Document · PDF

Vastgestelde programmabegroting 2022 - Raad 4 november 2021 inclusief amendementen

RAADSVERGADERING 2018 t/m 2024 4 november 2021, gemeente Tytsjerksteradiel29.982 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Programmabegroting 2022-2025

van deze wet uit, te weten het actief openbaar maken van bepaalde categorieën documenten en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Voor de uitvoering en verdere implementatie worden hiertoe organisatorische en technische aanpassingen gerealiseerd. Ook voor andere wijzigingen in wet- en regelgeving (zoals BAG/WOZ, Sociaal Domein en Omgevingswet) zijn (technische) aanpassingen nodig. Om op grond van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) een veilige informatievoorziening te kunnen leveren, zetten wij in op het verhogen van onze digitale weerbaarheid en het veiliger maken van ons ICT-netwerk. We hebben hierbij continu aandacht voor privacy, gegevens- bescherming en informatiebeveiliging, onder andere door het bewustzijn op dit terrein onder medewerkers te verhogen. In control blijven Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en de beheersing van onze processen is een continu proces. Uit de resultaten van het afgelopen jaar (waaronder goedkeurende accountantsverklaringen voor beide gemeenten en de Werkmaatschappij) blijkt een opgaande lijn die we willen vasthouden en verder uitbouwen. Onderdeel hiervan is het zelf uitvoeren van de (verbijzonderde) interne controle (VIC) binnen de organisatie en het verder ontwikkelen en implementeren van risicomanagement waaronder meer aandacht voor het beheersen van fraude- en integriteitsrisico's en cybersecurity.

De gemeente heeft voorbereidingen getroffen op het kunnen afgeven van een rechtmatigheidsverklaring door het college. In tegenstelling tot de verwachting dat het college hiervoor verantwoordelijk zou worden vanaf 2021 is dit als gevolg van landelijke ontwikkelingen verschoven naar 2022. Het nieuwe werken De Coronapandemie heeft een grote impact op de samenleving. Ook op onze organisatie en medewerkers en daarmee op onze manier van werken. Daarom is in 2021 onderzoek gedaan naar het werken op de middellange termijn (post-corona). Uit het onderzoek blijkt dat we een combinatie van thuiswerken en op kantoor/locatie werken als toekomstbeeld zien, waarbij de ontmoeting een steeds belangrijker karakter krijgt. Bij de toekomstige manier van werken (‘je werkt waar dat nodig is’) zal de focus daarom komen te liggen op een 'hybride' vorm van werken: deels thuis en deels op kantoor of locatie. De verdere uitwerking en implementatie hiervan is voorzien in 2022.

Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid MedewerkerTevredenheidsOnderzoek (MTO) 2022 We achten het belangrijk om periodiek (om de twee jaar) een MTO (medewerkerstevredenheidsonderzoek) te houden. We peilen dan de algemene tevredenheid van de medewerkers. Dit levert waardevolle informatie op voor het managementteam

Gemeente Tytsjerksteradiel 30

Programmabegroting 2022-2025

waarmee de bedrijfsvoering eventueel bijgesteld kan worden. Het is tevens een vast onderdeel van het 'Goed Werkgeverschap'. In 2019 hebben we voor het laatst een dergelijk onderzoek uitgevoerd. We stellen voor om in 2022 opnieuw een MTO te houden. [Kadernota nr. 00.05]

Participatiewebsite De dynamiek van de samenleving verandert. Gemeente en inwoners gaan steeds vaker gezamenlijk op zoek naar wat hun woonomgeving mooier, beter en leefbaarder kan maken. Deze betrokkenheid van inwoners bij het beleid van de gemeente is, evenals de betrokkenheid van de gemeente bij haar inwoners, een vorm van participatie. De participatie website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven, de omgevingsvisie vorm te geven en om beleidsdoeleinden internatief met de inwoners te delen. Per jaar wordt uitgegaan van 4 burgerinitiatieven. Daarnaast wordt uitgegaan van 4 projecten met een looptijd van 1 jaar. Van deze projecten zijn er 2 gemeenschappelijk met 8K vorm gegeven. Daarnaast worden er 6 projecten met een looptijd van 3 tot 6 maanden geraamd, waarvan er 4 gemeenschappelijk met 8K vorm worden gegeven. Totale kosten € 50.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 8.000 wordt doorbelast en het overige verdeeld is over twee andere programma's. [Kadernota nr. 08.09c]

Ontwikkelingen in bestaand beleid Afvoeren ombuigingslijn 5.6; niet meer indexeren GR- en In de begroting 2021-2024 zijn financiële taakstellingen opgenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling ook werkelijk gerealiseerd wordt. Uit de inventarisatie van de stand van zaken van de ombuigingen kwam naar voren dat twee taakstellingen niet, of deels niet gerealiseerd kunnen worden. Een hiervan betreft het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage vanuit de Gemeenschappelijke regelingen (ombuiging 5.6). Een bezuinigingstaakstelling op het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage is geen goede systematiek en kan niet eenzijdig vanuit onze gemeente worden opgelegd. Wel blijven we scherp op de uitzetting van de bedrijfsvoering van de gemeenschappelijke regelingen en zullen daar indien nodig aandacht op vestigen via zienswijzen. Ook de eventuele reserve positie van de gemeenschappelijke regelingen blijven we kritisch volgen. [Kadernota nr. 21.09]

Overige ontwikkelingen Algemene Uitkering

De begroting 2022-2025 is gebaseerd op de septembercirculaire 2021 en de afspraken tussen Rijk, IPO en VNG over de stelpost Jeugd. De uitkomsten van de meicirculaire 2021 waren in de Kadernota al meegenomen. Hierbij was tevens rekening gehouden met loon- en prijsontwikkelingen, taakmutaties en ontwikkelingen woonplaatsenbeginsel. De verwachte ontwikkelingen arbitrage Jeugd zijn nu in de begroting aangepast op basis van de gemaakt Gemeente Tytsjerksteradiel 31

Programmabegroting 2022-2025

afspraken tussen Rijk, IPO en VNG. Dit betekent dat we zowel aan de lastenkant (Pr. 6) als aan de batenkant (Pr. 0) rekening gehouden hebben met deze ontwikkelingen. Ten opzichte van de (primitieve) begroting 2021 levert de ontwikkeling van de Algemene uitkering een voordeel op van € 4.266.000, waarvan € 2.485.000 betrekking heeft op de afspraken omtrent de stelpost Jeugd en de overige € 1.781.000 op loon- en prijsontwikkelingen, taakmutaties en ontwikkelingen in de maatstaven van zowel de mei- als septembercirculaire. Vervallen bijdrage aan Stadsregio Eind 2019 is de samenwerking in Stadsregio verband beëindigd. De besluitvorming en financiële afrekening van de Stadsregio t/m het jaar 2019 heeft in verband met corona in 2021 in de Stuurgroep van de Stadsregio plaatsgevonden. De structurele raming in de begroting van de bijdrage van € 30.000 komt daarom te vervallen. Afschaffing precariobelasting Zowel de Tweede als de Eerste Kamer hebben ingestemd met het afschaffen van de precariobelasting op nutsleidingen per 1 juli 2017. Gemeenten die op 10 februari 2016 een verordening met tarief hebben vastgesteld voor het heffen van precariobelasting voor nutsnetwerken, waaronder Tytsjerksteradiel, kunnen nog tot uiterlijk 1 januari 2022 precariobelasting heffen. Dit betekent dat er vanaf 1 januari 2022 geen precariobelasting op nutsleidingen kan worden geheven.

Het effect hiervan bedraagt een verschil in de begroting van € 2.026.000 tussen 2021 en 2022. Ontvangen pachten gronden (niet in exploitatie) De

huren

pachten

zijn

basis

van

daadwerkelijke

gefactureerde

contractuele huurprijzen 2020 inclusief indexatie aangepast. Een aanpassing hiervan betreft het wegvallen van de pachten vanuit het COA voor de sportcomplexen in Burgum. Verhoging OZB De verhoging heeft voor € 118.000 betrekking op een standaard indexatie van 1,4%. Het college stelt in deze begroting voor om de 2,5% verhoging, zoals overeengekomen bij de kadernota 2021-2024, voor 2022 niet door te voeren als gevolg van de financieel positieve ontwikkeling. Dit ter lastenverlichting voor de inwoners. Aanpassing bijdragen Werkmaatschappij Voor 2022 zijn de bijdragen van de beide gemeenten aan de Werkmaatschappij geactualiseerd op basis van doorbelastingen van geactualiseerde kosten binnen de Werkmaatschappij. In het publieksdeel hebben we hier een algemene toelichting op gegeven. Dividend Afvalsturing Friesland / Omrin Wij verwachten over 2022 een toename van de dividenduitkering van € 46.000 ten opzichte van 2021.

Gemeente Tytsjerksteradiel 32

Programmabegroting 2022-2025

Herrubricering van/naar overige taakvelden Een aantal budgetten die voorheen onder taakveld Overhead waren begroot, zijn vanuit oogpunt van "administratieve hygiëne", verplaatst naar programma 0. Per saldo levert dit bij dit programma een nadeel op van € 25.000 en een voordeel van dit bedrag onder Overhead. Overige baten en lasten Actualisering van de overig baten en lasten levert een voordelig verschil van € 166.000 ten opzichte van 2021.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting

rekening

(x € 1.000)

2020

2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

4.649

4.872

5.545

673

4.492

3.889

3.777

Baten

64.719

65.108

67.310

2.202

66.264

66.053

66.062

Saldo

60.070

60.236

61.765

1.528

61.772

62.164

62.285

Stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (alle programma's) Saldo

- 2.058

- 361

2.922

3.283

2.035

1.739

932

TOTAAL

58.011

59.875

64.687

4.811

63.808

63.903

63.217

per inw.

1.825

1.868

2.018

150

1.991

1.994

1.972

Gemeente Tytsjerksteradiel 33

Programmabegroting 2022-2025

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Kadernota 2022-2025 08.09c Participatiewebsite

-29 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Vervallen bijdrage aan Stadsregio Afschaffing Precariobelasting

30 V -2.026 N

Ontvangen pachten gronden (niet in exploitatie)

-32 N

Verhoging OZB (indexatie)

131 V

Ontwikkeling Algemene Uitkering

4.266 V

Ombuigingen Taakstellende bezuiniging

Overige ontwikkelingen Dividend uitkering Omrin

46 V

Actualisatie baten leges Burgerzaken

- 43 N

Actualisatie kapitaallasten

- 667 N

Actualisatie rentebetalingen en - ontvangsten langlopende leningen

67 V

Actualisatie bijdrage aan WM

481 V

Herrubricering van / naar overige taakvelden en programma's

-25 N

Overige baten en lasten

166 V

Diversen (incl. 1,4% indexering)

-21 N

Mutaties in reserves en voorzieningen Overige verschillen per saldo Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel 34

2.497 V -35 N 4.811 V

Programmabegroting 2022-2025

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Apparaatskosten

803,0

euro

(2022)

2,5

fte

(2022)

4,8

euro

(2022)

2,7

fte

(2022)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bezetting Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Externe inhuur Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Formatie Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel Vennootschap / Coöperatie BNG Bank NV Vitens

Gemeente Tytsjerksteradiel 35

Programmabegroting 2022-2025

1. Veiligheid Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Veiligheid is het aanwezig zijn van orde en rust in het publieke domein en van bescherming van leven, gezondheid en goederen tegen acute en dreigende aantastingen. Onveiligheid is te omschrijven als alles wat inbreuk op veiligheid maakt. Die inbreuken kunnen zowel feitelijke aantastingen zijn, maar ook gevoelens van onveiligheid. Het programma Veiligheid omvat alle gemeentelijke activiteiten op het gebied van handhaving van de openbare orde, bevordering van de veiligheid en activiteiten rondom de bijzondere wetten. Hieraan wordt op verschillende manieren vormgegeven door het stellen van regels, het maken van beleid, uitvoering geven aan handhaving, organisatie van de crisisbeheersing, de brandweer en de samenwerking met de politie. Het programma Veiligheid is onderverdeeld in twee aandachtsgebieden:

Crisisbeheersing en brandweer Hieronder valt onder andere de Veiligheidsregio Fryslân en gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg.

Openbare orde en veiligheid Hieronder vallen diverse gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Ook ontwikkelingen met betrekking tot ketenpartners als politie, Veiligheidshuis en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) vallen hieronder.

Nieuw of gewijzigd beleid Privaatrechtelijk optreden Privaatrechtelijk optreden komt voor als bijvoorbeeld gemeentegrond illegaal door een burger of onderneming wordt gebruikt. Ook wordt privaatrechtelijk opgetreden als voorwaarden in een koopcontract (zoals waterhuishouding of inrichting bij de ver-/aankoop van een bouwkavel) niet worden nagekomen. Kortom bij privaatrechtelijk optreden is de gemeente partij in een geschil. Deze (groeiende) taak is in geen enkel team belegd. Niet optreden is vaak geen optie. Zo kan bijvoorbeeld de waterhuishouding in een hele uitbreidingswijk verstoord raken, als (delen van) afwateringssloten bij tuinen worden getrokken. In gebruik genomen groen van de gemeente kan verjaren, waardoor de betrokkene eigenaar wordt van de grond. In het

Gemeente Tytsjerksteradiel 36

Programmabegroting 2022-2025

verleden heeft dit er al eens toe geleid dat de gemeente minder bouwgrond uit kon geven (uitbreidingsplan Sumar). Toezicht en handhaving op overeenkomsten die de gemeente aangaat met anderen is een serieuze taak. We nemen immers geen voorwaarden op als die niet belangrijk zijn. Het is, gelet op de toenemende mate waarin we geconfronteerd worden met het niet naleven van contractafspraken/overtredingen, goed deze taak te beleggen bij eenheid Toezicht en handhaving. Voorheen werden zaken die voorkwamen adhoc opgepakt en alleen als die heel dringend waren. Door vermindering in de (juridische) capaciteit is hier niet of nauwelijks nog tijd voor. Dit terwijl het aantal meldingen en constateringen wel toenemen. Om de taak goed uit te kunnen voeren zal de structurele formatie moeten worden uitgebreid. Deze taak komt ten laste van de eenheid Toezicht en Handhaving. Als niet actief om “overtredingen” wordt gezocht, maar alleen op meldingen wordt gereageerd (laag ambitieniveau), zal de benodigde formatie per gemeente 0,25 fte bedragen. Totale kosten € 23.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 4.000 wordt doorbelast en het overige verdeeld is over drie andere programma's. [Kadernota nr. 01.02]

Overige ontwikkelingen Hogere bijdrage Veiligheidsregio Fryslân Jaarlijks wordt de begroting van de Veiligheidsregio Fryslân aangeboden. In deze begroting zijn een aantal beleids- en autonome ontwikkelingen op het gebied van brandweer en crisisbeheersing vertaald die leiden tot een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân van € 60.000. Ombuiging stoppen met niet-wettelijke taken Veiligheid 1.14 De gemeente voert een aantal niet-wettelijke taken uit in het kader van Veiligheid. Bij de begroting 2021 is op het taakveld Veiligheid een bezuiniging vastgesteld van € 25.000 met ingang van 2023. Bij het invullen van deze taakstelling is gebleken dat een deel van deze ombuiging met ingang van 2022 gerealiseerd kan worden op de werkbudgetten van veiligheid en crisisbeheersing. Met ingang van 2023 wordt het resterende deel van de ombuiging gerealiseerd. Anti-discriminatievoorzieningen In de meicirculaire 2021 is een extra bijdrage toegekend aan gemeenten voor de aanpak van discriminatie waaronder de versterking van de anti-discriminatievoorziening (in Fryslân betreft dit Tûmba). De anti-discriminatievoorzieningen zijn opgenomen in programma Veiligheid. In 2009 is de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (Wga) in werking getreden.

Het doel van deze wet is een landelijk dekkend stelsel van meldpunten voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Gemeente Tytsjerksteradiel 37

Programmabegroting 2022-2025

Alle gemeenten zijn verplicht te voorzien in een anti-discriminatievoorziening (ADV). Voor de uitvoering van de Wga is in 2009 een bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering. Uit onderzoeken blijkt dat deze huidige financiering voor de uitvoering van de Wga-taken al enige jaren tot knelpunten leidt. De meeste ADV’s zijn op dit moment zeer krap bemeten en bij het grotere publiek relatief onbekend. Om die reden wordt er vanaf 2021 structureel ruim € 6,9 miljoen extra aan de algemene uitkering toegevoegd, zodat de ADV’s ruimere budgetten kunnen krijgen om meer activiteiten te kunnen ontplooien, om zodoende een betere beschikbaarheid en bereikbaarheid voor melders mogelijk te maken. De gemeente Tytsjerksteradiel ontvangt hiervoor € 13.000 extra. Er wordt nog onderzocht hoe deze extra gelden besteed zullen worden. Aanpassing legestarieven drank & horeca en evenementenvergunningen en kostendekkendheid leges vanaf 2023 Uit onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges blijkt dat de bestede tijd aan het opmaken van drank en horeca vergunningen en evenementen vergunningen niet geheel in rekening worden gebracht. Het voorstel is om 100% kostendekkende tarieven in te stellen conform de opdracht vanuit de taakstellingsvoorstellen 2020. Uit nader onderzoek blijkt dat een verdere deregulering van evenementenvergunningen niet mogelijk is. De taakstelling (ongeveer € 17.000 m.i.v.

2023) kan echter ruimschoots worden bereikt door de tarieven in de jaren 2023 t/m 2025 stapsgewijs te verhogen naar 100% kostendekkend. Dit effect is nu opgevoerd in de meerjarenbegroting. Ondermijning Voor de projecten gesubsidieerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is extern een projectleider aangetrokken. Eind 2021 zijn de projecten “Binnenspiegel” voor Tytsjerksteradiel en “Ongewenste inmenging in dorpen en wijken” voor Achtkarspelen afgerond. Dit in nauwe samenwerking met externe partners. In de loop van 2021 zullen aanbevelingen worden gedaan inzake beide projecten. Er is onder andere al een eerste start gemaakt voor de inrichting van een lokale ondermijningstafel. Op termijn zijn mogelijk extra tijd en middelen noodzakelijk. Dit zal dan worden voorgelegd aan de raad.

Gemeente Tytsjerksteradiel 38

Programmabegroting 2022-2025

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

2.163

2.368

2.551

183

2.589

2.646

2.714

Baten

Saldo

- 2.145

- 2.336

- 2.519

- 183

- 2.531

- 2.572

- 2.625

-67

-73

-79

-6

-79

-80

-82

per inw.

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Privaatrechtelijk optreden (01.02)

-4 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân

-60 N

Extra bijdrage anti-discriminatievoorziening

-13 N

Ombuigingen Veiligheid (begroting 2021 - 1.14)

13 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie bijdrage WM8KTD

-119 N

Totaal

-183 N

Gemeente Tytsjerksteradiel 39

Programmabegroting 2022-2025

tableCell12 Indicator Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,1

aantal

(2018)

2,3

aantal

(2020)

3,1

aantal

(2020)

0,6

aantal

(2018)

4,0

aantal

(2020)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Verwijzingen Halt Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân

Gemeente Tytsjerksteradiel 40

Programmabegroting 2022-2025

2. Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat omvat de aanleg, het beheer en onderhoud van (water-) wegen en straten c.a., openbare verlichting en verkeersveiligheid. Het programma is gericht op het mogelijk maken van een veilige deelname aan het verkeer en een sober en doelmatig beheer van de openbare ruimte met inachtneming van en respect voor de aanwezige (unieke) kwaliteiten. We zetten in op blijvende bereikbaarheid op het platteland (goede wegeninfrastructuur) en duurzaam vervoer. Daarnaast willen we een adequaat beheerssysteem voor de openbare ruimte realiseren.

Nieuw of gewijzigd beleid Aanpassing bediening brug Aldtsjerk We gaan de installatie van de zelfbedieningsbrug Aldtsjerk aanpassen om de bediening te vereenvoudigen en het aantal storingen te verminderen. De bediening maken we duidelijker en intuïtiever, niet alleen voor de Nederlandse toerist, maar ook voor buitenlandse toeristen. Door de bediening te verbeteren wordt de vaarroute nog aantrekkelijker. Voor het wegverkeer, fietsers en voetgangers betekent een verbeterde bediening dat er minder wachttijd is en minder overlast is van storingen. [Kadernota nr. 02.02]

Aanpassingen brug Eastermar De brug Eastermar wordt bediend vanuit de bedienpost Schuilenburg. Deze bedienpost van Rijkswaterstaat wordt op termijn gesloten. De gemeenteraad heeft eerder dit jaar besloten de beweegbare brug in stand te houden, maar wel grondig te renoveren. We gaan de brugbediening op afstand verplaatsen naar, dan wel geschikt maken voor, aansluiting op de provinciale bedienpost It Swettehûs in Leeuwarden. Bovendien moet groot onderhoud uitgevoerd worden aan de brug. Het groot onderhoud is enerzijds nodig op basis van de onderhoudstoestand, anderzijds moeten er in combinatie met de aanpassing van de brugbediening op afstand aanpassingen gedaan worden om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving. [Kadernota nr. 02.04]

Aanpassingen Raadhuisweg Burgum De busroute van Burgum (Raadhuisweg, Oppedijk Van Veenweg, etc.) heeft al sinds jaar en dag het huidige profiel. Dat betekent een zeer brede rijbaan van circa 8 meter waar zowel autoverkeer als fietsverkeer gebruik van maakt, waarop geparkeerd mag worden en waar een maximumsnelheid geldt van 50 km/uur. De combinatie van de toegestane snelheid, Gemeente Tytsjerksteradiel 41

Programmabegroting 2022-2025

hoge verkeersdruk en de menging van (vracht)auto's en fietsers op de rijbaan is ongewenst en zorgt voor een verhoogd risicoprofiel. Met een vrijliggend fietspad wordt de fietser veiligheid geboden en de oversteekbaarheid ter hoogte van de Lageweg/Burgumerdaam zal worden verbeterd. De bespreking van de voorstellen in de gemeenteraad staat gepland in november 2021 (opiniërend) en besluitvormend in januari 2022. [Kadernota nr. 02.05]

Borging bijhouden beheerdata Het is onze taak om de openbare ruimten adequaat en volgens de afgesproken kwaliteitsnormen te onderhouden. Daarvoor is actueel inzicht noodzakelijk in het te beheren areaal. Daarnaast hebben wij wettelijke verplichtingen op onderdelen qua beschikbaarheid van data voor derden. De taak - het bijhouden van de data - is zowel toegenomen in omvang, noodzaak als in complexiteit wat structureel meer inzet vraagt van de beheerorganisatie. [Kadernota nr. 00.13]

Reconstructie Quatrebras ca. De provincie gaat binnenkort kruispunt Quatrebras in de N355 (de oost-westverbinding) flink aanpakken. De aansluitende Oude Commissieweg en Woudweg zijn gemeentelijke wegen. De provincie heeft in nauw overleg met de gemeente een ontwerp gemaakt voor buurtschap Quatrebras. Dit ontwerp hebben we gezamenlijk met de provincie afgestemd met de omgeving. In aansluiting op de werkzaamheden van de provincie gaan we de Woudweg en de Oude Commissieweg in buurtschap Quatrebras opnieuw inrichten. Daarnaast gaan we ook kruispunt Zomerweg-Oude Commissieweg aanpassen om de oversteekbaarheid en veiligheid te verbeteren. [Kadernota nr. 02.06]

Ontwikkelingen in bestaand beleid Actualisatie areaalaccres - Wegen Het afgelopen jaar is het te onderhouden areaal verhardingen toegenomen, dit leidt tot meer onderhoudskosten. Deze uitzetting wordt verwerkt in de onderhoudsbudgetten. Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de Algemene Uitkering. Dit onderwerp kan hiermee worden verrekend. In de ontwikkeling van de Algemene Uitkering voor deze Kadernota is daarmee rekening gehouden. [Kadernota nr. 21.06]

Lagere bezuiniging recreatieve haven Earnewâld In de begroting 2021-2024 zijn financiële taakstellingen opgenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling ook werkelijk gerealiseerd wordt. Uit de inventarisatie van de stand van zaken van de ombuigingen kwam naar voren dat de realisatie van de bezuiniging op de recreatieve haven in Earnewâld niet gerealiseerd gaat worden.

Gemeente Tytsjerksteradiel 42

Programmabegroting 2022-2025

Deze verwachte lagere realisatie van de bezuiniging op de recreatieve haven in Earnewâld is gebaseerd op de eerste verkenningen. [Kadernota nr. 21.10]

Overige ontwikkelingen Aanpassing planning BGT-GBI en Data optimalisatie Voor de uitvoering van Data optimalisatie, de BGT en het GBI-beheersysteem is de planning geactualiseerd en heeft een andere verdeling over de jaren 2021, 2022 en 2023 plaatsgevonden. Ten opzichte van de primitieve begroting 2021 zorgt dit voor lagere kosten in 2022 van € 11.000. Actualisatie tractie, gebouwenbeheer en gebouwen buitendienst Als gevolg van de conversie van het financieel systeem waren de kosten van tractie, gebouwenbeheer en gebouwen buitendienst verantwoord op taakveld 0.4 Overhead. In de begrotingswijziging van juli 2021 is dit voor 2021 overgeheveld naar taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer. Vanaf de begroting 2022 is deze aanpassing structureel doorgevoerd waardoor de afwijking ten opzichte van de primaire begroting 2021 ontstaat. Het gevolg hiervan is dat de kosten op taakveld 0.4 Overhead zijn afgenomen, maar de kosten op taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer zijn gestegen, het effect bedraagt € 87.000. Daarnaast zijn voertuigen verkocht en niet vervangen waardoor kosten worden bespaard en het effect per saldo € 61.000 bedraagt. Overige verschillen, waaronder indexatie en overige prijsontwikkelingen Waar nodig zijn de kosten in 2022 geïndexeerd met 1,4%. Dit zorgt voor € 39.000 hogere kosten in 2022 ten opzichte van de primitieve begroting 2021.

Naast de indexatie heeft een actualisatie van het budget plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot € 35.000 lagere kosten op het gebied van lagere onderhoudskosten beschoeiingen en lagere kosten voor straatreiniging. Daarnaast zijn er een aantal kleinere afwijkingen in de begroting 2022 die zorgen voor lagere kosten van € 8.000 ten opzichte van 2021.

Gemeente Tytsjerksteradiel 43

Programmabegroting 2022-2025

Financieel

rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

5.690

4.152

4.392

240

4.488

4.744

4.505

Baten

1.480

320

507

187

507

Saldo

- 4.210

- 3.831

- 3.884

- 53

- 3.981

- 4.237

- 3.998

per inw.

-132

-120

-121

-2

-124

-132

-125

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Aanpassing bediening brug Aldtsjerk; KN 02.02

-25 N

Aanpassingen brug Eastermar; KN 02.04

-8 N

Actualisatie areaalaccres - Wegen; KN 21.06

-9 N

Lagere bezuiniging haven Earnewâld; KN 21.10

-51 N

Underhâld fyts- en fuotpaden (A-4-1-2)

-75 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Inspecties en constructieve veiligheid bruggen (budget in 2021)

40 V

Aanpassing planning BGT en Data optimalisatie

11 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-78 N

Actualisatie kapitaallasten

175 V

Actualisatie tractie, gebouwenbeheer en gebouwen buitendienst

-61 N

Aanpassing bijdragen WM

44 V

Aanpassen dotaties onderhoudsvoorziening gebouwen buitendienst

-20 N

Overige verschillen per saldo Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel 44

4V 53 N

Programmabegroting 2022-2025

3. Economie Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij willen de lokale economie vitaal houden en toekomstbestendig maken. Daarbij werken wij zoveel mogelijk samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en provincie. Het economisch beleid (2021) van onze gemeente is gericht op: •

Het versterken van het ondernemersklimaat, om daarmee de werkgelegenheid te behouden en te vergroten;

•

Samen met onze ondernemers willen wij in spelen op veranderingen, waarbij het zwaartepunt ligt bij verduurzaming en circulariteit;

•

Via de regionale samenwerking pakken wij via de Versnellingsagenda en ANNO uitdagingen aan op de thema’s zoals onderwijs-arbeidsmarkt en innovatieondernemerschap.

Nieuw of gewijzigd beleid Aanjagen toerisme Met het Beleidsplan Recreatie en Toerisme is een kwalitatief sterk uitgangspunt gemaakt voor de periode tot 2030 dat past bij onze gemeente. Van belang is nu de uitvoering te implementeren in het werkveld. Wij zoeken die ondernemers die in staat zijn tot nieuwe initiatieven om de parels in onze gemeente goed te benutten en andere ondernemers in producten en activiteiten betrekken. Deze ondernemers verdienen faciliteiten van de gemeente om het nieuwe beleid met bijbehorende uitvoeringsagenda om te zetten in daden. Deze faciliteiten kunnen zeer divers zijn. Door juist de ondernemers hierin het voortouw te geven kan een vliegwieleffect ontstaan, dat zichzelf gaat versterken. Daarom is financiële ondersteuning vanuit de gemeente vooral in de beginfase van belang. Het gewenste effect is een aanzienlijke toename van toeristen en verbreding van het recreatieve aanbod die ook de inwoners ten goede komt. We stellen voor om hiervoor een incidenteel budget ter hoogte van jaarlijks € 45.000 gedurende drie jaren beschikbaar te stellen en ten laste te brengen van de algemene reserve. De verwachting is gerechtvaardigd dat als gevolg van de uitvoering de bijdragen toeristenbelasting zullen toenemen. [Kadernota nr. 03.05]

Gemeente Tytsjerksteradiel 45

Programmabegroting 2022-2025

Overige ontwikkelingen -

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

1.031

588

778

190

778

471

Baten

801

445

Saldo

- 230

- 142

- 333

- 190

- 333

- 25

-7

-4

-10

-6

-10

-1

per inw.

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Aanjagen toerisme (03.05)

-45 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie bijdrage WM8KTD

-142 N

Overige verschillen per saldo

-3 N

Totaal

-190 N

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Banen

528,6

aantal

(2020)

42,1

(2020)

139,1

aantal

(2020)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Functiemenging Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Vestigingen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemeente Tytsjerksteradiel 46

Programmabegroting 2022-2025

4. Onderwijs Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen

het

programma

onderwijs

worden

wettelijke

verplichtingen

zoals

onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorkomen en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid; •

Aanpakken van (digitale) laaggeletterdheid

•

Voor- en Vroegschoolse Educatie, als basisvoorziening voor ieder kind

•

Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling

•

Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt

Ontwikkelingen in bestaand beleid Ontwikkelingen onderwijshuisvesting We actualiseren de voorziene investering in de onderwijshuisvesting naar prijspeil 2021/2022. De verhogingen zijn nodig door autonome kostenontwikkeling en door veranderende normen en eisen die aan de onderwijshuisvesting worden gesteld. Voor zowel het project in Tytsjerk als ook in Jistrum wordt een prijsstijging berekend van € 400.000. De kapitaallast zal daardoor met € 32.000 worden verhoogd (4%). [Kadernota nr. 21.00]

Overige ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023. Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke doeluitkering die op dit moment nog verder door het Rijk wordt uitgewerkt. De gemeente Tytsjerksteradiel zal over de totale periode in totaal ruim € 490.000 ontvangen. We zoeken voor de besteding van deze middelen aansluiting bij de behoefte van het onderwijs.

Gemeente Tytsjerksteradiel 47

Programmabegroting 2022-2025

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

5.392

4.572

4.583

4.565

4.502

4.439

Baten

1.865

1.130

1.196

Saldo

- 3.527

- 3.442

- 3.387

- 3.370

- 3.307

- 3.244

per inw.

-111

-107

-106

-105

-103

-101

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Ontwikkelingen onderwijshuisvesting

-32 N

Ontwikkelingen JoBinder (leerlingenvervoer)

-27 N

Ombuigingen Verlaging kosten onderwijshuisvesting ivm leegstand (Kadernota 2020-2023 0.0b)

25 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie kapitaallasten

176 V

Actualisatie overige onderwijsbudgetten

-28 N

Actualisatie personeelslasten (bijdrage WM8KTD)

-30 N

Actualisatie huuropbrengsten (i.v.m. afstoten) 't Torentje Burgum

-38 N

Overige verschillen per saldo

Totaal

55 V

Gemeente Tytsjerksteradiel 48

Programmabegroting 2022-2025

tableCell12 Indicator % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,4

(2019)

0,0

aantal

(2019)

26,0

aantal

(2019)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Absoluut verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Relatief verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel 49

Programmabegroting 2022-2025

5. Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij streven naar vitale inwoners en willen een aantrekkelijke woonomgeving bieden. Sport, cultuur en recreatie zijn daarbij belangrijke pijlers. Deze zorgen voor persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Daarnaast vergroten ze de sociale samenhang en deelname aan de samenleving, wat bijdraagt aan een goed leef- en woonklimaat. Sport Het voorzieningenniveau en de samenwerking met sportclubs bevindt zich in vergelijking met andere Friese gemeenten op een hoog niveau. Sport is nadrukkelijk een factor in gezondheid, opvoeding en gemeenschapsvorming. Wat de accommodaties betreft richten wij ons bij ontwikkelingen vooral op mogelijkheden tot concentratie van voorzieningen. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme wordt verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Openbaar groen Openbaar groen is belangrijk voor het welzijn van mensen. Een goede groenomgeving draagt bij aan de gezondheid (zowel fysiek als mentaal) van onze burgers. Onze gemeente kent een grote verscheidenheid qua inrichting van de woonomgeving, waarin rekening gehouden wordt met gebiedseigen kenmerken.

Het programma heeft veel relaties met activiteiten in andere programma’s zoals Sociaal Domein, Onderwijs, Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening (planontwikkeling).

Nieuw of gewijzigd beleid Bestrijding eikenprocessierups De bestrijding van de eikenprocessierups blijven wij in 2022 uitvoeren. We zetten hierbij in op zowel preventieve maatregelen (zoals de ontwikkeling van een breed scala aan natuurlijke vijanden voor alle ontwikkelingsstadia van de eikenprocessierups) als curatieve maatregelen (zoals het machinaal verwijderen van de nesten van de eikenprocessierups). Tot slot blijven wij de ontwikkeling van de populatie eikenprocessierups volgen door monitoring middels feromoonvallen. De kosten voor het bestrijden en monitoren bedragen structureel € 15.000 per jaar. Voor het sneller ontwikkelen van de populatie natuurlijke vijanden is de komende drie jaar € 3.000 extra per jaar nodig. [Kadernota nr. 05.05] Gemeente Tytsjerksteradiel 50

Programmabegroting 2022-2025

Bestrijding invasieve exoten Op verzoek van de raad voeren wij extra maatregelen uit ten behoeve van de bestrijding van de Japanse duizendknoop. Dit doen wij door deze soort ter plekke te bestrijden middels heet water en elektrocutie en het apart verzamelen van plantendelen van Japanse duizendknoop en deze af te voeren naar een gecertificeerde verwerker van invasieve exoten. Dit brengt structureel een uitzetting van € 15.000 in de begroting met zich mee. [Kadernota nr. 05.03]

Bijdrage stichting Behoud Monumenten In 2010 is het gemeentelijk eigendom van negen Rijksmonumenten (acht kerktorens en een molen) overgedragen aan de Stichting Behoud Monumenten in de gemeente Tytsjerksteradiel. De stichting heeft als doel meegekregen, het bevorderen en verzekeren van de instandhouding van deze monumenten. Dit doel wordt onder andere bereikt door het restaureren en onderhouden van deze Rijksmonumenten en het verwerven van geldmiddelen. Om dit doel te bekostigen wordt er jaarlijks naast een rijkssubsidie, vermeerderd met een eventuele bijdrage van de Provincie en derden, een gemeentelijke bijdrage verstrekt. Wil de Stichting de komende jaren de acht torens en molen kunnen beheren en onderhouden dan is voor de komende jaren een extra gemeentelijke bijdrage benodigd. Voor het jaar 2021 is deze verhoging al toegekend door middel van een begrotingswijziging. Voor de komende jaren vanaf 2022 nemen we de verhoging van de gemeentelijke bijdrage van € 42.000 per jaar nu mee in de begroting. [Kadernota nr. 05.14 (08.03)]

Facilitering ambities biodiversiteit Wij hebben in ons coalitieakkoord 2018-2022 aangegeven dat wij de biodiversiteit willen vergroten. In de Duurzaamheidsagenda is hiervoor jaarlijks € 15.000 beschikbaar gesteld voor het bevorderen van initiatieven op het gebied van biodiversiteit en Operatie Steenbreek. Invulling geven aan onze ambities vraagt om meer inspanning dan het benutten van werkmet-werksituaties bij aanleg en beheer van het openbaar groen. Het vraagt om een stap naar voren en naar buiten te zetten om zo invloed uit te oefenen op het gebied van biodiversiteit. Concreet betekent dit ondersteuning en advisering van externe partijen en bewoners, deelname aan gemeente-overstijgende projecten en het leveren van extra inspanning aan Operatie Steenbreek. Om dit te realiseren is voor de komende drie jaar formatieve uitbreiding nodig van 1 fte, dit zorgt de komende drie jaar voor € 75.000 aan hogere kosten. [Kadernota nr. 05.04]

Lokale omroep RTV NOF We ondersteunen onze lokale omroep RTV NOF. Jaarlijks adviseert de VNG een richtbedrag per huishouden als financiële ondersteuning voor lokale omroepen. Op dit moment bedraagt het VNG-richtbedrag €1,39 per huishouden. Samen met onze buurgemeenten hebben we besloten om de basisbekostiging te verhogen naar het geadviseerde richtbedrag, en dit jaarlijks bij te stellen conform VNG advies. [Kadernota nr. 05.01] Gemeente Tytsjerksteradiel 51

Programmabegroting 2022-2025

Ontwikkelingen in bestaand beleid Actualisatie areaalaccres - Groen Als gevolg van nieuwe aanleg is het areaal openbaar groen toegenomen. Voor dit toegenomen areaal is geen onderhoudsbudget beschikbaar. Wij stellen voor om de benodigde middelen om het aangelegde groen te onderhouden toe te voegen aan de onderhoudsbudgetten voor het openbaar groen. [Kadernota nr. 21.05]

Overige ontwikkelingen Herinrichting Alde Feanen Dit is een gebiedsproces, waarbij meerdere partijen een rol spelen, waaronder de gebiedscommissie Alde Feanen. De regie van het project ligt bij de Provincie Fryslân. In de begroting 2019 is over de jaren 2020 tot en met 2023 een totaalbedrag van € 240.000 beschikbaar gesteld voor de afronding van de vaarroute en de eindinrichting van de Panhuyspoel. In 2020 en 2021 is jaarlijks € 50.000 beschikbaar gesteld en voor de jaren 2022 en 2023 is € 70.000 beschikbaar. Het hogere bedrag dat in 2022 beschikbaar is zorgt voor het verschil van € 20.000 met de primitieve begroting 2021. Aanpassing huurtarieven sportaccommodaties Bij de meerjarenbegroting 2021-2025 is besloten tot een verhoging van de huurtarieven voor sportaccommodaties met 25%. Deze wordt stapsgewijs verdeeld over vier jaar. De eerste verhoging van € 7.000 is ingegaan per 1 juli 2021. In deze begroting is rekening gehouden met een stijging van € 28.000 per 1 januari, dit leidt tot een verschil ten opzichte van de primitieve begroting 2021 van € 21.000. Verwachte SPUK-bijdrage Voor deze begroting is, aan de hand van de werkwijze van de aanvraag voor de SPUK-bijdrage 2021 (Regeling specifieke uitkering sport), de SPUK-berekening gemaakt voor 2022. Naar verwachting leidt dit tot een hogere uitkering van € 54.000.

Actualisatie en overige prijsontwikkelingen De actualisatie en overige prijsontwikkelingen zorgen per saldo voor een stijging van de kosten van € 68.000. Deze ontwikkeling wordt onder meer veroorzaakt door de indexatie van de bijdragen aan cultuurbeleid, muziekonderwijs en bibliotheekwerk.

Gemeente Tytsjerksteradiel 52

Programmabegroting 2022-2025

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

6.610

7.399

7.670

271

7.672

7.625

7.604

Baten

1.181

1.251

1.327

1.321

1.335

Saldo

- 5.429

- 6.148

- 6.343

- 195

- 6.351

- 6.291

- 6.269

per inw.

-171

-192

-198

-6

-198

-196

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Bijdrage Stichting behoud Monumenten; KN 08.03

-42 N

Bestrijding eikenprocessierups; KN 05.05

-18 N

Actualisatie areaalaccres - Groen; KN 21.05

-44 N

Bestrijding invasieve exoten; KN 05.03

-15 N

Facilitering ambities biodiversiteit; KN 05.04

-75 N

Privaatrechtelijk optreden; KN 01.02

-2 N

Lokale omroep RTV NOF; KN 05.01

-3 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Herinrichting Âlde Feanen KN2019

-20 N

Ombuigingen Aanpassing huurtarieven; stapsgewijze stijging van 25% in 4 jaar

21 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

10 V

Actualisatie kapitaallasten

19 V

Aanpassing verwachte SPUK-bijdrage

54 V

Actualisering kosten sportaccommodaties

-12 N

Overige verschillen per saldo

-68 N

Totaal

-195 N

Gemeente Tytsjerksteradiel 53

Programmabegroting 2022-2025

tableCell12 Indicator % Niet-sporters Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite Stichting/vereniging VvE Nije Westermar

Gemeente Tytsjerksteradiel 54

Meting

Eenheid

Refertejaar

55,7

(2016)

Programmabegroting 2022-2025

6. Sociaal domein Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Ook is er nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Regie Wij willen dat inwoners zelf de regie hebben bij hun zorgvraag. Wij zetten ons ervoor in dat mensen zorg en ondersteuning ontvangen die past bij hun behoefte en mogelijkheden. Wij stellen daarbij de mens centraal en werken integraal en vanuit het principe één gezin –één plan –één contactpersoon. Tekorten in afgelopen jaren In de afgelopen jaren werd duidelijk dat er meerjarig grote tekorten waren binnen het sociaal domein. Er zijn analyses uitgevoerd naar de achtergrond van de tekorten en de mogelijkheden tot bijsturing voor onze gemeente. De huidige financiële situatie in het sociaal domein is verbeterd t.o.v. voorgaande jaren. De uitdaging om de uitgaven beheersbaar te houden blijft echter onveranderd groot.

Beleidskader In april 2019 hebben de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel het beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. Hierin zijn de strategische doelstellingen en uitgangspunten voor de periode 2019-2022 benoemd. Daarnaast zijn er diverse financiële maatregelen benoemd om een sluitende begroting voor het Sociaal Domein te realiseren. De maatregelen zijn nog altijd actueel. Belangrijke pijlers hierin zijn het versterken van de sociale basis, het aanscherpen (kostenbewust, methodisch en uniform werken) van de werkwijze van onze medewerkers en het herinrichten van de inkoop van zorg en ondersteuning in het Sociaal Domein.

Het jaar 2022 is vooral gericht op het nader implementeren van de eerdere

beleidskeuzes.

Gemeente Tytsjerksteradiel 55

Programmabegroting 2022-2025

Nieuw of gewijzigd beleid Nieuwe wet inburgering Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering inwerking. Vanaf deze datum voeren wij de regie op inburgering. Daarnaast hebben we een actieve rol in de begeleiding van statushouders naar integratie, participatie en werk. Het uitgangspunt is dat de budgetten die wij van het Rijk ontvangen leidend zijn voor het uitvoeren van de nieuwe wet. Wij ontvangen van het Rijk twee budgetten:

1. Structureel Integratiebudget (uitvoeringskosten) Dit budget ontvangen we via de algemene uitkering

2. Structurele Specifieke Uitkering (kosten inburgeringsvoorzieningen) Dit budget ontvangen we vanaf 2022 via een aparte beschikking. De uitkering wordt jaarlijks voorlopig toegekend. De definitieve vaststelling volgt het jaar daarop. De definitieve vaststelling is afhankelijk van het aantal asielmigranten dat wij jaarlijks huisvesten. Wij moeten verantwoording afleggen aan het Rijk over de besteding van dit budget. Werk- en activeringstrajecten moeten wij bekostigen uit het bestaande Participatiebudget. [Kadernota nr. 06.01]

Project Beurtschip De subsidieaanvragen in het kader van de Regiodeal zijn voor de projecten Beurtschip en Spitkeet afgewezen. Op basis van de resultaten van het project Beurtschip in de afgelopen jaren, kon de raad bij de behandeling van de Kadernota zich erin vinden om de financiering voor dit project voor 2022 en 2023 op te nemen in de begroting. Daarnaast wordt in deze jaren onderzocht hoe we het project per 2024 op een andere en mogelijk goedkopere wijze kunnen financieren. [Kadernota nr. 06.13]

Uitbreiding formatie Communicatie Sociaal Domein Wij gaan een communicatiestrategie ontwikkelen richting inwoners en partners om de transformatie verder te brengen. Veranderingen in 2022 en 2023 in de sociale basis, de inkoop van zorg en de activiteiten van onze gebiedsteams maken een kwalitatief goede communicatie naar al onze inwoners en partners noodzakelijk. Ook de communicatie over ons beleid op gebied van armoede en schulden vraagt extra aandacht. Deze middelen en daarmee de impuls aan communicatie in het Sociaal Domein dragen daaraan bij. [Kadernota nr. 06.11]

Uitbreiding formatie Gebiedsteams We verhogen de kwaliteit van de inzet van de gebiedsteams en de doorontwikkeling transformatie in het Sociaal Domein. Om invulling te kunnen geven aan de veranderopgave en deze effectiever te maken is er tijdelijk meer sturing ingezet. Wij gaan onderscheid maken in onze werkwijze op basis van de complexiteit van de vraag van de inwoner. Immers, 90% van de inwonersvragen zijn eenvoudig van aard; 10% behoort tot de complexe vraagstukken waarbij een regiefunctie vereist is. Preventief wordt zorg verstrekt daar waar wachtlijsten zouden kunnen leiden tot verzwaring van de complexiteit en/of

Gemeente Tytsjerksteradiel 56

Programmabegroting 2022-2025

kostenverhoging. Er wordt een apart crisisteam ingericht met betrekking tot acute hulpvragen waarbij de reguliere weg geen soelaas biedt. [Kadernota nr. 06.12]

Uitbreiding formatie zorgadministratie In verband met de oplopende aanvragen, groeiende vraag om administratieve ondersteuning, extra taken bij beëindiging van zorgtrajecten breiden we de formatie voor Sociaal Domein voor de jaren 2022 en 2023 uit met 24 uur op de functie administrateur. Dit om het huidige dienstverlenende niveau vast te houden en de komende jaren mee te kunnen in alle ontwikkelingen binnen het sociaal domein. [Kadernota nr. 06.10]

Wet Aanpak Meervoudige Problematiek Sociaal Domein Vanaf 2022 wordt naar verwachting de Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal Domein (Wams) van kracht. Dit is nog niet definitief. Deze wet zorgt ervoor dat gemeenten hun regisseursrol beter kunnen oppakken doordat zij de mogelijkheid krijgen om gegevens uit te wisselen tussen verschillende wetten en/of domeinen. Om dit te kunnen doen moet er voor de cliënt of het gezin een werkplan opgesteld worden. Tevens verplicht de wet gemeenten om, in het kader van de OGGZ-taak, een meldpunt in te richten waar burgers of professionals hun zorgen over een medeburger of client kunnen neerleggen. Een meldpunt voor niet-acute zorg is al provincie breed ingericht en belegd bij GGD Fryslân. Het meldpunt wordt nu vanuit een pilot betaald. Om aan de verplichtingen uit de wet te kunnen voldoen is het noodzakelijk om structureel geld beschikbaar te stellen voor de inrichting van het meldpunt. [Kadernota nr. 06.05]

Gemeente Tytsjerksteradiel 57

Programmabegroting 2022-2025

Ontwikkelingen in bestaand beleid Ontwikkelingen Jobinder (basis begroting 2022) Jobinder voert namens de gemeente het collectief vervoer uit. Voor de begroting 2022 zal er uitgegaan moeten worden van een autonome groei op basis van een (CBS-)indexering van 3% op de regiekosten van de Mobiliteitscentrale, vervoerskosten en de kosten van het Mobiliteitsbureau t.o.v. de begroting 2021. Voor de gemeente Tytsjerksteradiel betekent dit een uitzetting van € 46.000. [Kadernota nr. 21.02]

Overige ontwikkelingen Moties •

Ondersteunen activiteiten COC Friesland (M-3-9-3 - Motie CDA en GL)

Het COC Friesland verkeert op dit moment in financiële problemen. Een van de reden hiervan is de wijze waarop het COC is georganiseerd. Het COC Friesland heeft als een van de weinige COC’s in Nederland een betaalde directeur. De meeste COC’s in Nederland zijn georganiseerd als vereniging met een bestuur. Om het COC in stand te houden, is er financiële ondersteuning nodig. Hoeveel geld er nodig is om het COC overeind te houden is op dit moment niet bekend. Maar er moet ook gekeken worden of het COC anders georganiseerd moet worden. Aangezien het COC provincie breed opereert, is het reëel dat alle gemeenten in Friesland helpen om het COC overeind te houden, zodat zij haar taken in het belang van de LHBTIQ+ gemeenschap kan voortzetten. In overleg met de gemeente Leeuwarden zal dit onderwerp geagendeerd worden op de vergadering van de Vereniging Friese Gemeenten (VFG). Door dit provincie breed aan te pakken, kan de gemeente Tytsjerksteradiel kijken welk bedrag verhoudingsgewijs nodig is om het COC overeind te houden. In de motie wordt gevraagd om vóór de begroting te komen met een voorstel. Omdat de gezamenlijke gesprekken nu pas opgestart worden, lukt het niet om voor de begroting met een voorstel te komen. Zodra er ontwikkelingen zijn, wordt u hiervan op de hoogte gebracht. •

Kindvluchtelingen (M-3-9-12 - Motie GL, CU, PvdA en CDA)

Het college ondertekent de brief van de gemeente Houten met betrekking tot alleen reizende kindvluchtelingen en maakt dit onderwerp bekend bij de formateur in een aparte brief. Daarnaast wordt deze oproep gedeeld met alle Friese gemeenten. De raad wordt op de hoogte gebracht van verdere ontwikkelingen. •

Bibliotheekvoorziening Hurdegaryp (M-3-9-15 - Motie CDA, PvdA, GL, D66)

De bibliotheek wordt meegenomen binnen het proces van het versterken van de sociale basis. Binnen dit traject wordt ook gekeken of het voorbeeld van Hurdegaryp in andere dorpen overgenomen kan worden. Dorpsbelang Hurdegaryp en de Stichting Bibliotheken Midden Fryslân (SBMF) komen samen niet tot overeenstemming over het betalen van huur voor en de inrichting van het afhaalpunt in it Maskelyn. Als gemeente kunnen we SBMF hier niet toe dwingen. Dit zou Gemeente Tytsjerksteradiel 58

Programmabegroting 2022-2025

vervolgens betekenen dat de gemeente deze kosten voor haar rekening zou moeten nemen en die situatie is niet wenselijk. Dit deel van de motie is daarmee onuitvoerbaar. • Hulpvragers en helpers in verbinding brengen (M-3-9-18 - Motie D66) Het eventueel opzetten van een netwerk van hulpvragers en -helpers wordt meegenomen in het traject van de sociale basis. Beleidsrelevante ontwikkelingen

Wmo In de afgelopen jaren nam het beroep op de Wmo maatwerkvoorzieningen, in het bijzonder de huishoudelijke hulp en begeleiding, substantieel toe. Corona en bijbehorende maatregelen hebben voor een deel van de maatwerkvoorzieningen wel voor een trendbreuk gezorgd. Wij verwachten dat deze trendbreuk incidenteel is. Als gevolg van de jarenlange stijging is het budget verhoogd, maar hebben we ook actief een aantal beheersmaatregelen genomen waar we ook in 2022 verder op in zullen zetten (zie ook ombuigingen). Zo zijn langdurende indicaties voor individuele begeleiding opnieuw onderzocht in overleg met inwoner en aanbieder. Dit heeft geleid tot verhoogde doorstroom naar de Wet langdurige zorg en waar mogelijk afschalen van zorg of incidenteel ophoging van zorg. Uitgangspunt was een meer passende vorm van ondersteuning voor de inwoner, bij recht op Wlz is dat het meest passend. Een verhoogd kostenbewustzijn bij het indiceren van begeleiding en tussentijds evalueren (na afloop of gedurende een indicatie) heeft effect op de kostenbeheersing. We zien dat de beheersmaatregelen effect hebben en kunnen dan ook de begroting op de Wmo maatwerkvoorzieningen, naast de te realiseren ombuigingen, positief bijstellen met een bedrag van €420.000. Daarnaast blijven er binnen de Wmo maatwerkvoorzieningen nog voldoende uitdagingen om de kosten beheersbaar te houden.

Voornamelijk de kosten voor huishoudelijke hulp stijgen (mede als gevolg van het ingevoerde abonnementstarief) naar verwachting jaarlijks nog substantieel.

Jeugdzorg De vraag naar en het beroep op Jeugdzorg blijft onverminderd groot. Hoewel de aantallen jeugdzorg cliënten redelijk stabiel blijven zien we wel een toenemende vraag naar specialistische zorg. Hierin speelt mee dat er in Tytsjerksteradiel een aantal aanbieders gevestigd zijn die kostenintensieve zorg en verblijf combineren, een deel van deze kinderen komt uit andere delen van het land. Aanbieders van specialistische zorg hebben ook aangegeven dat de aard en ernst van de specialistische zorg is toegenomen. Gevolg hiervan is dat de gemiddelde prijs per cliënt is toegenomen. De verwachting is dat dit voor 2022 leidt tot een negatieve bijstelling van de huidige begroting van €700.000,-. Daarnaast zetten wij ons binnen de Jeugdzorg lokaal, maar ook vooral regionaal in op maatregelen om de Jeugdzorg beheersbaar en betaalbaar te houden. Dit mede op basis van de landelijke afspraken die er op dit gebied tussen de VNG en het Rijk worden gemaakt na aanleiding van de eerder door het demissionair kabinet toegezegde 1,3 miljard extra voor de Jeugdzorg in 2022. Voor de gemeente Tytsjerksteradiel in 2022 een bedrag van 2,4 miljoen. Gemeente Tytsjerksteradiel 59

Programmabegroting 2022-2025

Een definitief besluit over structureel extra geld voor de Jeugdzorg is aan een nieuw kabinet, maar onderdeel van de huidige afspraken is wel dat de 1,3 miljard extra in de komende jaren wordt afgebouwd naar 500 miljoen structureel in 2028. Dit op basis van afspraken tussen VNG en Rijk over de beheersbaarheid van de Jeugdzorg waarvan de effecten in de komende jaren zullen worden gemonitord en waar nodig (financieel) worden bijgesteld. In onze begroting laten we deze maatregelen ook aan de lastenkant tot uitdrukking komen. We voeren de huidige bijstelling van € 700.000 niet structureel door, maar laten deze (in dezelfde verhouding als de daling van de extra inkomsten), op basis van de verwachte resultaten van de landelijke maatregelen, aflopen naar € 615.000 in 2023, €565.000 in 2024, €510.000 in 2025 naar uiteindelijk €270.000 in 2028.

Woonplaatsbeginsel Met

invoering

van

het

nieuwe

woonplaatsbeginsel

2022

verschuift

verantwoordelijkheid voor de zorg van naar inschatting zo’n 20.000 kinderen landelijk naar andere gemeenten. Voor onze gemeente betekent dit dat, als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid van de zorg, wij op met ingang van 2022 worden gekort met een bedrag van € 609.000 op onze rijksbijdrage voor de Jeugd in het gemeentefonds. We gaan ervan uit dat we aan de lastenkant op basis van dit principe ook navenant minder zorgkosten zullen krijgen. Hoewel de eerste uitwerkingen van de effecten van het woonplaatsbeginsel voor onze gemeente per saldo positief lijken uit te pakken, gaan we op dit moment nog uit van een budgettair neutraal effect, aangezien de exacte cijfers en de uitwerking daarvan nog niet bekend zijn.

Nieuw beleid Participatiewet Op dit moment ontwikkelen we nieuw participatiebeleid. Ons uitgangspunt bij het uitvoeren van dit beleid is dat de bestaande budgettaire kaders leidend zijn voor 2022 en verder. De aangenomen motie vreemd om onze dienstverlening aan de klassieke doelgroep van de Participatiewet te intensiveren beschouwen wij als een experiment. De uitvoering van deze motie evalueren we begin 2022. Op basis van deze evaluatie kan de raad bij de kadernota 2023-2026 een nieuwe afweging maken wat de budgetten betreft. Stand van zaken ombuigingen (Beleidskader 2019 en Begroting 2021) In 2019 (beleidskader sociaal domein) en 2020 (begroting 2021) heeft de gemeenteraad verschillende taakstellingen en ombuigingen vastgesteld op diverse taakvelden van het sociaal domein. Onderstaand schetsen wij per vastgestelde financiële taakstelling wat de stand van zaken is en geven aan wat al gerealiseerd is.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Tytsjerksteradiel&id=00ac6080-2e06-4282-8580-f58e4464c779