Bijlage 2 - Concept-Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 2026
Tekst van het document
Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 2026 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding ................................ ................................ ................................ .............................. 3 2. Gemeentelijke doelstellingen ................................ ................................ ........................... 4 2.1 Rechtmatig en doelmatig inkopen ................................ ................................ .......... 4 2.2 Professioneel opdrachtgeverschap ................................ ................................ ......... 4 2.3 Inkopen tegen de meest optimale prijs-kwaliteitverhouding ............................... 5 2.4 Voldoende kansen bieden voor lokale ondernemers................................ ............ 5 2.5 Maatschappelijke en sociale criteria bij inkopen betrekken ................................ . 5 2.6 Duurzaam en toekomstgericht inkopen ................................ ................................ . 6 3. Juridische kader en afwijkingsbevoegdheid ................................ ................................ .... 7 3.1 We volgen het juridisch kader ................................ ................................ ................. 7 3.2 We hanteren algemene beginselen ................................ ................................ .........
7 3.3 We werken met uniforme voorwaarden ................................ ................................ . 7 3.4 We kopen in binnen mandaat en volmacht................................ ............................ 8 3.5 We kunnen gemotiveerd afwijken van het beleid ................................ .................. 8 4. Praktische uitvoering en verwijzingen ................................ ................................ ........... 10 4.1 Zo organiseren we onze inkoop ................................ ................................ ............ 10 4.2 Zo bepalen we de inkoopprocedure ................................ ................................ ..... 10 4.3 Inkoopprocedure ................................ ................................ ................................ .... 11 4.4 Inkoop van sociaal en andere specifieke diensten (SAS) ................................ ..... 12 4.5 Zo gaan we om met klachten bij een aanbesteding ................................ ............ 13 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 3 1. Inleiding Als gemeente Tytsjerksteradiel (hierna: ‘we’) voeren we onze inkoop - en aanbestedingstaken zelfstandig uit. Dit vraagt om een eigen inkoop - en aanbestedingsbeleid dat aansluit bij onze ambities, organisatie en lokale context.
Daarbij bouwen we voort op het raadsprogramma “Groeien vanuit lokale kracht”, waarin d e kracht van onze mienskip en lokale identiteit centraal staat. Op basis van een evaluatie van het eerdere beleid zijn de belangrijkste inzichten verwerkt in dit vernieuwde inkoop- en aanbestedingsbeleid. Met dit beleid bouwen we voort op de kwaliteit van onze huidige inkooppraktijk en versterken we deze waar mogelijk verder. We maken het inkoopproces inzichtelijk en schetsen de kaders waarbinnen we inkopen. Daarbij staat een toegankelijke en begrijpelijke werkwijze centraal, met ruimte voor eenvoud, proportionaliteit en vertrouwen. Omdat inkopen plaatsvindt in een dynamische omgeving, blijven we ons proces continu verbeteren en houden we ontwikkelingen binnen het vakgebied actief bij. Nieuwe inzichten passen we toe waar deze bijdragen aan een effectieve en toekomstbestendige inkooppraktijk. Dit beleid sluit aan op ons bredere gemeentelijke beleid en het raadsprogramma “Groeien vanuit lokale kracht”.
Daarbij geven onder andere de volgende speerpunten richting aan onze inkooppraktijk: • We kopen open, transparant en proportioneel in; • We benutten de kracht van lokale ondernemers en hebben oog voor het MKB; • We werken samen waar dit meerwaarde biedt, onder andere binnen regionale verbanden zoals ANNO en via landelijke netwerken zoals de VNG; • We realiseren maatschappelijke waarde door toepassing van Social Return, met aandacht voor bestaanszekerheid, kansengelijkheid en meedoen; • We kopen duurzaam, circulair en toekomstgericht in, met oog voor hergebruik en het verantwoord omgaan met grondstoffen en middelen. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 4 2. Gemeente lijke doelstellingen We hanteren zes duidelijke doelstellingen voor ons inkoopbeleid. Deze doelstellingen vormen de basis voor hoe wij inkopen en aanbesteden: 2.1 Rechtmatig en doelmatig inkopen We houden ons aan de geldende wet- en regelgeving en aan ons eigen inkoopbeleid. We kopen efficiënt en effectief in: onze uitgaven moeten bijdragen aan het doel waarvoor ze gedaan worden, zodat gemeenschapsgelden op controleerbare en verantwoorde wijze worden aangewend en besteed. We letten op een goede verhouding tussen kosten en opbrengsten en zorgen dat we onze middelen zorgvuldig inzetten. Daarbij vinden we het belangrijk dat ondernemers voldoende toegang hebben tot onze opdrachten.
2.2 Professioneel opdrachtgeverschap We willen een integere, betrouwbare en professionele opdrachtgever zijn. Dat zie je terug in hoe wij ons inkoopproces inrichten en uitvoeren. We werken daarbij open en zorgvuldig samen met marktpartijen en hebben oog voor een toegankelijke en uitvoerbare werkwijze. Professionaliteit betekent voor ons: • We stellen proportionele eisen en criteria; • We zijn betrokken bij onze inkoopambities; • We zorgen dat onze keuzes en besluiten binnen het inkoopproces navolgbaar en goed gemotiveerd zijn; • We behandelen ondernemers zorgvuldig, transparant en gelijkwaardig en leggen daarmee de basis voor een duurzame samenwerking; • We investeren in kennis van de inkoopcategorieën, marktomstandigheden en relevante wet- en regelgeving; • We handelen integer en verwachten integer handelen van onze opdrachtnemers en samenwerkingspartners. We werken met standaarddocumenten en digitale platforms zoals TenderNed. Aanbestedingen verlopen in principe digitaal. Zo maken we ons proces transparanter en efficiënter. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 5 2.3 Inkopen tegen de meest optimale prijs -kwaliteitverhouding De opdracht wordt gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving. Per aanbesteding bepalen we de meest passende invulling.
We sturen actief op kwaliteit en effectiviteit door: • Bewustwording te vergroten over het belang van kwaliteit in de gunningsfase; • Maatwerk te stimuleren bij het bepalen van de juiste verhouding tussen prijs en kwaliteit; • Structureel aandacht te besteden aan monitoring en evaluatie van gunningsbesluiten. 2.4 Voldoende kansen bieden voor lokale ondernemers We willen bijdragen aan een sterke lokale economie. Daarom zorgen we ervoor dat lokale ondernemers voldoende kansen krijgen bij onze inkopen. We doen dit zonder te discrimineren: gelijke kansen staan voorop. Bij onderhandse procedures nodigen we minimaal één lokale ondernemer uit. Onder lokaal verstaan we aanbieders uit Tytsjerksteradiel of de aangrenzende gemeenten. We werken met proportionele selectie- en gunningscriteria en stimuleren het gebruik van percelen, combinaties en onderaanneming. Zo maken we onze opdrachten toegankelijker voor het MKB. Deze aanpak zorgt voor een eerlijke, toegankelijke en evenwichtige marktbenadering, waarbij ook kleinere of lokale partijen kunnen meedingen. 2.5 Maatschappelijke en sociale criteria bij inkopen betrekken We passen Social Return toe als onderdeel van maatschappelijk verantwoord inkopen. Dit doen we volgens de Friese Eis: een uniforme aanpak die we hebben afgestemd met andere Friese overheden en het regionale bedrijfsleven .
De Friese Eis schrijft een minimale Social Return -verplichting van 2% van de opdrachtwaarde voor. Hiermee dragen we bij aan de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De invulling vindt plaats binnen de kaders van de opdracht en de organisatie. We streven ernaar om met onze inkopen niet alleen economische waarde te realiseren, maar ook bij te dragen aan maatschappelijke waarde. Daarbij hebben wij aandacht voor gezondheid, leefbaarheid, sociale cohesie, participatie en kansengelijkheid. Waar passend wegen wij deze aspecten mee bij de voorbereiding, aanbesteding en uitvoering van opdrachten, in lijn met de ambities uit het raadsprogramma en het collegeakkoord. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 6 Social Return is verplicht bij: • Diensten vanaf €100.000 • Werken vanaf €250.000 2.6 Duurzaam en toekomstgericht inkopen Duurzaam en toekomstgericht inkopen is ons uitgangspunt . Wij kopen circulair in en dragen daarmee bij aan de ambitie uit het collegeakkoord om uiterlijk in 2030 ten minste 20% van onze inkopen circulair uit te voeren. Bij werken en leveringen passen wij circulaire eisen, wensen of contractafspraken toe. Bij diensten onderzoeken wij of circulaire maatregelen kunnen worden toegepast. Indien circulaire maatregelen relevant en uitvoerbaar zijn, worden deze opgenomen in de aanbestedingsstukken of overeenkomst.
Onze deelname aan Circulair Friesland ondersteunt ons hierbij en helpt ons kennis, ervaringen en goede voorbeelden toe te passen in onze inkooppraktijk. Daarnaast passen we het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) toe. Dit betekent dat we, waar dit technisch, organisatorisch en financieel haalbaar is, emissieloos materieel uitvragen en stapsgewijs toewerken naar verdere aanscherping richting 2028 en daarna. Vanaf de inwerkingtreding van dit beleid passen we de criteriatool voor Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) van de Rijksoverheid toe. Deze tool vertaalt duurzaamheidsdoelen naar toepasbare criteria per productgroep. We passen per opdracht ten minste de criteria op het niveau 'basis' toe en bepalen waar passend aanvullende criteria. Het gebruik van de tool is verplicht bij: • Diensten en leveringen vanaf €50.000 (excl. btw) • Werken vanaf €150.000 (excl. btw) Wanneer geen MVI-criteria beschikbaar zijn, stellen we zelf passende eisen. We bieden waar mogelijk ruimte voor innovatieve en duurzame oplossingen vanuit de markt. Daarnaast voldoen we aan geldende en toekomstige wet - en regelgeving op het gebied van duurzaamheid, zodat ons beleid meebeweegt met nieuwe ontwikkelingen. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 7 3.
Juridische kader en afwijkingsbevoegdheid 3.1 We volgen het juridisch kader Bij al onze inkopen volgen we de geldende wet- en regelgeving. We passen uitzonderingen alleen toe binnen de ruimte die Europese regelgeving biedt en zorgen dat deze altijd juridisch goed onderbouwd is. Zo zorgen we ervoor dat we rechtmatig handelen en het vertrouwen van de markt behouden. We baseren ons beleid op de meest recente juridische bronnen: • Aanbestedingswet: deze wet implementeert de Europese richtlijnen en regelt rechtsbescherming bij aanbestedingen. • Europese regelgeving: zoals de Aanbestedingsrichtlijnen en Concessierichtlijn. • Burgerlijk Wetboek: voor het sluiten van overeenkomsten. • Gemeentewet: voor onze bevoegdheden en verantwoordelijkheden. • Gids Proportionaliteit: als verplichte richtsnoer voor redelijke en proportionele eisen. • Algemeen Regelement voor Werken (ARW): voor werken. 3.2 We hanteren a lgemene beginselen Bij elke inkoop houden we ons aan de volgende beginselen: • Gelijke behandeling : we behandelen gelijke gevallen gelijk, tenzij er een objectieve rechtvaardiging is. • Non-discriminatie: we maken geen onderscheid op basis van nationaliteit. • Transparantie: ons proces is navolgbaar en controleerbaar. • Proportionaliteit: onze eisen en voorwaarden zijn in verhouding tot de opdracht.
• Wederzijdse erkenning: we accepteren gelijkwaardige producten en diensten uit andere EU-landen. • Behoorlijk bestuur: we handelen zorgvuldig, motiveren onze keuzes en bouwen aan vertrouwen. 3.3 We werken met u niforme voorwaarden We werken met standaarddocumenten die passen bij het type opdracht. Zo zorgen we voor rechtmatigheid, transparantie en voorspelbaarheid in ons inkoopproces. Voor elke categorie hanteren we de meeste recente voorwaarden: Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 8 • Leveringen en diensten : we gebruiken de Algemene Inkoopvoorwaarden voor Leveringen en Diensten. • Werken: we hanteren de UAV of UAV-GC, afhankelijk van de contractvorm. Als er geen bestek beschikbaar is, gebruiken we de Algemene Inkoopvoorwaarden voor Werken. • ICT-opdrachten: we passen de GIBIT -voorwaarden toe, tenzij onze algemene voorwaarden beter passen bij de opdracht. • Architectendiensten: we gebruiken de DNR inclusief gemeentelijke aanvullingen. Op onderdelen kunnen we, op verzoek van de opdrachtnemer, gemotiveerd afwijken van deze standaardbepalingen. Dit doen we alleen als de wijziging juridisch en inhoudelijk verantwoord is. 3.4 We kopen in binnen m andaat en volmacht We kopen in volgens de geldende mandaat - en volmachtregeling van de gemeente. We willen alleen gebonden zijn aan verplichtingen die rechtsgeldig zijn besloten en ondertekend.
Voor elke inkoop controleren we of het besluit binnen het mandaat valt en of de juiste persoon bevoegd is om te tekenen. Zie voor de actuele regeling het meest recente mandaatbesluit. 3.5 We kunnen gemotiveerd a fwijken van het beleid Van dit inkoopbeleid kan alleen gemotiveerd worden afgeweken volgens de in deze paragraaf beschreven procedure. Afhankelijk van de aard en zwaarte van de afwijking wordt deze vastgelegd in het inkoopformulier of in een afzonderlijk afwijkingsbesluit. Afwijkingen die kunnen worden gemotiveerd via het inkoopformulier Een deugdelijke motivering in het inkoopformulier volstaat in de volgende situaties: • Afwijkingen die op grond van de Gids Proportionaliteit vallen binnen het oranje gebied; Afwijkingen waarvoor een afwijkingsbesluit vereist is Een gemotiveerd afwijkingsbesluit, goedgekeurd door de directeur van het betreffende organisatieonderdeel, is vereist in de volgende situaties: • Het niet uitnodigen van minimaal één lokale ondernemer bij een onderhandse procedure als bedoeld in paragraaf 2.4; Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 9 • Afwijkingen die op grond van de Gids Proportionaliteit vallen binnen het rode gebied en onder de Europese aanbestedingsdrempel; • Afwijken van de verplichting tot toepassing van Social Return (SROI) zoals opgenomen in paragraaf 2.5; • Het niet toepassen van circulaire eisen, wensen of contractafspraken
bij werken en leveringen als bedoeld in paragraaf 2.6; • Het afzien van relevante en uitvoerbare circulaire maatregelen bij diensten als bedoeld in paragraaf 2.6; • Het afwijken van verplichte MVI -criteria of SEB -verplichtingen als bedoeld in paragraaf 2.6. Een afwijkingsbesluit wordt altijd schriftelijk gemotiveerd en voorzien van een advies van de juridisch adviseur inkoop en aanbesteding. Afwijkingsbesluiten worden vastgelegd in het daarvoor bestemde zaaksysteem en opgenomen in het inkoopdossier. Indien de directeur van oordeel is dat een voorgenomen afwijking bestuurlijk of politiek gevoelig is, wordt deze ter besluitvorming voorgelegd aan het college. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 10 4. Praktische uitvoering en verwijzingen 4.1 Zo organiseren we onze inkoop We werken met een gecoördineerd inkoopmodel. Afdelingen en het centrale inkoopteam (hierna inkoop) hebben elk hun eigen rol. Afdelingen signaleren inkoopbehoeften en stellen inhoudelijke en functionele specificaties op. Inkoop coördineert het proces, toetst op juridische en beleidsmatige kaders, adviseert over strategie en contractvorming en bewaakt de toepassing van het beleid. Bij Europese aanbestedingen voert inkoop het volledige proces uit: van het opstellen van documenten tot publicatie via TenderNed en juridische toetsing.
De inhoudelijke verantwoordelijkheid voor de opdracht blijft bij de betreffende afdeling. Bij meervoudig onderhandse procedures werkt inkoop samen met de afdeling. Enkelvoudige inkopen worden meestal door de afdeling zelf uitgevoerd. Inkoop stelt standaard-formats en templates beschikbaar voor alle aanbestedingsvormen. Afdelingen kunnen deze gebruiken en inkoop adviseert waar nodig. Voor opdrachten vanaf €30.000 (excl. btw) is het inkoopformulier verplicht. Dit borgt een zorgvuldige procesgang en toepassing van relevante beleidsaspecten zoals duurzaamheid en Social Return. Ook onder deze drempel vullen we het inkoopformulier in wanneer geen lokale ondernemer wordt betrokken, zodat deze keuze wordt gemotiveerd. Inkoop beheert de contractenbank voor alle contracten die voortkomen uit het inkoop - en aanbestedingsproces. Afdelingen leveren contracten aan voor zover deze nog niet bij inkoop beschikbaar zijn, waarna inkoop deze centraal archiveert. We zorgen voor tijdige signalering bij afloop - en verlengmomenten. Het inhoudelijke contractmanagement ligt bij de verantwoordelijke afdeling. ICT-aanbestedingen worden afgestemd met de Werkmaatschappij 8KTD BVO ICT. 4.2 Zo bepalen we de inkoopprocedure Bij het kiezen van een inkoopprocedure volgen we de Gids Proportionaliteit. Deze gids onderscheidt drie zones: • Groen: gangbare procedure, standaard toepassen.
• Oranje: toegestaan mits goed gemotiveerd in het inkoopformulier. • Rood: alleen mogelijk onder de Europese drempel en met een afwijkingsbesluit via de directeur (zie paragraaf 3.5). Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 11 We houden bij onze keuze rekening met: • De samenstelling van de relevante markt; • Toegang voor het MKB; • Organisatorische gevolgen en risico’s; • Samenhang tussen opdrachten. FIGUUR 1 GANGBARE PROCEDURES GIDS PROPORTIONALITEIT 4.3 Inkoopprocedure We passen verschillende aanbestedingsprocedures toe, afhankelijk van de aard en omvang van de opdracht, de uitkomst van de proportionaliteitsafweging (zie paragraaf 4.2) en de mate waarin sprake is van een duidelijk grensoverschrijdend belang:
Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 12 • Enkelvoudig onderhandse procedure: we nodigen één ondernemer uit om een offerte uit te brengen. Deze procedure wordt toegepast bij opdrachten van beperkte omvang of complexiteit; • Meervoudig onderhandse procedure: we nodigen minimaal drie en maximaal vijf ondernemers uit om een inschrijving te doen. Hiermee zorgen we voor voldoende concurrentie binnen een beheersbaar proces; • Nationale aanbesteding: we passen een nationale openbare procedure toe wanneer de aard en omvang van de opdracht een bredere marktbenadering vragen; • Europese aanbesteding: we besteden opdrachten boven de Europese drempelbedragen Europees aan, conform de geldende wet- en regelgeving. • Open-house: binnen het sociaal domein kan gebruik worden gemaakt van een open-houseprocedure. Hierbij kunnen aanbieders die voldoen aan vooraf gestelde geschiktheidseisen en voorwaarden gedurende de looptijd toetreden. 4.4 Inkoop van sociaal en andere specifieke diensten (SAS) Voor SAS-diensten geldt een vereenvoudigde procedure, omdat ze meestal een beperkte grensoverschrijdende dimensie hebben.
Denk aan diensten op het gebied van: • Gezondheidszorg • Maatschappelijke ondersteuning • Bepaalde juridische diensten We hanteren de volgende drempelbedragen: • Onder €750.000 : we gebruiken een nationale of (meervoudig) onderhandse procedure met een proportioneel aantal inschrijvers. De keuze voor de procedure wordt afgestemd met de afdeling Inkoop. • Boven €750.000 : we besteden SAS-diensten Europees aan, conform de vereenvoudigde regels. We houden ons aan artikel 2.38 en 2.39 van de Aanbestedingswet 2012. Bij een duidelijk grensoverschrijdend belang publiceren we ook onder de drempel. Het Sociaal Domein vraagt om maatwerk. We stemmen onze inkoopstrategie en contractvormen af op de aard van de dienstverlening. Denk aan WMO, participatie en jeugdhulp. Waar mogelijk sluiten we deze domeinen integraal op elkaar aan. We houden rekening met relevante wet- en regelgeving en zorgen voor een zorgvuldige en passende aanpak. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tytsjerksteradiel 13 4.5 Zo gaan we om met k lachten bij een aanbesteding We stimuleren dat geschillen tussen ons en ondernemers in overleg worden opgelost. In onze aanbestedingsdocumenten staat hoe een klacht kan worden ingediend en hoe w e deze behandelen. Hiervoor hanteren w e een klachtenregeling. Iedere belanghebbende kan rechtstreeks een klacht indienen.
We behandelen klachten zorgvuldig, transparant en binnen redelijke termijnen.