CConstaterende datTytsjerksteradiel
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2030

RAAD IEPEN POADIUM 29 oktober 2026, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Programmabegroting 2027-2030 (ynhâldlik) - 20:0648.563 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 6

24 | 64 | - | - | - PIOFACH-taken BVO-ICT | Begr. 24 | 120 | - | - | - Subsidie het Achterland | KN 26-29 | - | 30 | - | - Herzien oude vastgoedcontracten | KN 26-29 | 73 | - | - | - Burgerparticipatie | KN 26-29 | 63 | - | - | - Ondersteuning ten behoeve van Regiodeal | KN 26-29 | 58 | - | - | - Ontwikkeling bedrijventerrein | KN 26-29 | - | - | 2.000 | - Dorpenbudget | KN 26-29 | 390 | - | - | - Programmavoorbereiding Buitengebied / | KN 26-29 | 25 | - | - | - Landschapselementen Algemeen voorbereidingskrediet woningbouw (nota | Begr. 26 | 250 | 250 | 250 | - Grondbeleid) TD - Begroting 2027-2030 Subsidie Mienskiphûs Eastermar | Begr. 26 | 22 | - | - | - Inhuur applicatie beheerder sociaal domein | April 27 | 30 | - | - | - Invoering wettelijke taken t.g.v. de nieuwe archiefwet per | KN 27-30 | 50 | - | - | - 2027 Incidentele baten uit overige reserves Bijdrage uit Reserve Aardgasvrij Garyp | Begr. 27 | 1.000 | 1.000 | 250 | - Bijdrage uit reserve overlopende posten t.b.v. | Begr. 27 | 350 | - | - | - omgevingswetsmiddelen Bijdrage uit Realisatiestimulans reserve | Begr. 27 | 504 | - | - | - Totaal incidentele baten | 3.083 | 1.335 | 2.500 | - Incidentele lasten Om de incidentele lasten van 2026-2029 te dekken, gebruiken we de Algemene Reserve, de Reserve Aardgasvrij Garyp en de Reserve Overlopende Posten.

Voor een deel van deze lasten is al eerder besloten bij eerdere begrotingen. Daarnaast zijn er in deze begroting nieuwe kostenposten toegevoegd via de Kadernota 2027-2030. Hieronder staat een korte uitleg per kostenpost. Specificatie Incidentele lasten( x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Inspecties en constructieve veiligheid bruggen; | KN 22-25 | 30 | - | - | - (KN 2022-2025; 02.05) Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma 2025-2028 (Raad | Begr. 24 | 55 | 55 | - | - 20.06.2024) Strategisch adviseur I&A | Begr. 24 | 64 | - | - | - PIOFACH-taken BVO-ICT | Begr. 24 | 120 | - | - | - Subsidie het Achterland | KN 26-29 | - | 30 | - | - Herzien oude vastgoedcontracten | KN 26-29 | 73 | - | - | - Burgerparticipatie | KN 26-29 | 63 | - | - | - Ondersteuning ten behoeve van Regiodeal | KN 26-29 | 58 | - | - | - Ontwikkeling bedrijventerrein | KN 26-29 | - | - | 2.000 | - Dorpenbudget | KN 26-29 | 390 | - | - | - Programmavoorbereiding Buitengebied / | KN 26-29 | 25 | - | - | - Landschapselementen Algemeen voorbereidingskrediet woningbouw (nota | Begr. 26 | 250 | 250 | 250 | - Grondbeleid) Subsidie Mienskiphûs Eastermar | Begr. 26 | 22 | - | - | - Inhuur applicatie beheerder sociaal domein | April 27 | 30 | - | - | - Invoering wettelijke taken t.g.v. de nieuwe archiefwet per | KN 27-30 | 50 | - | - | - 2027 Bijdrage uit Reserve Aardgasvrij Garyp | Begr.

27 | 1.000 | 1.000 | 250 | - Bijdrage uit reserve overlopende posten t.b.v. | Begr. 27 | 350 | - | - | - omgevingswetsmiddelen Bijdrage uit Realisatiestimulans reserve | Begr. 27 | 504 Totaal incidentele lasten | 3.083 | 1.335 | 2.500 | - TD - Begroting 2027-2030 Toelichting Inspecties en constructieve veiligheid bruggen Er is incidenteel voor het jaar 2027 € 30.000 beschikbaar voor inspecties en constructieve veiligheid bruggen. Dit bedrag wordt ten laste van de Algemene Reserve gebracht. Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma 2025-2028 Op 20 juni 2024 is het nieuwe Gemeentelijke Mobiliteitsprogramma vastgesteld. Het hoofddoel van het Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers - en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Deze visie op hoofdlijnen is vertaald in strategische opgaven op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Voor het jaar 2027 wordt een incidenteel bedrag van € 55.000 ter beschikking gesteld voor onderzoek en gedragsbeïnvloeding. Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve. Strategisch adviseur I&A Naast de kosten voor de nieuwe organisatie BVO -ICT en de kosten voor het leveren van PIOFACH ondersteuning aan de GR is er binnen onze gemeente nog 0,5 fte nodig voor de functie van strategisch adviseur I&A.

Hiermee kan vervolgens invulling worden gegeven aan de het (gedelegeerd) opdrachtgeverschap aan de GR. De kosten bedragen voor het jaar 2027 € 64.000 en worden ten laste van de Algemene Reserve gebracht. PIOFACH-taken BVO-ICT Op basis van het inrichtingsplan BVO -ICT is voor de PIOFACH-taken in totaal 1,8 fte extra noodzakelijk, waarvan de totale kosten € 186.000 bedragen. Daarnaast is voor extern advies op gebied van inkoop en juridische ondersteuning binnen de BVO -ICT een extr a budget nodig van € 60.000. De totale kosten voor deze taken bedragen € 246.000 en worden 50 -50 verdeeld. De kosten voor onze gemeente bedragen voor het jaar 2027 € 120.000 en wordt ten laste van de Algemene Reserve gebracht. Subsidie Het Achterland Het Achterland in Burgum is een cultuurlab voor jong talent uit de regio Noordoost-Fryslân. Sinds 2019 geven professionele docenten cultuur - en theaterles in de Molkfabryk in Burgum, in Hurdegaryp en op basisscholen in Tytsjerksteradiel. De activiteiten van Het Achterland zijn een waardevolle aanvulling op het bestaande cultuuraanbod en Het Achterland ontwikkelt zich als een volwaardige culturele partner in de regio. Met het cultuur- en theateronde rwijs levert Het Achterland een bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling, participatie en sociale cohesie van inwoners.

Om cultuurlab Het Achterland voor de toekomst te behouden, is er in 2026 gekozen om incidenteel voor 2 jaar subsidie te verlenen. Voor 2028 zal wederom € 30.000 beschikbaar worden gesteld, wat ten laste van de Algemene Reserve wordt gebracht. Herzien oude vastgoedcontracten Voor het project 'vastgoed op orde' is de opgave om oude vastgoedcontracten te herzien, met een focus op verhuurcontracten. Veel van deze contracten voldoen niet meer aan de TD - Begroting 2027-2030 actuele wettelijke vereisten en vereisen grondige herziening om risico's voor de gemeente te voorkomen en de naleving van de wet te waarborgen. Hiervoor wordt tijdelijk externe capaciteit ingezet om dit goed op te pakken. Voor 2027 wordt nog incidenteel € 72.000 op beschikbaar gesteld. Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve. Burgerparticipatie We willen door middel van Burger- en overheidsparticipatie inwoners op een goede manier betrekken bij plannen of beleid, waar dat toegevoegde waarde heeft en kan. Hiervoor is voor 2026 een incidenteel budget ingezet om Burger - en overheidsparticipatie goed te borgen in de organisatie en om de nog te ontwikkelen toolbox voor Burger - en overheidsparticipatie te kunnen blijven benutten. Voor 2027 wordt dit incidenteel doorgezet om dit project af te ronden. De kosten voor 2027 bedragen € 63.000. Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve.

Ondersteuning ten behoeve van Regiodeal Er spelen momenteel diverse regionale ontwikkelingen, zoals de bestaande ANNO samenwerking en het vormgeven van Regiodeal 2.0. Bestuurlijk is het signaal afgegeven dat er 'boter bij de vis' geleverd moet worden, met andere woorden, er zal ook inzet geleverd moeten worden. Voor het jaar 2027 wordt hier incidenteel externe capaciteit op ingezet. De kosten bedragen € 58.000. Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve. Ontwikkeling bedrijventerrein De gemeenteraad heeft in het raadsprogramma 'Samen actief voor Tytsjerksteradiel' aangegeven dat zij het belangrijk vinden dat er nieuwe ruimte beschikbaar komt om het bedrijfsleven te kunnen huisvesten in de gemeente. Hiervoor is een locatiestudie gemaakt en de voorkeurslocatie is gevonden nabij Quatrebras. De gemeenteraad heeft de 'Locatieverkenning regionaal bedrijventerrein' op 28 november 2024 vastgesteld. De ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein past binnen de regionale afspraken die zijn opgenomen in het convenant Bedrijventerreinen. Voorlopig houden we rekening met een negatief eindresultaat van dit project van € 2 miljoen. Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve. Dorpenbudget In de vergadering van 3 juli 2025, waarin de Kadernota 2026 -2029 opiniërend is behandeld, is de motie M-7-2 aangenomen.

De strekking van de motie is dat de Raad graag ziet dat de nog uit te werken Regeling Dorpenbudget, ter hoogte van € 390.000 jaarlijks, die vorig jaar in de begroting 2025 -2028 is opgenomen eerst als een pilot in werking te stellen van Q3 2025 tot 1 januari 2028 en de hiervoor benodigde middelen te onttrekken aan de Algemene Reserve. Voor 2027 wordt nog incidenteel € 390.0000 opgenomen. Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve. TD - Begroting 2027-2030 Programmavoorbereiding Buitengebied / Landschapselementen Op het gebied van 'landschap' en buitengebied is de afgelopen jaren een aanmerkelijke achterstand ontstaan m.b.t. beleidsontwikkelingen. Hierdoor voldoen we op onderdelen niet aan het wettelijke minimum uit de Omgevingswet (m.n. vaststelling bebouwingscontour Houtkap) en zijn forse onvolkomenheden in bestemmingsplannen door gaan werken, waardoor vergunningverlening, handhaving en ook samenwerking met andere overheden (fors) gehinderd worden. Met gevolg stagnatie en hinder van ruimtelijke initiatieven (zowel eigen als door 'de Mienskip'); In 2027 willen we ter voorbereiding op de volledige inwerkingtreding Omgevingsplan een verdere inventarisatie en kwaliteitsslag maken, zodat ten tijde van het Omgevingsplan de achterstanden zijn weggewerkt en het beleid op orde is. De incidentele kosten worden voor het jaar 2027 wordt geschat op € 25.000.

Dekking hiervoor vindt plaats vanuit de Algemene Reserve. Algemeen voorbereidingskrediet woningbouw (nota Grondbeleid) In de Nota Grondbeleid 2026-2029 is het voorstel opgenomen om in de begroting voor de jaren 2026-2029 een budget van € 250.000 op jaarbasis op te nemen ten behoeve van voorbereidingskredieten voor de woningbouw. Hiermee verwachten we de woningbouw te kunnen versnellen. De dekking van deze kosten vindt plaats ten laste van de Algemene Reserve. Subsidie Mienskiphûs Eastermar Voor de periode van 1 juni 2025 tot 1 oktober 2027 stellen we incidenteel een subsidie beschikbaar voor de Doarpskoöperaasje Enerzjyk Eastermar voor de huurkosten van It Mienskipshûs in Eastermar. Dit gelet op de specifieke situatie als gevolg van tegenvallende opbrengsten uit het Zonnepark Skûlenboarch” en vanwege het algemeen maatschappelijk belang bij instandhouding aan Doarpskoöperaasje Enerzjyk Eastermar. Voor 2027 wordt hiervoor incidenteel € 22.000 beschikbaar gesteld. De dekking van deze kosten vindt plaats ten laste van de Algemene Reserve. Inhuur applicatie beheerder sociaal domein ; bestaand beleid Er is besloten om de personeelsformatie van applicatiebeheer binnen het sociaal domein voor 1 fte uit te breiden ten behoeve van de uitvoering van het programma digitalisering binnen het sociaal domein.

De totale incidentele kosten voor het inhuren van een applicatie beheerder sociaal domein bedragen € 165.000 voor 1 jaar. De kosten voor het inhuren wordt verspreid over de jaren 2026 en 2027. Het betreft een incidentele last, wat we voor het deel waarvoor geen dekking hebben ten laste van de Algemene Reserv e brengen. De dekking van deze kosten vindt voor € 30.000 plaats ten laste van de Algemene Reserve. TD - Begroting 2027-2030 Invoering wettelijke taken t.g.v. de nieuwe archiefwet per 2027 Per 1 januari 2027 treedt de nieuwe Archiefwet in werking. Deze wet stelt strengere eisen aan het duurzaam beheren, bewaren en toegankelijk houden van digitale informatie. Daarnaast wordt de overbrengingstermijn naar het archief verkort van 20 naar 10 jaar . Om hieraan te voldoen, moet de organisatie haar informatiehuishouding verder professionaliseren. Wij willen medewerkers toerusten met de juiste kennis, systemen en werkwijzen, zodat digitale informatie vanaf creatie duurzaam toegankelijk wordt beheerd ("archiving by design"). Daarbij is een e -depot noodzakelijk voor het duurzaam bewaren en beschikbaar stellen van digitale archieven. Ook moeten systemen en processen worden aangepast aan de nieuwe wettelijke eisen en wordt de organisatie voorbereid op versterkt toezicht.

Voor 2027 is het voorstel om een pilot uit te voeren (vooronderzoek naar scope, metadata, MDTO check, procesontwerp en documentatie en organisatorische inrichting). De benodigde, te verwachten, financiële middelen voor deze pilot worden ingeschat op € 50.000. Uit de pilot moet duidelijk worden wat het benodigde structurele budget voor opvolgende jaren is. De uitvoering van deze pilot classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Aardgasvrij Garyp Garyp is binnen onze gemeente en onze provincie de proeftuin uit het rijksprogramma voor aardgasvrije bestaande wijken. We krijgen hiervoor een incidentele bijdrage van € 5,5 miljoen. De middelen hiervoor zijn geparkeerd in een bestemmingsreserve en gelden als dekking voor de incidentele lasten, die we gedurende een aantal jaren voor dit project vrijmaken. De gemeente Tytsjerksteradiel en de Enerzjykoöperaasje Garyp (EKG) zetten alle zeilen bij om binnen de hiervoor gestelde middelen de doelen te halen. Omgevingswet middelen De afgelopen jaren heeft de gemeente bijdragen vanuit het Rijk toegekend gekregen voor de implementatie omgevingswet. Deze bijdragen zijn deels besteed en het restant van € 350.000 zal via de reserve overlopende posten meegenomen worden naar 2027.

De omgevingswet is 1 januari 2024 in werking getreden, maar er vinden nog steeds werkzaamheden plaats om de omgevingswet te implementeren en te optimaliseren binnen de gemeente. Voor 2027 is een bestedingsplan opgesteld voor de nog resterende middelen. Voor 2027 is naar verwachting een bedrag van € 700.000 nodig. Dekking vindt voor € 350.000 plaats vanuit de Reserve Overlopende Posten. Bijdrage uit Realisatiestimulans reserve In november 2025 is de regeling Realisatiestimulans definitief vastgesteld. Met deze regeling ondersteunt het Rijk gemeenten financieel bij het realiseren van betaalbare woningbouw. De gemeente ontvangt voor deze regeling een bijdrage op basis van het aantal betaalbare woningen waarvan de bouw in het voorgaande jaar is gestart. In 2025 voldeden 72 woningen aan de voorwaarden van de regeling. Omdat de baten pas in de loop van 2026 zijn ontvangen, zijn de gelden (€ 504.000) in een bestemmingsreserve gestopt. TD - Begroting 2027-2030 Op dit moment wordt er gewerkt aan een plan hoe we deze gelden gaan besteden. We verwachten dat de uitnutting hiervan volledig in 2027 zal zijn. Reserves Volgens de regels van het BBV(Artikel 23.c.) laten we zien hoeveel middelen we aan de reserves willen toevoegen of onttrekken. Per programma staat dit in het overzicht 'Wat mag het kosten'.

Stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (alle programma's) bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gestort in de reserve | - | - | - | - Onttrokken aan de reserve | 3.083 | 1.335 | 2.500 | - Per saldo | 3.083 | 1.335 | 2.500 | - waarvan gebruikt voor dekking van bedragen x € | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 incidentele lasten | 3.083 | 1.335 | 2.500 | - structurele lasten | - | - | - | - Toelichting Voor de dekking van de incidentele lasten uit de reserves | zijn er de overzichten van de incidentele baten en lasten. De onttrekkingen | voor de diverse bestedingen worden daar per post toegelicht. Er zijn voor de begroting 2027-2030 geen structurele onttrekkingen aan de reserves. Het overzicht van stortingen en onttrekkingen aan de reserves sluit aan bij taakveld Mutaties reserves, zoals opgenomen in de Meerjarenbegroting 2027-2030 onder paragraaf 4.1.1. TD - Begroting 2027-2030 4.1.3 Baten en lasten per taakveld TD - Begroting 2027-2030 Geraamde baten en lasten per taakveld Geraamde baten en lasten per taakveld Taakveld | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 (bedragen x € 1.000) | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo 0.

Bestuur en ondersteuning | 24.875 | 97.046 | 72.171 | 24.766 | 90.769 | 66.002 | 22.703 | 90.520 | 67.817 | 22.494 | 89.206 | 66.711 AU en overige uitkeringen gemeentefonds | - | 80.877 | 80.877 | - | 76.841 | 76.841 | - | 75.876 | 75.876 | - | 77.039 | 77.039 Beheer overige gebouwen en gronden | 844 | 129 | - 715 | 771 | 129 | - 642 | 771 | 129 | - 642 | 771 | 129 | - 642 Belastingen overig | 44 | 70 | 27 | 44 | 70 | 27 | 44 | 70 | 27 | 44 | 70 | 27 Bestuur | 2.550 | 260 | - 2.290 | 2.568 | - | - 2.568 | 2.573 | - | - 2.573 | 2.678 | - | - 2.678 Burgerzaken | 2.498 | 846 | - 1.652 | 2.318 | 767 | - 1.551 | 2.059 | 311 | - 1.748 | 2.044 | 296 | - 1.748 Mutaties reserves | - | 3.083 | 3.083 | - | 1.335 | 1.335 | - | 2.500 | 2.500 | - | - | - Overhead | 16.991 | 684 - 16.307 | 16.627 | 433 - 16.194 | 16.510 | 403 - 16.107 | 16.494 | 403 | - 16.092 Overige baten en lasten | 783 | 190 | - 593 | 1.137 | - | - 1.137 | - 559 | - | 559 | - 843 | - | 843 OZB niet-woningen | 296 | 2.938 | 2.642 | 296 | 3.011 | 2.715 | 296 | 3.011 | 2.715 | 296 | 3.011 | 2.715 OZB woningen | 357 | 7.171 | 6.814 | 357 | 7.387 | 7.030 | 357 | 7.424 | 7.068 | 357 | 7.462 | 7.105 Treasury | 513 | 798 | 285 | 649 | 796 | 147 | 653 | 796 | 143 | 653 | 796 | 143 1.

Veiligheid | 7.620 | 4.776 | - 2.844 | 3.026 | 183 | - 2.843 | 3.024 | 183 | - 2.841 | 3.024 | 183 | - 2.841 Crisisbeheersing en brandweer | 2.061 | - | - 2.061 | 2.060 | - | - 2.060 | 2.058 | - | - 2.058 | 2.059 | - | - 2.059 Openbare orde en veiligheid | 5.559 | 4.776 | - 783 | 966 | 183 | - 783 | 966 | 183 | - 783 | 966 | 183 | - 783 2. Verkeer, vervoer en waterstaat | 5.409 | 684 | - 4.725 | 5.425 | 684 | - 4.741 | 5.467 | 684 | - 4.783 | 5.531 | 684 | - 4.847 Economische havens en waterwegen | 313 | 37 | - 276 | 295 | 37 | - 258 | 309 | 37 | - 272 | 315 | 37 | - 278 Recreatieve havens | 315 | 105 | - 210 | 319 | 105 | - 214 | 318 | 105 | - 213 | 318 | 105 | - 213 Verkeer en vervoer | 4.781 | 542 | - 4.239 | 4.812 | 542 | - 4.269 | 4.841 | 542 | - 4.298 | 4.899 | 542 | - 4.356 3. Economie | 812 | 474 | - 338 | 874 | 474 | - 400 | 2.929 | 474 | - 2.455 | 929 | 474 | - 455 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 14 | 13 | - 1 | 14 | 13 | - 1 | 14 | 13 | - 1 | 14 | 13 | - 1 Economische ontwikkeling | 646 | - | - 646 | 710 | - | - 710 | 2.765 | - | - 2.765 | 765 | - | - 765 Economische promotie | 152 | 460 | 309 | 149 | 460 | 311 | 149 | 460 | 311 | 149 | 460 | 311 4.

Onderwijs | 5.925 | 1.742 | - 4.183 | 5.921 | 1.742 | - 4.179 | 6.127 | 1.742 | - 4.385 | 6.248 | 1.742 | - 4.506 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 2.939 | 1.116 | - 1.824 | 2.966 | 1.116 | - 1.850 | 2.998 | 1.116 | - 1.882 | 3.033 | 1.116 | - 1.917 TD - Begroting 2027-2030 Onderwijshuisvesting | 2.348 | - | - 2.348 | 2.318 | - | - 2.318 | 2.491 | - | - 2.491 | 2.577 | - | - 2.577 Openbaar basisonderwijs | 638 | 626 | - 11 | 638 | 626 | - 11 | 638 | 626 | - 11 | 638 | 626 | - 11 5. Sport, cultuur en recreatie | 10.406 | 1.551 | - 8.854 | 10.472 | 1.583 | - 8.889 | 10.440 | 1.583 | - 8.857 | 10.428 | 1.258 | - 9.170 Cultureel erfgoed | 86 | 10 | - 76 | 86 | 10 | - 76 | 86 | 10 | - 76 | 86 | 10 | - 76 Cultuurpresent., -prod. en participatie | 689 | 54 | - 634 | 717 | 54 | - 662 | 667 | 54 | - 612 | 667 | 54 | - 612 Media | 728 | - 3 | - 731 | 695 | - 3 | - 698 | 695 | - 3 | - 698 | 695 | - 3 | - 698 Musea | 84 | - | - 84 | 83 | - | - 83 | 83 | - | - 83 | 83 | - | - 83 Openb. groen en (openlucht)recreatie | 4.072 | 146 | - 3.926 | 4.118 | 146 | - 3.972 | 4.133 | 146 | - 3.987 | 4.126 | 146 | - 3.980 Sportaccommodaties | 4.551 | 1.329 | - 3.222 | 4.550 | 1.361 | - 3.189 | 4.552 | 1.361 | - 3.191 | 4.547 | 1.036 | - 3.512 Sportbeleid en activering | 197 | 15 | - 181 | 225 | 15 | - 209 | 225 | 15 | - 209 | 225 | 15 | - 209 6.

Sociaal domein | 54.020 | 12.912 - 41.108 | 53.585 | 12.884 - 40.700 | 53.567 | 12.887 - 40.680 | 53.652 | 12.889 | - 40.763 Arbeidsparticipatie | 1.786 | - | - 1.786 | 1.786 | - | - 1.786 | 1.786 | - | - 1.786 | 1.791 | - | - 1.791 Begeleiding (WMO) | 2.005 | - | - 2.005 | 2.005 | - | - 2.005 | 2.005 | - | - 2.005 | 2.005 | - | - 2.005 Dagbesteding (WMO) | 1.008 | - | - 1.008 | 1.008 | - | - 1.008 | 1.008 | - | - 1.008 | 1.008 | - | - 1.008 Geëscaleerde zorg 18+ | 107 | 403 | 296 | 107 | 403 | 296 | 107 | 403 | 296 | 107 | 403 | 296 Hulp bij het huishouden (WMO) | 4.541 | 219 | - 4.322 | 4.541 | 219 | - 4.322 | 4.541 | 219 | - 4.322 | 4.541 | 219 | - 4.322 Inkomensregeling | 16.166 | 11.492 | - 4.674 | 16.167 | 11.492 | - 4.675 | 16.167 | 11.492 | - 4.675 | 16.167 | 11.492 | - 4.675 Jeugdbescherming | 866 | - | - 866 | 866 | - | - 866 | 866 | - | - 866 | 866 | - | - 866 Jeugdhulp ambulant landelijk | 21 | - | - 21 | 21 | - | - 21 | 21 | - | - 21 | 21 | - | - 21 Jeugdhulp ambulant lokaal | 509 | - | - 509 | 517 | - | - 517 | 518 | - | - 518 | 518 | - | - 518 Jeugdhulp ambulant regionaal | 8.110 | - | - 8.110 | 8.181 | - | - 8.181 | 8.181 | - | - 8.181 | 8.181 | - | - 8.181 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 117 | - | - 117 | 117 | - | - 117 | 117 | - | - 117 | 117 | - | - 117 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 274 | - | - 274 | 274 | - | - 274 | 274 | - | - 274 | 274 | - | - 274

Jeugdhulp met verblijf regionaal | 2.116 | - | - 2.116 | 2.116 | - | - 2.116 | 2.116 | - | - 2.116 | 2.116 | - | - 2.116 Jeugdhulp zonder verblijf overig | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - Jeugdreclassering | 75 | - | - 75 | 75 | - | - 75 | 75 | - | - 75 | 75 | - | - 75 JW Coördinatie en Beleid | 1.286 | - | - 1.286 | 1.277 | - | - 1.277 | 1.277 | - | - 1.277 | 1.277 | - | - 1.277 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | 85 | - | - 85 | 85 | - | - 85 | 85 | - | - 85 | 85 | - | - 85 Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 2.327 | 82 | - 2.245 | 2.360 | 84 | - 2.275 | 2.393 | 86 | - 2.307 | 2.431 | 89 | - 2.342 PGB JW | 227 | - | - 227 | 227 | - | - 227 | 227 | - | - 227 | 227 | - | - 227 TD - Begroting 2027-2030 PGB WMO | 393 | - | - 393 | 393 | - | - 393 | 393 | - | - 393 | 393 | - | - 393 Samenkracht en burgerparticipatie | 3.914 | 716 | - 3.198 | 3.463 | 686 | - 2.777 | 3.449 | 686 | - 2.763 | 3.488 | 686 | - 2.802 Toegang en eerstelijnsvrz. Integraal | 127 | - | - 127 | 127 | - | - 127 | 127 | - | - 127 | 127 | - | - 127 Toegang en eerstelijnsvrz. Jeugd | 1.894 | - | - 1.894 | 1.894 | - | - 1.894 | 1.894 | - | - 1.894 | 1.894 | - | - 1.894 Toegang en eerstelijnsvrz.

WMO | 1.234 | - | - 1.234 | 1.207 | - | - 1.207 | 1.207 | - | - 1.207 | 1.207 | - | - 1.207 Wijkteams | 29 | - | - 29 | 4 | - | - 4 | 4 | - | - 4 | 4 | - | - 4 WMO Coördinatie en Beleid | 518 | - | - 518 | 506 | - | - 506 | 506 | - | - 506 | 506 | - | - 506 WSW en beschut werk | 4.286 | - | - 4.286 | 4.260 | - | - 4.260 | 4.222 | - | - 4.222 | 4.225 | - | - 4.225 7. Volksgezondheid en milieu | 13.380 | 8.059 | - 5.321 | 12.664 | 8.072 | - 4.591 | 12.181 | 8.294 | - 3.887 | 12.432 | 8.754 | - 3.678 Afval | 4.349 | 5.006 | 657 | 4.634 | 5.291 | 656 | 4.800 | 5.456 | 656 | 5.201 | 5.847 | 646 Begraafplaatsen en crematoria | 6 | 17 | 11 | 6 | 17 | 11 | 6 | 17 | 11 | 6 | 17 | 11 Milieubeheer | 4.182 | 353 | - 3.828 | 3.092 | 13 | - 3.078 | 2.376 | 13 | - 2.362 | 2.163 | 13 | - 2.149 Riolering | 2.198 | 2.682 | 485 | 2.268 | 2.751 | 484 | 2.324 | 2.808 | 483 | 2.391 | 2.877 | 486 Volksgezondheid | 2.646 | - | - 2.646 | 2.664 | - | - 2.664 | 2.675 | - | - 2.675 | 2.672 | - | - 2.672 8.

Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en stedelijke | 5.577 | 995 | - 4.582 | 4.348 | 995 | - 3.353 | 4.348 | 995 | - 3.353 | 4.348 | 995 | - 3.353 vernieuwing Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | 580 | 285 | - 295 | 580 | 285 | - 295 | 580 | 285 | - 295 | 580 | 285 | - 295 Ruimtelijke ordening | 3.114 | - | - 3.114 | 2.389 | - | - 2.389 | 2.389 | - | - 2.389 | 2.389 | - | - 2.389 Wonen en bouwen | 1.883 | 710 | - 1.173 | 1.379 | 710 | - 669 | 1.379 | 710 | - 669 | 1.379 | 710 | - 669 Begrotingsresultaat | 128.025 128.241 | 216 121.082 117.387 | - 3.695 120.785 117.363 | - 3.423 119.086 116.185 | - 2.901 TD - Begroting 2027-2030 4.2 Uiteenzetting financiële positie en toelichting 4.2.1 EMU-saldo EMU-saldo Volgens het Verdrag van Maastricht mogen lidstaten geen tekort hebben van meer dan 3% van het Bruto Binnenlands Product. Het tekort of overschot van de decentrale overheden, dus ook gemeenten, maakt daar onderdeel vanuit. Het EMU-saldo wordt bepaald door twee factoren: • | Het overschot of het tekort op de gemeenterekening • | Het saldo van investeringen minus afschrijvingen Het is dus mogelijk dat gemeenten een sluitende begroting hebben maar dat er in EMU-termen toch sprake is van een tekort.

Dat kan als er relatief veel wordt geïnvesteerd (gemeenten sturen op de kapitaallasten en niet op het investeringsbedrag als zodanig) of als er veel bestedingen ten laste van de reserves zijn. Maatregelen die een gemeente kan nemen om het EMU-tekort terug te brengen, zijn: • | Uitstel van EMU-relevante grondaankopen • | Temporiseren van investeringen • | Activiteiten grondbedrijf onderbrengen in private contracten • | Huren/leasen in plaats van kopen In onderstaande tabel is het verwachte EMU-saldo over de jaren | 2026 | t/m 2028 | van onze gemeente weergegeven. 2026 | 2027 | 2028 Omschrijving | x € 1.000 | x € 1.000 | x € 1.000 Volgens | Volgens | Volgens realisatie t/m | begroting | meerjaren- sept. 2026, | 2027 | raming in aangevuld | begroting met raming | 2027 resterende periode Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking | 22- | 216 | 3.695- uit reserves (zie BBV, artikel 17c) Mutatie (im)materiële vaste activa | 350 | 2.200 | 2.100 Mutatie voorzieningen | 401- | 2.028- | 4.610- Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie | 191 | - | - Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte | - | - | - boekwinst bij verkoop (im)materiële TD - Begroting 2027-2030 vaste activa Berekend EMU-saldo | 964- | 4.012- | 10.405- 4.2.2 Investeringen Investeringen Artikel 20.2 van het BBV verplicht ons om de voorgenomen investeringen voor 2026 te presenteren.

Deze worden gesplitst in investeringen met een economisch nut en investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut. Het gaat hierbij om geplande vervangingsinvesteringen, waarvan de financiële afschrijving van de bestaande investering is afgerond. Jaarlijks vindt er een actualisatie plaats, waarbij tevens nut en noodzaak van de geplande investering wordt beoordeeld. Eventueel vindt doorschuiven in de tijd plaats. Vervangingen vinden niet eerder plaats dan noodzakelijk. Hierdoor is er financiële ruimte binnen de begroting aanwezig om de vervangingsinvesteringen te kunnen doen als ze nodig zijn. Via een stelpost in de begroting houden we er financieel al rekening mee dat niet alle geplande investeringen plaatsvinden. In de tabel hieronder worden de vervangingsinvesteringen van afgerond € 3,2 miljoen voor economisch nut en voor € 2,6 miljoen maatschappelijk nut gespecificeerd weergegeven.

Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (x 1.000) Economisch nut ∙ Investeringen afval | 264 | 47 | - | 990 ∙ Investeringen gebouwenbeheersprogramma | 200 | 440 | 560 | 780 ∙ Investeringen voertuigen | 548 | 563 | 570 | 920 ∙ Investeringen in rioleringen | 1.585 | 1.635 | 2.395 | 2.483 ∙ Investeringen in onderwijshuisvesting | 500 | - | - | 3.952 ∙ Overige investeringen | 78 | 183 | 315 | 105 subtotaal | 3.175 | 2.868 | 3.840 | 9.230 Maatschappelijk nut ∙ Investeringen speeltoestellen | 75 | 196 | 183 | - ∙ Investeringen in (vaar)wegen & verkeer | 891 | 2.014 | 1.124 | 524 ∙ Investeringen verlichting | 1.318 | 125 | 425 | 425 ∙ Investeringen openbaar groen | 320 | 320 | 320 | 320 subtotaal | 2.603 | 2.655 | 2.052 | 1.269 Totaal investeringen | 5.778 | 5.522 | 5.892 | 10.499 TD - Begroting 2027-2030 4.2.3 Financiering Financiering Volgens Artikel 20.2.d van de BBV moeten wij in de toelichting op de financiële positie aandacht besteden aan de financiering. Dit lichten wij toe in de Paragrafen, onderdeel Financiering. Overzicht leningen De gemeente trekt langlopende leningen aan om haar activiteiten te kunnen financieren. Hieronder laten wij de schuld zien per 1 januari en 31 december. De looptijd van deze leningen is 25 jaar. Overzicht langlopende leningen Leningnr. | Kredietverstrekker | Schuld in € per | Rentepercentage 1-1-2027 | 31-12-2027 200001 | Ver.Chr.Voortgez.Ond.

| 113.445 | 113.445 | 0,00% 200601 | BNG | 600.000 | 480.000 | 3,86% 200701 | BNG | 960.000 | 800.000 | 4,46% 200801 | BNG | 840.000 | 720.000 | 4,85% 200802 | BNG | 3.360.000 | 2.880.000 | 4,95% 200803 | BNG | 1.120.000 | 960.000 | 5,00% 200901 | BNG | 1.280.000 | 1.120.000 | 1,16% 201101 | BNG | 1.200.000 | 1.080.000 | 4,70% 201201 | BNG | 1.320.000 | 1.200.000 | 3,20% 201301 | NWB | 1.200.000 | 1.100.000 | 3,02% 201401 | NWB | 1.300.000 | 1.200.000 | 2,73% Inschatting nieuwe lening na 1-1-2027 | - | - | - 13.293.445 | 11.653.445 | 3,45% 4.2.4 Reserves Reservepositie In overeenstemming met Artikel 20.2.c van de BBV besteden wij aandacht aan de stand en het gespecificeerde verloop van de reserves. De omvang van de reserves bedraagt naar verwachting € 44.123.000. Dit saldo is exclusief het jaarlijks begrotingsresultaat. Voor het historisch verloop van de reserves en | de | ramingen | in | de | meerjarenbegroting | verwijzen | wij | naar | Paragraaf | 3.2.2 | B | - Weerstandsvermogen c.a. - Reserves - Huidige stand.

TD - Begroting 2027-2030 Reserves | Werkelijk | Verwacht | Raming | Raming | Raming | Raming (x € 1.000) | ultimo 2025 | ultimo 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vrij besteedbare reserves ∙ Algemene reserve | 41.142 | 44.103 | 42.873 | 42.754 | 36.809 | 33.386 Bestemmingreserves ∙ Reserve overlopende posten | 2.293 | 350 | - | - | - | - ∙ Reserve Aardgasvrij Garyp | 3.951 | 2.250 | 1.250 | 250 | - | - ∙ Reserve Realisatiestimulans | 504 | 504 | - | - | - | - Totaal reserves | 47.890 | 47.207 | 44.123 | 43.004 | 36.809 | 33.386 4.2.5 Voorzieningen Voorzieningen In overeenstemming met Artikel 20.2.c van de BBV besteden wij aandacht aan de stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen. De omvang van de geraamde voorzieningen bedraagt dit begrotingsjaar € 12.538.000. Dit saldo betreft de volgende voorzieningen. Voorzieningen | Werkelijk | Verwacht | Raming | Raming | Raming | Raming (x 1.000) | ultimo 2025 | ultimo 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onzekere verplichtingen en verliezen (BBV; art. 44; lid 1.a.) ∙ APPA | 5.265 | 5.005 | 5.005 | - | - | - ∙ Spaarverlof | 1.391 | 1.391 | 1.391 | 1.391 | 1.391 | 1.391 ∙ RVU | 246 | 147 | 44 | - | - | - ∙ Voorziening voormalig personeel | 680 | 680 | 680 | 680 | 680 | 680 subtotaal | 7.582 | 7.223 | 7.120 | 2.071 | 2.071 | 2.071 Onderhoudsvoorzieningen (BBV; art.

44; lid 1.c.) ∙ Onderhoud gemeentehuis | 15 | 25 | 59 | 87 | 168 | 178 ∙ Gebouwen buitendienst | 213 | 151 | 133 | 49 | 93 | - ∙ Woningen en garageboxen | 88 | 62 | 52 | 28 | 55 | 56 ∙ Onderhoud wegen | 2.201 | 2.617 | 656 | 1.502 | 1.502 | 1.502 ∙ Onderhoud bruggen | - | - | - | - | - | - ∙ Baggeren | 418 | 490 | 560 | 659 | 746 | 843 ∙ Havens | 34 | 46 | 53 | 36 | 54 | 54 ∙ Sportvelden | 252 | 182 | 42 | 27 | 27 | 27 ∙ Onderhoud sportgebouwen | 514 | 401 | 411 | 365 | 483 | 500 ∙ Onderhoud welzijnsgebouwen | 85 | 30 | 113 | 151 | 305 | 346 subtotaal | 3.820 | 4.004 | 2.079 | 2.904 | 3.433 | 3.506 Spaarvoorzieningen voor toekomstige investeringen TD - Begroting 2027-2030 (BBV; art. 44; lid 1.d) Spaarvoorziening sportgebouwen | 386 | 386 | 386 | - | - | - subtotaal | 386 | 386 | 386 | - | - | - Voorzieningen i.v.m. van derden verkregen middelen (BBV; art. 44; lid 2) ∙ Riolering | 2.080 | 1.945 | 1.945 | 1.945 | 1.945 | 1.945 ∙ Ondernemersfonds (reclamebelasting) | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 ∙ Reiniging | 364 | 273 | 273 | 273 | 273 | 273 subtotaal | 2.469 | 2.243 | 2.243 | 2.243 | 2.243 | 2.243 Risicovoorzieningen (BBV; art. 44; lid 1.b.) ∙ Afgewikkelde complexen | 356 | 356 | 356 | 356 | 356 | 356 subtotaal | 356 | 356 | 356 | 356 | 356 | 356 Voorzieningen elders belegd ∙ Mr.

Frankeskoalle (vermogen) | 354 | 354 | 354 | 354 | 354 | 354 subtotaal | 740 | 740 | 740 | 354 | 354 | 354 Totaal voorzieningen | 14.967 | 14.566 | 12.538 | 7.928 | 8.457 | 8.530 TD - Begroting 2027-2030 4.3 Meerjarenbalans Geprognosticeerde meerjarenbalans (x € 1.000) ACTIVA | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (im) Materiële vaste activa | 71.750 | 72.100 | 74.300 | 76.400 | 76.400 | 80.400 Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen | 8.768 | 8.731 | 8.631 | 8.631 | 8.631 | 8.631 Financiële vaste activa: Leningen | - | - | - | - | - | - Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar | - | - | - | - | - | - + Totaal Vaste Activa | 80.518 | 80.831 | 82.931 | 85.031 | 85.031 | 89.031 Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond- en | 509 | 700 | 700 | 700 | 700 | 700 hulpstoffen Voorraden: Gereed product en handelsgoederen & | - | - | - | - | - | - vooruitbetalingen Uitzettingen < 1 jaar | 21.942 | 22.200 | 22.200 | 16.200 | 12.200 | 9.200 Liquide middelen | 966 | 750 | 750 | 750 | 750 | 750 Overlopende activa | 3.298 | 2.500 | 3.200 | 3.200 | 3.200 | 3.200 + Totaal Vlottende Activa | 26.715 | 26.150 | 26.850 | 20.850 | 16.850 | 13.850 Totaal Activa | 107.233 | 106.981 109.781 105.881 | 101.881 | 102.881 Passiva | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Eigen vermogen | 54.697 | 47.207 | 44.123 | 43.004 | 36.809 | 33.386 Voorzieningen | 14.967 | 14.566 | 12.538 | 7.928

| 8.457 | 8.530 Vaste schuld | 14.947 | 13.293 | 20.293 | 26.293 | 26.293 | 32.293 + Totaal Vaste Passiva | 84.611 | 75.066 | 76.954 | 77.225 | 71.559 | 74.209 Vlottende schuld | 7.262 | 9.634 | 9.462 | 8.206 | 9.706 | 8.206 Overlopende passiva | 15.360 | 22.281 | 23.365 | 20.450 | 20.616 | 20.466 + Totaal Vlottende Passiva | 22.622 | 31.915 | 32.827 | 28.656 | 30.322 | 28.672 Totaal Passiva | 107.233 | 106.981 109.781 105.881 | 101.881 | 102.881 TD - Begroting 2027-2030 4.4 Subsidieoverzicht In onderstaande tabel staan de organisaties vermeld waaraan wij voornemens zijn in 2027 subsidies c.q. bijdragen te verstrekken. Wij zijn echter gebonden aan onderstaande uitspraak. Uitspraak Raad van State De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft een uitspraak gedaan over de toepassing van de leer van schaarse rechten op begrotingssubsidies. De uitspraak kan gevolgen hebben voor de wijze waarop de gemeente Tytsjerksteradiel subsidie toeken t op basis van de begroting. De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelt dat ook begrotingssubsidies onder de regels van verdeling van schaarse publieke middelen vallen. Wanneer meer (potentiële) gegadigden zijn voor dezelfde subsidiemiddelen, moet mededingingsruimte worden geboden. Dit betekent dat de gemeente niet zomaar een begrotingssubsidie kan toekennen zonder anderen de kans te geven om mee te dingen.

Dit kan betekenen dat de genoemde ontvangers van begrotingssubsidies niet meer een alleenrecht hebben op de subsidie Aan deze tabel kunnen op geen enkele wijze rechten worden ontleend! TOTAAL 1.737.996 (bedragen in €) Samenleving 1.673.996 Progr. 4. Onderwijs 230.000 Kinderwoud Kinderopvang 125.000 Vandaag Tytsjerksteradiel 105.000 Progr. 5. Sport, cultuur en recreatie 1.167.000 Coöperatieve Cultuurcentrum de Wâldsang 343.000 Mienskiphus Eastermar 22.000 Observeum museum/sterrenwacht Burgum 68.000 RTV NOF 25.000 Seniorenraad 6.000 St. Cultureel Centrum de Pleats Burgum 6.000 Stichting Bibliotheken Midden-Fryslân; dbieb 671.000 Stichting Het Achterland (Cultuurlab) Stichting Markant Friesland 7.000 Vereniging Recreatieve Voorzieningen - Garyp 13.000 Wynser Oerset 6.000 Progr. 6. Sociaal domein 276.996 Jeugdfonds Sport en Cultuur 43.050 Kearn - Amargi 15.294 MFC De Balstien 15.214 Stichting Federatie Dorpshuizen Tytsjerksteradiel 70.000 Stichting Leergeld Leeuwarden e.o. 79.438 TD - Begroting 2027-2030 Volwassenenfonds 54.000 Wonen en werken 64.000 Progr. 3. Economie 64.000 Stichting RegioMarketing Toerisme 64.000

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3055ec68-3e0d-4dd9-958a-2a5d5c97bec6?agendaItemId=a86414b0-371e-460b-9a53-eed8382d3e3f