Konsept beliedsplan bioferskaat (ynklusyf senario’s) (geanonimiseerd)
Tekst van het document
We gaan bestaand bos vitaler maken
•
We gaan bij herinrichting / vervanging groenstructuren herstellen / ontsnipperen
•
We gaan waar mogelijk oeverbescherming (beschoeiing) bij einde levensduur vervangen door natuurvriendelijke oevers
•
We gaan ten minste 20% van onze gazons extensiever maaien
•
We verbeteren de waterkwaliteit bij reguliere werkzaamheden
•
We gaan 25% van de sloten die geschikt zijn voor de werkwijze ‘ecologisch • slootschonen’ ook op die manier beheren
•
•
We gaan waar mogelijk bij reguliere vervanging van verharding (einde levensduur) waterdoorlatende varianten toepassen We blijven onkruid bestrijden zonder chemische middelen en gaan dat waar mogelijk met plaagsoorten ook doen
We behouden de waterbergingscapaciteit van bestaande wateren
•
We gaan bij reguliere vervanging (einde levensduur) waar mogelijk verharding vervangen door groen
•
We gaan bij herinrichtingen of nieuwbouwprojecten waterbergingslocaties/waterpartijen aanleggen in de openbare ruimte
blad 30 van 53
Geel
•
We zoeken actief de samenwerking met derden / aangrenzende percelen
•
We monitoren iedere twee jaar de biodiversiteit
•
Bij (grote) gemeentelijke projecten kijken we naar de mogelijkheden voor de bijdrage aan biodiversiteit
•
We stellen (niet bindende) richtlijnen aan natuurinclusieve (nieuw)bouw
Participatie: In beperkte mate informatie zenden naar inwoners. Faciliterend en reactief zijn op verzoeken en initiatieven van inwoners voor maatregelen op eigen terrein. Het budget vanuit de duurzaamheidsagenda voor het bevorderen initiatieven van €45.000 behouden. Maatregelen en strategie In de groene gebieden streven we ernaar om minimaal de helft van onze geschikte bermen ecologisch te beheren. Dit is minder dan bij het eerste scenario, maar met de helft komen we ook al een heel eind voor het behoud van biodiversiteit. Om geschikte bermen te bepalen is onderzoek nodig, waarbij bijvoorbeeld gekeken wordt naar de bodem en breedte van de berm. Onder ecologisch bermbeheer verstaan wij de principes van ‘kleurkeur’ zoals gefaseerd maaien (15-30% per maaibeurt laten staan), hooilandbeheer (maaien, laten liggen, harken en oprapen) of sinusmaaien (ca. 40% per maaibeurt laten staan). Op deze manier krijgen insecten en larven de kans om weer terug in de bodem en vegetatie te kruipen, zonder dat ze worden opgezogen en afgevoerd (zoals bij klepelen of maaien en direct afvoeren). Daarnaast gaan we een gedeelte van onze gazons en grasvelden extensiever beheren, zodat er meer ruimte komt voor biodiversiteit. Het verschil van dit scenario ten opzichte van het eerste scenario is dat we vanwege de kosten de gazons niet gaan afplaggen en inzaaien met bloemenmengsels.
Op het gebied van inrichting zien we ook in dit scenario een kans in de bossen. We gaan niet actief nieuwe bossen aanleggen, maar wel de bestaande bossen en met name de bodem vitaler maken door te zorgen dat de bosbodem minder verzuurd is. Daarbij gaan we in dit scenario ook bij herinrichtingen kijken of aaneengesloten groenstructuren kunnen worden hersteld of aan elkaar worden gekoppeld met verbindingszones. Concreet voor groen gaan we: • Een bermbeheerplan opstellen (o.b.v. nog uit te voeren onderzoek ‘geschikte bermen’), waarin duidelijk wordt wat de geschikte bermen zijn voor ecologisch bermbeheer volgens de principes van kleurkeur. Vervolgens gaan we op minimaal 50% van deze bermen ecologisch bermbeheer toepassen (zoals gefaseerd maaien, hooilandbeheer of sinusmaaien). Op de overige bermen passen we onze huidige beheerstrategie toe (klepelen of maaien en afvoeren). Dit geldt ook voor de bermen die niet geschikt zijn voor ecologisch bermbeheer; • 20% van onze gazons extensief beheren, door ze anders te maaien; • Bestaande bossen vitaler maken, door te zorgen voor een diversiteit aan (inheemse) soorten. We richten ons erop om soorten te planten die de hoge zuurgraad van de bosbodems verlagen, omdat dit het bodemleven bevordert. • Zorgen voor aaneengesloten groenstructuren bij herinrichting van gebieden.
Figuur 2 Extensief gazonbeheer
blad 31 van 53
In de blauwe gebieden richten we ons op het toepassen van de principes van ecologisch waterbeheer. Dit vertaalt zich bijvoorbeeld in het slootschonen en baggeren. Er zijn steeds meer werkprotocollen voor baggeren en slootschonen beschikbaar, waarbij rekening wordt gehouden met de biodiversiteit. Echter zijn niet alle sloten en andere waterpartijen hiervoor geschikt, dus dit moeten we in kaart gaan brengen. Dat gaat dan over diepte, breedte en de functie van het water bijvoorbeeld. Ook kijken we naar de inrichting van onze wateren en oevers, deze nemen we niet actief onder handen, maar we kijken wel bij reguliere vervangingen van beschoeiingen (einde levensduur), of de beschoeiing echt noodzakelijk is. Waar mogelijk wordt de beschoeiing vervangen door een natuurvriendelijke oever. Belangrijk criterium hierbij is dat de functie van de waterpartij niet in het geding mag komen. Concreet voor blauw gaan we: • Te baggeren volgens ecologisch werkprotocol; • De principes van ecologisch slootschonen op 25% van onze sloten toe te passen die hiervoor geschikt zijn. We gaan onderzoek doen om deze sloten in kaart te brengen; • Bij geplande vervanging van beschoeiing te bepalen of een natuurvriendelijke oever ook mogelijk is. Niet actief aanleggen van natuurvriendelijke oevers.
Figuur 3 Natuurvriendelijke Oever
In grijze gebieden richten we ons net als in het eerste scenario op het ontstenen van de openbare ruimte. In dit scenario leggen we een nuance, in plaats van het actief vervangen van verharding door groen kijken we meer naar het beter waterdoorlatend maken van de verharding. Bij reguliere vervanging van verharding bepalen we of een meer waterdoorlatende variant kunnen toepassen. Onkruid blijven we bestrijden zonder chemische middelen, bijvoorbeeld met heet water. Dit proberen we met plaagsoorten ook steeds meer, maar gaan we het in tegenstelling tot het eerste scenario niet uitbannen. Als laatste gaan we bij nieuwe woonwijken (projectontwikkeling) zorgen dat er waterinfiltratielocaties in de woonwijk zijn voor waterberging. We gaan geen waterinfiltratielocaties aanleggen in bestaande woonwijken zoals bij het eerste scenario. Wel hebben we bij bestaande bouw aandacht voor de waterberging, door dakvlakken af te koppelen van riolering, mits er alternatieve afvoer mogelijk is.
Concreet voor grijs gaan we: • Bij reguliere vervanging (einde levensduur) een waterdoorlatende varianten toe te passen, bijvoorbeeld elementen in plaats van verharding of toepassing van grasbetonstenen in parkeervakken; • Onkruid blijven we bestrijden zonder chemische middelen, bijvoorbeeld met heet water of hitte; • Waterinfiltratielocaties/waterpartijen aanleggen in nieuwe woonwijken; • Dakvlakken afkoppelen van riolering bij bestaande bouw, wanneer er een alternatieve afvoer mogelijk is bij hemelwaterafvoer of oppervlaktewater(dit loopt via VGRP, maar draagt ook bij aan biodiversiteit); • Dakvlakken afkoppelen van riolering bij nieuwbouw (dit loopt via VGRP, maar draagt ook bij aan biodiversiteit).
blad 32 van 53
Gebiedsoverstijgend (geel) zoeken we de samenwerking met derden van aangrenzende percelen. We delen kennis en kijken waar we elkaar kunnen versterken. We gaan niet zo ver als in scenario 1 dat we hier afspraken over vastleggen in bijvoorbeeld convenanten. In dit scenario gaan we ook de stand van de biodiversiteit op het areaal van de gemeente meten volgens de principes van Kleurkeur. Dit doen we niet jaarlijks, maar tweejaarlijks. Voor de inrichting van nieuwbouwprojecten geven we het toepassen van minimaal 1 maatregel van Bouw Natuurinclusief als (niet bindende) richtlijnen mee. Concreet gaan we: • In gesprek met derden (TBO’s) over ecologisch beheer, samenwerking opzoeken; • Biodiverse richtlijnen mee te geven aan pacht; • Bij nieuwbouw minimaal 1 maatregel van ‘Bouw Natuurinclusief’ als richtlijn mee te geven; • Iedere twee jaar de stand van biodiversiteit in de gemeentelijke openbare ruimte te monitoren volgens de principes van ‘Kleurkeur’. Op het gebied van bewustwording en gedrag is de strategie om in beperkte mate informatie te zenden naar inwoners. We zijn faciliterend en reactief op verzoeken en initiatieven van inwoners voor maatregelen op eigen terrein (maar ondersteunen deze wel).
Hiervoor gaan we: • Een helpdesk aanbieden voor inwoners die graag meer willen bijdragen aan biodiversiteit; • Tegen kostprijs compostvaten aan te bieden, om inwoners stimuleren bioafval te composteren en toe te passen in eigen tuin; • Het huidige budget van €45.000 voor initiatieven van bewoners, verenigingen of scholen voor biodiversiteit behouden (particulier en openbaar terrein). Bijvoorbeeld subsidie voor de aanleg van een groen dak, de aanleg van waterberging, of aanleg van een bloemenweide in een dorp. • Inwoners stimuleren om mitigerende maatregelen te treffen bij isolatie van woningen en gebouwen.
Figuur 4 Compostvat
Financiën Een gedeelte van de maatregelen geldt als inrichtingseis, zoals het minimaliseren van verharding bij nieuwbouw. Andere maatregelen kunnen binnen het bestaande beheerbudget worden opgevangen, zoals het vitaler maken van bossen d.m.v. sortimentskeuze. Daarnaast zijn er maatregelen die om extra budget vragen, eenmalig of structureel. In onderstaande een overzicht van de extra benodigde budgetten voor scenario B. Eenmalig
Structureel
Groen
€40.000 - €60.000
€0
Blauw
€15.000 - €25.000
€25.000 - €35.000
Grijs
€0
€5.000 - €15.000
Geel
€0
€5.000 - €10.000
€0
€0
€55.000 - €85.000
€35.000 - €60.000
Bewustwording en gedrag Totaal
Bovenstaande kosten zijn indicatief. Omdat het voor biodiversiteit lastig is om op de euro nauwkeurig de benodigde bedragen door te rekenen, is er een bandbreedte aangehouden. Een gedetailleerde onderbouwing is opgenomen in bijlage 5.
blad 33 van 53
3.3
Scenario C: ‘Vrijwel niets doen’ Algemene beschrijving In scenario C gaan we niet actief ons inzetten voor biodiversiteitsherstel. Daarbij is de lijn der verwachting dat de afname zich zal voortzetten. We behouden wat er is aan natuur en blijven inwoners ondersteunen met de beperkte beschikbare middelen vanuit de Duurzaamheidsagenda. De manier van beheren blijft vrijwel gelijk en bij inrichting blijft het bij vrijblijvend advies. Kaders Beheer Groen
Blauw
•
We behouden het huidige maaibeheer van de bermen (klepelen en afvoeren)
•
We behouden het huidige maaibeheer van gazons (intensief beheer)
Inrichting •
We behouden bestaande bossen
•
We behouden bestaande groenstructuren, maar verbinden deze niet aan elkaar
•
We behouden de huidige waterkwaliteit bij • reguliere werkzaamheden
•
We hebben bij slootschonen oog voor ecologie, maar passen het materieel niet aan
We gaan oeverbescherming (beschoeiing) bij vervanging waar mogelijk niet opnieuw plaatsen, maar richten de oever niet speciaal in met oog op natuurvriendelijke oevers
• Grijs
Geel
We behouden de waterbergingscapaciteit van bestaande wateren
•
We behouden de huidige samenstelling van • verharding
We behouden de huidige hoeveelheid verharding
•
We gaan onkruid alleen nog met natuurlijke middelen bestrijden
•
We gaan bij herinrichtingen of nieuwbouw waterbergingslocaties aanleggen in de openbare ruimte
•
We zijn reactief in de samenwerking met derden / aangrenzende percelen
•
•
We monitoren iedere vier jaar de biodiversiteit
Bij (grote) gemeentelijke projecten kijken we naar de mogelijkheden voor de bijdrage aan biodiversiteit
•
We geven advies over natuurinclusieve (nieuw)bouw
Participatie: Niet actief informatie zenden naar inwoners en in beperkte mate initiatieven van inwoners ondersteunen met subsidies of vergelijkbaar. Het huidige budget vanuit de duurzaamheidsagenda voor het bevorderen initiatieven van €45.000 behouden.
blad 34 van 53
Maatregelen en strategie In de groene gebieden behouden we zoveel mogelijk ons huidige beheerstrategie en kaders voor inrichting. Voor het beheer betekent dit dat we voor het maaien van de bermen de huidige mix van zowel klepelen als maaien en afvoeren inzetten. Dit valt niet als ecologisch bermbeheer te classificeren, omdat hierdoor insecten en larven minder tot geen tijd hebben om weer terug in de bermen te ‘kruipen’. Ook de gazons blijven we beheren volgens de normen van de CROW, dit valt onder intensief beheer (kort gemaaid gras). Voor de bossen zorgen we ervoor dat deze niet worden gekapt, maar gaan niet actief aan de slag met de vitaliteit van de verzuurde bosbodem. De bestaande structuren van het groen, zoals laanstructuren van bomen, houden we in stand, maar gaan we niet actief aan elkaar verbinden. Concreet voor groen gaan we: • De huidige strategie van bermbeheer met een mix van klepelen en maaien + afvoeren behouden; • Gazons beheren volgens de normen van het CROW, intensief maaien; • Bestaande bossen behouden, maar geen extra maatregelen treffen; • Laanstructuren van bomen behouden.
Figuur 5 Klepelen bermen
In de blauwe gebieden nemen we kennis van de verschillende werkprotocollen ten aanzien van baggeren en slootschonen, maar passen ons materieel en de frequentie van het onderhoud hier niet op aan. Waar mogelijk houden we rekening met de biodiversiteit, maar dit zal minimaal zijn. Voor de oevers gaan we bij een reguliere vervanging wel kijken of de beschoeiing weg kan en worden vervangen door een natuurlijk talud, maar gaan we niet actief natuurvriendelijke oevers aanleggen. Een natuurvriendelijke oever is vaak iets ‘flauwer’ en vraag specifieke kennis en inrichting. Concreet voor blauw gaan we: • Bij baggeren en slootschonen oog hebben voor de ecologie (werkwijze), maar passen we het materieel en frequentie niet aan; • Beschoeiingen waar mogelijk niet vervangen door nieuwe beschoeiingen, maar de nieuwe ‘zachte oever’ niet speciaal inrichten als natuurvriendelijke oever. In grijze gebieden gaan we, naast de activiteiten binnen Stichting Steenbreek, niet actief aan de slag met de waterdoorlatendheid en waterbergende functie van onze bestaande openbare ruimte. We behouden de verharding zoals die er nu is en passen de huidige beheer- en onderhoudsstrategie toe. Wel kijken we of er in nieuwe woonwijken (projectontwikkeling) waterinfiltratielocaties kunnen worden aangelegd en of nieuwe woonwijken afgekoppeld kunnen worden van riolering.
De bestrijding van het onkruid blijven we zoals op dit moment doen zonder chemische middelen. Concreet voor grijs gaan we: • Verhardingen volgens regulier beheer onderhouden en vervangen, zonder oog voor toepassen van waterdoorlatende verharding; • Onkruid blijven we bestrijden zonder chemische middelen, bijvoorbeeld met heet water of hitte; • Waterinfiltratielocaties/waterpartijen aanleggen in nieuwe woonwijken; • Dakvlakken afkoppelen van riolering bij nieuwbouw (dit loopt via VGRP, maar draagt ook bij aan biodiversiteit);.
blad 35 van 53
Gebiedsoverstijgend (geel) sluiten we aan bij bestaande samenwerkingen, maar trekken hier niet het voortouw in. Bij nieuwbouw geven we advies over natuurinclusief bouwen, maar stellen geen voorwaarden of richtlijnen. We stellen geen aanvullende biodiverse eisen, voorwaarden of richtlijnen op aan pacht en we gaan de biodiversiteit ook niet monitoren. Concreet gaan we: • In gesprek met derden (TBO’s) over ecologisch beheer, op verzoek van derden; • Bij nieuwbouw advies geven over het toepassen van de principes van ‘Bouw Natuurinclusief’.
Figuur 6 Vleermuizenkast (Bouw Natuurinclusief)
Op het gebied van bewustwording en gedrag is de strategie om niet actief informatie zenden naar inwoners en het huidige budget voor initiatieven van inwoners, verenigingen, etc. gelijk te houden. • Een helpdesk aanbieden voor inwoners die graag meer willen bijdragen aan biodiversiteit; • Het huidige budget van €45.000 voor initiatieven van bewoners, verenigingen of scholen voor biodiversiteit behouden (particulier en openbaar terrein). Bijvoorbeeld subsidie voor de aanleg van een groen dak, de aanleg van waterberging, of aanleg van een bloemenweide in een dorp. Financiën In scenario C worden er geen maatregelen genomen die extra geld kosten. De maatregelen zijn óf een inrichtingseis, óf worden binnen bestaand beheerbudget opgevangen. Een gedetailleerde onderbouwing is opgenomen in bijlage 5.
blad 36 van 53
4. Conclusies & aanbevelingen
blad 37 van 53
4.
Conclusies en aanbevelingen
4.1
Resumé scenario’s Per scenario betekent in het kort: Dat scenario A het hoogste ambitieniveau is en zich richt op het ombuigen van de huidige dalende lijn naar de stijgende lijn. Sleutelwoord is actie. De gemeente is proactief met maatregelen en bekijkt niet alleen wat bij reguliere maatregelen ‘meegepakt’ kan worden. Ook kijkt de gemeente scherp naar de inrichting van bestaande woonwijken en past deze waar mogelijk aan. Afspraken gemaakt en (bindend) op papier vastgelegd. Dit vraagt de grootste investering van de 3 scenario’s. Inwoners worden in dit scenario actief geïnformeerd en opgeroepen om in actie te komen. Dat in scenario B het ambitieniveau hoger ligt dan momenteel, maar er wel nuances ten opzichte van scenario A worden gelegd. Hier wordt vooral naar gekeken wat de gemeente kan doen bij het reguliere beheer en onderhoud en bij nieuwbouwprojecten. De samenwerking wordt opgezocht met derden, maar niet ‘hard’ vastgelegd op papier. In dit scenario moet worden geïnvesteerd t.o.v. de huidige situatie, maar niet zoveel als bij scenario A. Inwoners worden in dit scenario af en toe geïnformeerd en acties worden ondersteund. Dat in scenario C niet actief wordt ingezet op de biodiversiteit.
Er wordt vooral vastgehouden aan de huidige manier van beheren en onderhouden, waarbij natuurlijk wel wordt gekeken wat er mogelijk is om bij te dragen aan biodiversiteit (zie ook paragraaf 2.4 ‘Wat doen we nu al’). In dit scenario zoeken we niet actief de samenwerking op, maar doen we op verzoek wel ‘mee’. Dit scenario brengt geen extra kosten met zich mee. Inwoners worden in dit scenario niet actief geïnformeerd, maar acties wel ondersteund met de huidige budgetten vanuit de duurzaamheidsagenda.
Figuur 7 Overzicht scenario's
Financieel overzicht In de tabel op volgende pagina is per scenario de budgetbehoefte aangegeven. Het betreft een bandbreedte, omdat het voor biodiversiteit lastig is om op de euro nauwkeurig de benodigde bedragen door te rekenen. Te zien is dat voor scenario A en B aanvullende eenmalige en structurele middelen nodig zijn, scenario C is budgetneutraal. Voor alle scenario’s geldt dat er zoveel als mogelijk is gekeken om maatregelen binnen het bestaande beheerbudget op te vangen, zoals het vitaler maken van bossen d.m.v. sortimentskeuze.
blad 38 van 53
Scenario A
Scenario C
Eenmalig
Structureel
Eenmalig
Structureel
Groen
€90.000-€110.000
€110.000-€115.000
€40.000-€60.000
Blauw
€25.000-€35.000
€35.000-€45.000
Grijs
€10.000-€20.000
Geel Bewustwording Totaal
4.2
Scenario B
€0
Eenmalig €0
Structureel €0
€15.000-€25.000
€25.000-€35.000
€0
€0
€20.000-€30.000
€0
€5.000-€15.000
€0
€0
€3.000-€7.000
€15.000-€25.000
€0
€5.000-10.000
€0
€0
€2.000-€3.000
€20.000-€25.000
€0
€0
€0
€0
€130.000-€175.000
€100.000-€140.000
€55.000-€85.000
€35.000-€60.000
€0
€0
Aanbevelingen Opstellen uitvoeringsagenda Op basis van de gestelde kaders en maatregelen moet er jaarlijks een uitvoeringsagenda worden opgesteld met activiteiten die passen binnen het kader. In de uitvoeringsagenda komt in ieder geval terug: • Wat de actie is; • Hoe de actie wordt uitgevoerd; • Waar wordt de actie uitgevoerd; • Wie de verantwoordelijke en betrokkenen zijn; • Wanneer wordt de actie uitgevoerd (planning, prioritering). Onderzoek doen en plannen maken Voor diverse maatregelen is onderzoek nodig. Dit geld met name voor het ecologisch bermbeheer en ecologisch slootschonen. Er moet op kaart en aan de hand van criteria inzichtelijk worden gemaakt welke bermen en sloten geschikt zijn voor ecologisch bermbeheer. Op basis van deze inventarisaties kan een bermbeheerplan en slootonderhoudplan worden opgesteld. Monitoring van de doelstellingen/review naar bestuur Voor het meten van de voortgang i.r.t. de doelstellingen zal een monitoringsplan moeten worden opgesteld. In het monitoringsplan moet duidelijk worden op welke wijze, waar en met welke frequentie er volgens de principes van ‘Kleurkeur’ wordt gemonitord.
Figuur 8 Monitoring o.b.v. Kleurkeur
blad 39 van 53
Bijlage 1 Gebiedstypenkaart gemeente Tytsjerksteradiel
blad 40 van 53
Bijlage 2 Uitkomsten brainstormsessie belangengroepen Onderwerp Meer loslaten
Jeugd
Industrieterreinen
Groenbeheer
Steenbreek
Overige ideeën
Ideeën Meer vrijheid in vergroenen leefomgeving Maak het makkelijker om te vergroenen Maak geen ontwerp, maar wijs een stukje grond toe Flexibelere gemeente Initiatieven van onderop meer waarderen In elke dorp en buurt een terrein waar kinderen hun gang kunnen gaan. Meer natuur in speeltuinen Spelen op eigen verantwoordelijkheid Pleinen vergroenen Stoppen met nieuwe bedrijventerreinen Letterlijke bloeiende bedrijven creëren (niet alleen financieel) Maaiapparaten aanpassen en sinusmaaien Berenklauw bestrijden Hoekjes brandnetel laten staan Niet in het broedseizoen kappen Planten zonder gifstoffen Meer natuur minder cultuur Voortuinen verrommelen Tegeltuinen verbieden Acties voor bewoners Herfstblad verzamelen en als compost inzetten Gemeentelijke zadenmarkt/ruilmarkt Weilanden ombouwen tot bos
blad 41 van 53
Groep 1
Groep 2
Belangrijkste problemen top 3
Oplossingen
Wanneer
Wie
Wat
-Te weinig bodemleven -Steeds kleiner leefgebied dieren -Te veel nette tuinen
Kennis vergroten op een positieve leuke manier Bloemenweides i.p.v. gazon
Nu
Gemeente
Digitaal en fysiek
Direct
Gemeente en mienskip
Gewoon doen
Ecologisch en/of permacultuur stimuleren Waterberging in bebouwd gebied (bestemmingsplan/omgevingsvisie)
Nu
Particulier, bedrijven en gemeente Gemeente
Tuinen, gemeenschappelijk groen
Eigenaar land, Vogelwacht, provincie en europa Gemeente Buitendienst Boeren, gemeente, inwoners, waterschap Gemeente en burgers onder voorwaarden
Vergoeding voor boer
-Te weinig bodemleven -Lichtvervuiling -Te weinig nestmogelijkheden
Plasdras
Groep 3
Groep 4
Groep 5
-Steeds kleiner leefgebied dieren/steeds minder bloemen en planten -Te netjes openbaar groen/ te weinig bodemleven -Te weinig biodivers maaibeleid -Steeds minder bloemen en planten -Te weinig bodemleven
-Steeds minder bloemen en planten -Steeds kleiner leefgebied dieren -Te weinig bodemleven
Bij nieuwe woonplannen en bestaande z.s.m.
Bestemmingsplan, nieuwe omgevingsvisie
Reintonnen Linten van leefgebieden creëren Oppervlakte water/ regenwater opvangen. Insectenplanten en kruiden zaaien
Morgen Nu <0,5 jaar
Visievorming
nu
Beleidsmedewerker Groen
Werkbezoek Leeuwarden
Burgers informeren
z.s.m.
Communicatie
Uitvoeren beleid
z.s.m.
Beleidsmedewerker Groen
Social media, krant en mensen opzoeken Afspraken maken
Fleurige dorpen
z.s.m.
Biodiversiteitsgroep, mienskip
Groen leren doen
Schooljaar 2023/2024
Scholen, volwasseneducatie, IVN
Industrie vergroenen
z.s.m.
Gemeente/overheid
<1 jaar
blad 42 van 53
Tips en trics Zaaien, niet schoffelen Subsidie waterinfiltratie. Overal hergebruik regenwater. Geschikt zaad beschikbaar stellen
Zaadbommetjes gooien, rotondes, wedstrijd tussen dorpen Dorpstuin, schooltuin, gastlessen
Certificaat voor bloeiende bedrijven
Bijlage 3 Uitkomsten themasessie beleidsmedewerkers
blad 43 van 53
Kansenkaart
blad 44 van 53
Bijlage 4 Uitkomsten enquête onder inwoners Op de Denkmee website heeft een enquête gestaan om te peilen waar inwoners biodiversiteit mee associëren en wat zij hierin belangrijk vinden. De enquête is door 48 deelnemers ingevuld. De belangrijkste bevindingen zijn hieronder kort samengevat: • Liever meer groen dan parkeerplaatsen; • Bij nieuwbouw moet meer rekening gehouden worde met natuur en groen in de wijk; • Liever een ruiger gazon dan een strak gemaaid gazon; • Het openbare groen mag ruiger als dat beter is voor biodiversiteit; • Iedereen wil meer groen op schoolpleinen; • Er is behoefte aan meer vergroeningsacties, subsidies en voorlichting om zelf aan de slag te gaan; • De grootste zorg is het verdwijnen van bloemen, insecten, vissen en vogels; • De grootste bedreiging is verstening van tuinen, industriële landbouw en te weinig diversiteit in planten.
blad 45 van 53
Bijlage 5 Onderbouwing kosten per scenario Scenario A Maatregel
Groen
Bermbeheerplan opstellen (van klepelen naar hooilandbeheer waar het kan, maaizuig waar het moet) 1/3e gazons extensief beheren door anders maaien + (deels) inzaaien bloemenmengsels Extra bossen creëren
Inrichtingseis
Binnen bestaand beheerbudget
x
Aanvullend budget eenmalig
Aanvullend budget structureel
€ 35.000
ntb
Bestaande bossen vitaler maken
x
€ 5.000
Plaagsoorten bestrijden met natuurlijke vijanden Verschillende dieptes water creeren (onderscheid watertypes)
meer informatie voor nodig voor inschatting geld nu voor onderzoek
€ 15.000
Actief vergroten van boomspiegels waar nodig
Blauw
€ 2.500
Aanleg: bron SBB en Probos - € 7.600 - €22.000 / ha aanleg (eenmalig) + €1.150 /ha beheer excl. verwerving grond!
x
Laanstructuren inventariseren en waar nodig herstellen Meer plekken met dood hout creëren
inzaaien alleen in 'nieuwe, bewerkte' bodem (werkt niet in bestaand gazon)
€ 20.000
€ 30.000
Opmerking
€ 5.000
ca. €20 - €40 per boomspiegel (jaarlijks 125 boomspiegels vergroten) nestkasten etc.
x
blad 46 van 53
Principes ecologisch slootschonen op 50% van geschikte sloten (onderzoek doen) Actief NVO's aanleggen, ook op plekken met beschoeiing
x
Actief verharding vervangen waterdoorlatende verharding Actief verharding omvormen naar groen Hoeveelheid verharding nieuwbouw minimaliseren Onkruid blijven bestrijden zonder chemische middelen Waar mogelijk waterinfiltratielocat ies/waterpartijen aanleggen bestaande wijken Waterinfiltratieloca ties/waterpartijen in nieuwe woonwijken aanleggen
Geel
Afspraken maken met derden aanliggende percelen over beheerstrategie Actief contactzoeken en bij bijeenkomsten LBF, NFW en cooperaties aansluiten
€ 20.000
€ 40.000
Waterbergingscapa citeit bestaande wateren vergroten Grijs
Onderzoek waar mogelijk, vervolgens binnen bestaand budget
Onderzoek doen waar mogelijk
€ 10.000
x
€ 15.000
x
Omvormen kost ca. €300 / m beheerbudget van NVO gelijk aan gewone oever
€ 10.000
ca. €50 - 60,- / m2 aanleg, beheerkosten gelijk Ca. €40 - 50 / m2. Voorafgaand (intern) onderzoek doen potentiele locaties
x
x ca. €20 - €50 / m2 € 15.000
x
x
blad 47 van 53
Biodiverse voorwaarden stellen aan pacht Nieuwbouw minimaal 2 maatregelen van 'Bouw Natuurinclusief toepassen' Gemeentelijk vastgoed voorzien van verblijfplaatsen gebouwbewonende soorten Jaarlijkse monitoring volgens principe kleurkeur
€ 5.000
x
Per maatregel ca. €30 - €50 (kosten nestkasten etc.)
€ 5.000
€ 15.000
Bewustw Inspiratiesessies inwoners Helpdesk aanbieden inwoners 50 gratis bomen per jaar naar inwoners
€ 5.000
Stelpost
Stelpost
x
Campagnes op middelbare scholen Tegen kostprijs compostvaten
€ 5.000
€100 - €150 euro per boom
€ 2.500
inkopen lesmateriaal en ondersteuning
x
Informatieborden plaatsen over toegepaste maatregelen Stimuleren particuleren van bestrijding onkruid zonder chemische middelen Actief samenwerking met plaatselijke natuurgroepen Budget initiatieven naar €45k Loodvrij vissen stimuleren Inwoners stimuleren mitigerende maatregelen bij isolatie woning
Stelpost
€ 2.500
kosten maken en plaatsen borden (prijs per bord ca. €500,-)
x
x
x
Is met kadernota verhoogd naar €45.000
x
x
blad 48 van 53
Particulieren stimuleren verharding te vervangen door groen
Subsidieloket € 10.000
Scenario B
Maatregel Groen
Binnen bestaand Aanvullen Inrichtings beheerbud d budget eis get eenmalig
Bermbeheerplan opstellen (van klepelen naar maaizuig)
€ 35.000
20% gazons extensief beheren door anders maaien
x
Aanvullen d budget structureel Opmerking € 100.000
€ 15.000
Bestaande bossen vitaler maken x
Aaneengesloten groenstructuren herinrichtingen Meer plekken met dood hout creeren
Blauw
Baggeren volgens ecologisch werkprotocol Principes ecologisch slootschonen op 25% van geschikte sloten (onderzoek doen) Bij reguliere vervanging waar mogelijk NVO toepassen
x
x
x
x
Onderzoek waar mogelijk, vervolgens binnen bestaand budget
€ 20.000
€ 30.000
Omvormen kost ca. €300 / m beheerbudget van NVO gelijk aan gewone oever
blad 49 van 53
Grijs
Geel
Bij reguliere vervanging waterdoorlatende varianten toepassen Onkruid blijven bestrijden zonder chemische middelen Hoeveelheid openbare verharding nieuwbouw minimaliseren In gesprek met derden over ecologisch beheer, samenwerking opzoeken Biodiverse richtlijnen meegeven aan pacht Nieuwbouw 1 maatregel Bouw Natuurinclusief als richtlijn 2 jaarlijkse monitoring volgens principe Kleurkeur
x
x
x
x
x
x Stelpost € 7.500
Bewustw Helpdesk aanbieden inwoners Tegen kostprijs compostvaten Budget initiatieven naar €45k Inwoners stimuleren mitigerende maatregelen bij isolatie woning Particulieren voorlichten vervangen verharding
€ 10.000
ca. €20 / m2 extra kosten aanleg, beheer gelijk
x x x
Is met kadernota verhoogd naar €45.000
x
x
blad 50 van 53
Scenario C Maatregel
Groen
Inrichtingseis
Huidige strategie bermbeheer behouden
Binnen bestaand beheerbudget
Aanvullend budget eenmalig
Aanvullend budget structureel
Opmerking
x
x Gazons beheren volgens normen CROW Bestaande bosen behouden, geen extra maatregelen Laanstructuren bomen behouden, geen extra maatregelen
Blauw
x
x
Meer plekken met dood hout creeren
x
Bij baggeren oog hebben voor ecologie, materieel en werkwijze niet aanpassen
x
Beschoeiingen niet vervangen, zachte oevers wel natuurlijk, maar niet NVO
Grijs
Verharding regulier beheer en onderhoud, geen waterdoorlatend Onkruid zonder chemische middelen Waterinfiltratieloca ties in nieuwe woonwijken aanleggen
x
x
x
x
blad 51 van 53
Geel
In gesprek met derden over ecologisch beheer, op verzoek Nieuwbouw advies over toepassen principes Bouw Natuurinclusief
Helpdesk aanbieden Bewustw inwoners Budget initiatieven gelijkblijvend
x
x
x x
blad 52 van 53
Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.
Contactgegevens Tolhuisweg 57 8443 DV Heerenveen Postbus 24 8440 AA Heerenveen T. +31 6 51 55 45 43 E. Aale.Boek@Anteagroup.nl Copyright © 2024 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.
www.anteagroup.nl