Bijlage 3 - Rapport Cyber advies Doorrekening begroting en beheerscenarios

Eindrapport Versie: 26-11-2024

Doorrekening begroting en beheer scenario’s t.b.v. het Beleidsplan Groen

42024043 / Gemeente Tytsjerksteradiel / Doorrekening Groen

1

29 november 2024

Inhoudsopgave 1

Inleiding .......................................................................................................................................................... 3

2

Toetsing begroting.......................................................................................................................................... 4 2.1

Wat is Impact Online©? ........................................................................................................................... 4

2.2

Begroting gemeente – 2023 en 2024 ....................................................................................................... 5

2.2.1

3

2.3

Arealen gemeente – 2024......................................................................................................................... 6

2.4

Toelichting Dagelijks en Groot onderhoud vs. Vervanging ....................................................................... 6

2.5

Toetsing begroting .................................................................................................................................... 7

2.5.1

Beschikbare middelen ..................................................................................................................... 7

2.5.2

Benodigde middelen ....................................................................................................................... 9

2.5.3

Vergelijk beschikbare en benodigde middelen ............................................................................... 9

Doorrekening beheerscenario’s ................................................................................................................... 12 3.1

Scenario’s ................................................................................................................................................ 12

3.1.1

Huidige situatie ............................................................................................................................. 12

3.1.2

Scenario Laag ................................................................................................................................ 12

3.1.3

Scenario Basis ................................................................................................................................ 12

3.1.4

Scenario Hoog ............................................................................................................................... 13

3.2

Effect van waarden op de scenario’s ...................................................................................................... 13

3.2.1

Scenario Laag ................................................................................................................................ 14

3.2.2

Scenario Basis ................................................................................................................................ 15

3.2.3

Scenario Hoog ............................................................................................................................... 16

3.3 4

Indexatie.......................................................................................................................................... 5

Benodigde middelen per scenario .......................................................................................................... 17

Conclusies en aanbevelingen ........................................................................................................................ 20 4.1

Huidige begroting ................................................................................................................................... 20

4.2

Beheer scenario’s.................................................................................................................................... 20

4.3

Overige observaties en aanbevelingen ................................................................................................... 21

4.3.1

Eigen dienst vs. aannemer ............................................................................................................ 21

4.3.2

Vervanging via onderhoudsbudget of reservering ........................................................................ 21

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

2

29 november 2024

1 Inleiding In 2013 heeft Cyber Advies het Beeldkwaliteitsplan (Behear yn Byld) opgesteld voor de gemeente Tytsjerksteradiel. In het jaar daarvoor is het Groenbeleidsplan 2012 vastgesteld. Doordat er nieuwe inzichten en ontwikkelingen zijn die een plaats verdienen in het groenbeleid is de gemeente bezig met het opstellen van een nieuw groenbeleidsplan. Daarnaast zijn er bezuinigingen geweest die invloed hebben gehad op het beeld. Het opstellen van een nieuw groenbeleidsplan is bij uitstek het moment om opnieuw naar het huidige onderhoudsbeeld van het openbaar groen te kijken en de daarvoor benodigde middelen. Daarvoor hebben wij een nieuw beeldkwaliteitsplan gemaakt. Hierin vindt u de doorrekening van de huidige groenkwaliteit en zijn er drie beheerscenario’s financieel uitgewerkt. Deze scenario’s zijn vervolgens zichtbaar gemaakt aan de hand van beeldkwaliteitsmeetlatten. Cyber Advies heeft, samen met de Beleidsmedewerker Groen van de gemeente Tytsjerksteradiel, deze zaken doorgerekend. In deze eindrapportage staan de uitgangspunten en zijn de berekeningen uitgewerkt, met daarbij de conclusies.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

3

29 november 2024

2 Toetsing begroting In dit hoofdstuk is de begroting getoetst en is er een vergelijk gemaakt tussen de begroting Groen 2024 van de gemeente Tytsjerksteradiel en de marktconforme, benodigde middelen van een dergelijk areaal en beleid. Dit vergelijk is gemaakt met behulp van Impact Online©. Er worden hiervoor twee zaken doorgerekend: 1. 2.

De toereikendheid van de huidige begroting (2024), ter toetsing van de haalbaarheid van de huidige ambities en beheermaatregelen. De financiële consequenties van diverse beheer- en beleidsscenario’s, om aan de Raad de keuzes voor te leggen voor de toekomst van het groenbeheer.

2.1 Wat is Impact Online©? Voor de doorrekening van middelen maken we gebruik van het beproefde interactieve sturings-model Impact Online©. Dit sturingsmodel van Cyber Advies maakt de kostenconsequenties per onderhoudsonderdeel inzichtelijk en is gebaseerd op landelijke kengetallen waaronder de IMAG-normen, GWW-normen en de uitgangspunten van de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Ook worden jaarlijks diverse experts uit het werkveld geconsulteerd en leveren onze gemeente abonnementhouders doorlopend input en aanvullingen voor het model. Uit deze bronnen en inzichten, updaten wij kengetallen voor werkpakketten, zoals tarieven, beheer frequenties en bewerkingspercentages, en uren normen. Hieruit kunnen berekeningen worden gemaakt. Het model is een webapplicatie, wat ons de mogelijkheid biedt u eenvoudig inzicht te geven in de basis die onder de doorrekening ligt.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

4

29 november 2024

2.2 Begroting gemeente – 2023 en 2024 Voor het vergelijk van de huidige situatie is uitgegaan van 2024. Voor de begroting, onderhoudskosten en uren inzet geldt het volgende: • • •

•

•

•

De begroting 2024 is als uitgangspunt gebruikt. Om een zuivere en goede vergelijking te maken van de begroting met Impact Online© (benodigde middelen) is een begrotingsanalyse gemaakt. De begroting van de gemeente is niet op het niveau van beheergroepen uitgesplitst. Echter is dit kwaliteitsplan wel op basis van beheergroepen uitgesplitst. Om die reden is in samenwerking met de beleidsmedewerker Groen een inschatting gemaakt en zijn naar rato de kosten verdeeld, zoals: salariskosten, onderhoudskosten, kosten Caparis e.d. Op basis van de taken die medewerkers uitvoeren is een verdeling gemaakt en daarnaast is op basis van de facturen een toebedeling gemaakt per beheergroep. o Dit houdt wel in dat er een marge in zit en dat de kosten niet 100% juist zijn toebedeeld per beheergroep. Om die reden kunnen geen harde conclusies worden getrokken bij de vergelijking per beheergroep. Het jaar 2024 was ten tijde van de doorrekening (oktober 2024) nog niet afgesloten waardoor de allocatie van de post Onderhoudskosten naar beheergroepen niet volledig was. Daarom is de onderhoudskostenrekening 2023 gebruikt. De kosten 2024 zijn naar dezelfde verhouding als 2024 verdeeld. De personeelskosten eigen buitendienst zijn gealloceerd o.b.v. de geregistreerde uren verdeling uit 2023, terwijl de arbeidskosten Caparis meer grof verdeeld zijn naar de beheergroepen o.b.v.

de hoofd taken die ze uitvoeren in de zomer en winter periode. Voor vervanging van groen heeft de gemeente Tytsjerksteradiel geen voorziening. Alles wordt uit het jaarlijks onderhoudsbudget betaald. Daarom zijn de onderhoudsposten als volgt toebedeeld: o Dagelijks onderhoud en Groot onderhoud (DO + GO), zijnde de exploitatie. o Vervanging en aanleg, de kosten die gemaakt worden voor vervanging van groen en kleinschalige aanleg van nieuw groen areaal. o Let op: De kosten die Impact Online© berekent voor vervanging betreffen de jaarlijkse reserveringskosten welke nodig zijn om bij einde levensduur het totale areaal 1-op-1 te vervangen. Dit betreft dus een gemiddelde per jaar. Afhankelijk van de planning van werkzaamheden en de leeftijdsopbouw van het areaal kan de gemeente in het ene jaar meer uitgeven dan het andere jaar.

In de begroting van de gemeente Tytsjerksteradiel is de opbouw als volgt toebedeeld voor een goed vergelijk met de Impact Online© doorrekening (zie ook hoofdstuk 4): •

• • •

2.2.1

Onderhoudskosten, bestaande uit en toebedeeld aan: o Dagelijks en groot onderhoud o Vervanging en aanleg Salariskosten eigen dienst en Caparis o Toebedeeld aan DO + GO kosten, o.b.v. besteedde uren Diverse materiaal en materieel kosten o Toebedeeld aan DO + GO kosten, o.b.v. aandeel kosten per beheergroep Enkele separate posten → ondergebracht onder de post Overig o Bijvoorbeeld een budget voor biodiversiteit en inkomsten en uitgaven aan het Waterschap o Deze posten zijn 1-op-1 overgenomen (als aanvullende taken in Impact Online©)

Indexatie

De doorrekeningen vanuit Impact Online© zijn gebaseerd op het prijspeil van 2024. In 2022 en 2023 is er sprake geweest van sterke inflatie. In Impact Online© zijn deze prijsstijgingen doorgevoerd; gemiddeld 10% over 2022 en 4% over 2023. Het verschilt per gemeente in welke mate beheerbudgetten geïndexeerd worden en sommige beheergroepen hebben een veel sterkere indexatie gehad dan anderen.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

5

29 november 2024

2.3 Arealen gemeente – 2024 Voor de arealen geldt het volgende: •

•

De arealen zoals deze in het beheersysteem GeoVisia staan, zijn niet volledig up-to-date. De schatting is dat ongeveer 70% van de arealen in GeoVisia klopt. De overige 30% wordt op dit moment aan gewerkt en kan afwijken van de werkelijkheid. Voor diverse beheergroepen zijn correcties gedaan op de data o.b.v. ervaringcijfers van de beleidsmedewerker, gegevens uit onderhoudscontracten, of geschatte gegevens afgeleid van markt gemiddelden. Dit geldt met name voor de volgende beheergroepen: o Bomen Over vormbomen ontbreken veel gegevens over locatie, soort en staat. Van de stambomen ontbreekt in de GeoVisia data en informatie over de standplaats en leeftijd. o Grasvelden en Ruw gras / bermen ▪ Voor deze twee areaal types zijn gegevens verschaft door de beleidsmedewerker groen, aan de hand van gegevens uit de onderhoudscontracten.

2.4 Toelichting Dagelijks en Groot onderhoud vs. Vervanging Bij de doorrekening van de beheerkosten in Impact Online© wordt onderscheid gemaakt in: • • •

Dagelijks onderhoud (DO) = Alle steeds terugkerende (cyclische) werkzaamheden gericht op de verzorging van het areaal in de openbare ruimte, onder de termen schoon, heel en veilig. Groot onderhoud (GO) = Alle maatregelen gericht op het langdurig en duurzaam in stand houden van de voorzieningen verricht op basis van inspectie en de meerjarenplanning. Vervanging (VV) = Onderhoudsmaatregel om de kwaliteit van een element weer op het gekozen kwaliteitsniveau te brengen, toegepast aan het einde van de levenscyclus indien groot onderhoud niet meer toereikend is. Het bedrag dat berekend wordt voor de begroting is het jaarlijks gemiddelde. Kortom: het bedrag wat jaarlijks gereserveerd zou moeten worden om einde levensduur voldoende budget te hebben voor de totale vervangingsuitgave.

Belangrijk bij het vergelijk tussen Impact Online© en de gemeentelijke begroting zijn de grenzen van DO, GO, Vervanging en Aanleg. De gemeente Tytsjerksteradiel maakt binnen de ‘Onderhoudskosten’ onderscheid in ‘onderhoud’ en ‘vervanging en aanleg’. •

•

Het Onderhoud betreft in dit geval zowel Dagelijks als Groot onderhoud (DO + GO). Voor het vergelijk zijn daarom DO en GO uit Impact Online© opgeteld. Hoewel DO jaarlijks terugkerende kosten betreft, geldt voor GO dat de kosten uit Impact Online© gemiddelden betreffen van werkzaamheden die soms niet jaarlijks worden uitgevoerd. De gemeentelijke begroting weerspiegelt de werkelijk gemaakte kosten, welke periodiek kunnen fluctueren. De vervanging en aanleg wordt gezien als Vervanging. De in Impact Online© berekende vervanging betreft echter het gemiddeld jaarlijks te reserveren bedrag (dus: vervangingswaarde gedeeld door levensduur), terwijl de vervanging in de gemeentelijke onderhoudskosten de werkelijke vervangingen van dat boekjaar zijn, welke periodiek kunnen fluctueren. Onderdeel daarvan is voor nieuwe aanleg.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

6

29 november 2024

2.5 Toetsing begroting 2.5.1

Beschikbare middelen

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

€

971.000 €

402.000 €

798.000 €

TOTAAL BESCHIKBAAR

Vervanging + aanleg

Personeel kosten o.b.v. T-diel uren verdeling

Onderhoud type

Caparis

Onderhoud (Dagelijks en groot)

De beschikbare middelen betreft de middelen die de gemeente op dit moment ter beschikking stelt/heeft om de beheerambitie te behalen. Dit betreft de gegevens over 2024. Zie ook bovenstaande toelichting.

48.000 € 2.218.000

€ 109.400 € 130.531 € 54.808 € 207.262 € 195.557 € 30.387 € 10.600 € 239.287

€0 € 160.678 € 160.678 € 80.339 €0 €0 €0 €0

€ 296.788 € 339.528 € 96.126 € 14.693 €0 € 26.480 €0 € 11.490

€ 20.565 € 16.755 € 4.722 € 3.248 €0 €0 €0 €0

€ 426.753 € 647.491 € 316.334 € 305.542 € 195.557 € 56.867 € 10.600 € 250.777

€ 5.898 -€ 13.117

€0 €0

€ 12.465 €0

€ 2.945 €0

€ 21.308 -€ 13.117

Dagelijks + Groot onderhoud Dit betreft de Onderhoudskosten, toebedeeld per beheergroep o.b.v. de verdeelsleutel* uit 2023. Daarbij opgeteld is een aandeel van de materieel en materiaalkosten, verdeeld naar aandeel van de onderhoudskosten. Caparis en personeelskosten De kosten van Caparis en de salariskosten eigen buitendienst zijn gealloceerd naar beheergroep. Voor Caparis is dit gedaan op basis van een grove verdeling van de hoofdwerkzaamheden in de zomer en winter. Voor de eigen dienst is dit gedaan op basis van de in 2023 geboekte uren. Vervanging en aanleg Vervanging en aanleg betreft de Onderhoudskosten waarvan door de beleidsmedewerker is aangegeven dat dit vervanging of aanleg betreft. Dit zijn de werkelijk gemaakte kosten in 2024, verdeeld naar beheergroep o.b.v. de verdeelsleutel* uit 2023.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

7

29 november 2024

*Verdeelsleutel beheergroepen 2023 Onderstaande tabel geeft aan welk aandeel van de onderhoudskosten in 2023 naar iedere beheergroep ging. Deze verdeelsleutel is gebruikt voor de toedeling van de budgetten van 2024. Daarbij is eerst verdeeld van DO + GO versus VV + aanleg, dus welk deel van het budget naar onderhoud ging versus welk deel naar vervanging. Vervolgens is dat budget toebedeeld aan een beheergroep. Zie hierna de verdeling in %, per beheergroep.

BEHEERGROEPEN

2023 – Onderhoud (DO + GO)

2023 – Vervanging + Aanleg

Bomen

11%

43%

Bosplantsoen

5%

10%

Heesters (Sierplantsoen)

6%

15%

Hagen (Sierplantsoen)

6%

9%

Vaste planten (Sierplantsoen)

2%

10%

Extensief gras + begrazing

3%

0%

Grasvelden / gazon

22%

7%

Bermen (Ruw gras)

20%

0%

Watergangen

23%

0%

Overig

1%

6%

TOTAAL aandeel in budget

94%

6%

Overig Er zijn 2 posten ‘Overig’: •

•

De overige kosten onder beheergroep Groen, betreffen kosten die wel op Groen geboekt worden, maar die niet toe te kennen zijn aan één van de areaaltypes. Dit betreft het beheer van enkele zand- en wandelpaden. De andere overige post bevat posten die niet onder een van de beheergroepen vallen maar wel deel uitmaken van de begroting. Denk daarbij aan een budget voor biodiversiteit, een reservering voor verzoeken vanuit moties of inwoners en de verrekening van kosten met het Waterschap.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

8

29 november 2024

2.5.2

Benodigde middelen

De benodigde middelen betreft de middelen die theoretisch, jaarlijks, gemiddeld nodig zouden moeten zijn om het ambitieniveau te behalen. Om de doorrekening van de benodigde middelen goed te laten aansluiten op de werkelijke situatie van de gemeente Tytsjerksteradiel, voor een zuiver vergelijk, zijn diverse correcties uitgevoerd. De belangrijkste zijn:

37001 1019 10063 8010 19802 1957

stuk are are are are are

315729

m1

660.000 €

457.000 € 2.960.000

TOTAAL BENODIGD

Vervanging

€ 1.842.000 €

Groot onderhoud

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

Dagelijks onderhoud

Onderhoud type

Eenheid

•

Het instellen van de juiste werkpakketten, bijv. het uitharken van boomspiegels wat niet wordt gedaan. Het goed zetten van afschrijvingstermijnen. Veel afschrijvingstermijnen zijn gekoppeld aan het beheerniveau. Een afwijking is bomen in het buitengebied waarmee gerekend wordt met een verwachte levensduur van 80 jaar i.p.v. de standaard 50 jaar. De vervangingsinvestering is daarop aangepast. Instellen van beeldkwaliteiten per beheergroep. Zie ook de scenario analyse voor de huidige beeldkwaliteit. Belangrijk daarbij is vooral de grasvelden, welke aangestuurd worden op grashoogte (wat niet 1op-1 correspondeert met de grashoogtes uit de KOR), waarop de maaifrequentie is aangepast.

Areaal

• •

€ 459.362 € 272.025 € 266.280 € 262.672 € 227.094 € 99.333 € 10.600 € 227.560

€ 328.465 € 65.728 € 230.819 € 17.054 € 13.455 € 4.182 €0 €0

€ 320.195 € 87.010 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.108.022 € 424.764 € 497.100 € 306.527 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

* Toelichting Arealen Zoals reeds toegelicht, zijn de areaalgegevens afkomstig uit een combinatie van: GeoVisia beheersysteem exports, onderhoudscontracten en eigen inzichten van de beleidsmedewerker groen en de groenbeheerder. De arealen voor Begrazing (Extensief gras) en Maaiboot (Water) zijn niet bij deze totalen opgeteld, omdat deze posten apart, als vaste kosten, zijn mee gerekend.

2.5.3

Vergelijk beschikbare en benodigde middelen

De totale beschikbare middelen zijn circa €2.217.000. De totale benodigde middelen, conform de berekening, bedragen €2.960.000. Er is dus een tekort aan middelen om het afgesproken kwaliteitsniveau te halen. Dit is in de gemeente ook deels terug te zien. Zo is er bijvoorbeeld een achterstand aan het snoeien van bomen. In onderstaande tabel zijn de verschillen per beheergroep weergegeven. De onderstaande tabel geeft een vergelijk van: • • • • •

Het totaal benodigd budget Het totaal beschikbaar budget Het verschil in onderhoud (dagelijks en groot onderhoud) Het verschil in vervanging en aanleg Het totale verschil

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

9

29 november 2024

TOTAAL VERSCHIL

€ 2.960.000 € 2.218.000 €

Verschil Vervanging

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

Verschil Onderhoud

Onderhoud type

TOTAAL BESCHIKBAAR

TOTAAL BENODIGD

Het totaal van het verschil is met name relevant. Rode negatieve getallen betreffen in dit geval een tekort bij de gemeente: er zijn méér middelen benodigd dan er beschikbaar zijn. In totaal bedraagt het tekort circa €740.000. De verschillen op DO, GO en VV/aanleg zijn indicatief. Zie hiervoor ook hoofdstuk 4.

-332.000 €

-409.000 €

-741.000

€ 1.108.022 € 424.764 € 497.100 € 306.527 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 426.753 € 647.491 € 316.334 € 305.542 € 195.557 € 56.867 € 10.600 € 250.777

-€ 381.638 € 292.983 -€ 185.487 € 22.568 -€ 44.992 -€ 46.648 €0 € 23.217

-€ 299.631 -€ 70.256 € 4.722 -€ 23.553 -€ 13.464 -€ 9.999 €0 €0

-€ 681.268 € 222.728 -€ 180.765 -€ 985 -€ 58.456 -€ 56.647 €0 € 23.217

€ 30.571 -€ 13.117

€ 21.308 -€ 13.117

-€ 12.208 €0

€ 2.945 €0

-€ 9.263 €0

Dit zijn de meest opvallende verschillen: •

•

•

•

Tekort op bomen. Het tekort op bomen heeft geresulteerd in achterstallig onderhoud. o Let op: Door dit tekort ontstaat de noodzaak voor een eenmalige investering van € 99.000 over de komende 4 jaar, dus ca. € 25.000 per jaar aan extra budget voor Groot onderhoud. Deze eenmalige investering is voor extra werkzaamheden aan de bomen waarvan het snoeiwerk te lang niet is uitgevoerd. Tekort voor grasvelden, bermen en extensief gras. De exacte aard van dit verschil is niet bekend. Voor alle grassen geldt dat de afgelopen jaren bijgestuurd is op de maaifrequenties en het steken van de graskanten. De doorrekening is gebaseerd op het niveau wat nu wordt nagestreefd (maar niet altijd wordt gehaald), zie ook de Scenario’s. Daarbij moet ook worden opgemerkt dat de gemeente op dit moment een groot deel van het areaal klepelt. Dit is voordeliger dan maaien en afvoeren, maar minder bevorderlijk voor de flora en fauna. Overschot op sierplantsoen. Een groot deel van de kosten voor onderhoud van het sierplantsoen zitten in de arbeidskosten van Caparis en de eigen dienst. Het zou kunnen dat uren niet 100% zuiver geschreven zijn of dat medewerkers tijdens de plantsoenwerkzaamheden extra tijd kwijt zijn, bijvoorbeeld aan aanvullende taken. Er zijn signalen dat de eigen dienst deze tijd ook gebruikt voor het te woord staan van inwoners en het oplossen van andere kleine problemen.

Een andere verklaring kan zijn dat de toebedeling van budgetten niet klopt en dat bijvoorbeeld een groter deel onder bosplantsoen valt, waar een tekort lijkt. Tekort op Vervanging. Over de hele linie is er een tekort op vervanging. Dat komt omdat de gemeente de vervangingen en kleinschalige aanleg financiert uit de Onderhoudskosten, maar er geen (structureel) vervanging budget aanwezig is. Dit bedraagt in totaal ruim € 400.000. en verklaart een groot deel van het verschil ten opzichte van de theoretisch benodigde middelen.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

10

29 november 2024

Eenmalige investering t.b.v. achterstallig onderhoud De totale extra benodigde middelen voor het wegwerken van achterstallig onderhoud bij bomen bedraagt € 99.000, oftewel ca. € 25.000 per jaar. Conform beeldkwaliteit B wordt iedere boom eens per 4 jaar gesnoeid. Dit is als zodanig doorgerekend in het Groot onderhoud, van de benodigde middelen. Wanneer deze beheercyclus wordt gevolgd, zal echter aan een deel van de bomen extra tijd besteed moeten worden, omdat deze langer dan 4 jaar niet gesnoeid zijn. Dus de extra investering is een toevoeging op het groot onderhoud budget, om het nodige werk te kunnen doen. Dit onderhoud is nu noodzakelijk, omdat deze bomen middels de VTA-controle bestempeld zijn als risico bomen vanwege dikke dode of gevaarlijke/risico takken. Om veiligheidsredenen kan dit onderhoud niet langer uitgesteld of afgeschaald worden.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

11

29 november 2024

3 Doorrekening beheerscenario’s In dit hoofdstuk is de financiële doorrekening van 3 beheerscenario’s uiteengezet voor het beheer en onderhoud van het groen. De drie scenario’s worden ook geanalyseerd op basis van waarden als uitstraling, biodiversiteit en veiligheid. De scenario’s worden puntsgewijs en verhalend beschreven waarna de middelen per scenario worden aangegeven.

3.1 Scenario’s 3.1.1

Huidige situatie

De huidige situatie die wordt nagestreefd, is als volgt: •

•

3.1.2

Alles op B-niveau, met daarop als uitzonderingen: o Vaste planten op A-niveau. o Heesters op B-niveau, behalve het schoffelen en snoeien op C-niveau. o Geen haagvoet schoffelen en uitharken bij hagen die volgroeid zijn. o Bosplantsoen in het buitengebied op C-niveau. Grasvelden met een grashoogte van 3-7 cm als ambitie (oftewel ca. 18x/jaar maaien), met een realisatie van 9 cm (oftewel ca. 11x/jaar maaien).

Scenario Laag

In dit scenario is er een lage kwaliteit toegepast op de volgende onderdelen: • • • • • •

3.1.3

Vaste planten op B-niveau. Heesters: Onderhoud op B-niveau. Schoffelen en snoeien op C-niveau. Hagen: Op B niveau, behalve het schoffelen en snoeien op C-niveau. Grasvelden: Het gras mag een hoogte hebben van 9 cm (oftewel ca. 11x/jaar maaien). o Graskanten worden 1 keer in de 2 jaar gesneden. Bosplantsoen in het buitengebied op C-niveau. Eikenprocessierups wordt gedifferentieerd bestreden. Hiervoor is €15.000 geraamd.

Scenario Basis

In dit scenario is er een basiskwaliteit toegepast op de volgende onderdelen: • • • • • •

Vaste planten op A-niveau. Heesters: Geheel op B-niveau, ook schoffelen en snoeien. Hagen: Op B niveau, behalve het schoffelen en snoeien op C-niveau. Grasvelden: Het gras mag een hoogte hebben tussen de 3 en 7 cm (oftewel ca. 18x/jaar maaien). o Graskanten worden jaarlijks gesneden. Bosplantsoen buiten de kom: Machinaal geklepeld, wat resulteert in een B niveau met lichte overgroei van randen. Eikenprocessierups wordt volledig bestreden. Hiervoor is €35.000 geraamd.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

12

29 november 2024

3.1.4

Scenario Hoog

In dit scenario is er een hoge kwaliteit toegepast op de volgende onderdelen: • • • • • •

Vaste planten op A-niveau. Heesters: Op A-niveau onderhouden. Hagen: De haagvoet wordt geschoffeld en uitgeharkt, wat resulteert in een B niveau. Grasvelden: Het gras mag een hoogte hebben tussen de 3 en 7 cm (oftewel ca. 18x/jaar maaien). o Graskanten worden jaarlijks gesneden. Bosplantsoen buiten de kom op B niveau. Eikenprocessierups wordt volledig bestreden. Hiervoor is €35.000 geraamd.

3.2 Effect van waarden op de scenario’s De keuze voor een bepaald scenario heeft ook invloed op waarden als biodiversiteit, veiligheid, uitstraling en klimaatadaptatie. Door op waarden te beheren kan je een fijne leefomgeving creëren. Zo kan je aan de waarde ‘biodiversiteit’ werken door een grotere soortendiversiteit toe te passen in beplanting. Door hagen of bosplantsoen op tijd te snoeien voorkom je onveilige situaties door overhangend groen en werk je daarmee aan de waarde ‘veiligheid’. Door een plant vak op een hogere beeldkwaliteit te beheren, draag je bij aan de waarde ‘uitstraling’. De waarde ‘klimaatadaptatie’ kan je toepassen door droogte- of hittebestendige soorten of door bijv. meer bomen in het centrum te planten. Zo zijn er in de leefomgeving verschillende waarden waar op gestuurd kan worden. De waarden die aansluiten op de verschillende scenario’s zoals hierboven puntsgewijs beschreven, tonen we Figuur 1 Waardenmodel Leefomgeving aan de hand van het Waardenmodel Leefomgeving (figuur 1). Cyber Advies ontwikkelde het Waardenmodel om, onder andere, het beheer van de leefomgeving op waarden te kunnen sturen. Het model is gebaseerd op de Sustainable Development Goals en is opgedeeld in 9 waarden, zoals in de afbeelding weergegeven.

Hiermee is het Waardenmodel geschikt om de scenario’s uit te werken waardoor het mogelijk is een compleet beeld te krijgen van de effecten per scenario.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

13

29 november 2024

3.2.1

Scenario Laag

Scenario Laag betreft het versoberen van het beheer om binnen de grenzen van het huidige budget te blijven, ondanks prijsstijgingen en een meer groeizaam klimaat (extra groenwerkzaamheden als gevolg van snellere groei door de veranderingen in temperatuur en neerslag als gevolg van klimaatverandering). De ambitie moet hierdoor worden bijgesteld, omdat met hetzelfde geld minder bereikt kan worden. De beeldkwaliteit zakt daarmee naar een lager niveau, waardoor het er soms minder goed onderhouden uitziet. Dit scenario heeft invloed op de waarden biodiversiteit, veiligheid, uitstraling en klimaatadaptatie. · Biodiversiteit: Als het beheer wordt afgeschaald, krijgt de beplanting meer ruimte om te groeien. Dit leidt over het algemeen tot meer biodiversiteit. Er ontstaan bijvoorbeeld meer schuilmogelijkheden voor dieren en een grotere soortendiversiteit waar insecten van kunnen profiteren. · Veiligheid: De kans op overhangende takken en verminderde zichthoeken kan groter worden als het beheer wordt afgeschaald. Dit kan de kans op fysieke schade vergroten, met name op fietspaden en drukkere wegen. · Uitstraling: Afschalen van het beheer betekent vaak een lagere onderhoudsfrequentie. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat plantvakken er na bepaalde tijd minder strak bij liggen of dat onkruid meer kans heeft om te groeien.

Inwoners kunnen dit als negatief ervaren wat betreft de uitstraling van de leefomgeving. · Klimaatadaptie: Deze waarde gaat voornamelijk over de effecten van wateroverlast, hitte en droogte op groen. Denk hierbij voornamelijk aan hitte- en droogtebestendige beplanting of bomen met groot kroonoppervlak ten behoeve van schaduwvorming. Ook beplanting dat wateroverlast kan verminderen draagt hieraan bij, zoals beplanting met diepere wortels (bijvoorbeeld voor natuurlijke versterking van dijken) en eigenschappen die de wateropname van de bodem verbeteren (bijvoorbeeld voor betere drainage in wadi’s). Afschalen van het beheer kan een negatief effect betekenen voor deze waarde.

Vaste planten op B-niveau

Graskanten en gazon lagere inzet

Heesters en hagen snoeien op laag niveau

Heesters en haagvoet schoffelen amper tot niet

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

14

29 november 2024

3.2.2

Scenario Basis

Scenario Basis betreft het aanhouden van een basis niveau in de uitstraling van het groen. Dat betekent dat alles er acceptabel bij ligt, met extra inzet voor vaste planten, omdat dit voor Tytsjerksteradiel qua uitstraling bepalend is. Daar waar versobering kan worden toegepast, zonder klachten of kapitaalvernietiging, wordt dit aangehouden, onder andere in het schoffelen van heesters en snijden van graskanten. Dit scenario heeft invloed op de waarden biodiversiteit, veiligheid, uitstraling en klimaatadaptatie. · Biodiversiteit: In dit scenario kan het zijn dat door een hogere onderhoudsfrequentie toe te passen er minder ruimte is voor groen om te groeien waardoor de biodiversiteit afneemt. Dit effect kan worden opgevangen door groene verbindingen aan te leggen in de hele gemeente, waar biodiversiteit wordt bevorderd. Het machinaal klepelen van houtsingels is ook niet bevorderlijk voor de biodiversiteit. · Veiligheid: Graskanten en heesters worden in dit scenario op een hoger niveau onderhouden. Hierdoor verminderen onveilige situaties door overhangend groen. · Uitstraling: Er wordt in dit scenario meer onkruid verwijderd en de vaste planten worden op een hoger niveau onderhouden. Dit kan de uitstraling van de leefomgeving op een positieve manier beïnvloeden. · Klimaatadaptatie: Hetzelfde als bij scenario Laag.

Opschalen van het niveau kan een positief effect hebben, afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt.

Vaste planten op A-niveau

Graskanten en gazon basis inzet

Heesters en hagen snoeien op B-niveau

Heesters en haagvoet schoffelen op B-niveau

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

15

29 november 2024

3.2.3

Scenario Hoog

Scenario Hoog betreft het verhogen van de inzet voor beheergroepen waarop de meeste winst te behalen valt, wat betreft uitstraling van het groen en kapitaalbehoud. Daarmee is alles nóg beter onderhouden. Dit scenario kan daarmee klachten voorkomen, een positieve beleving stimuleren, en op termijn levensduur verlengend werken. Voor dit scenario is uitgegaan van een haalbare verhoging in budget en inzet, met een maximaal resultaat in uitstraling. Dit scenario heeft invloed op de waarden biodiversiteit, veiligheid, uitstraling en klimaatadaptatie. · Biodiversiteit: Door op A-niveau te onderhouden, kan de biodiversiteit verminderen doordat er minder ruimte is voor groei. Plantvakken met meerdere soorten verhoogt het soortenrijkdom, maar vervangt niet het effect van natuurlijke groei van groen op de versterking van biodiversiteit. · Veiligheid: Een hogere onderhoudsfrequentie en niveau zorgt voor veiligere situaties door een afname van overhangend groen. · Uitstraling: Dit scenario zorgt voor een nettere en strakkere uitstraling van de leefomgeving. · Klimaatadaptatie: Hetzelfde als bij scenario Basis.

Vaste planten op A-niveau

Graskanten en gazon hogere inzet

Heesters en hagen snoeien op A-niveau

Heesters en haagvoet schoffelen en uitharken

De scenario’s relateren voornamelijk aan de waarden biodiversiteit, veiligheid, uitstraling en klimaatadaptatie. Natuurlijk heeft het beheer van groen op meer waarden invloed. Denk bijvoorbeeld aan het circulair verwerken van snoeiafval tot houtrillen (ook bevorderlijk voor de biodiversiteit!) of het elektrificeren van het wagenpark. Dit valt buiten de scope van de scenario’s, maar is noemenswaardig omdat het wel invloed heeft op waardengestuurd beheer van het groen.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

16

29 november 2024

3.3 Benodigde middelen per scenario Hieronder zijn de benodigde middelen aangegeven voor de scenario’s laag, basis en hoog. De scenario’s zijn doorgerekend conform de criteria zoals beschreven in de voorgaande sub-hoofdstukken. Afhankelijk van het scenario heeft dit invloed op verschillende beheergroepen. Daar waar de ene beeldkwaliteit verandering vooral een verschuiving van werkzaamheden tot gevolg heeft, heeft de andere beeldkwaliteit verandering grote invloed op de kosten. Ook kan de frequentie van onderhoud invloed hebben op de levensduur en daarmee de benodigde vervangingsinvestering. Onderstaande tabel geeft de totale kosten in het betreffende scenario weer. Dat betreft de optelling van onderhoud (dagelijks en groot onderhoud) en vervanging, welke daarna worden uitgesplitst. Marktconforme kengetallen versus lokale situatie De doorrekeningen van Benodigde middelen en de Scenario’s zijn gebaseerd op de marktconform gemiddelde kengetallen uit Impact Online ©. Dit betreft dus zowel gemiddelde tarieven, als gemiddelde beheer frequenties voor een bepaalde beeldkwaliteit. De praktijk is altijd anders. Zo zijn lokale tarieven soms anders, bijvoorbeeld door afspraken met lokale partijen of juist door een krapte op de markt.

En lokale frequenties en bewerkingspercentages kunnen afwijken door externe factoren, denk aan zelfbeheer, extra schade door het lokaal gebruik, en stukjes groen die bijzonder goed of bijzonder slecht groeien. Het is dus belangrijk om de doorrekeningen te zien als een ‘hoog over totaal’, maar de invulling per beheergroep en per locatie aan de experts te laten, zoals de beleidsmedewerker, de beheerder, de ecoloog, en de aannemers. Vervanging investeringen De gemeente heeft tot op heden geen structureel vervanging budget gehad, maar bekostigde vervangingen en kleine aanleg uit de Onderhoudskosten. Dit maakt dat het vervanging budget substantieel lager is dan wat benodigd zou zijn. Een groot deel van het verschil tussen Beschikbaar, Benodigd, en de Scenario’s, is daarom terug te brengen tot het ontbreken van voldoende vervanging investeringen. De uitsplitsing naar Onderhoud (Dagelijks + Groot onderhoud) en Vervanging, is daarom meer relevant.

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

TOTAAL SCEN. HOOG

TOTAAL SCEN. BASIS

TOTAAL SCEN. LAAG

Onderhoud type

TOTAAL BESCHIKBAAR

TOTAAL BENODIGD

Overzicht scenario’s

€ 2.960.000 € 2.218.000

€ 2.887.000 € 3.195.000 € 3.433.000

€ 1.108.022 € 424.764 € 497.100 € 306.527 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 426.753 € 647.491 € 316.334 € 305.542 € 195.557 € 56.867 € 10.600 € 250.777

€ 1.108.022 € 415.385 € 497.100 € 243.277 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 1.108.022 € 430.264 € 595.993 € 373.277 € 318.273 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 1.111.738 € 622.969 € 595.993 € 373.277 € 359.460 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 30.571 -€ 13.117

€ 21.308 -€ 13.117

€ 30.571 -€ 13.117

€ 30.571 -€ 13.117

€ 30.571 -€ 13.117

In hoofdstuk 2 is aangegeven dat er reeds een tekort is om de bestaande situatie te handhaven. Daarnaast is er ook een aanvullende investering nodig om het achterstallig onderhoud in te halen. Daarom is de kolom ‘Totaal Benodigd’ het meest representatief om te vergelijken met de 3 scenario’s, omdat deze berekening weergeeft hoeveel budget er nodig zou moeten zijn om het groen te onderhouden volgens de huidige ambities.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

17

29 november 2024

De benodigde middelen zijn berekend op basis van de marktconforme kengetallen uit Impact Online ©. Dit betreft zowel de inzet (frequentie en bewerkingspercentage) die nodig is om het beeldkwaliteit niveau te behouden, als de tarieven (arbeid, materiaal, materieel en stortkosten) die hierin omgaan. Dit is dus een afspiegeling van wat de werkzaamheden zouden mogen kosten, wanneer dat op dit moment zou worden aanbesteed (voorbehouden krapte in de markt en unieke omstandigheden).

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

€ 2.502.000 €

457.000 € 2.960.000

€ 2.430.000 €

TOTAAL SCEN. LAAG

Vervanging

Onderhoud (Dagelijks en groot)

TOTAAL BENODIGD

Vervanging

Onderhoud type

Onderhoud (Dagelijks en groot)

Detail weergave – scenario laag

456.000 € 2.887.000

€ 787.827 € 337.753 € 497.100 € 279.726 € 240.549 € 103.516 € 10.600 € 227.560

€ 320.195 € 87.010 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.108.022 € 424.764 € 497.100 € 306.527 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 787.827 € 329.380 € 497.100 € 216.476 € 240.549 € 103.516 € 10.600 € 227.560

€ 320.195 € 86.005 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.108.022 € 415.385 € 497.100 € 243.277 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

Scenario Laag komt qua totale kosten iets lager uit dan de huidige situatie, omdat hierin de versoberingen volledig geïntegreerd zijn. Verschillen zijn te zien op het gebied van: • • •

Onderhoud sierplantsoen Onderhoud grasvelden Er zijn amper tot geen veranderingen in vervanging, dus dit scenario leidt niet tot kapitaalvernietiging waardoor versnelde vervanging nodig zou zijn.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

18

29 november 2024

Detail weergave – scenario basis

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

€ 2.502.000 €

TOTAAL SCEN. BASIS

Vervanging

TOTAAL BENODIGD

457.000 € 2.960.000

Onderhoud (Dagelijks en groot)

SCENARIO BASIS

Vervanging

Onderhoud type

Onderhoud (Dagelijks en groot)

BENODIGD

€ 2.737.000 €

457.000 € 3.195.000

€ 787.827 € 337.753 € 497.100 € 279.726 € 240.549 € 103.516 € 10.600 € 227.560

€ 320.195 € 87.010 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.108.022 € 424.764 € 497.100 € 306.527 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 787.827 € 343.253 € 595.993 € 346.476 € 304.809 € 103.516 € 10.600 € 227.560

€ 320.195 € 87.010 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.108.022 € 430.264 € 595.993 € 373.277 € 318.273 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

Scenario Basis komt qua totale kosten 2,5 ton hoger uit dan wat benodigd zou zijn om het huidige vastgesteld beeldkwaliteit niveau in stand te houden. De belangrijkste verschillen zijn: • • •

Meer onderhoud op sierplantsoen en hagen Meer onderhoud op bosplantsoen Meer maaien en kanten steken, dus meer onderhoud op grassen

Detail weergave – scenario hoog

TOTAAL AFGEROND GROEN BOMEN SIERPLANTSOEN / HAGEN BOSPLANTSOEN GRASVELDEN RUW GRAS / BERMEN EXTENSIEF GRAS OVERIG WATER REINIGING BLADAFVAL OVERIG

€ 2.502.000 €

€ 2.964.000 €

TOTAAL SCEN. HOOG

Vervanging

TOTAAL BENODIGD

457.000 € 2.960.000

Onderhoud (Dagelijks en groot)

SCENARIO HOOG

Vervanging

Onderhoud type

Onderhoud (Dagelijks en groot)

BENODIGD

469.000 € 3.433.000

€ 787.827 € 337.753 € 497.100 € 279.726 € 240.549 € 103.516 € 10.600 € 227.560

€ 320.195 € 87.010 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.108.022 € 424.764 € 497.100 € 306.527 € 254.013 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 791.543 € 524.616 € 595.993 € 346.476 € 345.995 € 103.516 € 10.600 € 227.560

€ 320.195 € 98.353 €0 € 26.801 € 13.464 € 9.999 €0 €0

€ 1.111.738 € 622.969 € 595.993 € 373.277 € 359.460 € 113.515 € 10.600 € 227.560

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

€ 30.571 -€ 13.117

€0 €0

€ 30.571 -€ 13.117

Scenario Hoog komt qua totale kosten ongeveer 5 ton hoger uit dan wat benodigd zou zijn om het huidige vastgesteld beeldkwaliteit niveau in stand te houden. De belangrijkste verschillen zijn: • •

Meer onderhoud én een snellere vervanging van sierplantsoen, zodat alles er altijd netjes bij ligt Meer maaien en kanten steken, dus meer onderhoud op grassen

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

19

29 november 2024

4 Conclusies en aanbevelingen 4.1 Huidige begroting De huidige begroting blijkt onvoldoende om de beheerkwaliteit zoals deze is vastgesteld in stand te houden. Het afschalen van onderhoud om binnen budget te blijven, leidt tot achterstanden in het groot onderhoud, waardoor op het gebied van uitstraling en veiligheid onwenselijke situaties ontstaan. Ook zijn veel contracten nog gebaseerd op lopende afspraken, maar bij nieuwe aanbestedingen zal als gevolg van inflatie en krapte op de markt, de kosten stijgen. De marktconforme doorrekening van de benodigde middelen is meer realistisch voor nieuwe contracten en het in stand houden van de kwaliteit van het groen.

4.2 Beheer scenario’s Er zijn 3 scenario’s doorgerekend: Laag, Basis en Hoog. Bij het Laag scenario zijn de versoberingen die nu al op kleine schaal worden toegepast, volledig geïntegreerd in het beheer. Dit heeft een negatief effect op de uitstraling en veiligheid van het groen, hoewel het wel een positief effect kan hebben op de biodiversiteit. Bij het Basis scenario zijn de beheerkwaliteiten van de meeste beheergroepen hersteld naar het niveau waarop ze gewenst zijn, qua uitstraling en veiligheid. Bij dit scenario ligt alles er netjes bij.

TOTAAL AFGEROND

TOTAAL SCEN. HOOG

TOTAAL SCEN. BASIS

TOTAAL SCEN. LAAG

TOTAAL BESCHIKBAAR

Onderhoud type

TOTAAL BENODIGD

Bij het Hoog scenario zijn op diverse beheergroepen de criteria wat opgeschaald, zodat daar waar het er toe doet (o.a. vaste planten en grasvelden) alles er altijd strak en netjes uit ziet. Dit voorkomt klachten en meldingen, en kan rekenen op een hoge tevredenheid van inwoners.

€ 2.960.000 € 2.218.000 € 2.887.000 € 3.195.000 € 3.433.000

Qua kosten is scenario Basis 2,5 ton hoger dan de huidig benodigde middelen. Scenario Hoog is een half miljoen hoger.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

20

29 november 2024

4.3 Overige observaties en aanbevelingen 4.3.1

Eigen dienst vs. aannemer

De eigen dienst en de werkvoorziening Caparis, zijn qua uurtarief relatief duurder dan een aannemer, en hebben een andere productiviteit. Puur financieel gezien is dit dus niet rendabel. De eigen dienst heeft echter diverse voordelen over een aannemer: • • • •

De eigen mensen zijn ‘het gezicht’, de ogen en oren in de wijk. Waardoor signalen veel sneller opgepakt kunnen worden. Door de krapte in de markt, is er bij aanbestedingen altijd het risico op ondercapaciteit. Het behouden van een eigen dienst biedt daarom zekerheid dat de essentiële taken altijd uitgevoerd kunnen worden. Een eigen dienst is flexibeler in te zetten en kan dus indien nodig op korte termijn ingezet worden op andere werkzaamheden. Zo kan snel bijgestuurd worden. Tot slot creëert een eigen dienst lokale werkgelegenheid, wat aansluit op de zorgtaak die de gemeente heeft in het sociaal domein.

Het is daarom raadzaam om per taak secuur te kijken naar de verdeling tussen aannemers, eigen dienst, en Caparis, rekening houdend met bovenstaande argumenten.

4.3.2

Vervanging via onderhoudsbudget of reservering

Op dit moment worden de vervangingen gefinancierd uit het onderhoudsbudget, waardoor er lastig geanticipeerd kan worden op vervanging pieken en er geen transparant inzicht is in de kosten per onderdeel. Voor riolering en wegen is het activeren van kapitaal, en daarmee het opnemen van een vervanging voorziening of reservering, verplicht. Voor groen is dit niet het geval, maar gezien de levensduur van diverse beheergroepen (vooral bomen) is dit wel logisch en aan te bevelen.

Doorrekening Groen - Tytsjerksteradiel

21

29 november 2024