Programmabegroting 2022-2025, inclusief erratum
Tekst van het document
Programmabegroting 2022-2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave............................................................................................................................ 2 1 BEGROTING .............................................................................................................................. 4 1.1 Ynlieding ........................................................................................................................... 4 1.2 Leeswijzer ......................................................................................................................... 6 1.3 2022 in vogelvlucht ........................................................................................................... 7 1.3.1 Begroting in beeld ....................................................................................................... 7 1.3.2 Ontwikkelingen beleid .............................................................................................. 10 2 Besluitvorming ....................................................................................................................... 26 3 BELEIDSBEGROTING ................................................................................................................ 27 3.1 Programmaplan ............................................................................................................... 28 0.
Bestuur en ondersteuning .............................................................................................. 29 1. Veiligheid ....................................................................................................................... 36 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ....................................................................................... 41 3. Economie ....................................................................................................................... 45 4. Onderwijs....................................................................................................................... 47 5. Sport, cultuur en recreatie.............................................................................................. 50 6. Sociaal domein ............................................................................................................... 55 7. Volksgezondheid en milieu ............................................................................................ 66 8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern ......................................................................... 71 Overhead ...........................................................................................................................
75 3.2 Paragrafen ....................................................................................................................... 82 3.2.1 Lokale heffingen ....................................................................................................... 83 3.2.2 Weerstandsvermogen c.a. ......................................................................................... 92 3.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................. 103 3.2.4 Financiering ............................................................................................................ 107 3.2.5 Bedrijfsvoering ........................................................................................................ 111 3.2.6 Verbonden partijen ................................................................................................. 113 3.2.7 Grondbeleid ............................................................................................................ 128
Gemeente Tytsjerksteradiel
2
Programmabegroting 2022-2025
4 FINANCIËLE BEGROTING ....................................................................................................... 133 4.1 Overzicht baten en lasten .............................................................................................. 134 4.1.1 Meerjarenbegroting ................................................................................................ 135 4.1.2 Toelichting .............................................................................................................. 136 4.1.3 Baten en lasten per taakveld ................................................................................... 145 4.2 Uiteenzetting financiële positie en toelichting ............................................................... 149 4.2.1 EMU-saldo .............................................................................................................. 149 4.2.2 Investeringen .......................................................................................................... 150 4.2.3 Financiering ............................................................................................................ 152 4.2.4 Reserves .................................................................................................................
153 4.2.5 Voorzieningen......................................................................................................... 154 4.3 Meerjarenbalans ............................................................................................................ 155
Gemeente Tytsjerksteradiel
3
Programmabegroting 2022-2025
1 BEGROTING 1.1 Ynlieding Bestjoere op it driuwsân fan it Ryk Foar jo leit de begrutting 2022-2025. De fjirde en lêste fan dizze riedsperioade foar de gemeenteriedsferkiezings fan takom jier. De ambysjes út it kolleezjeprogram fan dizze perioade binne op in rij set. Finansjeel kinne we wer oer de daam hinne sjen, om’t fia arbitraazje ôftwongen is dat it Ryk yn 2022 jild foar de Jeugdsoarch beskikber stelt, mar fansels ek om’t wy yn eigen hûs tal fan yngripende besluten naam ha om as gemeente hâldfêst op de útjeften te krijen. De behearsmaatregels yn it Sosjaal Domyn binne dêr bygelyks in foarbyld fan. Dit kolleezje lit nei in perioade mei grutte tekoarten en drege, pynlike besluten foar ús mienskip, in begrutting efter mei perspektyf foar de takomstige ried en kolleezje. Dêr binne wy wiis mei. Wiis Wy binne wiis mei de behelle resultaten fan de ôfrûne fjouwer jier. Der leit in ambisjeuze duorsumensaginda, we kinne los mei de plannen foar de wenningbou, de fyzje op maatskiplik fêstgoed is klear, der wurdt hurd wurke om de sosjale basis op ‘e nij stâl te jaan. We binne drok dwaande om yn ANNO-ferbân foar de regio noardeast in ambysje op priemmen te setten foar de kommende jierren. De regiodeal kriget syn beslach yn alderhande plannen en projekten. Nij belied foar rekreaasje en toerisme is yn 2021 fêststeld. En we ha – minder seksy – de ynterne bedriuwsfiering op oarder brocht.
Betûfte minsken op krusjale posysjes sadat we sels de leie wer yn hannen ha en op ‘e tiid yngripe kinne op it wikselfallige ryksbelied. Mei oare wurden der leit in goed fûnemint dêr’t in nije ried en in nij kolleezje mei foarút kinne. Wif perspektyf Tagelyk in flinke warskôging. It hinne- en werbelied fan it Ryk - dêr’t wy as bestjoer fan dizze gemeente mei te krijen ha - stelt ús amper by steat om te stjoeren en foarút te sjen. Wy witte net oft de jilden dy’t we hjoed ta ús beskikking ha, der moarn ek noch binne. Dat makket dat wy bestjoere op driuwsân. Sa ha wy as gemeenten ekstra jild krigen foar de Jeugdsoarch, mar dat is allinne wis foar 2022. Net foar de jierren dêrnei. De ôfspraak is dy jilden foar 75% yn dizze mearjierrerûzing op te nimmen en dat ha wy ek dien. Mar seker binne se noch net. Dêrnjonken is it noch tige ûnwis hoe’t de herijking fan it gemeentefûns foar ús gemeente no krekt útpakt. Wy ha twa modellen foarby kommen sjoen wêrby’t de jierren 2017 en 2019 trochberekkene binne. Dat pakt folslein ferskillend út. Hoe wis binne dan de útkomsten mei in trochberekkening fan de sifers fan 2023? Ek de septimbersirkulêre jout in totaal oar byld yn fergelyk mei de maaiesirkulêre. De algemiene útkearing giet omheech om ’t it Ryk rekken hâldt mei in heger lean- en priisnivo. We ha de effekten fan de septimbersirkulêre meinaam yn de begrutting dy’t no foarleit.
It hat in posityf effekt op it saldo fan de begrutting. Dus it sjocht der op it earste gesicht goed út, mar we kinne net ynskatte wat it effekt fan in nije CAO foar ús perspektyf docht, of de oprinnende prizen fan enerzjy en gas en it effekt dêrfan op de priisûntwikkeling fan eksterne partijen. Giet it surplus dêr oan op? Gemeente Tytsjerksteradiel
4
Programmabegroting 2022-2025
Wy rekkenje ús mei dit wiffe belied en alle ûnwissichheden net ryk. Wy skriuwe swarte sifers, mar binne tige hoeden. Dochs fine wy it op syn plak in beweging te meitsjen nei ynwenners en ûndernimmers. Dêrom kieze wy der foar mear tiid te nimmen om ta kostendekkende tariven foar leezjes te kommen. Ek fiere wy de ekstra ferheging fan de OZB-tariven fan 2,5% dit jier net troch. Dêrnjonken kinne wy op basis fan dizze begrutting ús Algemiene Reserve wer op peil bringe. Dan krije wy wer wat spek op ‘e bonken om takomstige skommelingen yn it ryksbelied op te fangen. Yn dizze programmabegrutting wurde yn de algemiene haadstikken it belied en de finansjele middels dy’t dêrby hearre foar de kommende jierren op haadlinen presintearre. De fierdere útwurking fynt plak yn de programma's. Elts programma kent syn eigen útdagings dy't wy allinnich mei-inoar oanpakke kinne. Graach wolle wy, mei de (nije) ried en de mienskip, de opjeften foar it kommende jier oppakke en duorsum oparbeidzje oan in gemeente dêr’t rûmte is foar elkenien. It kolleezje tanket alle meiwurkers foar de ynset om dizze begrutting wer rûn te breidzjen en op te leverjen.
Gemeente Tytsjerksteradiel
5
Programmabegroting 2022-2025
1.2 Leeswijzer In hoofdlijnen is de programmabegroting als volgt opgebouwd: BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG Dit is het vrije en daardoor meest toegankelijke deel. U vindt hierin de inleiding, de kaders en een overzicht van de huidige begroting ten opzichte van de vorige begroting. BESLUITVORMING Hierin staat concreet waarover u als raad een besluit neemt. BELEIDSBEGROTING De indeling hiervan is wettelijk verplicht en bevat o.a. •
Programmaplan De programma's bestaan uit een aantal vaste onderdelen:
inhoudelijk, met daarin een korte beschrijving van het programma, de voorstellen uit de Kadernota en hoe die een plek hebben gekregen in deze begroting.
beleidsindicatoren die verplicht zijn op grond van de BBV.
financieel, de lasten en baten per programma inclusief een verklaring van de verschillen ten opzichte van de vorige begroting.
•
verbonden partijen.
Paragrafen
De paragrafen zijn in feite een dwarsdoorsnede uit de programma's. Naast de programma's moeten gemeenten minimaal zeven programmaoverstijgende paragrafen in de begroting opnemen. In de paragrafen staat belangrijke informatie voor raadsleden om inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige kanten daarvan en de risico's. FINANCIËLE BEGROTING Dit is een financiële samenvatting van de baten en lasten vanuit de programma. Ook een prognose van de balans over de volgende vier jaren wordt hier gepresenteerd.
Gemeente Tytsjerksteradiel
6
Programmabegroting 2022-2025
1.3 2022 in vogelvlucht 1.3.1 Begroting in beeld OM TE BEGINNEN Tytsjerksteradiel is een middelgrote gemeente met veel groen en water. Veel werk wordt gedaan vanuit het gemeentehuis in Burgum. Maar we gebruiken ook enkele locaties voor de buitendienst, zoals bijvoorbeeld de afvalinzameling en het beheer van het openbaar groen. We zijn een groene gemeente, met aandacht voor mens en milieu. Daar zetten we ons elke dag weer met hart en ziel voor in. Uitgezonderd de taken van de afdeling Beheer worden de taken voor ons uitgevoerd door de Werkmaatschappij 8KTD. Dit is in feite de ambtelijke organisatie die besluiten van onze raad en ons college uitvoert. Om de opdracht uit te kunnen voeren verstrekt de Gemeenteraad een bijdrage aan de Werkmaatschappij. De Werkmaatschappij heeft een eigen begroting en legt zelfstandig verantwoording af. PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden. De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). in de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten. We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: •
Wonen en werken
•
Samenleving
•
Bestuur en dienstverlening
De inkomsten zijn verdeeld in •
wat we van het Rijk ontvangen
•
alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen
Gemeente Tytsjerksteradiel
7
Programmabegroting 2022-2025
BEGROTING 2022 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze begroting geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2022 van de gemeente Tytsjerksteradiel (bedragen x € 1.000).
UITGAVEN
89.035
per inwoner
Bestuur en dienstverlening
14.924
466
Bestuur en ondersteuning
14.924
466
Samenleving
65.953
2.057
Onderwijs
4.583
143
Sociaal domein
41.932
1.308
Sport, cultuur en recreatie
7.670
239
Veiligheid
2.551
80
Volksgezondheid en milieu
9.217
288
Wonen en werken
8.158
254
778
24
Verkeer, vervoer en waterstaat
4.317
135
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
3.063
96
Economie
Per inwoner (in hele euro's) *
2.778
INKOMSTEN
90.392
per inwoner
Ontvangen wij van het rijk
58.270
1.818
Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen
32.123
1.002
Per inwoner (in hele euro's) *
RESULTAAT Per inwoner (in hele euro's) * * inwoneraantal per 01.01.2021
Gemeente Tytsjerksteradiel
2.820
1.357
per inwoner 42 32.055
8
Programmabegroting 2022-2025
BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment. Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam.
Balans per 1 januari 2022 (x € 1.000) BEZITTINGEN Bezittingen Voorraden, geld en vorderingen
70.493 14.128
TOTAAL
84.621
SCHULDEN Eigen vermogen Schulden
23.805 60.816
TOTAAL
84.621
Gemeente Tytsjerksteradiel
9
Programmabegroting 2022-2025
1.3.2 Ontwikkelingen beleid Algemene ontwikkelingen Inleiding De Kadernota 2022 - 2025 zoals die in op 2 juli jl. met uw raad is besproken, was richtinggevend voor de voorbereiding van deze programmabegroting. De tijd heeft echter niet stilgestaan tussen het bespreken van de Kadernota en het moment van samenstellen van deze begroting. De tussentijdse ontwikkelingen worden in deze paragraaf nader toegelicht. Wij moeten een begroting vast te stellen waarvan de uitgaven en inkomsten structureel en reëel in evenwicht is. Met deze begroting kunnen we constateren dat we hier aan voldoen. Uitgangspunten begroting 2022-2025 Bij de begrotingsopstelling van 2022-2025 wordt uitgegaan van het bestaand beleid zoals geformuleerd in de (meerjaren)begroting 2021-2024 en de Kadernota 2022-2025. De nieuwe beleidswensen op basis van de Kadernota 2022-2025 zijn geïntegreerd in de ze begroting. Voor een toelichting verwijzen we u naar de programma’s. Daar waar nodig vinden bijstellingen plaats op grond van volumeaanpassingen in relatie tot de autonome ontwikkelingen van onze gemeente. Het kan dan gaan om aanpassingen aan zowel de uitgaven- als aan onze inkomstenkant. Ook vindt in de begroting een actualisatie plaats van het prijspeil. Dit alles mede gebaseerd op de eerder in dit jaar op de LIST geplaatste uitgangspunten voor de begroting 2022-2025 (Raad 22 januari 2021).
De (meerjaren)begroting 2022-2025 wordt uitgedrukt in verwachte prijzen van 2022. Dit betekent dat we voor de jaren 2023 en verder uitgaan van een constant loon- en prijsniveau voor zowel de uitgaven als inkomsten. Bij de samenstelling van de meerjarenraming is uitgegaan van de begroting 2022. De ramingen zijn vervolgens doorgetrokken naar de jaren 2023, 2024 en 2025. De becijferingen kunnen voor een deel worden beschouwd als extrapolatie van de ramingen van het begrotingsjaar 2022, waarbij rekening is gehouden met: •
stijging van inkomsten, zoals uit belastingopbrengsten
•
ontwikkelingen algemene uitkering gemeentefonds
•
ontwikkeling van de boekwaarden van de investeringen.
Uitkomst begroting 2022-2025 Rekening houdende met bovengenoemde uitgangspunten is de uitkomst van de begroting en meerjarenraming als volgt: Bedragen x. 1000
2022
Saldo Begroting 2022-2025 na Kadernota
-1.057
-200
286
189
Ontwikkelingen na vaststelling Kadernota
2.414
2.003
2.513
2.847
Stand Begroting 2022-2025
1.357
1.803
2.799
3.036
Gemeente Tytsjerksteradiel
2023
2024
2025
10
Programmabegroting 2022-2025
Met de uitkomst van deze begroting voldoen wij aan de toetsingscriteria van de provincie voor de meerjarenbegroting, die structureel materieel in evenwicht dient te zijn. Ontwikkeling van het begrotingssaldo Om u inzicht te geven in de ontwikkelingen op hoofdlijnen tussen de begroting 2021 -2024 en de begroting 2022 - 2025 is onderstaande tabel opgenomen. Hierin is de ontwikkeling van de begroting tussen de beide jaren weergegeven inclusief de stand bij de kadernota 2022 - 2025. De diverse ontwikkelingen worden daarna toegelicht onder Ontwikkelingen na kadernota. Bedragen x. 1000
Saldi jaren 2022-2025 uit Begroting 2021
2022
2023
2024
2025
-683
80
932
400
Ontwikkelingen inkomsten gemeentefonds
132
318
73
501
Ontwikkelingen in bestaand beleid
-180
-241
-291
-287
Ontwikkeling nieuw beleid
-326
-357
-428
-425
-1.057
-200
286
189
Afspraken met rijk en IPO over stelpost Jeugd
2.484
1.632
1.510
1.358
Ontwikkelingen Sociaal Domein; jeugd
-972
-886
-839
-781
Ontwikkelingen septembercirculaire
1.026
1.126
1.124
1.240
MFA's Jistrum en Tytsjerk
-
-
-80
-80
Verkiezingsbudget 2022 Griffie
-
-
-
-
Kadernota 2022-2025
Saldo Begroting 2022-2025 na Kadernota Ontwikkelingen na vaststelling Kadernota Nagekomen ontwikkelingen
Actualisering subsidieafspraken St. Markant Friesland
-2
-2
-2
-2
Moties: Versimpelteam (M-3-9-13- Motie CU)
-
-
-
-
-170
-168
-140
203
Ombuigingen Actualisering ombuigingen Overige ontwikkelingen Actualisering kapitaallasten
142
159
161
121
Actualisering reserves
-125
-160
-23
-
Actualisering sociaal domein; participatie
-129
-92
-57
-24
Herijken budgetten bijzondere bijstand
-80
-80
-80
-80
Kosten bediening brug Eastermar
-
45
45
45
Loon- en prijsontwikkelingen
106
194
610
610
Digitaal Systeem Omgevingswet; DSO
-
-
-66
-66
Ontwikkeling SPUK
52
52
52
52
Ontwikkelingen GR-en
21
21
21
14
Overige ontwikkelingen
61
162
277
237
1.357
1.803
2.799
3.036
Stand Begroting 2022-2025
Gemeente Tytsjerksteradiel
11
Programmabegroting 2022-2025
Ontwikkelingen na de Kadernota Afspraken tussen het Rijk, IPO en VNG over stelpost Jeugd Op 2 juni 2021 zijn er afspraken gemaakt tussen het rijk en de VNG over een Hervormingsagenda voor het Jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de arbitrage-uitspraak van de Commissie van Wijzen. Als onderdeel van de afspraken komt er voor het jaar 2022 een bedrag van € 1.319 miljoen extra beschikbaar, bovenop de eerder toegezegd € 300 miljoen. Omdat de structurele bekostiging vanaf 2023 is overgelaten aan een nieuw kabinet is vanuit de VNG aangedrongen dat gemeenten in hun meerjarenbegroting wel alvast rekening kunnen houden met de extra structurele middelen vooruitlopend op de definitieve besluitvorming door het kabinet. In gezamenlijkheid met het rijk en IPO (Interprovinciaal Overleg) zijn hier nu afspraken voor gemaakt. Daarmee is ook invulling gegeven aan de motie Krimpenerwaard die op de Algemene Ledenvergadering van de VNG van 16 juni is aangenomen en die opriep nadere afspraken te maken op dit punt. De stelpost zegt op geen enkele manier iets over de hoeveelheid middelen die gemeenten nodig hebben om taken goed te kunnen uitvoeren. Dat verklaart ook het uitgangspunt om, in het kader van behoedzaamheid, 75% van de bedragen te hanteren voor de omvang van de stelpost. Echter met deze stelpost kunnen gemeenten de structurele lasten Jeugdzorg bekostigen.
Hiermee zien de provinciaal toezichthouders de middelen geraamd op de stelpost dus ook als een structureel dekkingsmiddel. Opname van de stelpost zal bij de beoordeling van de komende begrotingen niet leiden tot een correctie op het begrotingssaldo door de provinciaal toezichthouder. Dit betekent dat bij een begroting 2022, die met inbegrip van de stelpost van 75%, een structureel en reëel evenwicht vertoont, preventief toezicht niet aan de orde zal zijn. Mocht er na verwerking van de stelpost onverhoopt toch een tekortbegroting ontstaan, dan blijft de Gemeentewet c.q. het Gemeenschappelijk Toezichtkader 2020 onverkort van kracht. De afspraken dienen dus op dit moment enkel om het begrotingsproces van gemeenten voor 2022 e.v. te faciliteren. De afspraken maken het tevens mogelijk voor de provinciaal toezichthouders om met de op te nemen stelposten op een eenduidige wijze om te gaan. Partijen erkennen ook de noodzaak om op de korte termijn bezuinigingen te voorkomen bij gemeenten die zuiver voortvloeien uit de onbekendheid met het nog nader te bepalen toekomstige bekostigingsniveau van de jeugdzorg. Arbitrage-uitspraak blijft basis voor structurele bekostiging De VNG blijft er onverkort vanuit gaan dat het kabinet de uitspraak van de Commissie van Wijzen integraal overneemt. Dat is ook voorwaardelijk gemaakt door de VNG in de afspraken van 2 juni over de Hervormingsagenda.
In de aanvullende afspraken die nu zijn gemaakt over de stelpost is daarom ook nog een keer expliciet vastgelegd dat de afspraken die hierover zijn gemaakt op 2 juli onverminderd van kracht blijven.
Gemeente Tytsjerksteradiel
12
Programmabegroting 2022-2025
Verwerking in Begroting 2022-2025 Bovenstaande afspraak is als volgt in onze begroting verwerkt. bedragen x € 1 mln
2022
2023
2024
2025
basis landelijk
1.828
1.828
1.828
1.828
dossiers met overeenstemming
-214
-377
-463
-570
idem zonder
-
p.m
p.m
p.m
inkomensafhankelijk ouderbijdrage
-
p.m
p.m
p.m
verwerkt voorschot eigen begroting
-300
-300
-300
-300
totaal
1.314
1.151
1.065
958
2.484.405
2.176.218
2.013.616
1.811.309
1.632.163
1.510.212
1.358.482
Maximum scenario Tytsjerksteradiel
75% regeling: TD; vanaf 2023
Rijksbegroting 2022 Op 21 september jl. is op Prinsjesdag de Rijksbegroting 2022 gepubliceerd. Prinsjesdag 2021 laat zien dat het kabinet heeft geluisterd naar de zorgen van gemeenten. Ook in 2022 wordt de opschalingskorting bevroren en blijft dus € 300 miljoen (en loopt niet op naar € 570 miljoen). Een goede ontwikkeling, maar het stand punt van de VNG is dat de volledige opschalingskorting van tafel moet. Voor onze gemeente loopt deze korting in de jaren 2022 t/m 2025 op van ruim € 400.000 naar ruim € 1.000.000 minder aan Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. Voor de tekorten jeugdzorg gaat er € 1,6 miljard euro naar gemeenten in 2022, terwijl voor de jaren 2023 en verder afspraken zijn gemaakt over de stelpost tussen het Rijk, IPO en VNG Daarnaast krijgen gemeenten € 70 miljoen voor de energietransitie. Belangrijk is dat er in de formatie nog goede afspraken worden gemaakt over een oplossing van de structurele financiële problemen van gemeenten. De VNG wil graag dat er ook voor lokale partijen ondersteuning komt. Dat betekent dat, naast de € 25 miljoen die beschikbaar is gesteld voor landelijke politieke partijen, er € 10 miljoen beschikbaar gesteld zou moeten worden voor lokale politieke afdelingen en partijen. Met de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 op komst is dit hét moment om de financiering gelijk te trekken.
Verder wil de VNG graag een oplossing voor aanzuigende werking van het abonnementstarief. En ook voor de grote uitdagingen waar gemeenten voor staan, moeten nog goede financiële afspraken maken. Denk aan de uitvoering van het Klimaatakkoord, de woningtekorten en thema’s zoals regionale economie en digitalisering. Daarom is het wenselijk dat er snel een nieuw kabinet komt waarmee we afspraken kunnen maken. Herijking gemeentefonds Begin dit jaar zijn de eerste resultaten van een nieuw model gepresenteerd met een sterk negatief verdeeleffect voor de gemeente. Eind maart is de raad bijgepraat over de wijze waarop de lobby vorm heeft gekregen. Er is daarbij sprake van een bestuurlijke kerngroep waarin onze gemeente door de portefeuillehouder Financiën in vertegenwoordigd is. Vanuit de werkmaatschappij 8KTD vindt de ambtelijke ondersteuning plaats. Naar aanleiding van de kritiek van ons, VFG/VGG, ROB Gemeente Tytsjerksteradiel
13
Programmabegroting 2022-2025
en andere gemeenten op dit nieuwe model en de verdeling daarvan is er in juli een aangepast voorstel van het model gekomen. Die aanpassing had een verbeterd herverdeeleffect voor Tytsjerksteradiel. De doorrekening van dit aangepaste model van 2017 naar 2019 heeft tot een positieve herverdeling geleidt van € 14 per inwoner. Het totale Friese beeld is verbeterd. Voor partnergemeente Achtkarspelen en een aantal Groningse gemeenten zijn er nog wel stevig negatieve herverdeeleffecten. Dit lijkt lastig uitlegbaar en ook de grote fluctuaties tussen de verschillende modellen, die dit jaar zijn verschenen roepen veel vragen op over de toepasbaarheid en aansluiting op de werkelijkheid. Een stevige inzet op een goed model dat aansluit bij de kostenstructuur van de gemeente blijft daarom onverminderd van belang. De verwachting is dat begin oktober het nieuwe advies van de ROB komt en in oktober en november de VNG consultatie plaatsvindt. Algemene Uitkering en septembercirculaire 2021 De begroting 2022-2025 is gebaseerd op de septembercirculaire 2021 en de afspraken tussen Rijk, IPO en VNG over de stelpost Jeugd. De uitkomsten van de meicirculaire 2021 waren in de Kadernota
al
meegenomen.
Hierbij
was
tevens
rekening
gehouden
prijsontwikkelingen, taakmutaties en ontwikkelingen woonplaatsenbeginsel.
met
loon-
en
De verwachte
ontwikkelingen arbitrage Jeugd zijn nu in de begroting aangepast op basis van de gemaakt afspraken tussen Rijk, IPO en VNG. Dit betekent dat we zowel aan de lastenkant (Pr. 6) als aan de batenkant (Pr. 0) rekening gehouden hebben met deze ontwikkelingen. De bijstelling in de septembercirculaire is vooral een gevolg van de hogere geraamde loon- en prijsontwikkeling in de Macro Economische Verkenning (MEV-raming) van het Centraal Planbureau en een positieve volume ontwikkeling. Dit heeft een positief effect op het saldo van de begroting, maar daar staat tegenover, dat we op dit moment moeilijk kunnen inschatten wat het daadwerkelijk effect van nieuwe CAO's, de fors gestegen energieprijzen, het effect van deze ontwikkelingen op de prijsontwikkeling van externe partijen voor ons. MFA's Jistrum en Tytsjerk De raad heeft in zijn vergadering van 17 september 2021 besloten om in te stemmen met de realisatie van een MFA in Jistrum en de realisatie van een MFC in Tytsjerk. We gaan ervan uit dat beide locaties in 2023 worden opgeleverd. De hieruit voortvloeiende lasten voor deze begroting zijn daarom meegenomen vanaf 2024. Het gaat hierbij om een uitzetting van kapitaallasten van € 80.000 structureel) Verkiezingsbudget 2022 Griffie Vanuit de griffie is een kostenraming opgesteld voor het verkiezingsbudget van volgend jaar.
Ten opzichte van de bestaande budgetten voor gemeenteraadsverkiezingen brengt dit een eenmalige uitzetting voor 2022 met zich mee van € 20.000. De dekking hiervan vindt plaats ten laste van de Algemene Reserve. Actualisering subsidieafspraken St. Markant Friesland De bestaande subsidierelatie met Stichting Markant Friesland (MF) wordt aangepast. In een visiedocument hebben de vier gemeenten, die de stichting subsidiëren expliciet aangegeven wat zij van de stichting verwachten. De voortzetting van de subsidierelatie wordt in samenwerking met drie andere gemeenten gedaan. Stichting Markant is een organisatie die zich inzet voor de professionalisering van musea in de regio Noordoost Fryslân en ondersteunt de besturen. Met Gemeente Tytsjerksteradiel
14
Programmabegroting 2022-2025
het voortzetten van de subsidierelatie versterken we de museumcultuur van onze regio. De verdeelsleutel voor het bepalen van de bijdrage door de deelnemers wordt hiervoor ook aangepast. De bijdrage wordt nu bepaald door het aantal inwoners. Het gevolg hiervan is dat voor Tytsjerksteradiel de bijdrage uitkomt op € 7.000. Ten opzichte van de bestaande bijdrage van € 4.500 een verhoging van € 2.500. Moties: Versimpelteam (M-3-9-13- Motie CU) Deze aangenomen motie betreft het oprichten van een versimpelteam, dat in samenwerking met andere relevante organisaties gaat werken aan een gezamenlijk aanpak om de communicatie en de beschrijving van procedures te versimpelen en hierbij ook aandacht heeft voor de toonzetting richting onze inwoners. Hiervoor wordt in 2022 eenmalig € 20.000 beschikbaar gesteld. Dekking vindt plaats ten laste van de Algemene Reserve. Vanaf 2023 proberen we dit te borgen binnen de bestaande budgetten. Als uit het werk van het versimpelteam blijkt dat er meer structurele inzet nodig is, om dit doel te bereiken, nemen we dit mee in de Kadernota 2023-2026. Ombuigingen
Actualisering ombuigingen In de begroting 2021-2024 zijn financiële taakstellingen opgenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Deze taakstellingen maken uiteraard deel uit van de begroting 2022-2025. Voor wat betreft de ombuigingen gaan we ervan uit dat deze conform planning in de diverse jaren worden gerealiseerd. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling tijdig en volledig gerealiseerd wordt. Daar waar zich ontwikkelingen voordoen, melden we u dit via ons P&C instrumentarium. Zo hebben we bij de Kadernota 2022-2025 al aangegeven, dat twee taakstellingen niet, of deels niet gerealiseerd kunnen worden. De financiële effecten hiervan zijn op basis van de behandeling van de Kadernota meegenomen in de begroting 2022-2025. Het betreft het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage vanuit de Gemeenschappelijke regelingen (ombuiging 5.6) en de verwachting van een lagere realisatie van de bezuiniging op de recreatieve haven in Earnewâld. Voor wat betreft het onderwerp Beurtschip, lasopleiding en Spitkeet (ombuiging 1.18) is bij de Kadernota aangegeven dat dit niet kon worden ondergebracht in de regionale samenwerking rondom de Versnellingsagenda.
Op basis van het aangenomen amendement tijdens de begrotingsbehandeling 2021 is besloten om bij het niet toekennen van middelen voor deze projecten vanuit de regio-deal niet volledig te stoppen. Via de Kadernota is voorgesteld om voor het project Beurtschip nog twee jaar door te gaan. Dit is eveneens financieel verwerkt in deze begroting. De verdere afspraken omtrent de ombuigingen uit de begroting 2021-2024 zijn geactualiseerd. Per saldo leveren de diverse onderstaande ontwikkelingen het volgende effect voor de begroting 2022-2025 op: 2022: € 170.000 N 2023: € 168.000 N 2024: € 140.000 N 2025: € 203.000 V Gemeente Tytsjerksteradiel
15
Programmabegroting 2022-2025
De verschillende posten worden hieronder nader toegelicht.
OZB opbrengst (ombuigingslijn 4.1) We stellen u voor om de extra verhoging van 2,5% voor 2022 niet door te voeren, maar door te schuiven naar 2023. Dit betekent voor de jaren 2022 t/m 2024 een nadeel van € 195.000 per jaar.
Onderzoek naar mate van kostendekkendheid (Ombuigingslijn 4.9) Voor onderzoek naar de kostendekkendheid van leges en tarieven was in eerste instantie bij de begroting 2021 alleen geld vanuit onze gemeente beschikbaar gesteld. Ook Achtkarspelen heeft besloten hieraan mee te doen. Voor onze gemeente levert dit een kleine besparing op van € 1.250.
Ombuigingslijn 5.1 - procesoptimalisatie - formatiereductie De verwachte formatiereductie voor procesoptimalisatie uit de begroting 2021-2024 is nu doorgetrokken in de begroting 2022-2025 voor het begrotingsjaar 2025. Dit levert een voordeel op van € 122.500.
Bezuinigingen Veiligheid De bezuinigingstaakstelling voor veiligheid stond gepland vanaf het jaar 2023. Voor het jaar 2022 blijkt dat het mogelijk is om een deel van de bezuinigingstaakstelling eerder te realiseren. Voor de begroting een eenmalig voordeel van € 12.500.
Aanpassing diverse legestarieven Uit onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges blijkt dat de bestede tijd aan het opmaken van drank en horeca vergunningen, evenementen vergunningen, het opmaken van principe verzoeken ruimtelijke ordening en het opstellen en wijzigen van bestemmingsplannen niet volledig in rekening wordt gebracht. Het voorstel is om op termijn 100% kostendekkende tarieven in te stellen op basis van de voorstellen tot ombuigingen uit de begroting 2021-2024. In de begroting 2022-2025 werken we hier via een trapsgewijze tariefsverhoging naar toe. Voor drank & horeca en evenementenvergunningen verwachten we vanaf 2024 een voordeel van € 17.000 en vanaf 2025 een structureel voordeel van € 33.000. Omdat het beleid voor het opmaken van de vergunningen niet verandert, is de eerder voorgenomen formatieve besparing op het team Vergunningen niet mogelijk. De taakstelling kan toch worden gerealiseerd omdat de meeropbrengst vanuit de leges de taakstelling op formatie overtreft. De meeropbrengst voor de tarieven van principe verzoeken ruimtelijke ordening en het opstellen en wijzigen van bestemmingsplannen bedraagt vanaf 2022 € 10.000 extra oplopend tot een bedrag van € 47.000 vanaf 2025 ten opzichte van de vorig jaar opgenomen taakstelling van € 98.000. Overige ontwikkelingen
Actualisering bijdragen WM Onder meer op basis van de Kadernota 2022-2025 zijn er ontwikkelingen, die een effect hebben op de bijdrage van de WM8KTD. Onder het kopje "Effecten bijdrage aan WM8KTD" en de daar vermelde uitsplitsing van de diverse wijzigingen vindt u een nadere toelichting.
Gemeente Tytsjerksteradiel
16
Programmabegroting 2022-2025
Actualisering kapitaallasten Jaarlijks vindt een actualisatie van de kapitaallasten plaats. Het effect van deze actualisatie brengt voor een bedrag van € 58.000 aan meerkosten met zich mee. Daarnaast is de toegepaste rekenrente voor investeringen in 2022 ten opzichte van 2021 gedaald van 1,5% naar 1,25%. Op basis van het geactualiseerde investeringsniveau levert dit een voordeel op van € 200.000 voor 2022. Per saldo een voordeel van € 142.000.
Actualisering reserves De reserves zijn geactualiseerd op basis van de door de raad genomen en bij deze begroting nog te nemen besluiten. Voor een overzicht van de Algemene reserve verwijzen we u naar pagina 94 en voor een overzicht van de bestemmingsreserves naar pagina 152.
Actualisering sociaal domein; participatie De uitkomst voor de raming voor het taakveld 6.4 "begeleide participatie" wordt voor het grootste deel bepaald door aantal cliënten x tarief. De begroting 2022-2025 is nu voor beide weer geactualiseerd.
In het meerjarenperspectief wordt bij de raming van de kosten voor de
dienstverleningsovereenkomsten afgesloten met Caparis N.V. rekening gehouden met een dalend verloop in het aantal cliënten tegen een constante prijs. Voor de begrot9ng 2022 een nadeel van € 129.000.
Herijken budgetten bijzondere bijstand Op basis van de verwachte ontwikkelingen omtrent de verwachte vragen om bijzondere bijstand is de begroting geactualiseerd. Uit de prognose, die gebaseerd is op de gegevens van het eerste half jaar 2021, blijkt dat het budget voor de bijzondere bijstand niet toereikend is. De begroting is bijgesteld met een bedrag van € 80.000.
Kosten bediening brug Eastermar De brug in Eastermar wordt op afstand bediend door Rijkswaterstaat. Het contract daarvoor loopt tot 1 januari 2023 en zal worden overgenomen door Provinsje Fryslan. In de kadernota 20202023 was de aanname dat we de bediening zelf moesten gaan invullen. Daarvoor was een extra bedrag van € 45.000 in de begroting opgenomen. Door deze laatste ontwikkelingen kan het hiervoor gereserveerde bedrag vanaf 2023 vrijvallen. De reguliere bedieningskosten van het huidige contract blijven staan in de begroting.
Loon- en prijsontwikkelingen De begroting is geactualiseerd op basis van de verwachte loon en prijsontwikkelingen.
Ontwikkeling SPUK In 2019 is een wijziging van de btw-regeling rond sport ingevoerd. De btw was niet langer verrekenbaar. Om dit nadeel voor gemeenten te compenseren is een Specifieke Uitkering (SPUK) in het leven geroepen. Omdat over het exacte financiële effect van de SPUK nog te weinig bekend was, is in eerste instantie hiervoor een aanname in de begroting opgenomen. Nu is aan de hand van de werkwijze van de aanvraag voor 2021 een geactualiseerde berekening gemaakt voor 2022. Dat leidt (naar verwachting) tot een hogere uitkering van € 52.000.
Gemeente Tytsjerksteradiel
17
Programmabegroting 2022-2025
Ontwikkelingen GR-en De bijdragen aan de Veiligheidsregio Fryslân, Marrekrite en FUMO begroting 2022 zijn bijgesteld op basis van de begroting 2022-2025 van deze gemeenschappelijke regelingen.
Overige ontwikkelingen In het kader van het reguliere begrotingsproces worden de budgetten beoordeeld op basis van de ontwikkelingen, die voor een deel voortvloeien uit begrotingswijzigingen van het lopende jaar en de reguliere actuele ontwikkelingen van de budgetten. We noemen hier een aantal voorbeelden, waaronder de vervallen bijdrage aan de Stadsregio (€ 30.000 V); voordelige ontwikkeling op diverse budgetten buitendienst (€ 35.000 V); vervallen huuropbrengst 't Torentje (€ 38.000 N); bijstelling raming voorzieningen 18+ (€ 170.000 V); actualisatie leges burgerzaken (€ 43.000 N) en actualisering kwijtscheldingsbeleid (€ 42.000 N). Incidentele baten en lasten Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van een structureel begrotingsevenwicht is het van belang dat inzicht bestaat in welke geraamde baten en lasten incidenteel zijn en welke structureel. Op grond van artikel 19 BBV moeten de incidentele baten en lasten limitatief per programma en meerjarig inzichtelijk worden gemaakt. Zie hiervoor het verplichte overzicht op bladzijde 137 t/m 142 in deze begroting. Een samenvatting daarvan treft u hieronder. Bedragen x € 1.000
Begr o tin g
Begr o tin g
Begr o tin g
Begr o tin g
2022
2023
2024
2025
Saldo baten en lasten
1.357
1.803
2.799
3.036
Saldo toevoegingen en ontrekkingen aan reserves
-2.840
-1.952
-1.655
-773
Begrotingssaldo
-1.483
-149
1.144
2.263
Waarvan incidentele baten en lasten saldo
2.840
1.952
1.655
773
Structureel begrotingssaldo
1.357
1.803
2.799
3.036
Risicomanagement
Verschuiven rechtmatigheidsverantwoording naar 2022 Als gevolg van landelijke politieke keuzes is de voortaan door het college af te geven rechtmatigheidsverantwoording verschoven van 2021 naar 2022. De basis voor de (vooreerst financiële) rechtmatigheidsverantwoording wordt gevormd door uit te voeren Verbijzonderde Interne Controles (VIC) o.b.v. het normenkader en het Controleprotocol 2021-2024. Vanuit een gefaseerde aanpak moet dit uiteindelijk leiden tot een bredere ‘In Control Statement' gericht op verantwoording vanuit de totale bedrijfsvoering.
Aandacht voor frauderisicofactoren en cybersecurity Vanaf het verslagjaar 2022 zal ook vanuit de accountantscontrole specifieke aandacht zijn voor fraude en integriteit en de beheersing van daarvan afgeleide risico’s. Hierbij te denken aan beleid t.a.v. misbruik en oneigenlijk gebruik, integriteitsrichtlijnen, screeningsvereisten medewerkers en partijen en cybersecurity.
Gemeente Tytsjerksteradiel
18
Programmabegroting 2022-2025
Algemene Reserve Onderstaande tabel toont van de Algemene Reserve de geraamde saldi in de periode 2021-2025. Ten opzichte van de Kadernota 2022-2025 is er sprake van een gunstige ontwikkeling van de Algemene reserve. Verwachte ontwikkeling algemene reserve (bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
Stand begin van het jaar
18.771
17.274
12.800
13.205
14.353
Mutaties gedurende het jaar
-1.497
-4.474
405
1.148
2.799
Stand einde van het jaar
17.274
12.800
13.205
14.353
17.152
(bedragen x € 1.000)
Voor een nadere specificatie van de ontwikkeling van de Algemene Reserve verwijzen we u naar pagina 94 van deze begroting. Lastenontwikkeling burgers Voor de begroting 2022 worden de tarieven voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing aangepast op de uitgangspunten die gehanteerd zijn voor het opstellen van de begroting 2022 en de ombuigingslijnen, die noodzakelijk zijn om hiermee de voorzieningen maximaal in stand te kunnen houden.
Onroerendezaakbelasting Het OZB tarief wordt in 2022 alleen verhoogd met een inflatiecorrectie van 1,4% voor de totale omzet ten opzichte van 2021 op basis van de vastgestelde kaderbrief. Ons voorstel is om de extra verhoging van 2,5% op basis van ombuigingslijn 4.1 voor 2022 niet door te voeren.
Afvalstoffenheffing De Afvalstoffenheffing daalt voor de meerpersoonshuishouden en eenpersoonshuishoudens met respectievelijk 0,41% en 0,58%. Per saldo leiden al deze ontwikkelingen tot een beperkte daling van de afvalstoffenheffing van € 1,20 per huishouden.
Rioolheffing Voor de rioolheffing stellen wij voor om de tarieven conform de uitgangspunten van het vastgestelde vGRP vast te stellen zodat een kostendekkend tarief gehanteerd wordt. In de paragraaf Lokale heffingen vindt u hierover een nadere toelichting
Gemeente Tytsjerksteradiel
19
Programmabegroting 2022-2025
Effecten bijdrage aan WM8KTD De begroting 2022 van de WM8KTD is reeds voor de behandeling van de Kadernota 2022-2025 vastgesteld zonder uiteraard de daarin opgenomen voorstellen die betrekking hebben op de WM8KTD. Daarnaast zijn er nog een paar ontwikkelingen, die van invloed zijn op de bijdrage aan de WM8KTD. Voor de WM8KTD is hiervoor nog een begrotingswijziging nodig om de begroting 2022 van de WM8KTD op het gewenste peil te krijgen. In totaal gaat de bijdrage van onze gemeente aan de WM8KTD met € 1.154.000 omhoog. Hiervan heeft € 928.000 betrekking op voorstellen, die in de Kadernota 2022-2025 zijn vermeld. Voor wat betreft de ontwikkelingen na de Kadernota 2022-2025 gaat de bijdrage van onze gemeente aan de WM8KTD nog omhoog met een bedrag van € 292.000. Omdat de processen van de WM8KTD en de gemeente ten aanzien van de begroting niet synchroon lopen, hebben we er bewust voor gekozen om op deze plek een toelichting te geven op de ontwikkeling van de bijdrage aan de WM8KTD vanuit de begroting 2021 naar de begroting 2022 toe. U vindt daarom in de programma's geen afzonderlijke toelichting op het verschil in de bijdrage aan de WM8KTD. In de onderstaande tabel hebben we samengevat hoe de bijdrage zich via de verschillende besluitmomenten heeft ontwikkeld.
Vervolgens is een overzicht opgenomen van alle afzonderlijke wijzigingen met een effect op de bijdrage vanaf de primitieve begroting 2022-2025 van de WM8KTD. Het effect van deze begrotingswijzigingen is al meegenomen in onze begroting 2022. U ontvangt voor deze wijzigingen dus geen afzonderlijk raadsvoorstel meer. In de besluitvorming onder punt 2 is dit formeel op de juiste wijze vertaald. 2022
O n twikkelin g begr o tin g WM8KTD (bedragen x € 1.000) Pr im itiev e begr o tin g 2021-2024; jaar s c h ijf 2022 Kadernota 2021 en overige actualiseringen; decemberwijzing 2020 Ontwikkelingen in primitieve begroting WM8KTD
Bijdr age
Bijdr age
8K
TD
17.658
18.292
35.950
243
245
488
To taal
181
237
418
18.082
18.774
36.856
Ontwikkelingen na Kadernota 2022-2025 met effect op de bijdrage
293
292
585
Wijzigingen n.a.v. Kadernota 2022-2025
928
928
1856
19.302
19.995
39.297
Pr im itiev e begr o tin g 2022-2025; jaar s c h ijf 2022
Bijdr agen begr o tin g n a wijzigin g
Gemeente Tytsjerksteradiel
20
Programmabegroting 2022-2025
Bijdragen van 8K en TD aan de WM8KTD
(bedragen x € 1.000)
2022 8K
TD
2023 Totaal
8K
TD
Totaal
18.392 36.186
8K 17.102
TD
2025 Totaal
8K
TD
17.698 34.800 17.094
Totaal
Primitieve begroting
18.082 18.774 36.856
Voorgestelde wijzigingen
1.220
1.221
2.441
747
760
1.507
379
353
732
391
365
756
Ontwikkelingen na Kadernota met effect op bijdrage
293
292
585
219
219
438
168
168
336
180
180
360
Wijzigingen n.a.v. Kadernota 2022-2025
928
928
1.856
528
541
1.069
212
185
396
212
185
396
19.302 19.995 39.297
18.541
18.952 37.493
17.481
Saldo 2022 - 2025
17.794
2024
18.050 35.532 17.363
17.690 34.785
17.933 35.296
Dit saldo bestaat uit de volgende wijzigingen. Effecten op de bijdrage aan WM8KTD
2022
(bedragen x € 1.000)
Bijdrage 8K
Bijdrage TD
Vastgestelde primitieve begroting
18.082
18.774
36.856
Voorgestelde wijzigingen
1.220
1.221
2.441
WM: KN 2022-2025; Basiskaart Geluid Emissies; 02.01
25
25
50
WM: KN 2022-2025; Bestuurssecretaris 8K (0,5 fte, 18 u/w); 00.16
45
-
45
WM: KN 2022-2025; Continuering FTE HRM voor 2022; 00.04
45
45
90
WM: KN 2022-2025; Formatie gemeentelijk beleid op het vlak van Milieu; 7.10
18
18
35
WM: KN 2022-2025; Formatie stikstof; 07.09
-
40
40
WM: KN 2022-2025; Formatie-uitbreiding i.v.m. subsidie in relatie tot staatssteuntoets; 00.09
20
20
40
WM: KN 2022-2025; ICT: Informatieveiligheid; 00.04.01
25
25
50
WM: KN 2022-2025; ICT: Meerkosten aanbesteding Microsoft-licenties; 21.11
15
15
30
WM: KN 2022-2025; ICT: Ontwikkelingen BAG-WOZ- koppeling berichtenverkeer en licenties; 00.04.05
7
7
14
Gemeente Tytsjerksteradiel
21
Totaal
Programmabegroting 2022-2025
WM: KN 2022-2025; MTO 2022; 00.05
13
-
13
WM: KN 2022-2025; P&C-coördinator/ gemeenteadviseur; 00.11
47
47
94
WM: KN 2022-2025; Participatiewebsite; 08.09c
32
50
81
WM: KN 2022-2025; Privaatrechtelijk optreden; 01.02
23
23
46
WM: KN 2022-2025; Spraakverkeer i.c.m. KCC-functionaliteit voor telefonie; 00.04.07
20
20
40
WM: KN 2022-2025; Tijdelijke uitbreiding inzet personeel Communicatie; 00.02
57
57
114
WM: KN 2022-2025; Uitbreiding formatie Communicatie Sociaal Domein; 06.11
35
35
70
WM: KN 2022-2025; Uitbreiding formatie gebiedsteams; 06.12
250
250
500
WM: KN 2022-2025; Uitbreiding ondersteuning gaswinningsdossier; 07.08
33
33
65
WM: KN 2022-2025; Uitbreiding zorgadministratie; 06.10
20
20
39
WM: KN 2022-2025; Uitvoering woningbouwprogrammering; 8.05
200
200
400
WM: Raad 04-11-2021; Actualisatie personele budgetten
166
166
332
WM: Raad 04-11-2021; Actualisering kapitaallasten 2022-2026
36
36
71
WM: Raad 04-11-2021; Dienstverlening "Samen Verder"
4
4
8
- 62
- 62
- 124
WM: Raad 04-11-2021; Functioneel verwerken taakstelling
-
-
-
WM: Raad 04-11-2021; Functioneel verwerken taakstelling 1.32
-
-
-
WM: Raad 04-11-2021; Ombuigingslijn 5.1 - Procesoptimalisatie; invulling budget frictiekosten
42
42
84
WM: Raad 04-11-2021; Realisatie bezuiniging besluit VTH
42
42
83
WM: Raad 04-11-2021; Reorganisatie cluster Bedrijfsvoering - DIV
-
-
-
WM: Raad 04-11-2021; Structurele invulling en aanvulling budget functioneel beheer DSO
66
66
132
WM: Raad 04-11-2021; Verrekening bezuiniging team Vergunningen Bijzondere wetten ivm extra legesopbrengsten
-
-
-
19.302
19.995
39.297
WM: Raad 04-11-2021; Diverse ontwikkelingen
Bijdragen begroting na wijziging Gemeente Tytsjerksteradiel
22
Programmabegroting 2022-2025
WONEN EN WERKEN Omgevingswet Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De regels voor de omgeving waar we wonen, werken en recreëren worden in deze wet samengevoegd en vereenvoudigd. Het biedt meer ruimte voor maatwerk en initiatief en leidt tot betere en snellere besluitvorming. In dit jaar werken we verder aan de implementatie van de Omgevingswet in onze organisatie. Specifiek ten aanzien van de ICT-component, die de invoering van de nieuwe wet met zich meebrengt speelt dat deze kosten op basis van het raadsbesluit uit 2020 tot en met 2023 zijn opgenomen in de begroting. Het gaat dan om de kosten van het softwarepakket - in relatie tot het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) - en het beheer daarvan. De kosten bedragen in totaal € 132.000 voor beide gemeenten, waarvan € 82.000 voor de personele component in de vorm van een functioneel beheerder en € 50.000 voor de software. Deze kosten zijn structureel en niet afhankelijk van ambitie en/of andere keuzes die gedurende het implementatietraject worden gemaakt. Concreet betekent dit voor onze begroting een financiële uitzetting van € 66.000 vanaf het jaar 2024. Duurzaamheid In 2022 geven wij verder vorm aan de uitvoering van het recent vastgesteld beleid omtrent Duurzaamheid en de Warmte-transitievisie. Economie Eind 2021 stellen we het Economisch Beleidsplan vast.
In 2022 verwachten we voortvarend aan de slag te gaan met de uitvoering hiervan. Daarbij hebben en houden we oog voor onze ondernemers die door Corona in voorkomende gevallen in zwaar weer zijn beland. In 2022 geven we vorm aan het nieuwe Bedrijvenconvenant. Recreatie en toerisme Het nieuwe beleid is vastgesteld. Van belang is nu de uitvoering met lef te implementeren in het werkveld zodat creativiteit en borging dicht bij de uitvoering door de ondernemers en betrokken organisaties komt. 2e fase gebiedsontwikkeling Centrale As De Gebiedsontwikkeling zorgt ervoor dat De Centrale As goed wordt ingepast in het landschap en moet daarnaast zorgen voor een “plus” aan het gebied. Deze “gebiedsplus” is als een soort van compensatie toegezegd aan de streek. De eerste fase is nog niet afgerond en van de tweede fase weten we dat er, ondanks eerdere verwachting dat dit door vrijval van middelen uit fase 1 niet nodig zou zijn, toch cofinanciering vanuit de gemeente nodig is. Het is nog onvoldoende helder hoe fase 1 financieel wordt afgerond en wat dit betekent voor fase 2. Dat geldt ook voor de bijdrage vanuit de Provincie. Zodra wij concreter zicht krijgen op wat dit van ons als bijdrage vraagt, leggen wij dit aan u voor.
Gemeente Tytsjerksteradiel 23
Programmabegroting 2022-2025
SAMENLEVING Sociaal Domein Wij blijven werken aan een sterk Sociaal Domein waarin wij de transformatie naar een meer zelfredzame samenleving zichtbaar doorvoeren in ons dagelijks handelen. De transformatie heeft mede als doel dat meer ondersteuningsvragen binnen de samenleving worden opgelost. In 2022 werken wij aan de implementatie van vastgestelde beleidsstukken van eind 2021. Dit betreffen o.a. de visie op de sociale basis en het beleidsplan Participatiewet. In deze documenten staan het versterken en gebruikmaken van de sociale basis in dorpen opgenomen. Ook wordt de regiefunctie van de gemeente omschreven en het gewenste partnerschap van de gemeente richting werkgevers, onderwijs en maatschappelijke organisaties. Samen werken wij aan doelen in het Sociaal Domein. Dit vraagt ook om een verdere vertaling van deze visie naar het handelen door onze medewerkers, als partner in het krachtenveld van de netwerken in onze dorpen. Hoewel de aanbesteding voor specialistische jeugdhulp is uitgesteld naar januari 2023, zullen wij in 2022 alvast starten met de voorbereiding daarop. Provinciaal zal er vanaf 2023 minder ondersteuning als zijnde "specialistische jeugdhulp" worden ingekocht. Bepaalde lichtere hulpvragen zullen vanaf dan door de gemeente zelf moeten worden opgepakt, binnen de sociale basis of de gebiedsteams.
Wij werken richting 2022 ook aan een doorvertaling van onze visie naar onze lokale inkoop van voorzieningen op grond van de Participatiewet en Wet maatschappelijke ondersteuning. Begin 2022 wordt een visie hierop aan de gemeenteraad voorgelegd, doorwerkend naar een andere inkoop per 2023. De kaders voor de veranderingen komen uit het Beleidskader Sociaal Domein, dat in april 2019 is vastgesteld door de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Dit beleidskader bestond mede uit een aantal financiële maatregelen. In samenhang werken wij aan deze veranderingen om de komende jaren de goede zorg en ondersteuning aan onze inwoners te kunnen geven en budgetoverschrijdingen te voorkomen. Ook met het extra geld voor de jeugdzorg blijft het een uitdaging om de uitgaven in het Sociaal Domein te beheersen en binnen de vastgestelde budgetten te blijven. Onderwijs In 2020 en 2021 heeft de maatschappij en ook het onderwijs het zwaar te verduren gehad onder de Corona crisis. Onderwijsachterstanden en extra zorg rond vooral de kwetsbare jongeren zijn daarvan een gevolg. Samen met de onderwijspartners wordt in 2022 extra geïnvesteerd in herstel en een vernieuwd perspectief. Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023.
Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke doeluitkering die op dit moment nog verder door het Rijk wordt uitgewerkt. De gemeente Tytsjerksteradiel zal over de totale periode in totaal ruim € 490.000 ontvangen. We zoeken voor de besteding van deze middelen aansluiting bij de behoefte van het onderwijs. Gemeente Tytsjerksteradiel 24
Programmabegroting 2022-2025
BESTUUR EN DIENSTVERLENING Ontwikkelingen Bestuur en Dienstverlening
Organisatieontwikkeling We geven een vervolg aan het programma Organisatieontwikkeling om de visie en missie in praktijk te brengen. We werken samen aan een moderne, transparante, innovatieve en professionele organisatie die inspeelt op de behoefte van de mienskip en elkaar. We richten ons hierbij op goed werkgeverschap, resultaatgericht werken en optimale dienstverlening. Daarnaast verwachten we een vervolg op de door Berenschot uitgevoerde evaluatie van de samenwerking.
Informatisering & Automatisering. We voeren de Informatiestrategie 2020 uit en streven er de komende jaren naar om informatie op ieder moment en elke locatie eenvoudig beschikbaar te krijgen. In 2022 implementeren we (onderdelen van) de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) en voeren we (technische) aanpassingen door i.v.m. wijzigingen in wet- en regelgeving. Verder willen wij onze digitale weerbaarheid verhogen en ons ICT-netwerk veiliger maken. We hebben hierbij continu aandacht voor privacy, gegevensbescherming en informatiebeveiliging, onder andere door het bewustzijn op dit terrein onder medewerkers te verhogen.
Procesbeheersing Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en procesbeheersing is een continu proces. De monitoring van het rechtmatig inhuren van personeel, het rechtmatig inkopen en aanbesteden van werken, goederen en diensten en de personeelskosten blijft onverminderd doorgaan.
In control blijven. Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en de beheersing van onze processen en risico’s is een continu proces. De door de accountant geconstateerde opgaande lijn willen we vasthouden en verder uitbouwen. Onderdeel hiervan is het zelf uitvoeren van de (verbijzonderde) interne controle binnen de organisatie om de colleges over het boekjaar 2022 in staat te stellen een rechtmatigheidsverklaring te kunnen afgeven. Daarnaast zal onze aandacht gericht zijn op frauderisicofactoren en cybersecurity.
Het Nieuwe Werken De Coronapandemie heeft een grote impact op de samenleving. Ook op onze organisatie en medewerkers en daarmee op onze manier van werken. Daarom is in 2021 onderzoek gedaan naar het werken op de middellange termijn (post-corona). Uit het onderzoek blijkt dat we een combinatie van thuiswerken en op kantoor/locatie werken als toekomstbeeld zien, waarbij de ontmoeting een steeds belangrijker karakter krijgt. Bij de toekomstige manier van werken (‘je werkt waar dat nodig is’) zal de focus daarom komen te liggen op een 'hybride' vorm van werken: deels thuis en deels op kantoor of locatie. De verdere uitwerking en implementatie hiervan is voorzien in 2022.
Gemeente Tytsjerksteradiel 25
Programmabegroting 2022-2025
2 Besluitvorming Wij stellen u voor: 1. Akkoord te gaan met het vaststellen van de begroting voor het jaar 2022, inclusief de per programma voorgestelde onttrekkingen aan en stortingen in reserves. 2. Kennis te nemen van het effect op de bijdrage aan de WM8KTD voor de wijzigingen waarop dit van toepassing zoals vermeld in paragraaf 1.3.2 en te besluiten geen zienswijze in te dienen voor de wijzigingen van de begroting 2022-2025 van de WM8KTD. 3. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2023 - 2025. 4. Akkoord te gaan met de uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente en de daarbij behorende bijlagen, zoals verwoord en opgenomen in de programmabegroting. 5. Akkoord te gaan met de lastenontwikkeling voor de burger, zoals opgenomen in paragraaf Lokale heffingen. 6. Akkoord te gaan met de overige uitgangspunten voor het tarievenbeleid zoals voorgesteld in paragraaf Lokale heffingen. 7. Akkoord te gaan met het grondprijzenbeleid voor het jaar 2022 zoals voorgesteld in paragraaf Grondbeleid. 8. Kennis te nemen van de in paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing beschreven risico's. Vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 4 november 2021.
De voorzitter,
De griffier,
Gemeente Tytsjerksteradiel 26
Programmabegroting 2022-2025
3 BELEIDSBEGROTING
Gemeente Tytsjerksteradiel 27
Programmabegroting 2022-2025
3.1 Programmaplan
Gemeente Tytsjerksteradiel 28
Programmabegroting 2022-2025
0. Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen In dit programma gaat het over de dienstverlening ter ondersteuning van onze eigen bestuursorganen, maar ook aan onze burgers, bedrijven en organisaties. Als bestuur willen we transparant, efficiënt en integer zijn en voor onze samenleving dienstbaar, laagdrempelig, herkenbaar en aanspreekbaar. Speerpunten in dit programma zijn een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Hierbij heeft de samenwerking met Achtkarspelen een belangrijke meerwaarde. Ten behoeve van deze (ambtelijke) samenwerking is het van belang dat de gemeentebesturen van beide gemeenten in hun zelfstandige rol regelmatig met elkaar in contact treden. Project Procesoptimalisatie Naast
de
invoering/uitvoering
van
nieuwe
wet-
en
regelgeving
en
de
reguliere
bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk het komende jaar op het realiseren van de ombuigingen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het project Procesoptimalisatie dat in 2021 is gestart. Procesoptimalisatie gaat over het verbeteren van onze werkprocessen waarbij wordt ingezet op het harmoniseren van werkwijzen, het inzetten van technologie voor het verminderen van repeterende handmatige handelingen en het verminderen van complexiteit door beperking of afschaffen van regels. Dit moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en misschien nog wel het belangrijkste: tevreden klanten en medewerkers. Organisatieontwikkeling We geven een vervolg aan het programma Organisatieontwikkeling om de visie en missie in praktijk te brengen. We werken samen aan een moderne, transparante, innovatieve en professionele organisatie die inspeelt op de behoefte van de mienskip en elkaar. We richten ons hierbij op goed werkgeverschap, resultaatgericht werken en optimale dienstverlening. Dit geven we onder andere vorm door het ingezette leiderschapstraject, het resultaatgericht werken, het hanteren van de A3-methodiek en het uitvoeren van een medewerkers tevredenheidsonderzoek (MTO). Daarnaast geven we uitvoering aan het Strategisch Personeelsplan en het Beleidskader Duurzame Inzetbaarheid (opleidingen, vitaliteit, ARBO en beoordelen).
Tot slot verwachten we een vervolg op de door Berenschot uitgevoerde evaluatie van de samenwerking. Informatisering & Automatisering We geven uitvoering aan de Informatiestrategie zoals die in 2020 is opgesteld, waarbij het onze wens is om een ‘informatievoorziening zonder belemmering’ te realiseren. Onze ambitie is dat informatie op ieder moment en elke locatie eenvoudig beschikbaar is. Per 1-1-2022 treedt de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) in werking. We voeren de belangrijkste onderdelen Gemeente Tytsjerksteradiel 29
Programmabegroting 2022-2025
van deze wet uit, te weten het actief openbaar maken van bepaalde categorieën documenten en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Voor de uitvoering en verdere implementatie worden hiertoe organisatorische en technische aanpassingen gerealiseerd. Ook voor andere wijzigingen in wet- en regelgeving (zoals BAG/WOZ, Sociaal Domein en Omgevingswet) zijn (technische) aanpassingen nodig. Om op grond van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) een veilige informatievoorziening te kunnen leveren, zetten wij in op het verhogen van onze digitale weerbaarheid en het veiliger maken van ons ICT-netwerk. We hebben hierbij continu aandacht voor privacy, gegevens- bescherming en informatiebeveiliging, onder andere door het bewustzijn op dit terrein onder medewerkers te verhogen. In control blijven Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en de beheersing van onze processen is een continu proces. Uit de resultaten van het afgelopen jaar (waaronder goedkeurende accountantsverklaringen voor beide gemeenten en de Werkmaatschappij) blijkt een opgaande lijn die we willen vasthouden en verder uitbouwen. Onderdeel hiervan is het zelf uitvoeren van de (verbijzonderde) interne controle (VIC) binnen de organisatie en het verder ontwikkelen en implementeren van risicomanagement waaronder meer aandacht voor het beheersen van fraude- en integriteitsrisico's en cybersecurity.