Presentatie Grondstoffenbeleid - IP 2 oktober 2025

Grondstoffenbeleid Eindevaluatie 2020-2025 & Grondstoffenbeleid vanaf 2026

Op nei in sirkelgong ekonomy

Sjoukje Minnema – Van der Weg Burgum, 2 oktober 2025

Doel De raad te informeren over de resultaten van het Grondstoffenbeleid 2020-2025 De raad opiniërend het concept Grondstoffenbeleid vanaf 2026 voor te leggen om te komen richting een circulaire economie.

We staan stil bij het Grondstoffenbeleid, kijken we waar nu staan en hoever we zijn gekomen. We kijken vooruit en stappen door met het Grondstoffenbeleid vanaf 2026 • Leggen we onze ambities vast op het gebied van inzameling en recycling van huishoudelijk afval • Beschrijven we welke maatregelen in de komende jaren een bijdrage gaan leveren aan het realiseren van onze doelen • Geven we inzicht in de verwachte effecten op milieu, service en kosten • Leggen we de vervolg maatregelen vast van de uitvoeringsplanning vanaf 2026

Eindevaluatie Grondstoffenbeleid 2020-2025

Waar staan we nu? Milieu 2018 (peiljaar): VANG kilo’s Afvalscheidingspercentage

136 kg p.inw.p.j. 75%

2024 : VANG kilo’s Afvalscheidingspercentage

97,8 kg p.inw.p.j. 82%

Grutsk op ús ynwenners én meiwurkers!

Waar staan we nu? VANG, kg per inwoner 250,0

1

200,0

2

150,0 100,0 50,0 -

Achtkarspelen

Dantuma diel

De Fryske Marren

Harling-en

Heerenveen

Leeuwarden

Noard east Fryslan

Ooststellingwerf

Opsterland

Sudwest Fryslan

Tytsjerksteradiel

Waad-hoeke

Weststel lingwerf

2018 2019

157,8

149,5

133,9

176,9

126,9

171,2

-

141,2

117,8

155,8

134,1

156,9

193,6

164,6

150,8

136,8

175,2

104,4

172,5

153,6

114,3

116,6

155,6

131,3

159,1

196,4

2020

162,2

155,5

138,0

179,2

109,4

173,7

160,1

118,7

122,3

161,0

131,2

165,4

200,2

2021

161,4

158,8

142,9

188,6

115,5

173,1

162,8

127,0

124,0

170,4

124,0

169,7

197,8

2022

132,3

131,1

116,4

160,6

95,2

131,4

136,5

110,2

106,4

142,6

102,7

146,8

164,3

2023 2024

122,5

120,5

107,4

142,0

87,9

108,4

124,6

104,0

97,2

129,0

95,7

132,9

150,4

128,1

123,0

110,4

149,3

90,7

109,5

128,6

107,9

100,6

135,4

97,8

136,4

156,0

Waar staan we nu? Gemiddeld Fryslân

Milieu

Waar staan we nu? Service

voor afvalinzameling grondstoffen • Hogere inzamelfrequentie aan huis Bioafval, Oud Papier en Karton • Verdubbeling openingstijden Milieustraat/ composteerterrein • Meer ondergrondse voorzieningen voor Glas en Textiel

voor het aanbieden huishoudelijk restafval aan huis, wél alternatieven voor inwoners die niet uitkomen • • • •

Afvalscheidingstips volgen om de sortibak de baas te blijven Zakken huishoudelijk afval gratis brengen naar de milieustraat Medische noodzaak: gratis extra sortibak Extra sortibak voor huishoudens tegen gereduceerd tarief voor >6 pers en >5 pers waarvan minimaal 1 kind in de luiers

Waar staan we nu? Service

Denk mee met Tytsjerksteradiel – afval scheiden – “Wat giet goed, wat kin better?“ 2.850 reacties verspreid uit alle dorpen

Frequentie sortibak en biobak Ervaringen inwoners • • •

De huishoudens zien het op dit moment niet zitten dat de inzamelingsfrequentie van de sortibak gaat naar een 4-wekelijkse inzameling. 3 wekelijkse inzameling kan nét Inwoners die aangeven dat ze – om verschillende reden/situaties - een 2 wekelijkse inzameling willen

Frequentie Biobak

• • •

80% van de respondenten is tevreden met de huidige frequentie van het legen van de groene container. 68% van de respondenten vindt dat we niet ook in november de biobak wekelijks moeten komen te legen. Grootte van het perceel bepaald vooral de voorkeur ledigingsfrequentie Tevreden wekelijkse lediging vooral om stank en maden te voorkomen

Ervaringen buitendienst positieve ervaring frequentie sortibak en biobak November worden sortibakken afgevuld met bladafval.

Waar staan we nu? Service

Inzameling oud papier en karton Ervaringen inwoners • Verschil in verwachting van inwoners in hun afvalscheidingsgedrag mét of zonder oud papiercontainer. • Wanneer inwoners een eigen OPK-container krijgen, geven zij aan beter hun OPK te scheiden. • In Burgum wordt door inwoners aangegeven dat zij het OPK naar de containers op de loswal in Burgum brengen (economisch delict).

Ervaringen Buitendienst • In Suwâld, Noardburgum en Wyns met de OPK-container is het aandeel onjuist OPK in de sortibak afgenomen

Trends • •

Trend afname ingezameld tonnen oud papier en karton. Dit komt overeen met landelijke cijfers. We ontvangen vaker de vraag van inwoners wanneer zij een OPK container krijgen.

Waar staan we nu? Inzameling oud papier en karton (OPK)

•

Huidige situatie: het inzamelen van OPK kost de gemeenschap geld.

•

De opbrengst van het OPK is niet (altijd) genoeg voor de vergoeding die de vereniging krijgt.

•

De inzameling van het OPK wordt betaald door de gemeenschap door middel van de afvalstoffenheffing, ieder huishouden betaalt mee.

•

Alle huishoudens betalen meer afvalstoffenbelasting, terwijl de opbrengst naar een paar verenigingen gaat.

•

In het Iepen Poadium van 12 december 2024 is uitleg gegeven over de inzameling en de methode van berekenen.

Aanbesteding OPK: In 2025 wordt Fryslân breed de verwerking OPK opnieuw aanbesteed. Juridisch Gemeente voldoet niet aan het rechtsgelijkheidsbeginsel en de rechtmatigheid.

Waar staan we nu? Service

• Bezoekers milieustraat en composteerterrein verdubbeld • Tegen betaling uitgegeven extra sortibakken en biobakken 2018 – 2024

• Milieustraat: gebrachte zakken huishoudelijk afval • Dumpingen / bijplaatsingen • Vragen en klachten

Waar staan we nu? Kosten Afvalstoffenheffing vergelijkbaar of lager dan andere Friese gemeenten

Grondstoffenbeleid vanaf 2026

Vertrekpunt Grondstoffenbeleid vanaf 2026 Inzameling en verwerking huishoudelijk afval • We blijven ons fijn huishoudelijk afval nascheiden • Voortzetten huidige inzamelwijze – Frequentie gestuurd scheiden Doelstellingen vanaf 2026 Richting 30 kg per inwoner per jaar verbrand fijn huishoudelijk afval* 90% afvalscheiding én Recyclingpercentage van 65% in 2035 als tussenstap naar een circulaire economie (volgens de R-ladder) *Dit is het afval dat overblijft na nascheiding van het afval uit de sortibak en op de milieustraat (100% van de groot huishoudelijke container en 50% van het ongesorteerd bouwafval).

Maatregelen vanaf 2026

De Afvaldriehoek

• Oud Papier en Karton per 1 januari 2027 - minicontainer (240L) – 1x in de 4 weken • Bioafval – verlenging wekelijkse inzameling van 1 mrt tot 1 dec • Extra sortibak – alleen mogelijk voor huishoudens vanaf 4 personen

Maatregelen vanaf 2026 Oud Papier en Karton (OPK) per 1 januari 2027 - minicontainer (240L) – 1x in de 4 weken Milieu OPK wordt door inwoners beter gescheiden Kosten • Kostenefficiënter inzamelen. • Bij elke marktprijs OPK € 25,- / € 80,- / € 150,- = verlaging voor de afvalstoffenheffing voor alle huishoudens

Service Eenvoudig scheiden en netjes en waterdicht opslaan - op eigen perceel

Maatregelen vanaf 2026 Oud Papier en Karton (OPK) per 1 januari 2027 - minicontainer (240L) – 1 x in de 4 weken

• De gemeente voldoet dan aan het rechtsgelijkheidsbeginsel en handelt rechtmatig • Alternatief – Subsidie dorpenbudget

Met verbinding alternatieve inkomsten genereren Per dorp kan een sportvereniging/muziekvereniging/kerk, naast het benutten van het verhoogde dorpsbudget, bijvoorbeeld het volgende organiseren:

• Evenementen – sponsorloop of benefiet-diners – passend bij de (sport/muziek)vereniging • Verlotingen, bingo’s en/of quiz-avonden • Huis-aan-huis verkopen – etenswaren of producten – evt. seizoensgebonden: oliebollen/voorjaarsplanten • Verkoop / bazar / veiling van 2e handsgoederen / 2e kansjes – die gedoneerd zijn door leden, bedrijven en/of lokale winkels • Crowdfunding Verbinding of gedeeld gemeenschapsgevoel binnen een sportvereniging/muziekvereniging/kerk ontstaat door activiteiten waarbij iedereen hetzelfde doel nastreeft. Een drankje en een hapje na afloop van een activiteit zorgt voor een goede sfeer en contacten tussen leden binnen een vereniging. Ook een mooi moment om met elkaar na te denken over andere activiteiten en verbinding met elkaar.

Maatregelen vanaf 2026 Bioafval – verlenging wekelijkse inzameling van 1 mrt t/m 1 dec Milieu Bioafval wordt door inwoners beter gescheiden Kosten Een maand langer legen van de biobak zorgt voor een verhoging van de afvalstoffenheffing voor alle inwoners.

Service Verhoogt de service in een periode dat inwoners hun bladafval, dat niet meer in de perken van de tuin past, aanhuis kwijt kunnen

Maatregelen vanaf 2026 Extra sortibak – alleen mogelijk voor huishoudens vanaf 4 personen Milieu De ruimte van de sortibak per huishouden voldoende maar niet te ruim zorgt voor betere afvalscheiding, omdat alleen de juiste afvalstromen in de sortibak passen. Kosten Het beperken en terugnemen van de 2e sortibak bij huishoudengrootte van 1 t/m 3 personen zorgt voor een kleine verhoging van de afvalstoffenheffing voor alle huishoudens van Tytsjerksteradiel.

Service De verwachting is dat de meeste huishoudens het restafval dat ze hebben bewuster scheiden en passend maken in één sortibak

Prinsjesdag 2025 Verhoging verbrandingsbelasting komt extra op de gemeente af. Dit ene landelijke besluit betekent per huishouden een verhoging van de ASH van €15,- per jaar vanaf 2030. Dit staat los van de aankomende CO2heffingen en andere reguliere stijgende kosten voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Elk huishouden kan ervoor zorgen dat elke kilo hha, die gescheiden kan worden, ook gescheiden wordt en dus uit de sortibak blijft en niet verbrand wordt.

Evaluatiemoment • De looptijd van het grondstoffenbeleid is minimaal 5 jaar • Uiterlijk in 2035 volgt een evaluatie van het onderliggende Grondstoffenbeleid

We ha fannejûn efkes stilstien, achterom sjoen, om ús hinne sjoen en sjoen wêr 't we no steane We binne grutsk op wat we berikt hawwe!

Wy hawwe der sin oan om ús rûte mei enerzjy en ferme pas te ferfolgjen....

…. Op nei in sirkulêre ekonomy!