Raadsvoorstel - Initiatiefvoorstel Subsidie Sport

Riedsútstel Ried Agindapunt Status Program Eardere behandeling Portefúljehâlder Yntsjinner(s)

Taheakke

Saak- en stiknûmer

: : : : : : :

12 oktober 2023 4 Opiniërend Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Iepen Poadium 14 september 2023 N.v.t. Dhr. S. (Sjaak) Hoekstra (VVD), dhr. G.E. (Gert) van der Meijden (CDA), mevr. A.B. (Aleida) Agema (PvdA/GL) en dhr. E.F.H. (Erwin) Duursma (D66) : 1. Concept - Subsidieregeling verduurzaming en verbetering sportaccommodaties en sportvoorzieningen Tytsjerksteradiel 2024 2. Concept - Subsidieregeling sportvernieuwing Tytsjerksteradiel 2024 3. Overzicht sportaccommodaties 4. Algemene Subsidieregeling Samenleving Tytsjerksteradiel 2023 (bestaande regeling) 5. Wensen en bedenkingen college : Z2023-02593 / S2023-14641

Underwerp Initiatiefvoorstel Subsidieregeling verduurzaming en verbetering sportaccommodaties Tytsjerksteradiel 2024 en Subsidieregeling sportvernieuwing Tytsjerksteradiel 2024 Koarte gearfetting Wij willen sportverenigingen helpen bij het verduurzamen en/of verbeteren van hun eigen sportaccommodatie en daarnaast willen we sportverenigingen helpen om het sportaanbod aantrekkelijk te houden. Daarvoor hebben we twee subsidieregelingen opgesteld: 1. We willen sportverenigingen met eigen sportaccommodatie tussen 1 januari 2024 en 31 december 2026 helpen bij het verduurzamen en/of verbeteren van hun accommodaties. Daarvoor hebben we een zogenaamde 1/3-regeling opgezet: minimaal 1/3 deel is eigen inbreng, maximaal 1/3 deel kan worden gesubsidieerd vanuit de gemeente en maximaal 1/3 deel kan worden geleend met borgstelling vanuit de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). De gemeente neemt daarbij de helft van de (marktconforme) rentekosten voor haar rekening. 2. Daarnaast willen we sportverenigingen (met of zonder eigen accommodatie) ondersteunen met een bedrag van maximaal € 2.500 voor sportvernieuwing. Een sportvereniging kan jaarlijks een beroep doen op deze regeling. Foech ried/kolleezje: Door het recht van initiatief kan elk raadslid ingevolge art. 147a Gemeentewet een voorstel (actieve kaderstelling) voor nieuw beleid etc. indienen.

Het college is in de gelegenheid gesteld om hierover wensen en bedenkingen in te dien. De reactie van het college wordt opgenomen in bijlage 5.

Ried Punt Side

: : :

12 oktober 2023 4 2

Taljochting Aanleiding De gemeenteraad is na uitnodiging op werkbezoek geweest bij Tennis- en Padelvereniging De Leechkamp. Tijdens dit werkbezoek en in een later nagezonden brief is daar de problematiek uiteengezet van sportverenigingen met eigen accomodaties en het vraagstuk van toekomstbestendigheid. Wij herkennen dit probleem ook bij andere verenigingen met eigen accomodaties. Om die reden hebben wij ons hierin verdiept en leggen wij dit vraagstuk via dit initiatiefvoorstel voor aan de gemeenteraad. Daarnaast is het ons bekend dat veel sportverenigingen in de afgelopen jaren veel financiële reserves zijn verloren ten gevolge van de Coronapandemie (minder leden, minder inkomsten) en fors hogere energiekosten. Deze reserves, die inmiddels deels zijn uitgeput, kunnen niet worden gebruikt voor de verdere verduurzaming van hun accommodaties. Huidige situatie Sport- en Beweegvisie 2018 - 2025 In de Sport- en Beweegvisie 2018-2025, zoals dat op 20 september 2018 door de raad is vastgesteld, wordt gesteld dat in onze gemeente voldoende sportaccommodaties aanwezig zijn en dat deze goed verspreid zijn over de verschillende dorpen.

Omdat blijkt dat de afstand tussen woning en sportaccommodatie voor bepaalde groepen inwoners (bijvoorbeeld jonge kinderen en ouderen) een belemmering vormt om te gaan sporten en bewegen, vindt de gemeente het belangrijk dat er sportaccommodaties in de directe leefen woonomgeving van onze inwoners blijven. Dit is ook belangrijk voor de sociale interactie en leefbaarheid in dorpen vanwege de laagdrempelige ontmoetingsfunctie van een sportaccommodatie. Diverse accommodaties, zoals sporthallen, gymlokalen en zwembaden zijn deels in eigendom van de gemeente. Verder zijn in de 17 verschillende dorpen tal van sportaccommodaties die niet in eigendom van de gemeente zijn. Dit zijn accommodaties van commerciële aanbieders en accommodaties van plaatselijke sportverenigingen en stichtingen. Binnen deze accommodaties vinden onder andere activiteiten plaats die in het teken staan van vitaliteit en gezondheid. Ook deze voorzieningen spelen een rol in de visie op maatschappelijk vastgoed. Een goede samenwerking met de eigenaren/exploitanten van deze accommodaties wordt nagestreefd. In de Sport- en Beweegvisie wordt niet ingegaan op het (verder) verduurzamen en/of verbeteren van sportaccommodaties. Wel vindt de gemeente het belangrijk dat er sportaccommodaties in de directie leef- en woonomgeving van onze inwoners blijven.

Dit initiatiefvoorstel past daarom goed binnen deze visie en geldt als aanvulling op bestaand beleid om sportaccommodaties te behouden. Lokaal Sportakkoord 2021 In januari 2021 hebben sportaanbieders, buurtsportcoaches, onderwijs, gemeenten en maatschappelijke organisaties het Lokaal Sportakkoord Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel januari 2021 opgesteld. In dit document staan tal van ambities, doelen en acties. Alle lokale partijen hebben zich gecommitteerd aan dit Lokaal Sportakkoord en voelen zich verantwoordelijk voor de vastgelegde onderwerpen In het Lokaal Sportakkoord is onder andere de ambitie beschreven dat alle sportaccommodaties in 2050 CO2-arm zijn en dat er in 2030 een CO2 –reductie heeft plaatsgevonden van 50%. Er is daarbij een doel gesteld: alle sportaccommodaties worden energieneutraal. Een tweede doel is dat de eigenaren van sportaccommodaties worden ondersteund vanuit een loket / centraal punt bij het inventariseren en verdere

2

Ried Punt Side

: : :

12 oktober 2023 4 3

uitwerking onder leiding van een (onafhankelijke) specialist. Deze neemt de regie en helpt waar nodig in keuzes. Clusteren is ook een mogelijkheid (samenwerken). In het Lokaal Sportakkoord werd geen invulling gegeven over de financiering van de verduurzaming. Ons initiatiefvoorstel kan de sportverenigingen verder helpen bij de financiële invulling van verduurzaming en/of verbetering van de sportaccommodaties. Dit initiatiefvoorstel kan dan worden gezien als een aanvulling op bestaand beleid. Duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel Op 1 juli 2021 heeft de raad de duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel “Duorsum Tegearre Dwaan” vastgesteld. In de duurzaamheidsagenda wordt de ambities beschreven over gemeentelijke gebouwen en maatschappelijk vastgoed in relatie tot duurzaamheid. Een passage uit de duurzaamheidsagenda in relatie tot dit raadsvoorstel hebben we hieronder vermeld: Gemeentelijke gebouwen en maatschappelijk vastgoed Alle woningen en gebouwen in Tytsjerksteradiel zijn op termijn van het aardgas af. Dat betekent dat ook de gebouwen van de gemeente zelf van het aardgas af gaan. We sluiten hiermee aan op de warmtevisie en stemmen de onderhoudsplanningen hierop af. We maken plannen waarin voor onze panden is vastgelegd wanneer en op welke manier deze van het aardgas af gaan.

De gemeente heeft hierin een voorbeeldfunctie en door zelf aan de slag te gaan, helpen we de warmtetransitie op gang. We maken de verduurzaming van het vastgoed en de transitie naar aardgasvrij onderdeel van ons accommodatiebeleid. Tegelijkertijd is er ook diverse wet- en regelgeving waaraan ons vastgoed dient te voldoen en waarvoor de nodige inzet van belang is. Bijvoorbeeld om te blijven voldoen aan de Wet milieubeheer en het nemen alle erkende energiebesparende maatregelen die binnen vijf jaar terugverdiend kunnen worden. Uitgangspunt is dat we het goede voorbeeld geven. We bereiden ons daarnaast voor op het nieuwe energielabel dat vanaf 2021 geldt voor utiliteit. Ook onderzoeken we wat nodig is om aan de wettelijke verplichtingen te blijven voldoen. Zo gaan we zorgvuldig te werk en kunnen we ons voorbereiden op de benodigde investeringen. Het accommodatiebeleid laat onze plannen zien met het vastgoed op lange termijn. Treasurystatuut 2022 In het treasurystatuut van de gemeente, zoals dat op 3 maart 2022 door de raad is vastgesteld, is de mogelijkheid opgenomen om garant te staan voor leningen, die een sportvereniging aangaat voor het verbeteren van hun accommodaties.

Hieronder volgt een passage uit de Memorie van Toelichting van het treasurystatuut 2022: Garantstelling voor investeringen in (verbetering van) accommodaties van sportverenigingen loopt via de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). Hiermee faciliteren we de sportverenigingen (indirect) en zetten we ze in hun kracht om de accommodaties op een kwalitatief niveau te houden. De beoordeling van aanvragen, de besluitvorming en de monitoring wordt neergelegd bij SWS als een onafhankelijke derde. Hierdoor vermijden we als gemeente financiële risico’s, maar faciliteren we de sportverenigingen wel om op een gezonde basis geld aan te trekken voor verbetering van hun accommodaties. De SWS beoordeelt deze aanvraag en kent deze vervolgens toe mits deze aan de gevraagde criteria voldoet. De sportvereniging is verplicht om jaarlijks aan SWS te rapporteren over het beheer en de financiële situatie van het project. SWS staat voor maximaal 15 jaar garant. Bij leningen tot € 100.000 staat de SWS volledig garant voor dit bedrag. Bij leningen in de “range” van € 100.000 - € 500.000 (max) vraagt SWS de gemeente om direct garant te staan voor 50% van het te lenen bedrag. Er wordt zelden een beroep gedaan op de garantie. Met deze werkwijze blijven de financiële

3

Ried Punt Side

: : :

12 oktober 2023 4 4

risico’s voor onze gemeente beperkt. Hiermee creëren we duidelijkheid richting potentiële aanvragers en gemeente over hoe de gemeente in het vervolg omgaat met dergelijke verzoeken. Daarnaast nemen door de professionele toetsing en kredietbeheer vanuit SWS de risico’s voor de verenigingen ook af Sport in relatie tot gezondheid Sport en bewegen dragen bij aan de gezondheid van mensen. Dat blijkt uit tal van onderzoeken. Sport zorgt voor een betere conditie, meer spierkracht, een gezonde levensstijl, een goede nachtrust en een minder hoge medische consumptie. Sporten verkleint namelijk het risico op een groot aantal aandoeningen als hart- en vaatziekten, obesitas, osteoporose, beroertes. Sport in relatie tot mentale fitheid Sport zorgt niet alleen voor lichamelijke fitheid maar ook voor mentale fitheid. Sporters zullen het daarmee eens zijn. Simpelweg omdat je je na afloop van het sporten altijd lekkerder voelt dan daarvoor. Voldoende fysieke activiteit gaat depressies tegen, vertraagt de ontwikkeling van dementie en vermindert het aantal psychische klachten. Tegelijkertijd kan sporten leiden tot meer eigenwaarde, zelfvertrouwen en (sociale) vaardigheden. Sport in relatie tot verminderde vraag naar zorg Voor jongeren geldt dat bewegen een positieve invloed heeft op hun cognitieve ontwikkeling. Ook ouderen doen hun voordeel met lichaamsbeweging.

Het vermindert de behoefte aan zorg. Dat heeft twee grote voordelen. Enerzijds kunnen de gezondheidskosten worden gereduceerd. Aan de andere kant stimuleert het de mentale gezondheid, omdat ze minder snel hun autonomie verliezen. Financiën Historie: eigendomsrecht accommodaties In 1995 heeft de gemeenteraad besloten om het eigendomsrecht van de sportaccommodaties over te dragen naar de sportverenigingen. Bij de overdracht kregen de sportverenigingen een bedrag mee voor het dagelijks onderhoud van deze accommodaties. De grond, waarop de opstallen zijn gebouwd, is in bepaalde gevallen nog in eigendom van de gemeente. De gemeente heeft hiervoor langjarige afspraken gemaakt met de sportverenigingen in de vorm van erfpacht, opstalrecht of gebruiksrecht. Op een aantal locaties heeft de sportvereniging een erfpachtovereenkomst met de gemeente. Destijds zijn voor de opstallen geen afspraken gemaakt met de betreffende vereniging. Omdat er geen afspraken zijn gemaakt is de gemeente ook eigenaar (natrekking) van de gebouwen, die op deze gronden zijn gesitueerd. Eventuele investeringen aan opstallen, die een sportvereniging op eigen kosten doet, worden daarmee automatisch eigendom van de gemeente. Huidige situatie Voor het verduurzamen en verbeteren van sportaccommodaties, die in eigendom zijn van derden, heeft de gemeente geen mogelijkheden voor subsidieverstrekking.

Middels de Subsidieregeling verduurzaming en verbetering sportaccommodaties en sportvoorzieningen Tytsjerksteradiel 2024 willen we de sportverenigingen en sportstichtingen extra steunen bij verduurzaming en/of verbetering van hun accommodaties. Voor 2022 was een bedrag van € 57.628 meegenomen in de begroting van gemeente voor sportactivering. In 2022 heeft de gemeente voor dit doel een bedrag van circa € 50.245 uitgegeven. Het grootste deel (circa 95%) van dit bedrag kwam voor rekening van High Five (sportstimulering) en subsidie voor het zwembad in Garyp.

4

Ried Punt Side

: : :

12 oktober 2023 4 5

Middels de Algemene Subsidieregeling Samenleving Tytsjerksteradiel 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders beperkte mogelijkheden voor subsidieverstrekking van sportactiviteiten en sportevenementen. Het college heeft hierbij een budgetplafond ingesteld van € 4.500 totaal per jaar (sportactiviteiten) en € 2.000 totaal per jaar (sportevenementen). Voor het verduurzamen en verbeteren van sportaccommodaties heeft de Gemeente Tytsjerksteradiel momenteel geen mogelijkheden voor subsidieverstrekking. Aanvullend beleid op basis van dit initiatiefvoorstel Door het beschikbaar stellen van € 700.000 willen we sportverenigingen steunen bij het verduurzamen en/of verbeteren van hun sportaccommodatie en/of sportvoorziening. Ook willen we € 200.000 beschikbaar stellen voor rentesubsidie, die de vereniging kan gebruiken bij het verduurzamen en/of verbeteren van hun sportaccommodaties. Door het beschikbaar stellen van een extra jaarlijks budget ter hoogte van € 35.000,willen we sportverenigingen extra steunen bij sportvernieuwing. Er komt jaarlijks € 35.000,- structureel geld beschikbaar voor het verbeteren van sport bij niet-commerciële partijen, zoals sportverenigingen. Hieronder gaan we verder in op de beide onderdelen.

Het voorstel: Subsidieregeling verduurzaming en verbetering sportaccommodaties en sportvoorzieningen Tytsjerksteradiel 2024 Subsidieverlening vanuit overheden Goede sportaccommodaties helpt om sport aantrekkelijk te houden. Het ontbreekt bij veel sportverenigingen aan middelen om te investeren in hun accommodatie. Vanuit de landelijke en provinciale overheden zijn er volop subsidiemogelijkheden om de accommodatie een upgrade te geven of te verduurzamen. Vanuit de gemeente zijn de mogelijkheden voor subsidieverlening momenteel nihil. Geld en advies beschikbaar stellen aan sportverenigingen Met dit initiatiefvoorstel willen we geld en advies ter beschikking stellen aan sportverenigingen voor de verduurzaming en/of verbetering van sportaccommodaties en/of sportvoorzieningen. Hierbij kan worden gedacht aan het plaatsen van zonnepanelen, isoleren van gebouwen, transitie naar gasloos, verwarmen door een warmtepomp, aanleg van infraroodpanelen, etc. Voor advisering rondom verduurzaming en de aanwezige subsidieregelingen hiervoor, wordt gebruik gemaakt van de aanwezige kennis bij Sport Fryslân. De gemeente heeft hierin een verbindende rol. Naast geld en advies zal de gemeente ook faciliteren in expertmeetings voor de besturen van de sportverenigingen. Kennis en kunde zal hier worden gedeeld, evenals een presentatie van “best practices” in het land.

Sportverenigingen die hun accommodaties in de afgelopen jaren alreeds hebben verduurzaamd en daarmee volledig aan de ambities, zoals deze zijn vastgelegd in het Lokaal Sportakkoord en de Duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel, kunnen een beroep doen op deze regeling voor het verbeteren van hun sportaccommodatie of sportvoorziening. Uitgangspunt: de 1/3 regeling De gemeente gaat werken met een zogenaamde 1/3 (één derde) regeling. De initiatiefnemer (lees: sportvereniging) legt zelf 1/3 van de investeringssom in, daarnaast krijgt hij vanuit de gemeente een 1/3 deel gesubsidieerd en daarnaast kan er gebruik worden gemaakt van een lening van 1/3 deel met borgstelling vanuit de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). De eigen inleg van de initiatiefnemer kan ook worden verkregen vanuit andere subsidieregelingen. De subsidieregeling heeft een looptijd van drie jaar (van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2026).

5

Ried Punt Side

: : :

12 oktober 2023 4 6

Beschikbare bedragen voor subsidiering en lening Voor de uitvoering van de regeling verduurzaming en verbetering sportaccommodaties en sportvoorzieningen Tytsjerksteradiel 2024 wordt een krediet ter beschikking gesteld van € 700.000,00 voor subsidiering en een krediet van € 200.000 voor rentesubsidie. Dit bedrag, groot € 900.000 wordt gedekt door een uitname uit de reserve “Coronagelden”. Het maximaal te subsidiëren bedrag per vereniging bedraagt € 35.000,00 gedurende de gehele looptijd van de regeling. Een vereniging kan meerdere aanvragen indienen met een minimaal bedrag van € 10.000,- en zolang deze het totaalbedrag van € 35.000,- niet overschrijdt. Het maximaal te lenen geldbedrag per vereniging binnen deze regeling is vastgesteld op € 35.000. De vereniging ontvangt vanuit de gemeente een rentesubsidie van 50% gedurende de maximale looptijd van 15 jaar waarbij de lening lineair door de sportvereniging wordt afgelost. De garantstelling voor deze lening dient te worden aangevraagd bij de Stichting Waarborgfonds Sport (www.sws.nl). Bij leningen tot € 100.000 staat de SWS volledig garant voor dit bedrag. Het is aan het college om hiervoor een subsidieregeling op en vast te stellen. Een concept hiervoor is opgenomen in de bijlage.

In 1995 zijn met een aantal verenigingen geen afspraken gemaakt over het eigendomsrecht van opstallen, die zijn gesitueerd op gronden met een erfpachtconstructie. Dit willen we alsnog realiseren. De opstallen worden juridisch eigendom van de betreffende vereniging en de erfpachtovereenkomsten worden gewijzigd in een overeenkomst van recht van een opstal. Alle juridische, notariële en overige kosten van deze overdracht worden betaald door de gemeente. Het voorstel: Subsidieregeling sportvernieuwing Tytsjerksteradiel 2024 Middels deze subsidie willen we de amateursport ondersteunen, de amateursport breder toegankelijk maken en anticiperen op nieuwe ontwikkelingen binnen het amateursportaanbod. De toekenning van de subsidie ligt ter beoordeling bij het college van burgemeester en wethouders. Voor de subsidieregeling sportvernieuwing Tytsjerksteradiel 2024 willen wij jaarlijks een bedrag van € 35.000 opnemen in de begroting. Sportverenigingen kunnen jaarlijks een bedrag van maximaal € 2.500 per vereniging ontvangen. Het is aan het college om hiervoor een subsidieregeling vast te stellen. Een concept hiervoor is opgenomen in de bijlage. Juridisch Als de raad van mening is dat de voorgestelde beleidslijn akkoord is dan zal het college dit moeten uitvoeren door budgetten op te nemen in de begroting en subsidieregelingen op en vast te stellen.

Deze subsidieregelingen zijn als concepten opgenomen in de bijlagen en zijn juridisch getoetst. In de kadernota van juli 2023 is er reeds een motie aangenomen, waarin een structurele bijdrage van € 35.000 per jaar ingaande 1 januari 2024 wordt gevraagd voor sportvernieuwing. Participatie Dit raadsvoorstel en de onderliggende concept-subsidieregelingen zijn begin september 2023 verzonden aan de sportverenigingen in onze gemeente. Wij hebben deze verenigingen uitgenodigd om voor 20 september 2023 een reactie of zienswijze te sturen

6

Ried Punt Side

: : :

12 oktober 2023 4 7

naar de initiatiefnemers van dit initiatiefvoorstel of in te spreken tijdens het Iepen Poadium op donderdag 14 september 2023. Wensen en bedenkingen college Op donderdag 14 september zullen wij ons initiatiefvoorstel presenteren in het Iepen Poadium en kunnen raadsleden vragen stellen. Daarna wordt het voorstel voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders en kan het college binnen 3 weken schriftelijk wensen en bedenkingen aangeven. Deze wensen en bedenkingen worden als bijlage aan dit raadsvoorstel toegevoegd. De opiniërende behandeling van dit initiatiefvoorstel staat gepland op donderdag 12 oktober 2023. Besluitvormende behandeling kan vervolgens plaatsvinden op donderdag 2 november 2023 bij de begrotingsbehandeling. Vragen aan de raad tijdens de opiniërende behandeling van dit initiatiefvoorstel Graag horen wij van de gemeenteraad: 1. Of dit een gewenste aanvulling/aanpassing op bestaand beleid is? 2. Of er nog wensen zijn om het initiatiefvoorstel aan te passen? Burgum, 11 juli 2023 Namens de VVD-fractie in de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel, Dhr. S. (Sjaak) Hoekstra Namens de CDA-fractie in de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel, Dhr. G.E. (Gert) van der Meijden

Namens de PVDA/GroenLinks-fractie in de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel, Mevr. A.B. (Aleida) Agema

Namens de D66-fractie in de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel, Dhr. E.F.H. (Erwin) Duursma

7