Document · PDF

Programmabegroting 2023-2026 (eerdere versie)

RAADSVERGADERING 2018 t/m 2024 3 november 2022, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Programmabegroting 2023-2026 (besluitvormend)29.799 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

778

900

122

851

544

Baten

445

Saldo

- 333

- 454

- 122

- 406

- 98

per inw.

-10

- 14

-4

- 13

-3

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 Extra inzet recreatie en toerisme; 03.02

-59 N

Lidmaatschap Kennislab Noordoost Friesland; 03.03

-6 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Bijdrage Friese projectenmachine

-20 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie bijdrage WM8KTD

-33 N

Overige verschillen per saldo

-4 N

Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel 60

-122 N

Programmabegroting 2023-2026

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Banen

524,8

aantal

(2021)

41,7

(2021)

146,5

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Functiemenging Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Vestigingen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel 61

Programmabegroting 2023-2026

4. Onderwijs Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen

het

programma

onderwijs

worden

wettelijke

verplichtingen

zoals

onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorkomen en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid; •

Aanpakken van (digitale) laaggeletterdheid

•

Voor- en Vroegschoolse Educatie, als basisvoorziening voor ieder kind

•

Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling

•

Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt

Overige ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023. De gemeente Tytsjerksteradiel zal over de totale periode in totaal ruim € 490.000 ontvangen. We zoeken voor de besteding van deze middelen aansluiting bij de behoefte van het onderwijs. We vertrouwen erop dat in goed overleg met de lokale partners binnen de kaders van de regeling voor duurzame investeringen wordt gekozen.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

4.583

4.888

306

4.700

4.637

4.613

Baten

1.196

1.403

207

1.259

Saldo

- 3.387

- 3.486

- 99

- 3.441

- 3.378

- 3.355

per inw.

-106

- 108

-2

- 107

- 105

- 104

Gemeente Tytsjerksteradiel 62

Programmabegroting 2023-2026

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Actualisatie bijdrage GR JoBinder

-36 N

Actualisatie Eigen bijdragen leerlingenvervoer

- 10 N

Mutaties bestaande ombuigingen Verschuiving ombuiging leegstaande (school)gebouwen naar programma 0

-56 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten (bijdrage WM8KTD)

32 V

Actualisatie kapitaallasten

34 V

Aanscherpen / actualisatie budgetten Onderwijs

11 V

Indexatie

-76 N

Overige verschillen per saldo

Totaal

-99 N

tableCell12 Indicator % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,2

(2021)

0,0

aantal

(2021)

19,0

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Absoluut verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Relatief verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel 63

Programmabegroting 2023-2026

5. Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij streven naar vitale inwoners en willen een aantrekkelijke woonomgeving bieden. Sport, cultuur en recreatie zijn daarbij belangrijke pijlers. Deze zorgen voor persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Daarnaast vergroten ze de sociale samenhang en deelname aan de samenleving, wat bijdraagt aan een goed leef- en woonklimaat. Sport Het voorzieningenniveau en de samenwerking met sportclubs bevindt zich in vergelijking met andere Friese gemeenten op een hoog niveau. Sport is nadrukkelijk een factor in gezondheid, opvoeding en gemeenschapsvorming. Wat de accommodaties betreft richten wij ons bij ontwikkelingen vooral op mogelijkheden tot concentratie van voorzieningen. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme wordt verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Openbaar groen Openbaar groen is belangrijk voor het welzijn van mensen. Een goede groenomgeving draagt bij aan de gezondheid (zowel fysiek als mentaal) van onze burgers. Onze gemeente kent een grote verscheidenheid qua inrichting van de woonomgeving, waarin rekening gehouden wordt met gebiedseigen kenmerken.

Het programma heeft veel relaties met activiteiten in andere programma’s zoals Sociaal Domein, Onderwijs, Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening (planontwikkeling).

Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Garyp yn it Grien Garyp was het eerste dorp waar het project Kansen in Kernen (KIK) in uitvoering is gekomen. Het maakte deel uit van de eerste fase van het KIK-programma (2015). In tegenstelling tot de later in uitvoering genomen dorpen Burgum en Hurdegaryp zijn er minder ‘kansen’ in het plan van aanpak opgenomen. Het dorp ervaart dat nu als een gemiste kans. Vanuit Garyp is nadien het initiatief genomen voor het project ‘Garyp yn it Grien’, waarbij diverse initiatieven worden genomen om langs de door het KIK-project heringerichte rondweg de biodiversiteit te bevorderen, inclusief een beleeftuin. Het project wordt in 2022-2023 uitgevoerd.

Gemeente Tytsjerksteradiel 64

Programmabegroting 2023-2026

De totale kosten voor 2023 worden geschat op € 32.000. Dit onderwerp classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. [Kadernota nr. 05.10]

Realisatie twee TOP's (toeristische overstappunten) Realisatie van een toeristische overstappunt (TOP) in de omgeving Trynwâlden en in de omgeving Burgum. Een toeristisch overstappunt is een zuil waarop routes staan. Provinciebreed wordt door de Marrekrite in samenwerking met de gemeenten een netwerk van TOP's gerealiseerd. Deze vormen de startpunten om de mooiste gebieden van Fryslân te voet, per fiets of varend te ontdekken. Een aantal jaren terug is in het kader van een pilot al een TOP in Earnewâld geplaatst. De realisatie van twee TOP's wordt voor de gemeente Tytsjerksteradiel geraamd op € 12.000. [Kadernota nr. 03.01]

Subsidie Het Achterland Het Achterland in Burgum is een cultuurlab voor jong talent uit de regio Noordoost-Fryslân. Sinds 2019 geven professionele docenten cultuur- en theaterles in de Molkfabryk in Burgum, in Hurdegaryp en op basisscholen in Tytsjerksteradiel. De activiteiten van Het Achterland zijn een waardevolle aanvulling op het bestaande cultuuraanbod en Het Achterland ontwikkelt zich als een volwaardige culturele partner in de regio. Met het cultuur- en theateronderwijs levert Het Achterland een bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling, participatie en sociale cohesie van inwoners. Om Het Achterland voor de toekomst te behouden, willen we voor drie jaar een subsidie verstrekken. De kosten hiervan bedragen € 30.000 per jaar voor de periode 2023 t/m 2025. Dit onderwerp wordt als incidenteel geclassificeerd. Voor incidentele lasten hanteren wij de lijn dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. [Kadernota nr. 05.08]

Overige ontwikkelingen Huurtarieven sportaccommodaties Bij de meerjarenbegroting 2021-2025 is besloten tot een verhoging van de huurtarieven voor sportaccommodaties met 25%. Deze wordt stapsgewijs verdeeld over vier jaar. In deze begroting is rekening gehouden met een stijging van € 14.000 per 1 januari, dit leidt tot een verschil ten opzichte van de primitieve begroting 2022 van € 14.000. Deregulering kapvergunningen De raad heeft het college opgedragen om een inventarisatie uit te voeren naar de waardevolle bomen op particulier terrein en de eigenaren te polsen hoe zij tegenover het plaatsen van de betreffende boom op de lijst waardevolle bomen staan. Daarnaast is opgedragen om te onderzoeken vanaf welke stamdiameter volgens de meerderheid van onze inwoners een kapvergunning nodig is voordat de boom gekapt wordt. Op basis van de resultaten van dit onderzoek wordt een nieuw voorstel aan de raad voorgelegd over de wijze waarop waardevolle Gemeente Tytsjerksteradiel 65

Programmabegroting 2023-2026

bomen op particulier terrein kunnen worden beschermd en wat daarvan de effecten op de organisatie zijn. Versterking sociale basis In 2022 is de subsidieregeling Versterking sociale basis 2023-2027 vastgesteld. Deze vaststelling zorgt ervoor dat de financiële middelen (bibliotheekwerk) overgeheveld zijn naar programma 6 (subsidie sociale basis). Voor de primitieve begroting 2023 leidt dit tot € 39.000 lagere kosten ten opzichte van de primitieve begroting 2022. Actualisatie verzekeringen De verzekeringspremies zijn in 2022 ten opzichte van 2021 met 11,9% gestegen. Deze stijging is niet verwerkt in de primitieve begroting 2022 maar wel in de primitieve begroting 2023. Naast de stijging van 2022 is in 2023 rekening gehouden met een indexatie van 1,9% in de primitieve begroting 2023. Per saldo leidt dit tot een afwijking van € 17.000. Marrekrite Bij de jaarrekening 2021 heeft het Algemeen Bestuur van de Marrekrite besloten om tot en met 2026 een vast deel van de algemene reserve aan de deelnemers uit te keren. Voor de jaren 2023 tot en met 2026 leidt dit tot een verlaging van € 14.000 per jaar van de bijdrage aan de Marrekrite. Verhoging gas- en elektriciteitskosten De uitwerking van het uitgangspunt van continuering van het contract voor gaslevering tot 1 januari 2024 heeft ook financiële consequenties voor de begroting.

Het contract kent namelijk clausules die inhouden dat voor een deel van energieleveranties geen vooraf afgegeven vaste prijs is afgesproken maar dat deze op een zeker moment vastgeklikt worden. Er is een inschatting gemaakt dat dit vastklikken voor 2023 betekent dat de inkoopkosten voor gas en elektra voor de gehele begroting met € 450.000 stijgen. Deze stijging is verwerkt in meerjarenbegroting bij de respectievelijke programma's, waaronder programma 5. Indexering budgetten In de begroting 2023 is bij programma 5 is, als gevolg van de actuele (wereldwijde) marktontwikkelingen, rekening gehouden met een indexatie van € 283.000. zo zijn de onderhoudskosten met als gevolg van de afwijkende (wereldwijde) marktontwikkelingen geïndexeerd met 5%. De overige kosten binnen dit programma zijn geïndexeerd met 3%.

Gemeente Tytsjerksteradiel 66

Programmabegroting 2023-2026

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

7.670

8.582

913

8.501

8.511

8.438

Baten

1.327

1.303

- 23

1.303

1.302

1.297

Saldo

- 6.343

- 7.279

- 936

- 7.198

- 7.209

- 7.141

per inw.

-198

- 225

- 28

- 223

- 221

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 Subsidie Het Achterland; 05.08

-30 N

Realisatie twee TOP's; 03.01

-12 N

Garyp yn It Grien; 05.10

-32 N

Mutaties bestaande ombuigingen Deregulering kapvergunning particulier terrein - B2021; 2.20

14 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten Actualisatie kapitaallasten

-101 N 92 V

Versterking sociale basis

39 V

Actualisatie verzekeringen

-17 N

Verlaging bijdrage Marrekrite

14 V

Verhoging budgetten gas- en elektriciteitskosten

-611 N

Indexering budgetten

-283 N

Diversen

-9 N

Totaal

-936 N

Gemeente Tytsjerksteradiel 67

Programmabegroting 2023-2026

tableCell12 Indicator % Niet-sporters Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite Stichting / Vereniging VvE Nije Westermar

Gemeente Tytsjerksteradiel 68

Meting

Eenheid

Refertejaar

56,9

(2020)

Programmabegroting 2023-2026

6. Sociaal domein Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Ook is er nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Regie Wij willen dat inwoners zelf de regie hebben bij hun zorgvraag. Wij zetten ons ervoor in dat mensen zorg en ondersteuning ontvangen die past bij hun behoefte en mogelijkheden. Wij stellen daarbij de mens centraal en werken integraal en vanuit het principe één gezin –één plan –één contactpersoon. Tekorten in afgelopen jaren In de afgelopen jaren werd duidelijk dat er meerjarig grote tekorten waren binnen het Sociaal Domein. Er zijn analyses uitgevoerd naar de achtergrond van de tekorten en de mogelijkheden tot bijsturing voor onze gemeente. De huidige financiële situatie in het Sociaal Domein is verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren. De uitdaging om de uitgaven beheersbaar te houden blijft echter onveranderd groot.

Beleidskader In april 2019 hebben de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel het beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. Hierin zijn de strategische doelstellingen en uitgangspunten benoemd. Daarnaast zijn er diverse financiële maatregelen benoemd om een sluitende begroting voor het Sociaal Domein te realiseren. De maatregelen zijn nog altijd actueel. Belangrijke pijlers hierin zijn het versterken van de sociale basis, het aanscherpen (kostenbewust, methodisch en uniform werken) van de werkwijze van onze medewerkers en het herinrichten van de inkoop van zorg en ondersteuning in het Sociaal Domein. Het jaar 2023 is vooral gericht op het nader implementeren van eerdere beleidskeuzes.

Gemeente Tytsjerksteradiel 69

Programmabegroting 2023-2026

Nieuw of gewijzigd beleid Hoofdlijnenakkoord GGZ In het Hoofdlijnenakkoord GGZ zijn structurele middelen ter beschikking gesteld aan de centrumgemeenten om vorm te geven aan de ambulantisering (dit houdt in dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen zo veel mogelijk kunnen deelnemen aan en wonen in de maatschappij) van mensen met GGZ-problematiek. De toedeling van deze financiële middelen moet eraan bijdragen dat de achterstand in kwaliteit van leven van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) wordt ingehaald. Zodat inwoners met psychische problematiek beter in staat worden gesteld een gezond, veilig, sociaal en maatschappelijk leven te leiden in hun eigen woonomgeving. Deze gelden werden tot 2022 ter beschikking gesteld aan de centrumgemeenten (i.c. Leeuwarden). In Sociaal Domein Fryslân verband is afgesproken dat deze middelen vanaf 2022 aan de regiogemeenten ter beschikking worden gesteld. Met behulp van deze middelen kan iedere gemeente zelf invulling geven aan ambulante zorg/ondersteuning voor mensen met een (ernstige) psychiatrische aandoening. Een bureau voert een nulmeting uit naar de EPA-doelgroep in onze gemeente. Doel van dit onderzoek is feiten en cijfers over de EPA-doelgroep te verzamelen. Ook om in kaart te brengen hoe de zorgverlening voor deze doelgroep nu is georganiseerd.

En om te beoordelen waar verbetermogelijkheden worden gezien in de integrale zorg- en ondersteuning aan deze doelgroep. Tot slot wordt bekeken of implementatie van de Friese EPA passend zou zijn voor deze doelgroep in onze gemeente. Afhankelijk van de opbrengsten van de nulmeting zullen de beschikbare middelen efficiënt en effectief voor onze EPA-doelgroep worden ingezet. [Kadernota nr. 06.04]

Inkoop Wmo & Participatiewet (Implementatieplan) De inkoopstrategie Wmo en Participatie heeft tot doel om effectieve en kwalitatief hoogwaardige

dienstverlening

kunnen

blijven

bieden

bij

een

groeiend

aantal

zorgbehoeftige inwoners (door vergrijzing). In deze inkoopstrategie wordt gekozen voor twee verschillende manieren van inkoop en bekostiging (wijze waarop we gaan betalen voor de ondersteuningsdiensten). We maken hierbij onderscheid in de inkoop van de ondersteuning aan ouderen en de inkoop van de ondersteuning aan (jong-) volwassenen. Daarnaast onderzoeken we of vervoer van en naar de dagbesteding op een andere wijze kan worden georganiseerd. Het vertalen van en het tot uitvoering brengen van de inkoopstrategie vraagt om een zorgvuldig proces naar inwoners, zorgaanbieders en naar de ambtelijke organisatie. Met het implementatieplan brengen we in kaart welke activiteiten en inzet nodig is om het inkoopproces te doorlopen en de inkoopstrategie te implementeren. De totale kosten voor het implementatieplan voor de gemeente Tytsjerksteradiel bedragen €122.000. [Kadernota nr. 06.03] Gemeente Tytsjerksteradiel 70

Programmabegroting 2023-2026

Participatiebeleid (uitvoeringsplan) Uitvoeringsplan De raad heeft in december 2021 het nieuwe participatiebeleid vastgesteld. Wij hebben toen aangegeven dat we het nieuwe participatiebeleid uitvoeren binnen de bestaande budgettaire kaders. Dit met de kanttekening dat we op basis van een uitvoeringsplan bekijken of we onze ambities voor de komende jaren kunnen waarmaken met de inzet van de bestaande budgetten. Wegens diverse omstandigheden lukt het niet om het plan dit jaar nog op te stellen. Wij streven ernaar dat het uitvoeringsplan medio 2023 klaar is. Omtinken foar elkenien Op 1 januari 2023 loopt het project 'Omtinken foar elkenien' af. Vanaf deze datum willen wij willen structureel invulling geven aan het project. Dit op basis van het coalitieakkoord en de positieve resultaten van het project. Coördinatiepunt Social Return On Investment (CP SROI) We nemen € 8.000 structureel op in de begroting voor het CP SROI. Het CP SROI adviseert en ondersteunt opdrachtgevers en opdrachtnemers bij de uitvoering en monitoring van de Social Return afspraken in Fryslân. Tot en met 2020 werden de kosten van het CP SROI betaald door Werkgeversservicepunt Fryslân Werkt. Vanaf 2021 betalen de Friese gemeenten deze kosten zelf op basis van een verdeelsleutel. Deze kosten waren nog niet structureel opgenomen in de begroting. [Kadernota nr. 06.06]

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Ondersteuning pleegouders ter voorkoming van breakdown Helaas is in de afgelopen jaren het aantal pleeggezinnen teruggelopen. Dit heeft onder andere met de complexe problematiek van kinderen te maken, maar ook met een verandering in de maatschappij. De maatschappij is meer individueel ingericht, dat maakt dat minder gezinnen bereid zijn om de zorgen van andere kinderen dan hun eigen op zich te nemen. Ook de negatieve berichtgeving in de media over de jeugdzorg draagt niet bij aan het vergroten van het aantal pleeggezinnen. Het onderzoeken of een tussenvorm tussen een gezinshuis en pleeggezin wenselijk is, is zeker de moeite waard. Jeugdhulp Fryslân is de grootste aanbieder van pleegzorg in Friesland. Het selecteren van pleeggezinnen, de match, het begeleiden van pleegouders, de financiën alles wordt door Jeugdhulp Friesland georganiseerd. Wij als gemeente monitoren en financieren dit. In de komende periode zullen wij gesprekken voeren met Jeugdhulp Friesland om te inventariseren en onderzoeken wat zij als helpend ervaren. Wij zullen de raad over de voortgang informeren. Het project buurtgezinnen is een ander type zorg. Eventuele mogelijkheden hiertoe zullen wij in een later stadium onderzoeken. [Motie nr. M-4-8-3] Gemeente Tytsjerksteradiel 71

Programmabegroting 2023-2026

Motie: Ophoging éénmalige energietoeslag Het college heeft, na het bekend worden van het besluit van het kabinet om de energietoeslag nogmaals te verhogen met € 500, meteen de informatie op de gemeentewebsite aangepast. Ook is gedurende 4 achtereenvolgende weken (27 juli, 3 augustus, 10 augustus en 17 augustus) een bericht geplaatst op de infopagina in weekblad Actief en tevens hiervan herhaaldelijk melding gemaakt via de sociale media. De hiervoor gebruikte teksten zijn in overleg met communicatie tot stand gekomen. Het college zal de raad afzonderlijk hierover nog schriftelijk informeren. Hiermee heeft het college voldaan aan de strekking van de motie. [Motie nr. M-4-8-12]

Motie: VoorleesExpress Op 14 juli 2022 heeft de gemeenteraad Tytsjerksteradiel een motie aangenomen die het college oproept om de invoering van de VoorleesExpress in onze gemeente te onderzoeken. Over uitvoering van de motie is de raad inmiddels op de hoogte gesteld via een raadsbrief op de LIST. Humanitas heeft met het 'Voorleesproject' een soortgelijk project als de Voorleesexpress in onze gemeente. We gaan wel met Humanitas bekijken hoe wij als gemeente kunnen ondersteunen in het vinden van vrijwilligers. [Motie nr. M-4-8-11]

Overige ontwikkelingen Energiearmoede De hoge inflatie en stijgende energiekosten hebben tot gevolg dat steeds meer mensen in financiële problemen raken. Dat maakt dat armoedebestrijding een belangrijk thema is voor ons. In onze strijd tegen armoede streven we naar een zo groot mogelijk bereik van de huidige minimaregelingen. Voor onze inwoners zijn we bereikbaar en vindbaar en gaan we kijken waar onze inspanningen nóg beter kunnen. Dit zal in projectvorm worden opgepakt. Ontwikkeling tarieven Maatwerkvoorzieningen De tarieven voor de maatwerkvoorzieningen (Jeugd, Wmo en Participatie) worden jaarlijks geïndexeerd. Uitgangspunt hierbij is het door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde prijsindexcijfer. Zij maken gebruik van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Deze is (voorlopig) voor 2023 vastgesteld op 3,72%. Structurele invulling ‘Omtinken foar elkenien’ Wij willen structureel invulling geven aan het project ‘Omtinken foar elkenien’ dat op 1 januari 2023 afloopt. Dit project vloeit voort uit de opdracht (motie) die u ons in 2021 heeft gegeven om onze re- integratie dienstverlening te intensiveren voor inwoners die niet direct aan het werk kunnen door psychische en/of lichamelijke problemen. U heeft hiervoor budget beschikbaar gesteld dat wij inzetten voor de inhuur van 1,75 extra fte en overige kosten.

Wij willen structureel invulling geven aan het project om de volgende redenen: Uitkomsten evaluatie

•

Uit de evaluatie blijkt dat het project succesvol is. We zien dat het welzijn van inwoners verbetert en dat zij stappen maken naar bijvoorbeeld vrijwilligerswerk en werk. Zoals Gemeente Tytsjerksteradiel 72

Programmabegroting 2023-2026

verwacht, zien we gelijktijdig dat de doelgroep van het project om een ‘lange adem’ en dus om voldoende personele capaciteit vraagt. Voor het evaluatierapport verwijzen wij u naar de LIST (29 september). Coalitieakkoord

•

In het coalitieakkoord hebben wij opgenomen dat wij een vervolg willen geven aan het project. Wij willen de werkwijze van ‘Omtinken foar elkenien’ een structureel karakter geven. Relatie met nieuw participatiebeleid en visie versterken sociale basis

•

In het nieuwe participatiebeleid dat u december vorig jaar heeft vastgesteld, staat dat wij aanwezig zijn op laagdrempelige locaties binnen de sociale basis. Wij zijn op deze locaties aanwezig om inwoners te ondersteunen bij hulpvragen en om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te activeren. Daarbij gaan wij het partnerschap aan met voorzieningen en organisaties in de dorpen. Dit sluit naadloos aan op de visie op het versterken van de sociale basis en het project ‘Omtinken foar elkenien’. Er is € 175.000 nodig om het project een structureel karakter te geven (€ 171.000 voor 1,75 fte en € 4.000 voor overige kosten). Nieuwkomers

Asielopvang Nog steeds is er met 44.000 plekken te weinig capaciteit om alle asielzoekers in Nederland onderdak te bieden. Voor de zomervakantie zijn 225 noodopvangplekken in het Fries Congrescentrum in Drachten gecreëerd als antwoord op de toegenomen vraag voor noodopvang. Inmiddels is bekend dat er landelijk nog eens 5.600 plaatsen noodopvang moeten komen, bovenop de 5.500 die al zijn gerealiseerd. Het is nog onduidelijk hoe deze extra vraag in Fryslân ingevuld gaat worden. Met de gezinsopvanglocatie voor uitgeprocedeerde asielzoekers in Burgum (652 bedden) draagt onze gemeente aanzienlijk bij aan de opvangcapaciteit van het COA. Daar bovenop zijn op deze locatie recentelijk 20 extra plekken gerealiseerd voor de opvang van asielzoekers.

Statushouders Momenteel verblijven er 16.000 statushouders in de landelijke asielzoekerscentra die wachten op een woning in een Nederlandse gemeente. Versnelde doorstroom van deze groep voorkomt herhaling van de schrijnende situaties die we afgelopen zomer in Ter Apel zagen. Welke gevolgen het asielakkoord heeft voor onze gemeente is vooralsnog onduidelijk. Wel is duidelijk dat de komende twee jaar 20.000 statushouders gehuisvest moeten worden. De taakstelling qua huisvesting is voor 2023 nog niet bekend, maar zal boven die van 2022 (44) liggen. Mede dankzij de inzet van de projectleider ‘versnelling huisvesting statushouders’, maar vooral door een extra inzet van WoonFriesland is de huisvesting van statushouders versneld verlopen. Naast de huisvesting is ook de begeleiding een gemeentelijke taak. Het gaat dan o.a. om het organiseren van huisartsenzorg, school en leerlingenvervoer. Deze taken hebben onze aandacht, evenals de verdere integratie van deze nieuwe inwoners van onze gemeente. Gemeente Tytsjerksteradiel 73

Programmabegroting 2023-2026

Huisvesting via de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR) is ook een mogelijkheid die in Tytsjerksteradiel wordt ingezet. Via deze regeling kunnen statushouders eerder naar een gemeente verhuizen en tijdelijk in bijvoorbeeld een hotel of recreatiewoning gehuisvest worden. In Eastermar vindt dit plaats bij hotel Meerzigt. De kosten worden de eerste zes maanden gedragen door de Coa. Zijn de statushouders dan nog niet definitief gehuisvest, dan komen die kosten voor rekening van de gemeente.

Oekraïners De opvang van Oekraïners zal ook in 2023 nog nodig zijn. Naast de opvang bij particulieren, is er opvang in Berchhiem (112 plekken), op een camping in Ryptsjerk (20 plekken; alleen in de zomerperiode) en in de pastorie van Hurdegaryp (10 plekken). De veiligheidsregio heeft de Friese gemeenten verzocht om het aantal opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne uit te breiden; voor Tytsjerksteradiel gaat het om 35 extra plekken. Er zijn momenteel gesprekken gaande met mogelijke locaties. De te maken kosten worden als volgt vergoed: een vergoeding van € 100 per dag per beschikbaar bed. Een aparte vergoeding van het leefgeld aan vluchtelingen in de particuliere opvang (op basis van daadwerkelijk gemaakte kosten) en een aparte vergoeding van bouw- en transitievergoeding (op basis van daadwerkelijk gemaakte kosten). Jeugdzorg

Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de VNG en het rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt afgerond. De Hervormingsagenda Jeugd heeft 2 doelen, die nadrukkelijk aan elkaar zijn gekoppeld: 1. Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is. 2. Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. Dit sluit aan bij de regionale Fryske Regiovisie die dit najaar aan de raden wordt gepresenteerd en het Toekomstscenario waarin het rijk een stelselwijziging wil mee bereiken. Op dit moment werken het rijk en VNG nog aan de exacte invulling van de Hervormingsagenda. De verwachting is dat dit in het najaar 2022 wordt afgerond. De effecten hiervan voor onze gemeente zullen in 2023 nader worden uitgewerkt.

Herinrichting beschermingsketen Jeugdzorg (Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming) Kinderen en gezinnen moeten kunnen rekenen op bescherming en tijdige hulp en daarbij hebben we alle betrokkenen hard nodig. In de huidige jeugdbeschermingsketen (lokale teams, Veilig Thuis (VT), Gecertificeerde Instellingen (GI) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) zijn knelpunten benoemd zoals kinderen krijgen niet snel genoeg de juiste hulp, er zijn veel organisaties die werken met een gezin die onvoldoende op elkaar aansluiten en aparte schakels vormen en de achterliggende problematiek binnen het gezin krijgt te weinig aandacht. Dit heeft grote gevolgen voor de betrokken gezinnen. Daarom is een herziening van de Jeugdbeschermingsketen noodzakelijk. In opdracht van de Vereniging van de Nederlandse Gemeente Tytsjerksteradiel 74

Programmabegroting 2023-2026

Gemeenten (VNG) en de ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport is “Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming” opgesteld. Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zet de stap naar een structuur die vertrouwen ondersteunt en die de kracht van het gezin stimuleert, zodat het gezin samen met professionele ondersteuning kan werken aan het verbeteren van de thuissituatie. Dat vergt een geheel nieuwe opzet van de kind- en gezinsbescherming. Er komt een Lokaal Team om kinderen, volwassenen en gezinnen heen te staan, dat hulp verleent. Mocht dat niet voldoende zijn, dan kan het Regionaal Veiligheidsteam ondersteuning bieden. Het gezin, al dan niet met kinderen, krijgt dus een vaste professional of een vast duo dat langdurig bij hen betrokken blijft. Met het Lokaal Team wordt de bestaande infrastructuur binnen gemeenten bedoeld. Binnen het Sociaal Domein behouden gemeenten de huidige verantwoordelijkheden in de zorg en ondersteuning aan inwoners en blijven de taken op het gebied van (gezondheids)zorg, participatie en zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp (net als nu) vastgelegd

betreffende

wetten.

wetgeving

met

betrekking

tot

het

Toekomstscenario is in 2025 gereed; vanaf 1 januari 2026 moeten de Lokale en regionale Teams werken. Dit is een majeure operatie. Bij SDF is een kwartiermaker Toekomstscenario benoemd voor het opzetten van het Regionale Team; de Lokale Teams zullen een lokale verantwoordelijkheid worden.

Inkoop Jeugdzorg Op dit moment loopt in Friesland het aanbestedingstraject voor de inkoop van de specialistische jeugdhulp via Sociaal Domein Fryslân. De verwachting is dat dit in het najaar van 2022 zal worden afgerond. Daarna is pas duidelijk welke gevolgen dit eventueel voor ons als gemeente heeft. Subsidieregeling Sociale Basis De visie sociale basis is uitgewerkt in de Subsidieregeling Versterken Sociale Basis 2023-2027. In 2022 is gestart met het toekennen van ingediende subsidies. Dit heeft geleid tot een aantal bezwaarschriften over afgewezen beschikkingen. Door het in behandeling nemen van een aantal bezwaarschriften over afgewezen beschikkingen is twijfel ontstaan over een juiste uitvoering van de subsidieregeling. Om iedere indiener recht te doen, is hun ingediende aanvraag over 2023 later alsnog toegekend. Het incidentele financiële effect hiervan voor de begroting 2023 is € 251.000. Hiervan kan een deel (€ 100.00) worden gedekt uit de bestemmingsreserve voor de Sociale Basis. Tegelijkertijd is afgesproken dat een externe partij de evaluatie in de 1 e helft van 2023 gaat uitvoeren. De resultaten daarvan kunnen worden opgenomen in de Kadernota 2024-2027.

Gemeente Tytsjerksteradiel 75

Programmabegroting 2023-2026

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

Lasten

41.932

42.993

Baten

9.785

Saldo

per inw.

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

1.060

41.721

41.513

41.408

9.890

105

9.906

- 32.148

- 33.103

- 955

- 31.816

- 31.607

- 31.503

-1.003

- 1.025

- 22

- 985

- 979

- 975

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Inkoop Wmo & Participatiewet: 06.03

- 73 N

Uitvoering Participatiewet (Coördinatiepunt Social Return On Investment): 06.06

-8N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Ontmoetingsplek Eastermar

- 20 N

Actualisatie bijdrage GR JoBinder

- 16 N

Actualisatie Wmo maatwerkvoorzieningen op basis van aantallen

168 V

Structurele invulling "Omtinken foar elkenien"

175 N

Toezicht en handhaving controle gastouderopvang

29 N

Mutaties bestaande ombuigingen Versterken visie Sociale Basis (Ombuiging begroting 2021, ingaande 2023)

260 V

Subsidies visie Sociale Basis (Incidenteel budget 2023, raadsvoorstel 8-6-2022)

- 194 N

Subsidies visie Sociale Basis (Incidenteel budget 2023, raadsvoorstel 30-9-2022)

-251 N

Overige ontwikkelingen Tariefontwikkeling Wmo maatwerkvoorzieningen

- 297 N

Tariefontwikkeling Jeugd maatwerkvoorzieningen

-232 N

Sociale Werkvoorziening / Beschut Werk (aantallen en tarief)

11 V

Indexatie welzijn / minimabudgetten

- 62 N

Indexatie tarieven gas en elektra

- 11 N

Verschuiving deelbudget Sociale Basis Bibliotheek van programma 5

- 39 N

Actualisatie / Aanscherping budgetten (op basis jaarrekening)

12 V

Actualisering dagelijks- en planmatig onderhoud

10 V

Actualisatie personeelslasten (bijdrage WM8KTD)

- 13 N

Actualisatie kapitaallasten

Overige verschillen per saldo

Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel 76

- 955 N

Programmabegroting 2023-2026

tableCell12 Indicator Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin

Meting

Eenheid

Refertejaar

4,0

(2020)

2,0

(2020)

287,6

aantal

(2021)

1,0

(2020)

1,8

(2021)

11,5

(2021)

0,2

(2021)

512,0

aantal

(2020)

68,5

(2020)

620,0

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bijstandsuitkeringen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met delict voor rechter Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdbescherming Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdhulp Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdreclassering Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Lopende re-integratievoorzieningen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Netto arbeidsparticipatie Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel 77

Programmabegroting 2023-2026

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân Gemeenschappelijke regeling (licht) Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân

Gemeente Tytsjerksteradiel 78

Programmabegroting 2023-2026

7. Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Volksgezondheid Begin 2022 is de nieuwe gezondheidsnota ‘Tegearre sûn fiele’ vastgesteld. Hierin staat beschreven op welke manier wij de gezondheid van inwoners de komende 6 jaar willen stimuleren. Dit willen we doen vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid. Samen met inwoners en organisaties dragen we bij aan bewustwording en een gezonde omgeving. We richten ons op factoren die de gezondheid beïnvloeden en gezondheidsverschillen verkleinen en bieden ruimte aan preventie en nieuwe, lokale, initiatieven. Duurzaamheid In 2021 zijn zowel de Duurzaamheidsagenda als de Transitievisie Warmte vastgesteld. De komende jaren zal de uitvoering hiervan een groot beroep doen op de gemeente, haar inwoners en de bedrijven en instellingen. In 2024 vindt een eerste evaluatie van de Duurzaamheidsagenda plaats. Stikstof De depositie van stikstof is schadelijk voor de natuur. Het Rijk en de provincie hebben de taak om de stikstofdepositie terug te dringen en de natuur te herstellen. Op 10 juni 2022 is door minister Van der Wal (Natuur en Stikstof) en voormalig minister Staghouwer (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied aangeboden aan de Tweede Kamer. In deze startnotitie zijn richtinggevende stikstofdoelen opgenomen.

In 2023 zullen de gepresenteerde richtinggevende doelen, per gebied, door lokale overheden – waarbij de provincies het bevoegd gezag zijn - nader worden uitgewerkt tot gebiedsplannen. De onzekerheid over de vorm van deze uitwerking, en daarmee ook het effect hiervan op de gemeente Tytsjerksteradiel, is op dit moment groot. Wij verwachten dat het stikstofdossier zowel in 2023 als in de navolgende jaren een blijvende invloed zal hebben op onze werkzaamheden. Niet alleen door bovenstaande maar ook omdat er nog een groot aantal punten met betrekking tot stikstof ter beoordeling bij de Raad van State liggen. Er dient onder andere nog uitspraak te worden gedaan over het wel of niet mogen uitzonderen van de bouwfase (zoals opgenomen in Wet stikstofreductie en natuurverbetering), de bruikbaarheid van het huidige rekenmodel en de invloed van beweiden en bemesten. Klimaat en milieu Het programma Volksgezondheid en milieu omvat verder de zorg voor milieu, reiniging, compostering, riolering en de sanering van milieuhinderlijke bedrijven. Het is daarmee gericht op het bevorderen van een schone en hygiënische leefomgeving voor de burgers en het verminderen van de belasting voor het milieu.

Gemeente Tytsjerksteradiel 79

Programmabegroting 2023-2026

Met de komst van de Omgevingswet, zoals deze naar verwachting per 1 januari 2023 eindelijk daadwerkelijk inwerking zal treden, gaat er voor de milieutaken veel veranderen. Er komt ruimte om binnen een bepaalde bandbreedte af te wijken van de huidige milieuregels en er wordt ingezet op nieuwe instrumenten. Een grote uitdaging - waarbij extra inspanning moet worden geleverd - ligt bij de onderwerpen ’externe veiligheid’ en ’geluid’. Voor externe veiligheid wordt een switch gemaakt van risicocontouren naar aandachtsgebieden, en voor geluid worden de Basisgeluidsemissie (BGE) geïntroduceerd. Preventie en hergebruik van afvalstoffen en hergebruik van secundaire grondstoffen zijn verder belangrijke uitgangspunten. In het Grondstoffenbeleidsplan 2020-2025 is de lijn beschreven die we aanhouden met als doel de VANG-doelstellingen te realiseren.” Klimaatverandering brengt met zich mee dat er naast de aandacht voor de afvoer van afvalwater (volksgezondheid) steeds meer aandacht uitgaat naar een adequate reactie op het frequenter voorkomen van zeer intensieve regenbuien en hoe om te gaan met lange periodes van droogte. Vasthouden, bergen en hergebruik van regenwater is daarbij ook een belangrijk punt.

Nieuw of gewijzigd beleid Structurele inbedding energiecoaching In 2022 zijn we in Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen gestart met het aanbieden van energiecoaching waarvoor incidentele middelen door de provincie beschikbaar zijn gesteld. Wij willen energiecoaching structureel inzetten, om inwoners die te maken hebben met energiearmoede te helpen om in kleine stappen energie te besparen. Energiecoaching brengt de energietransitie verder dicht bij de mensen, waarmee de bewustwording wát we doen en waaróm we dat doen toeneemt. Door op deze manier in gesprek te komen met onze inwoners, krijgen wij bovendien ook beter zicht op hulp en ondersteuning die mensen mogelijk verder nodig hebben. Om energiecoaching in de huidige vorm voort te kunnen zetten is jaarlijks € 55.000 nodig. De komende tijd gaan wij ons inzetten om een netwerk van energiecoaches te ontwikkelen in samenwerking met lokale energiecoöperaties en de woningbouwcorporaties. Ook zal op dit gebied de samenwerking binnen ANNO verder worden gezocht. De materiële kosten (€ 7.000) worden in dit programma verantwoord, de personele kosten in programma 0. [Kadernota nr. 07.04]

Gemeente Tytsjerksteradiel 80

Programmabegroting 2023-2026

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Monitoren opbrengsten energiecoach en energieloket (07.04) Het

energieloket

vervult

een

belangrijke

rol

uitvoering

van

Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie Warmte. Daarnaast is met het aanstellen van een energiecoach halverwege 2022 een stap gezet in de aanpak van de energiearmoede die als gevolg van de hoge energieprijzen ook in onze gemeente zorgen baart. De komende periode gaan wij zowel het energieloket als het instrument energiecoaching verder vormgeven waarbij wij ook duidelijke doelen in termen van de output (aantal te geven adviezen, aantal bezoeken van de energiecoach, aantal georganiseerde

energiemarkten,

formuleren.

resultaten

aantal

zullen

wij

uitgevoerde

energiescans

betrekken

bij

etc.)

evaluatie

zullen van

Duurzaamheidsagenda die voor 2024 gepland staat. [Motie nr. M-4-8-4]

Overige ontwikkelingen Hogere bijdrage Veiligheidsregio Fryslân GGD Jaarlijks wordt de begroting van de Veiligheidsregio Fryslân aangeboden. In deze begroting zijn een aantal beleids- en autonome ontwikkelingen op het gebied van gezondheid vertaald. Deze ontwikkelingen leiden voor Tytsjerksteradiel tot een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân van € 63.000. Minder serviceverlening vergunningen Door te stoppen met de hulp van de backoffice aan (potentiële) aanvragers van vergunningen en het niet meer beantwoorden van vragen over specifieke deskundigheden (vooral milieuvragen die niet met een aanvraag te maken hebben), kan structureel bespaard worden op vergunningen en telefonie. Deze besparing levert voor Tytsjerksteradiel structureel € 3.300 op vanaf 2023. Afvalstoffenheffing en Rioolheffing Voor een nadere toelichting op de afvalstoffenheffing en rioolheffing verwijzen wij naar de paragraaf Lokale Heffingen.

Gemeente Tytsjerksteradiel 81

Programmabegroting 2023-2026

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

9.217

9.408

192

9.521

9.408

8.570

Baten

6.271

6.600

329

6.747

6.807

6.775

Saldo

- 2.945

- 2.808

137

- 2.774

- 2.601

- 1.796

-92

- 87

- 86

- 81

- 56

per inw.

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 Structurele inbedding energiecoaching; 07.04 (materieel budget). Personele kosten binnen

-7 N

programma 0 Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Aanpassing bijdrage Veiligheidsregio Fryslân GGD

-63 N

Daling verwerkingskosten afvalstromen milieustraat

46 V

Actualisatie kunststoffen/drankenkartons/papier/glas

64 V

Aanpassing verwerkingskosten compostering met realisatie

-75 N

Mutaties bestaande ombuigingen Minder serviceverlening vergunningen

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-89 N

Actualisatie kapitaallasten

59 V

Actualisatie bijdrage WM8KTD

47 V

Verhoging budgetten gas en elektriciteit

-38 N

Indexatie en actualisatie budgetten

-48 N

Aanpassing rioolheffing o.b.v. heffingsberekening

101 V

Aanpassing afvalstoffenheffing o.b.v. heffingsberekening

78 V

Verschil in jaarschijf reservering GrondstoffenBeleidsPlan

61 V

Diverse verschillen per saldo

-2 N

Totaal

137 V

Gemeente Tytsjerksteradiel 82

Programmabegroting 2023-2026

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

13,2

(2020)

175,0

(2020)

Hernieuwbare elektriciteit Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Omvang huishoudelijk restafval Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) Vennootschap / Coöperatie Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin)

Gemeente Tytsjerksteradiel 83

Programmabegroting 2023-2026

8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening richt zich op een goede ruimtelijke kwaliteit van het gemeentelijk grondgebied, een plezierig, veilig woon- en werkklimaat en een evenwichtige woningmarkt. De woningbouwafspraken met provincie en regio zijn uitgewerkt in een woningbouwprogramma voor Tytsjerksteradiel. Het komend jaar zal voor verschillende dorpen wordt gestart met het realiseren van woningbouwplannen met de intentie om ook de vraag van onze eigen inwoners te kunnen bedienen. De vastgestelde visie Maatschappelijk Vastgoed wordt uitgewerkt in een concreet Uitvoeringsplan. De inwerkingtreding van de Omgevingswet staat gepland op 1 januari 2023. De regels voor de omgeving waar we wonen, werken en recreëren worden in deze wet samengevoegd en vereenvoudigd. Het biedt meer ruimte voor maatwerk en initiatief en leidt tot betere en snellere besluitvorming. In dit jaar werken we verder aan de implementatie van de Omgevingswet in onze organisatie.

Nieuw of gewijzigd beleid Omzetting van het dashboard (digitalisering) voor Liberaux In het kader van de Kwaliteitscriteria, willen wij digitale uitwisseling van kennis met andere gemeenten. Daarom gaan wij het VTH-dashboard digitaliseren. De kwaliteitscriteria betreft een wettelijke plicht waaraan vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het kader van de uitvoering van de regelgeving in het Wabo-domein aan moet voldoen. Provinciebreed is afgesproken dat de samenwerkende Fryske gemeenten deze stap zetten. Door het VTH-dashboard te digitaliseren maken wij maximaal gebruik van de provinciale samenwerking op VTH-gebied met een positief effect op onze efficiency, inzicht en kennis. De kosten voor Tytsjerksteradiel worden geschat op € 4.000. [Kadernota nr. 00.04.18]

Overige ontwikkelingen Ombuiging verhogen leges Ruimtelijke Ordening Uit onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges bleek eerder dat de bestede tijd aan het opmaken van principe verzoeken ruimtelijke ordening en het opstellen en wijzigen van bestemmingsplannen (lang) niet in rekening werden gebracht. Dit heeft geleid tot de taakstelling uit de begroting 2021 waarvoor een ombuiging van € 98.000 is opgenomen. Het is de vraag of we deze ombuiging realiseren, gelet op de resultaten van 2022, te verwachten Gemeente Tytsjerksteradiel 84

Programmabegroting 2023-2026

aantallen in 2023 (en verder) plús de besluitvorming over de (hoogte van de) nieuwe leges op basis van de Omgevingswetprocessen. Bij de begroting 2022 is besloten stapsgewijs naar 100% kostendekkendheid van de leges toe te groeien. Het effect van 80% kostendekkendheid in 2023 leidt tot een voordeel t.o.v. 2022 van € 13.000. Bezuiniging op beleidsfuncties RO, projecten en woningen Bij de ombuigingsvoorstellen begroting 2021 is een algemene bezuiniging van 5% op beleidsfuncties Ruimtelijke Ordening, projecten en woningen doorgevoerd. Dit wordt gerealiseerd door het proces van het maken van bestemmingsplannen te wijzigen. Deze maatregel levert voor de begroting een financiële besparing van € 98.000 met ingang van 2023.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

3.063

2.795

- 268

2.669

2.667

2.669

Baten

474

487

500

510

Saldo

- 2.589

- 2.308

281

- 2.169

- 2.157

- 2.159

-81

- 71

- 67

per inw.

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Omzetting van het dashboard voor (digitalisering) Liberaux; 04.18

-4 N

Mutaties bestaande ombuigingen Leges Ruimtelijke Ordening (80% kostendekkendheid in 2023)

13 V

Taakstelling beleid Ruimtelijke Ordening, projecten en wonen (begroting 2021; 2.17)

98 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-23 N

Budget uitvoering woningbouwprogrammering (eenmalig budget in 2022)

200 V

Overige verschillen per saldo

-3 N

Totaal

281 V

Gemeente Tytsjerksteradiel 85

Programmabegroting 2023-2026

tableCell12 Indicator Demografische druk

Meting

Eenheid

Refertejaar

87,4

(2022)

830,0

euro

(2022)

934,0

euro

(2022)

226,0

euro

(2021)

2,6

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemiddelde WOZ-waarde Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Nieuw gebouwde woningen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel 86

Programmabegroting 2023-2026

Overhead Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen We willen een zo efficiënt en effectief mogelijke bedrijfsvoering, die past bij tegenwoordige ontwikkelingen. Met een focus gericht op de (middel)lange termijn, waardoor de programma’s kunnen worden uitgevoerd en de maatschappelijke doelstellingen daarbinnen kunnen worden gerealiseerd. En een, binnen de beschikbaar gestelde middelen, zo optimaal mogelijke dienstverlening aan de burgers met een zo efficiënt mogelijke ondersteuning van het bestuur. In de Kadernota 2023 - 2026 is beschreven wat we willen bereiken vanaf 2023 en hoe we dat willen gaan doen. Deze onderwerpen worden hieronder nader toegelicht.

Nieuw of gewijzigd beleid Capaciteitsuitbreiding contractmanagement en contractbeheer We willen graag een projectleider inhuren voor 1 jaar voor 24 uur per week om de visie op Contractmanagement en werkwijze binnen team Advies en vervolgens in de gehele organisatie goed te implementeren. [Kadernota nr. 00.04.11]

DIV: Medewerker semi statisch en openbaar archief We begroten een structurele uitbreiding van de formatie met 0,49 fte op de functie medewerker semi-statisch en openbaar archief, die nodig is om het huidige niveau van dienstverlening in stand te houden. [Kadernota nr. 00.04.19]

Facilitair senior beleidsadviseur We willen één brede functie (0,85 fte) toevoegen aan team Interne Diensten (Facilitair) om daarmee alle drie organisaties duurzaam en slagvaardig te kunnen bedienen op strategisch en tactisch niveau inclusief projectleiding. [Kadernota nr. 00.04.07]

Formatie medewerker recordbeheer We begroten een tijdelijke extra investering in de formatie van medewerker recordbeheer bij het team DIV, door deze formatie voor een periode van twee jaar tijdelijk uit te breiden met 1,5 fte. De formatie en de huidige bezetting is op dit moment zowel kwantitatief als kwalitatief ontoereikend om de vele werkzaamheden uit te kunnen voeren. Met de extra investering in de formatie van medewerker recordbeheer bij het team DIV kunnen we de vereiste en gevraagde werkzaamheden uitvoeren. [Kadernota nr. 00.04.01]

Gemeente Tytsjerksteradiel 87

Programmabegroting 2023-2026

HR: Recruitment Om de juiste kandidaten voor onze organisatie te werven is het belangrijk om een goede arbeidsmarktstrategie

ontwikkelen.

ontwikkeling

uitvoering

van

een

arbeidsmarktstrategie valt uiteen in twee punten: 1. De ontwikkeling van een arbeidsmarktcampagne (incidentele kosten) 2. Het sluiten van een raamcontract met een of meer recruitmentbureaus (structurele kosten) [Kadernota nr. 00.04.16]

HR: Vlootschouw in het kader van Strategisch Personeelsplan (SPP) Inzicht

kwaliteiten,

mogelijkheden

groeipotentieel

van

ons

huidig

medewerkersbestand, afgezet tegen onze opgaven, is essentieel voor de ontwikkeling van de organisaties. Op deze manier kunnen HR-instrumenten als werving & selectie, mobiliteit en leren & ontwikkelen heel gericht en effectief ingezet worden. Om dit te bewerkstelligen moet het volgende worden geïmplementeerd: •

Het inhuren van expertise (€ 38.400)

•

Aankoop tool inclusief implementatie en licentie (€ 30.000)

•

Opleiding medewerkers HR (€ 5.000)

[Kadernota nr. 00.04.17]

I&A: doorontwikkelingen team en organisatie Het is van groot belang dat we de continuïteit van onze ICT-omgeving kunnen waarborgen en andere manieren van (digitaal) werken kunnen faciliteren. De praktijkervaring van team I&A leert dat het onmogelijk is om dit met de huidige bezetting te doen. Met de invulling van een tweetal functies en daarnaast een tijdelijk programmabudget kunnen we de doorontwikkeling verder mogelijk maken. Dit kan worden gezien als een eerste deel van deze maatregelen, eerst op incidentele basis, om te kunnen beschikken over specialistische functies die deze doorontwikkeling faciliteren. Het gaat dan om een architectuurspecialist en een coördinator Functioneel beheer & Datagedreven werken plus een programmabudget ‘Ontwikkelopgave I&A’. [Kadernota nr. 00.04.20]

IBP / Informatieveiligheid De Wet politiegegevens (Wpg) stelt het verplicht om periodiek audits te laten uit voeren. Dit is één keer per vier jaar extern en in de overige jaren vinden interne audits plaats. Beide audits worden door een externe partij verricht. Om deze Wpg-audits uit te kunnen voeren, is een budget van in totaal € 5.000 (€ 2.500 per gemeente) noodzakelijk. [Kadernota nr. 00.04.02]

ICT Datagedreven werken We hebben op dit moment onvoldoende rapportagemogelijkheden voor een groot aantal applicaties. Dit is nog een gevolg van de overgang van Centric naar Pink-applicaties. We willen nu één oplossing aanschaffen, waarbij de rapportages uit verschillende applicaties binnen één centraal dashboard kunnen worden aangeboden. Hierdoor wordt de data toegankelijker, zijn wij eigen baas over de data en is dit kostenbesparend. De keuze voor een centrale oplossing maakt voor de toekomst ook de weg vrij om door te ontwikkelen naar datagedreven werken en sturing. [Kadernota nr. 00.04.04] Gemeente Tytsjerksteradiel 88

Programmabegroting 2023-2026

ICT Diverse noodzakelijke upgrades De servers in het datacenter moeten elke zeven jaar vervangen worden omdat ze technisch zijn afgeschreven (kans op uitval is hoog en er is geen onderhoud meer mogelijk). Om deze servers in stand te houden moeten onderhoudslicenties voor de servers worden aangeschaft. Naast de licenties is het mogelijk om onderhoud en upgrade support bij deze licenties af te nemen, waarmee je periodiek kunt upgraden. Deze upgrade licenties hebben wij in het verleden niet aangeschaft, maar zijn nu wel noodzakelijk om continuïteit te bieden in gebruik en veiligheid van deze servers. De kosten hiervoor bedragen € 26.000 per jaar, zijnde € 13.000 per gemeente. [Kadernota nr. 00.04.03]

ICT Informatieveiligheid Gezien de toenemende complexiteit van dreigingen en aanvallen zijn conventionele beveiligingsmaatregelen steeds vaker ontoereikend. Er worden daartoe diverse maatregelen ondernomen, conform de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Deze geldt als basisnormenkader waterschappen)

binnen

voor

alle

overheidslagen

informatiebeveiliging.

Als

(Rijk,

gemeenten,

organisatie

willen

provincies we

een

veilige

informatievoorziening leveren; de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is daarbij leidend voor onze organisatie. We stellen voor de middelen ter beschikking te stellen om aan de gestelde eisen te kunnen voldoen. [Kadernota nr. 00.04.05]

Kwantitatieve en kwalitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie) We willen de nu beschikbare tijdelijke flexibele schil bij zowel Hrm (3,5 fte) als bij Communicatie (2,0 fte) in 2023 continueren. Op deze manier kan er een kwantitatieve en kwalitatieve impuls worden gegeven om tot een toekomstbestendige inrichting te komen en om de voortgang in de werkzaamheden te borgen bij team Advies. [Kadernota nr. 00.04.12]

Noodzakelijke upgrading financieel informatiesysteem naar een nieuw platform in de cloud Het is noodzakelijk om het financieel systeem vervroegd te upgraden naar een nieuw platform (van dezelfde leverancier) in de cloud. Dit is nodig om hiermee de aanzienlijke tekortkomingen en continuïteitsrisico's van het huidige systeem op te lossen op het gebied van gebruiksvriendelijkheid, performance en functionaliteit. [Kadernota nr. 00.04.08]

Organiseren en faciliteren van het thuiswerken We vragen incidenteel middelen beschikbaar te stellen voor het kunnen voorzien in thuiswerkplekvoorzieningen voor naar schatting 380 medewerkers in 2023, en in de daarop volgende jaren structureel jaarlijks voorzieningen voor personele wisselingen van naar schatting 75 medewerkers. [Kadernota nr. 00.04.09]

Samengestelde objectregistratie (SOR) De Samenhangende Objectenregistratie (SOR) wordt een landelijk uniforme registratie met daarin basisgegevens over objecten in de fysieke werkelijkheid. Hierbij moet worden gedacht Gemeente Tytsjerksteradiel 89

Programmabegroting 2023-2026

aan spoorlijnen, wegen, water, gebouwen en bomen, maar ook aan niet-zichtbare objecten, zoals bestuurlijke gebieden, woonplaatsen en openbare ruimten. In kader van de SOR moet per 1 maart 2023 de basisregistratie kadaster (BRK) worden samengevoegd met de basisregistratie adressen en gebouwen (BAG). In 2023 vindt dan de doorontwikkeling plaats op het gebied van Beheer openbare Ruimte (BOR) en geografie. We stellen voor de hiervoor beschikbare software aan te schaffen. [Kadernota nr. 00.04.21]

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Telefonische bereikbaarheid thuiswerken We zijn voornemens om het thuiswerken te stimuleren, echter moet dit niet ten koste gaan van de dienstverlening aan onze inwoners. De medewerker dient binnen zijn/haar werktijden ook thuis telefonisch bereikbaar te zijn. Als de medewerker niet bereikbaar is bijvoorbeeld in verband met een overleg dan wordt, net zoals deze medewerker op het gemeentehuis verhinderd zou zijn om de telefoon op te nemen, een terugbelnotitie gemaakt door het KCC. De medewerker geeft binnen 24 uur gevolg aan deze terugbelnotitie. De praktijk leert dat dit heel vaak dezelfde dag nog is. Met deze manier van werken voldoen we aan de strekking van de motie en is deze daarmee in uitvoering. [Motie nr. M-4-8-10]

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Tytsjerksteradiel&id=58ee75d6-1071-4f42-bf01-9e0a085359e4