in hoeverre dit in de komende jaar (jaren) impact zal gaan hebben op de uitgangspunten van de grondexploitatie. 7.3.5 Zeeheldenwijk (Schokkerhoek) Op 18 februari 2021 heeft de raad de geactualiseerde grondexploitatie Zeeheldenwijk vastgesteld. Er is door een extern bureau een simulatie uitgevoerd met toepassing van dezelfde uitgangspunten resp. parameters. Het extern bureau komt, zo hebben wij geconstateerd, uit op een minimaal verschil zoals berekend door de gemeente.

Hiermee krijgt de actualisatie een voldoende robuuste onderbouwing dat het gebruikte model rekeningkundig juist is. Bij de actualisatie voor 16 december 2021 is opnieuw een ‘kansen- en risicoanalyse’ uitgevoerd door een extern bureau met het doel een beeld te verschaffen van de robuustheid van de grondexploitatie alsmede inzicht te krijgen in de belangrijkste risico’s en kansen. Doordat er steeds meer duidelijkheid ontstaat over het plan en over de exacte invulling daarvan worden de verwachte opbrengsten en kosten ook zuiverder. De grondexploitatie is nu in de ‘1 e fase’, inclusief de realisatie van de brug. De eerdere veronderstelling dat in 2021 gronden zullen worden verkocht is niet gerealiseerd, mede vanwege lopende (archeologische) onderzoeken. In de herziene actualisatie van december 2021 staan de eerst grondverkopen gepland (najaar 2022). Het verwachte resultaat per 1 januari 2021 op basis van netto contante waarde bedraagt nu nog maar € 282.010. Dit verwachte resultaat is significant lager dan de netto contante waarde per 1 januari 2020 van € 5,2 miljoen. Dit verschil wordt veroorzaakt door de keuze van een nieuw woonprogramma met meer kleine rijwoningen en sociale huurwoningen wat een fors nadelig effect heeft op het resultaat. Daarnaast is een (voorlopig) bedrag opgenomen van € 2,4 miljoen voor de realisatie van de oostelijke randweg (zie paragraaf 7.5). 7.4

Jaarrekening grondexploitaties 2021

Wij hebben kennis genomen van de Jaarrekening grondexploitaties 2021 (afsluiting financiële jaar 2021) van de gemeente Urk. De gemeente stelt deze interne jaarrekening jaarlijks op ten behoeve van het grondbedrijf. Hierin zijn tevens de uitgangspunten, de boekwaarden, de stand van de verschillende reserves, de overige gronden en de kostprijsberekeningen per exploitatie verwerkt. De jaarrekening wordt vastgesteld door uw college. Wij hebben van uw gemeente de onderliggend doorrekeningen en de gehanteerde uitgangspunten beoordeeld; feitelijk gaat het dan over parameters die zo goed mogelijk worden ingeschat.

21

De verwachte eindwaarden resp. contante waarde van de grondexploitaties en de verliesvoorziening zijn hierop gebaseerd. De uitgangspunten in de geactualiseerde grondexploitatie van 16 december 2021 en de verwachte cijfers inclusief de bepaling van de hoogte van de verliesvoorziening zijn in de actualisatie verwerkt. Parameters De gehanteerde parameters zoals rente, inflatie, discontovoet, grondprijsontwikkeling en de looptijd van de grondexploitaties zijn naar onze mening marktconform en/of in lijn met de (verplichte) wijzigingen in het BBV (laatst gewijzigd 2016). Voor de Zeeheldenwijk en de Port of Urk betekent de lange looptijd dat na de 10-jaarstermijn percentages voor grondprijzen- en kostenstijgingen moeten worden aangepast vanwege de grote onzekerheden. Wij hebben geconstateerd dat hiermee bij de actualisering rekening is gehouden. Winstneming Gezien de fase van uitvoering van verschillende grondexploitaties is over 2021 een winstneming gerealiseerd. De winstneming is onderbouwd per complex en bepaald aan de hand van ‘percentage of completion method’ zoals voorgeschreven in de Notitie grondexploitatie van het BBV (de gemeente hanteert overigens geen ondergrens voor winstuitneming). Het bedrag van de winstuitneming is vastgesteld op afgerond € 394.666. Dit bedrag is conform de vigerende notitie reserves en voorzieningen gestort in de bestemmingsreserve Grondzaken. 7.5

Oostelijke randweg

De realisatie van de oostelijke randweg is een bespreekpunt. De provincie Flevoland, de gemeente Urk en de gemeente Noordoostpolder hebben een eerste verkenning inmiddels afgerond. Het totale budget voor de realisatie van de randweg is € 30 miljoen. De gemeente Urk dient in de realisatie van de oostelijke randweg een bijdrage te leveren (indicatie € 5 tot € 7,5 miljoen). In de actualisatie van de grondexploitaties Port of Urk, Zeeheldenwijk en de Oranjewijk zijn bijdragen hiervoor meegenomen. Over de totale bijdrage van de gemeente Urk moet nog een besluit worden genomen door het college en uw raad.

22

8.

SINGLE INFORMATION EN SINGLE AUDIT (SISA)

8.1

Algemeen

De verantwoording van ontvangen specifieke uitkeringen is als bijlage opgenomen in de jaarrekening. Hiervoor is een specifiek verantwoordingsmodel voorgeschreven. De bijlage is door ons conform de gegeven aanwijzingen van het Rijk gecontroleerd. Voor de hierbij eventueel geconstateerde bevindingen gelden op grond van artikel 5, lid 4 van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan de tolerantie, welke wij met uw raad zijn overeengekomen voor de controle van de jaarrekening. De controle van de SiSa-verantwoording 2021 heeft dit jaar aanzienlijk meer tijd gekost vanwege de grote toename van het aantal regelingen. Voor 2021 zijn maar liefst 19 SiSa-regelingen te verantwoorden. De administratieve lastendruk, ook voor uw gemeente, neemt toe en dit is ook in de nieuwe Notitie van de Commissie BADO ‘Specifieke uitkeringen: uitvoerbaarheid en controleleerbaarheid d.d. 20 april 2022 onderkend. 8.2

Toenemend aantal regelingen

Er zijn voor 2021 enkele wezenlijke veranderingen, die er mede toe leiden dat het aantal subsidieregelingen waarover Urk zich moet verantwoorden flink groeit; van 10 naar 19 regelingen. Ad-hoc regelingen De Corona-crisis en de Toeslagen-affaire bij de kinderopvang zorgden in 2020 al voor 3 extra regelingen, dit jaar komen daar nog 5 rijksuitkeringen aan gemeenten bij: de regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen, de kwijtschelding publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangaffaire, de regeling inhalen Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen, de specifiek uitkering ijsbanen en zwembaden en de ondersteuning naleving controle coronatoegangsbewijzen (de laatste is via de Veiligheidsregio toegekend). Ook dit jaar geldt dat een aantal van deze regelingen snel is ingevoerd, en deze snelheid gaat deels ten koste van zorgvuldigheid. De wijze van verantwoorden is bij de opzet van de regelingen nog niet uitgewerkt en leidt deels tot nadere toelichting of interpretatie achteraf. Minder decentralisatie-uitkeringen De Algemene Rekenkamer heeft op rijksniveau kritiek geuit op de wijze waarop het rijk decentralisatie-uitkeringen beschikbaar stelt aan onder meer gemeenten. Aan decentralisatie-uitkeringen horen door het Rijk, zeer beperkt of geen voorwaarden gesteld te worden, want ze zijn deel van de algemene uitkering.

Nu het Rijk toch vaak aanvullende eisen stelt aan besteding van deze gelden, krijgen ze het karakter van subsidies en worden ze ondergebracht in de Sisa-systematiek. Onder meer door deze ontwikkeling moet de gemeente zich dit jaar specifiek verantwoorden over de Regeling huisvesting aandachtsgroepen, huisvestiging kwetsbare groepen, doorontwikkeling expertisecentra jeugdhulp en de specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken. Niet voor alle regelingen die nu onder de SiSa-systematiek geplaatst zijn nu al bestedingsgegevens in de SiSa-bijlage opgenomen. Het omzetten van rijksregelingen in gemeentelijk beleid vergt tijd, daarom zijn niet voor alle nieuwe regelingen al prestaties en/of bestedingen verantwoord. De betreffende regelingen lopen door naar 2022/2023.

23

8.3

Tabel van fouten en onzekerheden

Wij hebben tijdens de controle afstemming gehad en onze bevindingen uitvoering gesproken. De concept SiSa-verantwoording is ten aanzien van enkele indicatoren nog aangepast. Verder zijn er geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringtoleranties overschrijden. De hiervoor genoemde aspecten hebben geen effect op de juistheid van de gepresenteerde SiSagegevens voor die regelingen. Ook zijn wij van mening dat de in de SiSa bijlage opgenomen gegevens deugdelijk tot stand zijn gekomen. De door het CBS voorgeschreven model tabel van bevindingen, dit jaar aanzienlijk uitgebreid door de nieuwe regelingen en de uitgebreidere meldingen rondom de Tozo, hebben wij als bijlage bij dit rapport toegevoegd. Dit format dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd.

24

9. 9.1

OVERIGE BEVINDINGEN Wet Normering Topinkomens (Wnt)

De Wet Normering Topinkomens (WNT) publieke en semipublieke sector en de hierin opgenomen publicatieplicht in de jaarrekening is van toepassing op topfunctionarissen, maar ook op de leden van het hoogst uitvoerende orgaan en het toezichthoudende orgaan. Op basis van de wet- en regelgeving valt de gemeente onder deze wettelijke regeling en dienen de WNT gegevens te worden gepubliceerd. Deze publicatieplicht geldt niet alleen voor de jaarrekening, daarvoor worden gedetailleerde gegevens gevraagd; wij moeten er in onze controleverklaring een apart oordeel over geven. Door de gemeente wordt, zowel qua bezoldiging als publicatie, voldaan aan de specifieke regels. 9.2

Rechtmatigheidsverantwoording

Met ingang van 2022 dient het college een rechtmatigheidsverantwoording af te geven. Althans, dat is de intentie van het Rijk. In een document dat wij via de NBA hebben ontvangen hebben wij gelezen dat de Tweede Kamer al positief over rechtmatigheid heeft geoordeeld, maar dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken mogelijk gaat communiceren dat de datum van invoering verslagjaar 2023 wordt. Op rijksniveau worden inmiddels ook hulpmiddelen ontwikkeld. Van belang in dit kader is de in het najaar 2021 verschenen Kadernota rechtmatigheid 2022 van de commissie BBV. Deze nota, die voorheen gericht was op accountants, is nu duidelijk gericht op de gemeenten. Hoofdzakelijk voor de vakspecialisten, maar er is ook een hoofdstuk dat ze specifiek richt op bestuur en raadsleden. Een nuttige nota om ook bestuur en raad, wellicht via de auditcommissie, meer concreet te betrekken bij de verschillende aspecten van de rechtmatigheidscontrole en -verantwoording. Nu de beleidsmatige kaders neergezet zijn, is het verstandig om te bezien hoe een aantal meer praktische aspecten vorm te geven. Want momenteel is de (verbijzonderde) interne controle geequipeerd voor het doen van basiscontrole en detailwaarnemingen en het daarover, in verbale zin intern rapporteren.

Nu er bij de afsluiting van het jaar ook moet worden gewogen en getoetst aan een norm in euro’s moeten er ook structuren voor deze toetsing worden ontwikkeld. Het ontwikkelen van praktische hulpmiddelen hiervoor is nodig om uiteindelijk op jaarrekening-niveau een totaaloordeel te hebben; en dus het college onderbouwd een uitspraak te kunnen laten doen. 9.3

Fraude en continuïteit onderwerp in de verklaring

Onze beroepsorganisatie NBA heeft vorig jaar aan de tweede kamer toegezegd dat accountants expliciet toelichting gaan geven over hun werkzaamheden voor en bevindingen over de onderwerpen fraude en continuïteit. Achtergrond bij deze ontwikkeling is dat de rijksoverheid, en breder het maatschappelijk verkeer, verwacht dat de accountant – naast zijn controle van de jaarrekening en het oordeel daarover – bij zijn controlewerkzaamheden ook altijd deze onderwerpen in zijn controle betrekt en daarbij bevindingen heeft die nuttig/nodig zijn voor de gebruiker van de controleverklaring.

25

De toezegging is afgelopen tijd uitgewerkt en leidt ertoe dat accountants verplicht gaan rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring. Het streven is dat deze verplichting bij gemeentelijke controles wordt ingevoerd voor het boekjaar 2022. Voor zover nu bekend krijgen beide onderwerpen een alinea in de verklaring. Voor elk onderwerp dient de accountant (kort) uiteen te zetten hoe hij bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s rondom respectievelijk fraude en continuïteit en welke werkzaamheden hij daarvoor heeft verricht. De uitkomsten van de werkzaamheden en belangrijke waarnemingen rapporteert hij zonder specifieke (fraude)zaken te melden. Nadere uitwerking van de wijze van rapporteren moet nog plaatsvinden. Bij overheden is continuïteit minder een issue. Het effect van rapporteren hierover zal beperkt zijn. Fraude daarentegen is wel een belangrijk onderwerp. Zeker ook omdat fraude breed geïnterpreteerd kan worden: van misbruik en oneigenlijk gebruik van regeling, via financiële fraude tot corruptie. Dus zowel met financiële als niet-financiële aspecten; en zowel door handelen van burgers, maar ook van medewerkers en bestuur. Beide onderwerpen zijn trouwens niet nieuw in de controle: ze hadden al een prominente plaats in onze controle en we besteedden al jaarlijks aandacht aan fraude in het accountantsrapport.

Nieuw is dat er nu over gerapporteerd moet worden in de controleverklaring bij de jaarrekening 2022. 9.4

Automatisering

De controle van de jaarrekening is niet primair gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en behoeft derhalve niet te leiden tot bevindingen die bij een speciaal gericht onderzoek wel naar voren zouden kunnen komen. Voortgang ENSIA ENSIA (“eenduidige normatiek single information audit”) is een gezamenlijk project van enkele ministeries en de VNG/gemeenten. Het project heeft tot doel het ontwikkelen en implementeren van een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid. Hiervoor geldt sinds dit jaar de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als norm (tot vorig jaar was dit de BIG). De ENSIA-vragenlijsten over 2021 (BIG, Suwinet, BRP/PUN, BAG, BGT, DigiD en AVG) zijn inmiddels ingevuld en waar nodig beschikbaar voor toezichthouders, de collegeverklaring en het vervolg (de controle door de IT-auditor, zijn oordeel en de raadsinformatiebrief ENSIA 2021) waren bij afronding van deze brief nog niet voor ons beschikbaar.

26

10.

CONCLUSIE

10.1 Geconstateerde fouten en onzekerheden De controle heeft primair tot doel een oordeel te geven over getrouwheid en rechtmatigheid. Uit onze werkzaamheden zijn geen andere controleverschillen gebleken dan hierna genoemd, die hebben geleid tot aanpassing van de jaarrekening en die afzonderlijk groter zijn dan de goedkeuringstoleranties zoals opgenomen in het vigerende controleprotocol. De door ons gesignaleerde opmerkingen zijn allemaal verwerkt en/of gecorrigeerd in de voorliggende jaarrekening. De tijdens de controle gebleken fouten en/of onzekerheden blijven beperkt tot het proces aanbestedingen. Voor het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels hebben wij een rechtmatigheidsfout van € 240.000 meegenomen. Gemeten aan deze met u afgesproken normen voor onze controle (€ 740.000 voor fouten en een bedrag van € 2,2 miljoen voor onzekerheden), komen de fouten en de ingeschatte onzekerheden voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid thans niet uit boven de afgesproken goedkeuringstoleranties. 10.2 Controleverklaring Wij hebben het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente gemachtigd onze controleverklaring bij de jaarrekening 2021 van uw gemeente op te nemen. Onze oordelen zoals opgenomen in deze controleverklaring zijn als volgt: Oordeel De getrouwheid

Strekking Goedkeurend

De rechtmatigheid

Goedkeurend

Hierbij zijn wij ervan uitgegaan dat de raad de nu overgelegde jaarrekening 2021 ongewijzigd vaststelt. Indien er nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve vorm van de jaarrekening dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen. Uit hoofde van onze controletaak hebben wij de financiële gegevens in de jaarrekening gecontroleerd. Naast de jaarrekening wordt er een jaarverslag, zijnde de verantwoording over de beleidsbegroting en financiële begroting, ter vaststelling aan uw raad aangeboden.

27

Wij hebben niet gecontroleerd op de in het jaarverslag opgenomen kengetallen en toelichtingen. Wij melden wel dat op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel 213 lid 3 onder d Gemeentewet het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. Wij hopen u met vorenstaande van dienst te zijn geweest en zijn graag tot een nadere toelichting bereid.

Hoogachtend, Ipa-Acon Assurance B.V. Was getekend: mr. drs. J.C. Olij RA

Bijlage 1: Tabel van bevindingen SiSa Bijlage 2: Tabel status opvolging bevindingen

28

Tabel van bevindingen SiSa

29

Vervolg:

30

Tabel status opvolging bevindingen

nr.

Aanbeveling managementletter 2021

Opvolging / status aanbeveling

1.

Volledigheid i-zaakdossiers nog niet voldoende geborgd. Raakt tevens het contractenbeheer – volledigheid inkoop en/of verkoopcontracten, bewaking termijnen en financiële bedragen.

2.

Urk maakt nog geen gebruik van een verplichtingenadministratie.

3.

Naleven aanbestedingsregels in het algemeen en in het bijzonder externe inhuur. Grip op volledigheid aanbestedingen incl. externe inhuur blijft lastig te borgen. Ga na of bij de schuldhulpverlening sprake is van een subsidie- dan wel een inkooprelatie. Wikkel de subsidie ‘Revitalisering Westgat Urk’ af voor 31 december 2021 met de provincie Flevoland.

In i-zaaksysteem is een eerste aanzet gegeven per medio september 2021 (keuzes welke contracten etc.). De implementatie van het contractenbeheer in i-zaaksysteem moet nog plaatsvinden en dit proces loopt door naar 2022. Niet (wettelijk) verplicht maar kan bijdragen tot een betere interne beheersing van uitgaven. Status is ongewijzigd. Bewustzijn van budgethouders vergroten. Zie voor de specifieke bevindingen de toelichting in paragraaf 3.5 van dit rapport.

4. 5.

6.

Werk de frauderisico-analyse verder uit en neem fraudeaspecten ook op in het Intern Controleplan Rechtmatigheid.

7.

8.

Voer periodieke interne controles uit op de applicaties Mens Centraal en PDC (sociaal domein) m.b.t. toegangsrechten gebruikers, hun rechten/rollen, logging en autorisaties. Gemeente wijkt in formele zin af van de algemene subsidieverordening (2012) t.a.v. de vereiste van het overleggen van een controleverklaring en de toepassing van de Wet normering topinkomens (bestuurdersbeloningen).

9.

Actualiseer mengpercentage BTW/BCF.

31

Wij hebben (nog) geen onderbouwing ontvangen. Wij hebben de subsidiedeclaratie gecontroleerd en op 23 december 2021 een goedkeurende controleverklaring afgegeven. De provincie heeft de subsidie inmiddels vastgesteld. In het Intern Controleplan Rechtmatigheid 2021 zijn frauderisico’s onderkend en als onderdeel van de processen benoemd en komen terug in de onderliggende werkprogramma’s. Frauderisico’s komen als zodanig nog niet zichtbaar terug in de Eindrapportage rechtmatigheid 2021. De VIC zal voor 2022 de analyse proces meenemen. Wij hebben geadviseerd deze interne controles te documenteren, zodat achteraf de ICwerkzaamheden kunnen worden beoordeeld. Dit punt staat nog open. De algemene subsidieverordening is op 3 juni 2021 vastgesteld en werkt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2021. Ten tijde van het afronden van de controle zijn de verleende subsidies over 2021 nog niet vastgesteld en derhalve is nog niet bekend of de instellingen, indien van toepassing, voldoen aan de nieuwe voorwaarden. Nog niet opgevolgd.