Bijlage 1b - Bijlagen groenbeleidsplan 2024 - concept

Typering van het groen. Langs de landelijke wegen (met smalle bermen) zijn op de voorerven van de boerderijen vaak solitaire bomen geplant. De Binnendijk is ter plaatse met (fraaie) bomen is versterkt. In de woonbuurt zijn de sloten met de elzensingels ingepast in het openbaar groen. De uitbreiding van de vaart is met natuurlijke oevers en een vissteiger vormgegeven.

37

Ruimtelijke ontwikkelingen met kansen voor het groen. Bij de woningbouwontwikkelingen in Ryptsjerk, waarvoor nog geen definitieve keuzes zijn gemaakt, zou de inpassing van de aanwezige elzensingels en sloten helpen het landelijk karakter te behouden. Door de ligging langs landelijke wegen is het van belang de vormgeving eenvoudig te houden met vlakke bermen van gras of zo nodig klinkers. Met bomen en hagen kunnen accenten worden aangebracht. Door de noordelijke oever van de vaart openbaar toegankelijk te houden blijft het historische beeld van het veendorp behouden.

Sumar

Karakteristiek van het dorp. Sumar is ontstaan rond een es (akkerbouwgronden). Op de es werd de mest gebracht van de schapen, die op de heide rond het dorp liepen. De es van Sumar is ten oosten van het dorp aan de Iestwei nog herkenbaar aan de onregelmatige blokverkaveling en het hoogteverschil met de omgeving. Deze hoogte loopt door onder de Greate Buorren en de Knilles Wytseswei, maar de verkaveling is daar opstrekkend. De Achterwei is de weg naar Garyp. Ouder is de middeleeuwse Gravinnenloane, die vanaf de Koekoek bij Sumar langs Garyp naar het westen liep. De kerk en de korenmolen zijn karakteristieke herkenningspunten. Het dorp ligt dicht tegen het bedrijventerrein aan het Prinses Margrietkanaal. De ontwikkeling van het thermochemisch bedrijf daar is nauw met Sumar verweven. 38

Typering van het groen. De (groen)structuur wordt bepaald door de bomen en hagen langs de Knilles Wytseswei, Greate Buorren en Achterwei. Door de aanleg van de Koekoekswei om het dorp heen zijn deze wegen rustiger geworden en sfeervol met klinkers bestraat. De latere (woon)straten zijn in de opstrekkende verkaveling tussen de houtwallen en elzensingels ingepast. Er zijn meerdere speelplaatsen en – veldjes, wegen en paden naar het landschap.

Ruimtelijke ontwikkelingen met kansen voor het groen. De es, waarop het oudste gedeelte van het dorp ligt zou aan de noordkant van het dorp vanaf de Koekoekswei in beeld gebracht kunnen worden door op de onbebouwde percelen achter het dorp gewassen als rogge en boekweit te gaan telen, die bij de aanwezige stellingmolen gemalen kunnen worden. Een wens van het dorp is om een aantrekkelijk wandel/fietspad langs het dorpshuis naar de jachthaven aan het PM-kanaal te maken.

Suwâld

Karakteristiek van het dorp. Het dorp ligt op een smalle zandrug in het veenweidenlandschap, als boomrijk smûk (knus) eiland in een groene zee. Het bebouwingslint van boerderijen, andere bedrijven en woningen langs het Noarderein – Kerkbuurt – Súderein vormen de (groen)structuur. De woonstraten Ds Oosterhuisstraat, Ds Pelstraat en de Mostermûne zijn daaraan ondergeschikt. De jachthaven en de pont over het Prinses Margrietkanaal zijn belangrijk voor de recreatieve levendigheid in het dorp.

Typering van het groen. Langs het Noorderein zijn de zware eiken op de grasbermen beeldbepalend. De lindes aan de Kerkbuurt markeren het centrum van het dorp. Langs het Súderein staan bomen niet in de bermen, maar op de voorerven. Langs de woonstraatjes staan kleine bomen. Deze eenvoudige beplanting versterkt het dorpskarakter. 39

Ontwikkelingen met kansen voor het groen. Aan de Mostermûne worden nog een aantal woningen gebouwd met een groenstrook als begrenzing naar het open landschap. Deze groenstrook zal naast een goede, landschappelijke inpassing ook nog een kleine invulling kunnen krijgen voor de toekomstige bewoners. De groenstrook zou in overleg met de bewoners van het dorp, een ‘maatwerkinvulling’ kunnen krijgen.

Tytsjerk

Karakteristiek van het dorp. Tytsjerk is een ca. 3 km lang wegdorp op een zandrug in het veenweidenlandschap. Er zijn van noord naar zuid drie gedeelten te onderscheiden. Het Swarteweisein en Noarderein zijn vanouds verbonden aan Vijversburg, een monumentaal landgoed uit de 19e eeuw. De rijke stichter van dit park bouwde tevens een rij ouderenwoningen aan de overzijde van de weg en legde bossingels aan. In de 20e eeuw zijn woningen tussen de bossingels gebouwd. Aan de zuidkant van het park is een villabuurt 40

(Woelwijk) gekomen. Dit deel van Tytsjerk is gericht op het park en heeft weinig relatie (zicht of toegang) met het landschap. De Buorren is de oude dorpsstraat tussen de spoorlijn (met vroeger een halteplaats) en de kerk. Bij de brug over de Tytsjerksterfeart en de T-kruising met de Zomerweg is een verdichting van de bebouwing. Aan het eind van de vorige eeuw is aan weerskanten van de vaart ’t Herbergfintsje de Jister gebouwd. Aan de zuidzijde van de Zomerweg ligt een klein bedrijventerrein. Vanuit de woonstraten is zicht op het weidelandschap. Aan de zuidwestkant staat min of meer buiten het dorp de kerk. Het Súderein in het verlengde van de Buorren kenmerkt zich door verspreide lintbebouwing met zicht op het weidelandschap.

Typering van het groen. De dorpsstraat is verschillend beplant. In het noorden staan oude essen; in het midden staan nog wat iepen en eiken en langs het zuidelijk deel staan populieren. De woonstraten zijn met laanbomen, hagen en gazons ingericht. In het noordelijk gedeelte bepalen (oude) bomen duidelijk het beeld; in het midden is het open landschap beeldbepalend en het zuidelijk gedeelte lijkt al buiten het dorp te liggen.

Ontwikkelingen en kansen voor het groen. Vanuit het dorp is er een wens om een wandelpad langs de zomerweg van Tytsjerk naar Hurdegaryp te realiseren.

41

en Lytse Geast Lytse Geast Door de ligging op een zandbult is Lytse Geast een bomeneilandje in het open landschap. De bomen langs de weg naar Tytsjerk verbinden het eilandje ‘als een navelstreng’ met het dorp. Deze fraaie ruimtelijke situatie kan in stand gehouden worden. Wyns

Karakteristiek van het dorp. Het oude terpdorp Wyns is een sfeervol bomen- eilandje in het open kleilandschap, gelegen aan de bochtige Dokkumer Ee. Eens was Wyns een belangrijke plaats, omdat er recht gesproken werd over een groot deel van Tytsjerksteradiel. De beslotenheid van het dorp als contrast met het weidse landschap is belangrijk. De kerk op de terp, het Oerset over de Ee en Eetcafé de Winze zijn de beeldbepalende herkenningspunten.

Typering groen. Eenvoudige beplanting (hoge bomen, hagen, gras) versterkt het contrast met de omgeving.De ruimte met bomen en gras aan de Ee wordt gedeeld door kinderen (speeltuin), de kunstexpositie en de De Winze met een kleine parkeerplaats. Rond de kerk en waar mogelijk daaromheen staan bomen om het dorp als groene oase te handhaven. De recente “staart “ van woningen langs de Ee hoort niet bij het terpdorp, maar bij de verspreide 42

bebouwing langs de Ee. Daarom staan er lage bomen en vooral struiken om de impact op het open landschap te beperken.

Ruimtelijke plannen met kansen voor groen. De gemeente is erg terughoudend met het bebouwen van de open ruimtes langs de Dokkumer Ee, omdat de oevers en het water onzichtbaar en onbereikbaar worden voor de vele gebruikers van de fietsroute langs de Ee.

Burgum

Karakteristiek van het dorp. Burgum wordt omsloten door het Woudenlandschap met de kenmerkende eiken- en elzensingels en pingo(ruïne)s. Langs het Prinses Margrietkanaal ligt buiten het dorp open (veen)weidelandschap. Het Woudenlandschap met zijn kleinschalige ruimten en het open weidelandschap vormen een mooi contrast met elkaar. Het landschap is door paden en (rustige) wegen goed ontsloten vanuit het dorp. De eerste bewoners, monniken, vestigden een klooster op de hoogste gronden en legden met schapenmest akkers aan in de vorm van een es. Het klooster stond ten oosten van de Kloosterlaan. De es is langs de Nieuwstad en de Noordermeer nog herkenbaar. Burgum zelf is ontstaan rond de kruising van de noord - zuid lopende Lageweg naar de brug over de Kromme Ee (nu PM -kanaal) en de oost - west route Noordermeer- Nieuwstad Schoolstraat - Hillamaweg. Langs deze wegen staat de oudste bebouwing. De Schoolstraat en de Markt hebben zich ontwikkeld tot het Winkelhiem voor Burgum en omgeving. Erachter zijn de woonwijken gebouwd, waarbij opvalt dat de straten passen in het verkavelingpatroon 43

van het omringende landschap. De Kruiskerk, de Markt , het gemeentehuis en de brug zijn de voornaamste herkenningspunten. Het bedrijventerrein en de woonbuurt Winterswijk zijn op de lager gelegen oeverzone van het PM -kanaal gebouwd. De sloten zijn gedempt met – achteraf gebleken - nadelen voor de waterhuishouding en het openbaar groen.

Typering van het groen. Op veel plekken zijn eikensingels in de bebouwing opgenomen, maar liggen ze verscholen achter de huizen. Het Skoallelaontsje lag ooit langs de grens van de het klooster. Bij Glinstrastate is een deel van het park als openbaar groen behouden en is de rest nu nog herkenbaar als groene zone met daarin Liudgerschool, zwembad en sporthal en de beide basisscholen. In het Winkelhiem wordt de ruimte voor groen krap, maar de aangrenzende Markt heeft beeldbepalende paardenkastanjes en hagen. een ziekte in de kastanjes betekent wel dat vervanging nodig is. In Tuskendyken en Burgum- West zijn eikensingels zichtbaar in het openbaar groen en zijn sloten voorzien van flauw aflopende natuuroevers. Veel groen ligt langs de rand van het dorp en vormt een keten, waarin nog wel schakels ontbreken. Burgum staat bekend om zijn bomen. De bomenkwekerij van Bosma is opgeslokt door de bebouwing en naar Buitenpost verhuist. De bomen in bijna alle straten zijn nu een beeldbepalende factor. Er is veel gebouwd en daarbij is ook veel groen aangelegd. Om de onderhoudskosten te beperken zijn al hectares bodembedekkers en heesters omgevormd tot gazons. In de woonbuurten is voldoende aanbod van speelplaatsen en – veldjes.

Ruimtelijke ontwikkelingen met kansen voor het groen. De aanleg van de Centrale As heeft geleid tot veel ontwikkelingen in en om Burgum, zoals de vervanging van de brug over het PM-kanaal, de aanleg van het aquaduct voor de Centrale As, het project Waterfront langs het PM- kanaal, de toekomstige woonwijk de Warren, het herinrichten van de Huyssen van Kattendijkeweg en het masterplan Burgum- Centrum. De groene route rond Burgum zou op termijn moeten worden voltooid met een pad langs het PM-kanaal vanaf de jachthaven achter het bedrijventerrein om naar het pad om Winterswijk. Door de Centrale As werd het mogelijk om de drukke weg door Burgum her in te richten voor minder verkeer. Met een groene recreatieve wandel/fietsroute, als groene as midden door Burgum komt er een dwarsverbinding in het recreatieve Rondje Burgum bij. Een oude wens is het om ook de oostelijk gelegen noord - zuidroute Ymkerstrjitte – Molenweg – Kloosterlaan als fiets/wandelroute aantrekkelijker te maken. De centrumvisie Burgum die in september 2022 door de raad is vastgesteld, voorziet onder andere in vervanging van bebouwing en in nieuwbouw, waarbij het handhaven van het groene karakter (met bomen) een uitdaging vormt. Een koppeling tussen de centrumvisie en 44

het Waterfront via de Lage weg en Kûpersstrjitte kan een belangrijke meerwaarde zijn. De in de centrumvisie aangegeven ‘ontwikkelgebieden’ nabij voornoemde straten biedt kansen voor een verbeterde wegen- en groenstructuur naar een nieuw, verbeterde routing naar het centrum. De centrumvisie Burgum geeft aanleiding om naar de huidige groenstructuur op de Markt te kijken. Naast ruimtelijke aantrekkelijkheid, maar ook vanwege de toename van hittestress bij grote, verharde parkeergebieden, is er een kans de groenstructuur van een gebied als de Markt te verbeteren. Het vergroenen van de Markt zal een beterde beleving van het winkelcentrum van Burgum geven en daarnaast de onaangename toename van hittestress in de toekomst tegengaan. Voor dit beleidspunt zijn er sterke raakvlakken met het uitvoeringsprogramma van de centrumvisie Burgum. Een groene wens is om in de toekomst te kijken hoe de ‘verbeterde verkeersroute c.q. busroute’ ten oosten van het centrum zoveel mogelijk een groene, met laanbomen gemarkeerde route kan blijven. Daar waar mogelijk en waar deze structuur zwak is willen we dit versterken. Laat niet onverlet dat er op termijn ingrepen nodig kunnen zijn om de verkeersstructuur te wijzigen, welke op gespannen voet zullen staan met de huidige groenstructuur.

Inzet blijft om het groene karakter van de oostelijke verkeerstructuur, in combinatie met een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur, voor Burgum te behouden. Bomen blijven beeldbepalend voor het openbaar groen in Burgum, maar zullen minder vaak worden aangeplant. Op kleine groeiplaatsen blijken bomen kwetsbaarder voor boomziekten. Soms kunnen deze groeiplaatsen verruimd worden, maar vaker zal dat niet mogelijk zijn.

45

46

Bijlage 9: Speerpunten beleid groen in de dorpen Ruimtelijk groen 1. Het realiseren van robuust ruimtelijk groen door realisatie van zo groot mogelijk aaneengesloten vlakken. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Samenvoegen van functiegebieden van de openbare ruimte. De openbare ruimte kent verschillende functiegebieden. Bijvoorbeeld: wegen, voetpaden, parkeervakken, watergangen en openbaar groen. Bij de inrichting van nieuwe bestemmingsplannen en bedrijventerreinen en bij reconstructie van bestaande woonwijken (onder woonwijken verstaan wij een samenhangend geheel van straten) en straten streven wij ernaar om zoveel mogelijk groenvlakken samen te voegen. Daardoor ontstaat er robuust groen dat een goede bijdrage levert aan het groene beeld van de woonomgeving. Daarnaast streven wij ernaar om de groenvlakken zoveel mogelijk met elkaar te verbinden zodat er groene linten door de woonwijken en bedrijventerreinen ontstaan. Deze verbindingen kunnen door flora en fauna gebruikt worden om zich te verplaatsen. 2. Meer kleur en meer biodiversiteit in het ruimtelijk groen door het aanplanten van vaste planten, bollen en bloeiende heesters. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Bollen aanplanten in gazons bomenlanen. De bomen langs de hoofdroutes in de dorpen staan hoofdzakelijk in het gazon. Wij benutten hier de mogelijkheid om bollen aan te planten. De bloei geeft een kleurig voorjaarsaccent. Daarnaast maken bomenlanen onderdeel uit van de groene verbindingen (netwerk) in de dorpen. Door daar bloeiende bollen aan toe te voegen wordt de waarde voor de biodiversiteit verhoogd. Dit omdat de nectar en stuifmeel deze bloeiende bollen als voedselbron voor insecten kan dienen. Waaronder de natuurlijke vijanden van plaagsoorten.

Vakken met bloeiende heesters realiseren in de woonwijken. Op logische zichtlocaties in de woonwijken worden vakken met bloeiende heesters gerealiseerd. Hiermee wordt kleur en fleur aangebracht in de woonomgeving. Daardoor wordt de openbare ruimte aangenamer om in te verblijven. Daarnaast zorgen deze bloeiende heesters ook voor beschutting en voedsel voor vogels en insecten. Dit verhoogt de biodiversiteit in de woonwijken. Een belangrijke kanttekening hierbij is dat de heestervakken minimaal op basisniveau moeten worden onderhouden om het gewenste effect te bereiken. Als dit onderhoudsniveau lager is heeft het juist een negatief effect.

Vaste plantenborders realiseren in winkelcentra en op ontmoetingsplekken. Vaste plantenborders vragen een grote investering in aanleg en onderhoud. Maar ze hebben ook een grote én een positieve impact op de beeldkwaliteit en de sfeer van de locatie. 47

Daarom gaan wij in de winkelcentra en op ontmoetingsplekken in de dorpen vaste plantenborders aanleggen. Waar dit passend is combineren wij deze vaste plantenborders met insectenhotels en stapelmuurtjes (bijvoorbeeld: vaste plantenborders langs Ureterpvallaat in Drachten). De huisvesting die dit biedt voor insecten geeft een biodiverse plus op de vaste plantenborders. Een belangrijke kanttekening hierbij is dat de vaste plantenborders minimaal op basisniveau moeten worden onderhouden om het gewenste effect te bereiken. Als dit onderhoudsniveau lager is heeft het juist een negatief effect.

Vaste plantenborder Ureterpervallaat Drachten. Recreatief groen 1. Vergroten van de gebruikswaarde van het openbaar groen door het uitbreiden van het areaal aan recreatief groen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Aanleggen van recreatief groen in bestemmingsplannen. In de nieuwe bestemmingsplannen leggen wij veel recreatief groen aan. Dit groen is voldoende groot om gebruikt te worden voor voetballen, spelen, wandelen, fietsen of zonnen. Het gaat hierbij vooral om grasvelden, hagen en bosplantsoen. 2. Streven naar meerwaarde van het recreatief groen door het op te nemen in groenstructuren. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

48

Het verbinden van recreatief groen aan de groenstructuur. Bij de inrichting van bestaand en nieuw groen zullen wij ernaar streven om het recreatieve groen in te passen in de groenstructuur in de dorpen. Hierdoor wordt de groenstructuur verrijkt met recreatieve routes. 3. Vergroten van de gebruikswaarde en de herkenbaarheid van het recreatief groen door het ontwikkelen van speelaanleidingen (trapveldjes en heuvels). Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Realiseren van speelaanleidingen. In het recreatief groen zullen wij speelaanleidingen ontwikkelen in de vorm van trapveldjes en heuvels. Deze basiselementen bieden de mogelijkheid om aangevuld te worden met elementen zoals stapstenen, boomstammen en kabelbanen. Speelaanleidingen zijn gecreëerde situaties die kinderen uitnodigen om te spelen met gebruik van hun eigen vindingrijkheid. Ons streven is om de speelaanleidingen niet in de buurt van drukke (auto) verkeersroutes te situeren. Daar waar dit niet mogelijk is zal langs de weg een haag geplant worden. Trapveldjes zullen wij langs de wegen en paden begrenzen met een haag. Hiermee beogen wij te voorkomen dat kinderen zonder uitkijken de weg over steken. 4. Vergroten van de beleving van het recreatief groen door de mogelijkheid te bieden voor het toepassen van eetbaar groen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Eetbaar groen integreren in het openbaar groen. Bij de aanleg van openbaar groen zullen wij op locaties waar dit passend is eetbaar groen aanplanten. Dit als integraal onderdeel van het openbaar groen. Bijvoorbeeld bessenstruiken in de rand van het bosplantsoen, hazelaars in het bosplantsoen en fruitbomen in een grasveld. Ecologisch groen 1. Natuur dicht bij de bewoners te brengen door ecologisch groen op te nemen in de groenstructuren. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Realiseren van ecologisch groen langs de dorpsrand en in de buurt van watergangen en vijvers. Het groen op de overgang van het dorp naar het landschap en het groen in de buurt van watergangen en vijvers zullen wij bij voorkeur inrichten als ecologisch groen. Dit omdat het groen hier de meeste potentie heeft om zich te ontwikkelen naar aantrekkelijk ecologisch groen met verblijfplaatsen voor fauna.

49

Het verbinden van ecologisch groen aan de groenstructuur. Bij de inrichting van bestaand en nieuw groen zullen wij ernaar streven om het ecologisch groen in te passen in de groenstructuur van de dorpen. Hierdoor wordt het ecologisch groen beter met elkaar verbonden. In deze groenstructuur kunnen planten en dieren zicht verplaatsen. Bij bestaand groen zullen locaties in de groenstructuur de voorkeur hebben boven locaties die geen relatie met een groenstructuur hebben.

Realisatie van natuurlijk/bloemrijk gras in de dorpen. Onze keuze om de biodiversiteit in onze gemeente te vergroten wordt beter zichtbaar in de dorpen. Zo streven wij ernaar dat 1/3 van onze gazons extensief beheerd wordt. Dit door het 2 keer per jaar te maaien, het maaien gefaseerd uit te voeren en door hier en daar gras een winter te laten overstaan. Hiermee wordt vooral voedsel en schuilgelegenheid aan insecten geboden. Waar het natuurlijke proces om te komen tot bloemrijk gras te lang duurt gaan wij een wilde bloemenmengsel inzaaien. Daarnaast blijven wij grasvelden die daarvoor vanwege de ligging en de oppervlakte geschikt zijn begrazen. Dit resulteert in structuurrijk gras waar verschillende insecten en amfibieën in kunnen schuilen. Daarnaast verhoogt het de recreatieve waarde van het openbaar groen omdat veel bewoners het leuk vinden langs de schaapskudde te wandelen. 2. Creëren van schuil- en nestgelegenheid voor vogels en groeiplaatsen voor paddenstoelen door het creëren van plekken met dood hout Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Realiseren van takkenrillen in bosschages. Bij onderhoudswerkzaamheden in bosschages komen takken vrij. Een deel hiervan zullen wij gebruiken voor het realiseren van takkenrillen. Dat zijn muurtjes van opgestapelde takken. Deze bieden schuil- en nestgelegenheid voor vogels en groeiplaatsen voor paddenstoelen. Doordat de takken ter plekke verteren dragen takkenrillen bij aan de natuurlijke kringloop van het hout. Bij het creëren van takkenrillen zullen wij maatregelen toepassen om het verslepen van deze takken tegen te gaan.

Realiseren van ecokunstwerken. Ecokunstwerken zijn kunstwerken die gemaakt zijn van stammen, takken al of niet in combinatie met oude tegels en klinkers (zie voorbeelden gemeente Leeuwarden). Deze bieden schuil- en nestgelegenheid voor insecten en vogels. Daarnaast verfraaien deze artistieke elementen de openbare ruimte. Waar de gelegenheid zich voordoet zullen wij een aantal van deze kunstwerken realiseren. Daarnaast geven wij de bewoners ook de gelegenheid om met voorstellen voor ecokunstwerken te komen. Met betrekking tot de Omgevingswet/Bestemmingsplan zullen wij een positieve grondhouding hebben bij het realiseren van deze ecokunstwerken.

50

Ecokunstwerk Drachtsterplein Leeuwarden

Ecokunstwerk Drachtsterweg Leeuwarden

51

Ecokunstwerk Leechlân Warten 3. Vergroten van het gebiedseigen karakter van het openbaar groen door het opnemen van elzensingels en houtwallen en deze ecologisch te beheren. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Inpassen elzensingels en houtwallen in bestemmingsplannen. Wij zullen elzensingels en houtwallen, op locaties waar een nieuw bestemmingsplan gerealiseerd wordt, zoveel mogelijk inpassen in het ontwerp. Dit als onderdeel van het recreatief of ecologisch groen of als boomstructuur. Tegelijk bij deze inpassing zullen wij een onderhoudsstrook met een breedte van minimaal 10 m meenemen. Dit om snoei- en dunningswerkzaamheden te kunnen uitvoeren. Deze onderhoudsstrook kan ook dienst doen als onderdeel van een fiets- of wandelroute. 4. Vergroten van de gebruikswaarde van het ecologisch groen en het recreatief groen door het aan te wenden voor waterberging en -infiltratie. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

In stand houden en aanleggen van vijvers en watergangen in het openbaar groen. Water kan gebruikt worden om het openbaar groen een extra dimensie te geven. Daarom zullen wij watergangen en vijvers aan de voorzijde van de woningen situeren. De oevers hiervan zijn bij uitstek geschikt als ecologisch groen. Daarnaast kan (overtollig) regenwater van de weg worden afgevoerd naar deze vijvers en watergangen.

52

Maken van wadi’s en verlaagde gazons. Tijdens hevige stortbuien komt het steeds vaker voor dat er water op straat blijft staan. Daar waar het mogelijk is en wateropvang geen schade berokkend aan bomen en kabels en leidingen zullen wij overtollig regenwater opvangen in het openbaar groen en daar laten infiltreren. Hiervoor kunnen wadi’s of verlaagde gazons aangelegd worden. De wadi’s worden ingericht met bloemrijk/natuurlijk gras. De verlaagde gazons zullen periodiek ook een natuurlijker beeld hebben. Dit als ze te nat zijn om te maaien.

53

Bijlage 10: Speerpunten beleid groen in het buitengebied Elzensingels en houtwallen 1. Waarborgen van onze landschapskarakteristieken door het in standhouden van het areaal elzensingels en houtwallen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Terughoudendheid met rooien elzensingels en houtwallen. Daar waar het niet nodig is om elzensingels of houtwallen te kappen zullen wij dit ook niet doen.

Compenseren van gekapte elzensingels en houtwallen. Als het toch nodig is om elzensingels of houtwallen te rooien, zullen wij het gerooide areaal conform de Wet Natuurbescherming compenseren. De compensatie vindt bij voorkeur plaats in de nabijheid van de locatie waar gerooid is.

Doorgaan met periodieke velling. Voor het onderhoud van de elzensingels houden wij een kapcyclus aan van 30-40 jaar. Voor houtwallen houden wij een kapcyclus van 80 jaar aan. Enerzijds brengt dit variatie in het landschap. Anderzijds bevinden deze landschapselementen zich vooral langs wegen, waar enig volume van deze beplanting wenselijk is. Bosjes en boomsingels 1. Behoud van de diversiteit in leefmilieus door het in standhouden van het areaal bosjes en boomsingels en deze waar nodig vitaler te maken. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Terughoudendheid met rooien bosjes en boomsingels. Daar waar het niet nodig is om bosjes of boomsingels te kappen zullen wij dit ook niet doen.

Compenseren van gekapte bosjes en boomsingels. Als het toch nodig is om bosjes of boomsingels te rooien, zullen wij het gerooide areaal conform de Wet Natuurbescherming compenseren. De compensatie vindt bij voorkeur plaats in de nabijheid van de locatie waar gerooid is.

Vitaler maken van bestaande bosjes en boomsingels. Wij gaan de bosjes en boomsingels die in beheer en eigendom zijn van ons inventarisaren. Hierbij krijgen wij in beeld welke bosjes en boomsingels ons eigendom zijn en welke eigendom zijn van terreinbeherende organisaties en stichtingen (It Fryske Gea, Staatsbosbeheer, Stichting Op Toutenburg, Wiersma Reitsmastichting). Daarnaast krijgen wij in beeld uit welke boomsoorten het bos bestaat en wat de vitaliteit hiervan is. Op basis daarvan bepalen wij de wenselijkheid tot vitaliseren.

54

Bij vitaliseren van bosjes en boomsingels kan gedacht worden aan de volgende maatregelen: -

Opnieuw beplanten van bosjes en boomsingels die verloren zijn gegaan als gevolg van de essentaksterfte.

-

Een bosrand bestaande uit meerdere soorten struiken aanleggen bij bosjes en boomsingels die uit één of enkele soorten bestaan.

-

In bosjes en boomsingels die hoofdzakelijk bestaan uit eik en berk (soorten die gedijen op een zure bodem) rijke strooiselsoorten zoals linde, esdoorn, kers, haagbeuk aanplanten. Dit vraagt wel om een goede afweging tussen het behoud van een bostype Berken-Eikenbos (herkenbaarheid, gaafheid), de herkenbaarheid van de beheersvorm (herkenbaarheid bv hakhoutcultuur) en het verrijken hiervan.

2. Vergroten van ons areaal bos door meer bos en boomsingels aan te leggen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Meer bosjes en boomsingels aanleggen. Bossen zijn van groot belang voor de biodiversiteit. Daarnaast leggen ze veel CO2 vast. Het vergroten van het areaal bos is daarom een landelijke ambitie. Provincie Friesland heeft dit vertaald in de Friese Bossenstrategie. Wij leveren hier ook onze bijdrage aan. Dit door bosjes en boomsingels aan te planten op onrendabele grondposities die vrijkomen uit de pacht en die geen bestemming hebben voor bijvoorbeeld woningbouw, bedrijventerrein, energievoorziening of (vaar)wegen. Deze locaties hebben nu nog de bestemming Agrarisch-Cultuurgrond. Voor het realiseren van bos moet deze bestemming gewijzigd worden naar de bestemming Bos. Bij een aanvraag Omgevingswet voor het wijzigen van deze bestemming zullen wij een positieve grondhouding hebben. Hagen 1. Waarborgen van onze landschapskarakteristieken door het in standhouden van de hagen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Terughoudendheid in het rooien van hagen. Daar waar het niet nodig is om hagen te rooien zullen wij dit niet doen.

Compenseren van gerooide hagen. Als het toch nodig is om hagen te rooien zullen wij dit 1 op 1 compenseren. De compensatie vindt bij voorkeur plaats in de nabijheid van de locatie waar gerooid is. Bermen 1. Vergroten van ons areaal bloemrijke bermen en verminderen van ons areaal storingskruiden (distel, ridderzuring en brandnetel) door onze bermen te maaien en het maaisel af te voeren. 55

Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Opstellen van een bermbeheerplan. Om het vergroten van ons areaal bloemrijke bermen en het verminderen van ons areaal storingskruiden te verminderen doelmatig uit te voeren stellen wij een bermbeheerplan op. Hierbij wordt duidelijk welke bermen geschikt zijn voor ecologisch bermbeheer volgens de principes van kleurkeur (zie afbeelding) en bij welke bermen maaien en afvoeren geen bloemrijke berm of minder storingskruiden opleveren. Dit zijn de niet potentiële bermen. Vervolgens gaan wij op deze bermen ecologisch bermbeheer toepassen (zoals gefaseerd maaien, hooilandbeheer of sinusmaaien). Bij niet potentiële bermen kunnen wij besluiten om te blijven klepelen.

Principes Kleurkeur Meer maaien en afvoeren, minder klepelen of stoppen met klepelen. Naast het behoud van ons areaal (potentieel) bloemrijke bermen willen wij dit areaal vergroten. Dit door meer bermen al of niet gefaseerd te maaien en het maaisel af tevoren en het klepelen van bermen drastisch te verminderen of zelfs helemaal te beëindigen. 2. Behoud van de biodiversiteit door het in standhouden van de bloemrijke bermen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Voortzetten huidige verschralingsbeheer. Wij gaan door met het maaien en afvoeren van het areaal potentieel bloemrijke bermen. Deze beheersmethode verschraalt de bermen waardoor meer plantensoorten de mogelijkheid krijgen om te groeien en de biomassa afneemt. In een omgeving met overwegend voedselrijke graslanden leveren de schrale bermen een positieve bijdrage aan de

56

mate van biodiversiteit doordat hier plantensoorten groeien die in voedselrijke omstandigheden niet voorkomen. 3. Het beheersen van invasieve exoten (Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw) door te voorkomen dat er nieuwe locaties bijkomen en bestaande haarden te beheersen. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Voorkomen dat er nieuwe locaties bijkomen. Wij gaan actief zoeken naar locaties met Japanse duizendknoop, reuzenberenklauw en reuzenbalsemien. Daarbij maken wij ook gebruik van meldingen van onze inwoners. Op deze locaties gaan bij de Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw uitgraven en afvoeren. Reuzenbalsemien maaien wij voor de bloei af (dit is een éénjarige plant). Deze locaties blijven wij 2 jaar monitoren op nieuwe exemplaren. Andere planten van de Unielijst zullen wij in de eerste instantie verwijderen. Als dit niet mogelijk is gaan wij over tot beheersing van deze planten.

Beheersen van bestaande haarden. Bestaande haarden van Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw. Zijn dermate groot dat het verwijderen nagenoeg onmogelijk is of zeer duur is. Daarom kiezen wij voor het beheersen van deze haarden. Bij Japanse duizendknoop wordt dit gedaan door ze meerdere keren per jaar te behandelen met heet water of elektriciteit. Bij de reuzenberenklauw richten wij ons op het afmaaien van de bloemschermen voordat zij in het zaad schieten. Sloten 1. Waarborgen functioneren van de sloten door ze te laten voldoen aan de eisen van het waterschap. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Hekkelen en uitdiepen. De watergangen laten wij jaarlijks hekkelen. Hiermee worden de waterplanten verwijderd. Het uitdiepen van de watergang voeren wij uit op aanwijzing van het Wetterskip Fryslân. 2. De biodiversiteit van de sloten verhogen zodat de beter kunnen dienen als ecologische verbinding. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Inventariseren sloten die geschikt zijn voor ecologisch slootschonen zodat dit onderhoud op 50% van deze sloten toegepast kan worden. Wij inventariseren de sloten die geschikt zijn voor ecologisch slootschoten. Dit zijn sloten met een waterlijn breder dan 2,50m. Dit omdat Wetterskip Fryslan voorschrijft dat bij de schouw 2,50 m op de waterlijn vrij moet zijn van begroeiing. Op basis van de resultaten van deze inventarisatie maken wij een selectie van sloten die wij op een ecologische wijze gaan schonen. De eigenaar van het aanliggende perceel informeren wij hierover.

57

De ecologische waarde van de slootoevers verhogen door pleksgewijs delen van de droge oever 1 keer in de 2 jaar te maaien (een jaar te laten overstaan). De meeste sloten die wij beheren zijn schouwsloten die te smal zijn voor ecologisch slootschonen. Wetterskip Fryslân schrijft immers voor dat bij de schouw 2,50 m op de waterlijn vrij moet zijn van begroeiing. Daarom benutten wij de mogelijkheden van de droge oever. Pleksgewijs laten wij een gedeelte van de droge oever een winter overstaan. De hoge vegetatie biedt schuil- en nestmogelijkheden voor insecten en vogels. De plekken waar een gedeelte van de droge oever overstaat zullen jaarlijks wisselen. 3. Het beheersen van invasieve exoten (Europese Unielijst) door te voorkomen dat er nieuwe locaties bijkomen en bestaande haarden te beheersen.

Voorkomen dat er nieuwe locaties bijkomen. Afgezien van het algemeen voorkomen van de smalle waterpest. Zijn er geen locaties bekend met andere invasieve exoten in onze sloten en waterpartijen. Bij het uitvoeren van de onderhoudswerkzaamheden letten wij op de aanwezigheid van nieuwe locaties met nieuwe soorten invasieve exoten (Zie bijlage 13). Als wij deze aantreffen zullen de maatregelen gericht zijn op het verwijderen.

Beheersen van bestaande haarden. Smalle waterpest is in 1941 voor het eerst in Nederland aangetroffen. Inmiddels is het een zeer algemene soort in de Nederlandse wateren. Doordat het een zeer snelle groeier is die andere soorten verdringt, een negatief effect heeft op de waterkwaliteit en de doorstroming van de watergangen kan belemmeren is hij op de Unielijst geplaatst. Wij beheersen deze soort door het jaarlijks te verwijderen bij het schonen van de sloten en waterpartijen. Graspaden 1. Waarborgen van goed functionerende graspaden door te zorgen voor een goede begaanbaarheid voor de paardensport en wandelaars. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Maaien en begaanbaar houden. De paden zullen wij regelmatig maaien. Daarnaast zal bij de ruitermenpaden, al of niet in de vorm van zelfbeheer, door de paardensportverenigingen de sporen en de gaten worden gedicht.

58

Bijlage 11: Speerpunten beleid park De Klinze 1. Het versterken van de positie van het park in zijn omgeving door een balans te vinden tussen de belevingswaarden en het park beter te verbinden met het netwerk van wandel- en fietspaden. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Uitwerking van het park als erfgoedbiotoop in kader van pilotproject parklandschappen. Het betreft een pilot van het Fries Erfgoed Collectief in samenwerking met Stichting Cultuur en Landschap Trynwâlden. Naast het positioneren van de parken (de parken in de Trynwâlden) in de recreatieve sector, wordt dit park ook uitgewerkt als erfgoedbiotoop. Hierbij wordt het natuurlijke ecosysteem van het park en de samenhang daarvan in het landschap (groen en water) vertaald in een erfgoedbiotoop. Op basis hiervan kan de ruimtelijke structuur geborgd worden. Daarnaast vormt het de basis voor de ruimtelijke agenda en een toekomstbestendige uitvoeringsstrategie die aansluit bij de omgevingskwaliteit, de kenmerken en de identiteit van de Trynwâlden. Het gaat daarbij om het benoemen van erfgoedbiotopen als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland en de Natura2000 gebieden.

Analyseren knelpunten recreatief gebruik en privacy eigenaar pand. Het park wordt op verschillende manieren recreatief gebruikt. Ook op manieren die schade kunnen toebrengen aan het park. Om dit te voorkomen willen wij een analyse uitvoeren waar bepaald recreatief gebruik (bijvoorbeeld: mountainbiken en paardensport) schadelijk is voor de monumentale waarden in het park. Vervolgens willen wij bezoekers erop attenderen welk recreatief gebruik waar is toegestaan. Verder moet er een balans gevonden worden tussen de publieke functie van het park en de privacy van de eigenaar van het pand. Het bovenstaande willen wij uitvoeren door middel van afstemming tussen de gemeente, de eigenaar van het pand en Stichting Cultuur en Landschap Trynwâlden.

Uitbreiding van het park aan de oostzijde van de ijsvijver en padenstructuur verbinden met Hjelburd. Wij hebben de wens om het park uit te breiden aan de oostzijde van de ijsvijver (vijver noordoostzijde pand De Klinze). Zie ook speerpunt 4. Dit biedt de mogelijkheid om de padenstructuur van het park te verbinden met het Hjelburd. Hierdoor kan er een wandelroute over het park gerealiseerd worden. 2. Het beter waarborgen van het beheer door het maken van een beheersplan. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Het maken van een beheerplan voor het park. Om het park gestructureerd en doelgericht te kunnen blijven onderhouden is het maken van een beheerplan wenselijk. Daarin wordt geanalyseerd wat de essentie van het ontwerp van 59

het park is. Op basis van de resultaten kunnen prioriteiten worden gesteld in het onderhoud en de besteding van de middelen daaraan. Daarnaast kunnen wij op zoek naar meer subsidies en regelingen om bij te dragen aan de onderhoudskosten. Het streven is om het onderhoud van het park op een zo’n hoog mogelijk niveau te krijgen. 3. Het versterken van de stinzenflora door het inventariseren van de aanwezige stinzenflora en het aanplanten van nieuwe stinzenflora. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Inventariseren van de aanwezige stinzenflora. In het park staat al een aanzienlijke hoeveelheid stinzenflora. Toch is er in de loop van de jaren een deel van verdwenen. Dit willen wij aanvullen. Om dat op de lege plekken te doen en om te kunnen overwegen om het aantal soorten stinzenplanten te vergroten is het nodig om eerst te inventariseren wat er al staat.

Aanplanten van nieuwe stinzenflora. Op basis van de resultaten van de inventarisatie gaan wij nieuwe stinzenflora aanplanten. 4. Het vergroten van het park door het pad bij de ijsvijver door te trekken en het park daar uit te breiden. Op de volgende wijze geven wij invulling aan dit speerpunt.

Uitbreiding van het park aan de oostzijde van de ijsvijver en het pad hieromheen doortrekken. Wij hebben de wens om het park uit te breiden aan de oostzijde van de ijsvijver (vijver noordoostzijde pand De Klinze). Zie ook speerpunt 1. Hierbij willen wij de oppervlakte van het park vergroten in combinatie met grondruil met de eigenaar van het pand. Deze ruil dient om eigendomssituaties rondom de panden logischer en in het veld herkenbaarder te maken. Deze is nu versnipperd. Daarnaast is door de oppervlakte van de uitbreiding de inzet van een tuin- en landschapsarchitect verdedigbaar. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de wens van het dorpsbelang van Aldtsjerk. Bij deze uitbreiding zal het pad rond de ijsvijver worden doorgetrokken. Tegelijkertijd zal het pad aan de oostzijde van de tuinmanswoning worden opgeheven. Dit om de eigenaar van het pand meer privacy te geven.

60

Bijlage 12: Kaders verkoop openbaar groen Op zijn tijd krijgen wij verzoeken van bewoners om openbaar groen aan hen te verkopen. Om deze verzoeken goed af te wegen stellen wij hiervoor kaders. Het openbaar groen heeft de functie om de woonomgeving leefbaar te houden. Dit door ruimte te creëren tussen de particuliere percelen en plek te bieden voor functies van gemeenschappelijk belang. Specifiek voor openbaar groen zijn deze functies: aankleding, ruimte voor recreatief gebruik, ruimte voor onderhoudswerkzaamheden, waterberging en – infiltratie en ruimte voor natuurlijke begroeiing om de biodiversiteit op peil te houden. Om de ruimte tussen de particuliere percelen en om de bovengenoemde functies te behouden zijn wij zeer terughoudend in de verkoop van het openbaar groen. In nieuwe plannen worden bij het ontwerp van het plan bewust afwegingen gemaakt over de inrichting van het openbaargroen en de vormgeving van bouwkavels. Daarom ontstaat er in principe geen te verkopen openbaar groen maar word doelbewust openbaar groen gecreëerd. Wij verkopen alleen openbaar groen als het betreffende groen niet van openbaar belang is en wij het omliggende groen nog kunnen onderhouden. Zo is onder andere in de volgende gevallen is verkoop van openbaar groen niet mogelijk: -

Als dit een nadelige invloed heeft op de ruimte tussen de particuliere percelen.

-

Als dit een nadelige invloed heeft op de hierboven genoemde functies van het openbaar groen.

-

Als daardoor rafelige perceelsgrenzen of versnippering ontstaat (straatbeeld).

-

Als het groen tussen speelterreinen en tuinen ligt (voorkomen overlast).

-

Als het groen langs openbare paden tussen tuinen ligt (steegvorming voorkomen en behouden stedenbouwkundige kwaliteit).

-

Als het groen grenst aan groen met een ecologische functie (bufferwerking).

-

Als er bomen in staan.

-

Als het groen bijdraagt aan de verkeersveiligheid (garanderen van overzicht).

-

Als het groen grenst aan huurwoningen en verhuurder wil niet wil kopen.

-

Als er lantaarnpalen in staan (wij willen geen lantaarnpalen in tuinen toestaan).

-

Als er een riool of kolkaansluitingen in ligt (wij willen geen riolen en kolkaansluitingen in tuinen toestaan).

-

Als er kabels en leidingen in het betreffende groen liggen kunnen wij alsnog besluiten om niet tot verkoop over te gaan. Als wij al bereid zijn om tot verkoop over te gaan kan dat alleen met vestiging van zakelijk recht voor de eigenaar van de kabels en leidingen.

-

Het behoud van beschikbaarheid van ruimte voor nutsvoorzieningen. (bijvoorbeeld het verzwaren van het elektriciteitsnetwerk en de bijbehorende trafo’s).

De bovengenoemde lijst is niet uitputtend. Er kunnen ook andere redenen zijn waarom het betreffende openbaar groen van openbaar belang is.

61

Bij de beoordeling van een verzoek om openbaar groen te kopen, wordt ook gekeken naar ander beleid zoals de Nota Grondbeleid. De gemeente kan op basis van ander beleid een verzoek ook afwijzen om een reden die niet is genoemd in het Groenbeleidsplan.

62

Bijlage 13: Overzicht Unielijstsoorten in onze gemeente 2024 Overzicht Unielijstsoorten in onze gemeente (2024) (OG=openbaar groen) Afgaanse duizendknoop

Niet voorkomend, wel mogelijk

Boomwurger

Niet voorkomend, wel mogelijk

Hemelboom

Niet voorkomend, niet aanplanten

Reuzenbalsemien

Voorkomend

Reuzenberenklauw

Voorkomend

Grote vlotvaren

Niet voorkomend, wel mogelijk Mogelijk voorkomend, niet aangetroffen in

Grote waternavel

O.G. (openbaar groen)

Kleine watertheunisbloem

Niet voorkomend, wel mogelijk

Moeraslantaarn

Niet voorkomend, wel mogelijk

Ongelijkbladig vederkruid

Voorkomend, niet aangetroffen in O.G.

Parelvederkruid

Niet voorkomend, wel mogelijk

Smalle waterpest

Algemeen voorkomend

Verspreidbladige waterpest

Niet voorkomend, wel mogelijk

Waterteunisbloem

Niet voorkomend, wel mogelijk

Waterwaaier

Voorkomend, niet aangetroffen in O.G.

63

Bijlage 14: Resultaten enquête Denk Mee: Wat vind jij van het openbaar groen. Deelnemers Aantal deelnemers: 116 inwoners. Woonplaats

Aantal van Woonplaats 7 3 32 2 6 17 17 1 3 7 11 1 5 2 2

Aldtsjerk Burgum Eastermar Garyp Gytsjerk Hurdegaryp Jistrum Mûnein Noardburgum Oentsjerk Ryptsjerk Sumar Suwâld Tytsjerk

Geboortejaar deelnemers

Samenvatting resultaten enquête De inwoners gebruiken het openbaar groen veel. De meesten dagelijks. Dit om te bewegen (wandelen, hardlopen of fietsen), de kinderen er te laten spelen, de hond uit te laten en om het groen en de natuur te beleven. Men vindt het vooral belangrijk dat de kinderen in het openbaar groen kunnen spelen. De meeste inwoners vinden dat er voldoende openbaar groen in hun omgeving is.

64

Wel zouden de inwoners meer bloemen en kleurrijke beplanting in het openbaar groen willen hebben. Ze zien nu nog te weinig variatie in het openbaar groen en te weinig bloeiende planten. Ook zouden de inwoners meer wandel- en fietsroutes in het openbaar groen willen hebben. Dit verruimt de mogelijkheden om te bewegen. Tot slot wil een deel van de inwoners meer natuurlijk groen en meer bos. Over het onderhoud van het openbaar groen zijn de meeste inwoners ontevreden. Met name over het maaien van de grasvelden, het schoffelen van de heestervakken en het snoeien van de heestervakken en bomen. Hoewel dit het onderhoud van verharding betreft, zijn veel inwoners ook ontevreden over de hoeveelheid onkruid dat erop groeit. Tot slot vragen de inwoners aandacht voor het drooghouden van de speelterreinen en het beheersen van de Jacobskruiskruid. Er is weinig animo bij de inwoners om mee te helpen met het onderhoud van het openbaar groen. Sommige inwoners onderhouden al het openbaar groen dat tegen hun perceel aanligt. Een ander deel vindt dat het onderhoud van het openbaar groen een taak van de gemeente is. Een deel van de inwoners wil wel meehelpen met kortdurende initiatieven zoals bloembollen planten of wilde bloemenmengsel zaaien. Enquête Hieronder is de uitslag van de enquête weergegeven. Aanvullende reacties met dezelfde inhoud zijn samengevoegd.

In dat geval wordt dat ook aangegeven.

65

Andere reacties op ‘Hoe maak jij gebruik van het openbaar groen?’. •

Dat het er gewoon is!

•

Een groene omgeving draagt bij aan gezondheid in het algemeen.

•

Geniet van de variatie indien aanwezig.

•

Genieten van de kruiden en de bloemen, de insecten, vogels, vlinders en bijen die het groen nodig hebben als biotoop. Vooral in de bermen is nog veel te winnen door verschraling.

•

Help mee mijn eigen groenstrook schoon te houden en te onderhouden.

•

Kijkgroen.

•

Om ernaar te kijken: dit geeft rust en dus ontspanning.

•

Paardrijden (samengevoegd).

•

Saamhorigheid in de straat en voorheen ook genieten van het groen voor ons huis.

•

Tennis en kids kamperen er.

•

Wandelen.

•

Te kijken naar flora en fauna.

•

Voor mijn welbevinden.

66

67

68

Andere reacties op ‘Waar ben jij tevreden over?’. •

Ben niet tevreden (samengevoegd)

•

Fiets- en wandelpaden.

•

Geen van bovenstaande, te strak, te veel gemaaid, te weinig biodiversiteit.

•

Niet tevreden. Sinds de policy van de gemeente om het opnieuw aan te leggen zoals het nu is, is het netjes gezegd er enorm op achteruit gegaan.

•

Op sommige wegen en lanen mooie bomen en natuurlijke bloemen.

•

Speeltuinen zijn niet bespeelbaar door het hoge gras , er mag sowieso wel vaker gemaaid worden.

69

Andere reacties op ‘Wat is voor verbetering vatbaar?’. •

Aantal bomen. Er worden bomen gekapt, maar niet terug geplant.

•

Bestrijding/verspreiding giftige planten. Minder bebouwing, meer groen.

•

Bomen worden niet gesnoeid of bijgehouden. Takken groeien wel tot 7 meter over de erfgrens van woningeigenaren. Er groeien bijna struiken aan de stammen, zoveel takken groeien er wat niet bijgehouden wordt. Het maaien van het gras lijkt nergens naar. De frequentie is te weinig, gras daarvoor te lang om te maaien. Hele gedeeltes worden niet eens gedaan.

•

De openbare parkeerplaatsen met grastegels ipv klinkers. Maaien rondom de weg of wegmarkeringen, niet teveel in de bermen maaien. Geen hoogstambomen dicht bij trottoir planten, het trottoir gaat door de boomwortels helemaal kapot en is daardoor onveilig.

•

De rotondes kunnen nog mooiere, kleurrijkere visiteplaatjes worden voor Burgum.

•

Door eerst vaker te maaien en afvoeren maaisel treedt verschraling op. Daarna kan je minder maaien en bloemen laten staan zolang het kan.

•

Het grasveld voor de deur is nu ingezet als een soort afwatering. Het is er veels te nat dat de kinderen er niet meer in kunnen spelen. 70

•

Het onnodig verspreiden van Sint Jacobs Kruiskruid in bermmengsels. Er zijn veel dier vriendelijkere opties die de biodiversiteit ten goede komen.

•

Laat het grasveld tussen de woningen gewoon gras en maai het zoals het hoort. Verder zou een picknicktafel of bankje super zijn. Kun je de spelende kinderen in de gaten houden en praatje houden met de buren wat de verbinding positief beïnvloed.

•

Meer afvalbakken.

•

Meer natuurlijk groen, meer (wandel)bos, voedselbos, pluktuin.

•

Minder maaien zodat er meer bloemrijk grasveld ontstaat.

•

Moet veel beter onderhouden worden voetpad is hier haast bospad je breekt je benen er nog over.

•

Nu gras te weinig keren gemaaid! Tevens veel te veel onkruid waar niets mee gedaan wordt door de Gemeente.

•

Ook het onderhoud van voetpaden. Wij lopen met rollator en hond en rondje om de scholen Arke en Partour. Er zijn op plekken maar 3 of 4 tegels om gezellig achter elkaar te lopen!!

•

Rommelige vlinderstroken opheffen.

•

Snoeien en rondom bomen netjes houden.

•

Snoeien van bomen.

•

Snoeien van de bomen en struiken.

•

Sommige groenstroken mogen best gebruikt worden als parkeerplaatsen zijn op sommige plaatsen best mogelijk.

•

Stoeptegels zitten vol onkruid, liggen scheef. Daar mag ook onkruid worden gewied.

•

Vaker maaien en mooi en netjes houden van het dorp (Burgum).

•

Veel achterstallig onderhoud, ook slordig snoei- en maaiwerk. Veel dood hout en achterstallig onderhoud bomen waardoor zieke bomen. Tevens veel overlast van struik- en boomwortels welke de bestrating vernielen.

•

Zorg voor betere afwatering zodat het in het ooit zo'n mooi stukje groen ook de kinderen weer veilig kunnen spelen.

•

Activiteiten in het groen, bijv. gezamenlijke wandelingen, speurtochten, kabouterpad. En misschien ook wat meer informatie over het groen: ik weet niet of er veel variatie in beplanting is, als dat er is, misschien goed om het aan te geven met bordjes oid? En voortaan elk jaar meedoen aan Skjin Wetter?

•

Beter onderhoud.

•

Ik ben tevreden.

•

Netjes achterlaten van het groen, kantjes maaien etc. Er komt een soort trekkertje die buldert over het gras, vergeet de helft, ragt zijkanten aan gort en laat alles liggen. Daarnaast liggen hier in de wijk nog klinkers op de kop (is de kruising bij de Bodaanstraat naar de nieuwbouw), dat is tevens overwoekert.

•

Snoeien van aangrenzende groenstroken. Dit gebeurt nu niet alleen te weinig maar ook onvoldoende goed.

•

Voetpaden vrij van gras 2van de 6 tegels begroeid en heggen die over de helft van de voet paden hangen. 71

72

9. Ben je bereid om mee te helpen met het onderhoud van de openbare groenvoorzieningen en hoe vaak dan?

Andere reacties op ‘Ik wil wel meehelpen aan het onderhoud van het openbaar groen, zoals:’. 73

•

Aantal jaren geleden al aangegeven dat onze speeltuin (buurtvereniging Ommedobbe) en in onze buurt waardeloos gemaaid wordt. We mochten als buurt niet zelf maaien dus raar dat er nu wel hulp gevraagd wordt. Buurtkinderen en de scholen die er komen kunnen er niet lekker spelen vanwege het hoge gras en het slechte maaien. Daarbij lijkt onze wijk steeds meer een achterbuurt met dat hoge gras.

•

Als het grasveld weer normaal grasveld is.

•

Ben op leeftijd dus geen interesse (samengevoegd).

•

De groenstrook bij de woning maaien.

•

Een buurtboomspiegel met bloemen mengsel vullen, goed en leuk voor de buurt en dan hoef je niet te schoffelen.

•

Het beginnen van het promoten je eigen stoep gemeentelijke oprit en klinkerstraat onkruid vrij te maken. Wellicht een soort groene straat burendag.

•

Het verwijderen van Sint Jacobs Kruiskruid, wil ik best bij helpen. Gelieve deze plant zsm in de kiem smoren.

•

Ieder hoort verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen. Jullie grond dus jullie verantwoordelijkheid. We betalen genoeg belasting en jullie komen mij ook niet helpen.

•

Ik onderhoud de stoep en groenperk in mijn woonomgeving.

•

Ik zou graag mee willen denken aan creatieve oplossingen in het openbare groen.

•

In het buitengebied maaien we zelf de berm al.

•

In je eigen straat meehelpen.

•

Lokale natuurgebied ondersteunen.

•

Maai nu wekelijks onze groenstrook naast de woning.

•

Meerdere van bovenstaande.

•

Meitinke. Bygelyks alle tichte strjitbedekking fan de iepenbiere parkeerplakken ferfange troch wetter troch littende stjienen. (In soarte fan tegelwippe troch de gemeente).

•

Nee, dat is een taak van de gemeente.

•

Om je erf heen onderhouden.

•

Onderhoudt mijn stuk langs onze woning al.

•

In deel van mijn straat is geen openbaar groen, maar wel grote tuin en groentetuin. Daar heb ik vanwege gezondheid handen vol aan.

•

Voor huis/trottoir bijhouden.

74

75