CConstaterende datTytsjerksteradiel
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2030

RAAD IEPEN POADIUM 29 oktober 2026, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Programmabegroting 2027-2030 (ynhâldlik) - 20:0648.563 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

TD - Begroting 2027-2030 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................2 1 BEGROTING ..............................................................................................................................4 1.1 Ynlieding ...........................................................................................................................4 1.2 Leeswijzer .........................................................................................................................5 1.3 In vogelvlucht ....................................................................................................................6 1.3.1 Begroting in beeld .......................................................................................................6 1.3.2 Ontwikkelingen beleid ................................................................................................9 2 Besluitvorming .......................................................................................................................32 3 BELEIDSBEGROTING ................................................................................................................33 3.1 Programmaplan ...............................................................................................................34 0.

Bestuur en ondersteuning ..............................................................................................34 1. Veiligheid .......................................................................................................................41 2. Verkeer, vervoer en waterstaat .......................................................................................45 3. Economie .......................................................................................................................48 4. Onderwijs .......................................................................................................................51 5. Sport, cultuur en recreatie..............................................................................................55 6. Sociaal domein ...............................................................................................................61 7. Volksgezondheid en milieu ............................................................................................70 8.

Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern .........................................................................75 Overhead ...........................................................................................................................81 3.2 Paragrafen .......................................................................................................................85 3.2.1 A - Lokale heffingen .................................................................................................85 3.2.2 B - Weerstandsvermogen c.a. ....................................................................................95 3.2.3 C - Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................... 120 3.2.4 D - Financiering ..................................................................................................... 125 3.2.5 E- Bedrijfsvoering .................................................................................................. 128 3.2.6 F - Verbonden partijen........................................................................................... 131 3.2.7 G - Grondbeleid ..................................................................................................... 151 3.2.8 H - Wet Open Overheid ..........................................................................................

155 4 FINANCIËLE BEGROTING ...................................................................................................... 158 4.1 Overzicht baten en lasten ............................................................................................. 159 4.1.1 Meerjarenbegroting ............................................................................................... 160 4.1.2 Toelichting ............................................................................................................. 161 TD - Begroting 2027-2030 4.1.3 Baten en lasten per taakveld .................................................................................. 174 4.2 Uiteenzetting financiële positie en toelichting .............................................................. 178 4.2.1 EMU-saldo ............................................................................................................. 178 4.2.2 Investeringen ......................................................................................................... 179 4.2.3 Financiering ........................................................................................................... 180 4.2.4 Reserves ................................................................................................................

180 4.2.5 Voorzieningen........................................................................................................ 181 4.3 Meerjarenbalans ........................................................................................................... 183 4.4 Subsidieoverzicht ......................................................................................................... 184 TD - Begroting 2027-2030 1 BEGROTING 1.1 Ynlieding Foar jo leit de earste begrutting fan dizze riedsperioade. Wy presintearje jo in slutende begrutting foar 2027. Dit is it resultaat fan soarchfâldich finansjeel belied yn kombinaasje mei in bliuwende ynset om ús mienskiplike opjeften te realisearjen. Sa kinne wy ek de kommende jierren op folhâldbere wize ynvestearjen bliuwe yn in leefbere, sosjale gemeente foar ynwenners, ûndernimmers en oare organisaasjes. Dit binnen de finansjele romte, troch skerp te begrutsjen en sûnder lesten troch te skowen nei kommende generaasjes. Tagelyk sjogge wy mei soarch nei de jierren nei 2027. De mearjierrenraming is net posityf. Lykas earder ek by de kadernota oanjûn, is der beheinde finansjele romte beskikber foar nije plannen en winsken. Fan foldwaande strukturele jilden fan de ryksoerheid is noch gjin sprake en ekstra ryksheffingen soarchje der ek foar dat de lesten foar ús ynwenners tanimme.

De Feriening fan Nederlânske Gemeenten (VNG) docht dan ek alle war om bynammen te lobbyen foar foldwaande jilden yn it gemeentefûns. As gemeente steane wy foar wichtige strategyske karren. De fraach is net allinnich hoe’t wy komme ta finansjeel lykwicht, mar foaral ek hoe’t wy dat dogge op in wize dy’t rjocht docht oan ús ambysjes en de ferwachtingen fan ús ynwenners. Hokker taken en foarsjenningen fine wy fan bliuwende wearde? Wêr kinne wy skerper begrutsje of effisjinter wurkje? Binne der taken dy’t de mienskip graach foar har rekken nimt? De kommende moannen sille wy oer boppesteande petearen fiere mei jo as ried, ús ynwenners en oare partners. Dêrby sille wy yn folle iepenheid oparbeidzje. Want just yn ûnwisse tiden is it fan belang om koersfêst te bliuwen en mei -inoar rjochting te jaan oa n de takomst fan Tytsjerksteradiel. Dizze begrutting foarmet dêrmei net allinnich in finansjeel dokumint, mar ek in útnûging om mei alle partijen yn de gemeente foarút te sjen. Mei betrouwen yn de krêft fan de mienskip en ús organisaasje én it lef om karren te meitsjen, bouwe wy oan in bloei end en takomstbestindich Tytsjerksteradiel. It kolleezje, Burgum 6 oktober 2026 TD - Begroting 2027-2030 1.2 Leeswijzer In hoofdlijnen is de programmabegroting als volgt opgebouwd: BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG Dit is het vrije en daardoor meest toegankelijke deel.

U vindt hierin de inleiding, de kaders en een overzicht van de huidige begroting ten opzichte van de vorige begroting. BESLUITVORMING Hierin staat concreet waarover u als raad een besluit neemt. BELEIDSBEGROTING De indeling hiervan is wettelijk verplicht en bevat o.a. • Programmaplan De programma's bestaan uit een aantal vaste onderdelen:  inhoudelijk, met daarin een korte beschrijving van het programma, de voorstellen uit de Kadernota en hoe die een plek hebben gekregen in deze begroting.  beleidsindicatoren die verplicht zijn op grond van de BBV.  financieel, de lasten en baten per programma inclusief een verklaring van de verschillen ten opzichte van de vorige begroting.  verbonden partijen. • Paragrafen De paragrafen zijn in feite een dwarsdoorsnede uit de programma's. Naast de programma's moeten gemeenten minimaal zeven programma -overstijgende paragrafen in de begroting opnemen. In de paragrafen staat belangrijke informatie voor raadsleden om inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige kanten daarvan en de risico's. FINANCIËLE BEGROTING Dit is een financiële samenvatting van de baten en lasten vanuit de programma. Ook een prognose van de balans over de volgende vier jaren wordt hier gepresenteerd.

TD - Begroting 2027-2030 1.3 In vogelvlucht 1.3.1 Begroting in beeld OM TE BEGINNEN Tytsjerksteradiel is een middelgrote gemeente met veel groen en water. Veel werk wordt gedaan vanuit het gemeentehuis in Burgum. Maar we gebruiken ook enkele locaties voor de buitendienst, zoals bijvoorbeeld de afvalinzameling en het beheer van het openbaar groen. We zijn een groene gemeente, met aandacht voor mens en milieu. Daar zetten we ons elke dag weer met hart en ziel voor in. Alle werkzaamheden worden vanaf 2025 weer uitgevoerd vanuit de gemeente behalve de werkzaamheden voor ICT, die nog steeds worden uitgevoerd door de w erkmaatschappij 8KTD (BVO-ICT). Om de opdracht uit te kunnen voeren verstrekt de Gemeenteraad een bijdrage aan de Werkmaatschappij. De Werkmaatschappij heeft een eigen begroting en legt zelfstandig verantwoording af. PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden. De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). in de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten.

We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: • Wonen en werken • Samenleving • Bestuur en dienstverlening De inkomsten zijn verdeeld in • wat we van het Rijk ontvangen • alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen TD - Begroting 2027-2030 BEGROTING 2027 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze begroting geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2027 van de gemeente Tytsjerksteradiel (bedragen x € 1.000). UITGAVEN | 128.025 | per inwoner Bestuur en dienstverlening | 24.875 | 757 Bestuur en dienstverlening | 24.875 | 757 Samenleving | 91.351 | 2.778 Onderwijs | 5.925 | 180 Sociaal domein | 54.020 | 1.643 Sport, cultuur en recreatie | 10.406 | 316 Veiligheid | 7.620 | 232 Volksgezondheid en milieu | 13.380 | 407 Wonen en werken | 11.799 | 359 Economie | 812 | 25 Verkeer, vervoer en waterstaat | 5.409 | 165 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening | 5.577 | 170 Per inwoner (in hele euro's) * | 3.894 INKOMSTEN | 128.241 | per inwoner Ontvangen wij van het rijk | 80.877 | 2.460 Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen | 47.364 | 1.440 Per inwoner (in hele euro's) * | 3.900 RESULTAAT | 216 | per inwoner Per inwoner (in hele euro's) * | 7 * inwoneraantal per 06.01.2026 | 32.880 TD - Begroting 2027-2030 BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment.

Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam. Balans per 1 januari 2027 (x € 1.000) BEZITTINGEN Bezittingen 82.931 Voorraden, geld en vorderingen 26.850 TOTAAL 109.781 SCHULDEN Eigen vermogen 44.123 Schulden 65.658 TOTAAL 109.781

TD - Begroting 2027-2030 1.3.2 Ontwikkelingen beleid Algemene ontwikkelingen Inleiding De Kadernota 2027-2030, zoals die op 2 juli jl. met uw raad is besproken, was richtinggevend voor de voorbereiding van deze programmabegroting. De tijd heeft echter niet stilgestaan tussen het bespreken van de Kadernota en het moment van samenstellen van deze begroting. De tussentijdse ontwikkelingen worden in deze paragraaf nader toegelicht. Wij moeten een begroting vaststellen waarvan de uitgaven en inkomsten structureel en reëel in evenwicht is. Met deze begroting kunnen we constateren dat we hier aan voldoen. Uitgangspunten begroting 2027-2030 Bij de begrotingsopstelling van 2027 -2030 wordt uitgegaan van het bestaand beleid zoals geformuleerd in de (meerjaren)begroting 2026-2029 en de Kadernota 2027-2030. De nieuwe beleidswensen op basis van de Kadernota 2027 -2030 zijn geïntegreerd in deze begroting. Voor een toelichting verwijzen we u naar de programma’s. Daar waar nodig vinden bijstellingen plaats op grond van volumeaanpassingen in relatie tot de autonome ontwikkelingen van onze gemeente. Het kan dan gaan om aanpassingen aan zowel de uitgaven- als aan onze inkomstenkant. Ook vindt in de begroting een actualisatie plaats naar de huidige prijzen.

Dit alles mede gebaseerd op de eerder in dit jaar op de LIST geplaatste uitgangspunten voor de begroting 2027-2030 (LIST Raad 22 januari 2026). De begroting 2027 -2030 is voor wat betreft de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds gebaseerd op de meicirculaire 2026 en voor het meerjarenperspectief doorgerekend op basis van constante prijzen.

TD - Begroting 2027-2030 De (meerjaren)begroting 2027-2030 wordt uitgedrukt in verwachte prijzen van 2027. Dit betekent dat we voor de jaren 2023 en verder uitgaan van een constant loon- en prijsniveau voor zowel de uitgaven als inkomsten. Door te werken met een constant loon- en prijsniveau hebben we beter inzicht waar de hoeveelheid werk of diensten veranderen, los van de prijsstijgingen. Het maakt het vergelijken van plannen en jaarschijven in de begroting (de analyse) een stuk overzichtelijker. Op basis van de werkelijke kosten in het jaar wordt de begroting via de reguliere P&C-cyclus waar nodig aangepast. Bij de samenstelling van de meerjarenraming is uitgegaan van de begroting 2027. De ramingen zijn vervolgens doorgetrokken naar de jaren 2028, 2029 en 2030. De becijferingen kunnen voor een deel worden beschouwd als extrapolatie van de ramingen van het begrotingsjaar 2027, waarbij rekening is gehouden met: • stijging van inkomsten, zoals uit belastingopbrengsten • ontwikkelingen algemene uitkering gemeentefonds • ontwikkeling van de boekwaarden van de investeringen.

Uitkomst begroting 2027-2030 Rekening houdende met bovengenoemde uitgangspunten is de uitkomst van de begroting en meerjarenraming als volgt: Ontwikkeling van het begrotingssaldo (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 2027-2030 na behandeling Kadernota | - 320 | - 2.890 | - 2.549 | - 2.618 Ontwikkelingen na vaststelling Kadernota | 537 | - 799 | - 920 | - 331 Saldo begroting 2027-2030 | 216 | - 3.695 | - 3.423 | - 2.901 Met de uitkomst van deze begroting voldoen wij aan de toetsingscriteria van de provincie voor de meerjarenbegroting, die structureel en reëel in evenwicht dient te zijn. Om hier aan te voldoen dient In ieder geval het begrotingsjaar 2027 sluitend te zijn. | In het raadsprogramma is opgenomen dat de raad in ieder geval in 2027 én 2028 een sluitende begroting wil. Voor 2027 is dit nu gerealiseerd en voor de zomer 2027 | gaan we | beoordelen of de begroting na 2028 sluitend kan worden gemaakt. TD - Begroting 2027-2030 Ontwikkeling van het begrotingssaldo Om u inzicht te geven in de ontwikkelingen op hoofdlijnen tussen de begroting 2026-2029 en de begroting 2027-2030 is onderstaande tabel opgenomen. Hierin is de ontwikkeling van de begroting tussen de beide jaren weergegeven inclusief de stand bij de Kadernota 2027 - 2030. De diverse ontwikkelingen worden daarna toegelicht onder Ontwikkelingen na Kadernota.

(x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldi jaren 2027-2030 uit begroting 2026 | 42 | - 2.792 | - 2.599 | - 2.961 Ontwikkelingen Kadernota | - 362 | - 98 | 50 | 344 Bestaand beleid | - 156 | - 160 | 1.485 | 1.501 Gemeentefonds | 376 | 335 | - 1.162 | - 884 Nieuw beleid | - 523 | - 122 | - 122 | - 122 Tussentijdse ontwikkelingen | - 59 | - 151 | - 151 | - 151 TOTAAL | - 362 | - 98 | 50 | 344 Saldo 2027-2030 na behandeling Kadernota | - 320 | - 2.890 | - 2.549 | - 2.618 NAGEKOMEN ONTWIKKELINGEN | 535 | - 805 | - 873 | - 283 Bestaand beleid | 2.548 | 1.821 | 1.751 | 1.507 Aanpassing personeelsbegroting voormalig College van B&W | 22 | 22 | 22 | 22 [Wijzigingsnr. 122738] Actualisatie afval 2027 [Wijzigingsnr. 122354] | 193 | 194 | 194 | 183 Actualisatie kapitaallasten 2027-2031 Raad 05-11-2026 | 222 | 438 | 240 | 288 [Wijzigingsnr. 122375] Actualiseren budget organisatorische verzekeringen | - 28 | - 28 | - 28 | - 28 [Wijzigingsnr. 122095] Actualiseren budgetten HJIC [Wijzigingsnr. 122147] | - 38 | - 38 | - 38 | - 38 Actualisering kapitaallasten stelpost bedrijfsvoering | 207 | - | - | - [Wijzigingsnr. 122739] Actualisering riolering 2027 [Wijzigingsnr. 122107] | 136 | 138 | 138 | 140 Aframen baten begroting onderwijshuisvesting [Wijzigingsnr. | - 35 | - 35 | - 35 | - 35 122676] Aframen huuropbrengsten De Pleats [Wijzigingsnr.

122727] | - 18 | - 18 | - 18 | - 18 Analyse nog onbenutte SPUK-middelen CDOKE (50.01) | 340 | - | - | - [Wijzigingsnr. 122643] Begroting 2027 GR Mobiliteitsbureau Noord Oost Fryslân | 132 | 115 | 103 | 33 (Jobinder) [Wijzigingsnr. 122715] Bijstelling budget Streekmuseum [Wijzigingsnr. 122594] | - 1 | - | - | - Budget centraal ziektebudget [Wijzigingsnr. 122422] | 151 | 151 | 151 | 151 Continuering registratiefunctie gemeentelijke collectie | - 15 | - 15 | - 15 | - 15 (museumnorm 2025) [Wijzigingsnr. 122598] Correctie actualiseren budget accountantscontrole | 12 | 12 | 12 | 12 [Wijzigingsnr. 122259] correctie zaalverhuur tarieven 2022 [Wijzigingsnr. 121976] | - 28 | - 28 | - 28 | - 28 Crisisbeheersing [Wijzigingsnr. 122206] | - 13 | - 13 | - 13 | - 13 Juridische ondersteuning vluchtelingen [Wijzigingsnr. 122403] | - 10 | - 10 | - 10 | - 10 Nieuwe SPUK Sport en Bewegen [Wijzigingsnr. 122690] | 325 | 325 | 325 | - Omzetten budgetten tractor [Wijzigingsnr. 122611] | 4 | 4 | - | - TD - Begroting 2027-2030 Ontwikkelingen BVO ICT [Wijzigingsnr. 122765] | 48 | - 273 | - 273 | - 273 Overdracht Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers | - | - 108 | - 108 | - 108 (Appa) naar het nieuwe pensioenstelsel [Wijzigingsnr. 122742] Professionalisering van BOA 1 [Wijzigingsnr.

122207] | - 11 | - 11 | - 11 | - 11 Raad 01-10-2026; Actualiseren budget overige | 30 | 30 | 30 | 30 personeelskosten [Wijzigingsnr. 121682] Raad 23-04-2026; Subsidie stichting De Wynser Oerset | - 1 | - 1 | - 1 | - 1 [Wijzigingsnr. 122073] Reële toerekening aan anterieure overeenkomsten (nr. 50.06) | 100 | 100 | 100 | 100 [Wijzigingsnr. 122635] Reële toerekening van kosten aan projecten/complexen (nr. | 150 | 150 | 150 | 150 50.05) [Wijzigingsnr. 122630] Rentebaten aandeelhouderslening zonnepark Skûlenboarch | 517 | 517 | 517 | 517 [Wijzigingsnr. 122674] Scherper ramen van leges (nr. 50.08) [Wijzigingsnr. 122627] | 100 | 100 | 100 | 100 Structurele bijdrage samenwerkingsverband Nationaal Park De | - 5 | - 5 | - 5 | - 5 Alde Feanen [Wijzigingsnr. 122557] Structurele verhoging Recreatieschap Marrekrite met het | - 7 | - 7 | - 7 | - 7 routebureau [Wijzigingsnr. 121307] TD: Raad 01-10-2026; Formatiewijziging team Ruimte en Vergunningen (van incidenteel naar structureel) [Wijzigingsnr. | - 201 | - 201 | - 201 | - 201 122585] Tegenboeken stelpost integraal huisvestingsplan [Wijzigingsnr. | 15 | 200 | 350 | 500 122761] verhogen bijdrage FUMO 2027 [Wijzigingsnr. 122622] | 22 | 16 | 9 | - 28 Verlaging budget betaalde rente langlopende leningen | 134 | - | - | - [Wijzigingsnr. 122082] Voldoen aan kwaliteitscriteria VTH [Wijzigingsnr.

122205] | - 8 | - 8 | - 8 | - 8 Wegvallen werkbegeleider Caparis [Wijzigingsnr. 122669] | 109 | 109 | 109 | 109 Ontwikkeling lopende prijzen | - 2.013 | - 2.626 | - 2.624 | - 1.790 Actualiseren WSW en beschut werk [Wijzigingsnr. 122396] | - | - | - | - Ontwikkeling stelpost lonen, prijzen en areaalaccres | - 2.013 | - 2.626 | - 2.624 | - 1.790 [Wijzigingsnr. 122785] MOTIES Begrotingsresultaat | 216 | - 3.695 | - 3.423 | - 2.901 Ontwikkelingen na de Kadernota Sinds de behandeling van de Kadernota hebben zich, zoals uit bovenstaande tabel blijkt, | diverse ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn op het financi | ële en beleidsmatige perspectief van de gemeente. | Onderstaand | worden uitsluitend de significante wijzigingen en politiek relevante onderwerpen toegelicht. Het betreft ontwikkelingen die leiden tot substanti | ële financiële effecten, wijzigingen in de uitvoering van bestaand beleid of vraagstukken die bestuurlijke afweging vragen. TD - Begroting 2027-2030 Bestaand beleid Actualisatie afvalinzameling 2027 De begroting voor afvalinzameling is geactualiseerd en op basis daarvan is de afvalstoffenheffing 2027 berekend. De totale kosten voor inzameling en verwerking van afval gaan naar verwachting met € 580.000 toenemen. Deze toename volgt met name uit de hogere verwerkingskosten van € 295.000 voor afval bij Afvalsturing Friesland NV (Omrin).

Meer dan de helft van deze stijging (€ 165.000) bestaat | uit | Rijksbelasting: | Verbrandingsbelasting, | CO-2 | heffing | en | Vrachtwagenheffing. Daarnaast stijgen de personeelslasten met € 86.000. Overige kosten stijgingen zijn onder meer te zien binnen de reiniging, overheadskosten en inzamelingskosten. Het totaal leidt tot een stijging van 16% van de afvalstoffenheffing in 2027. Binnen het gesloten stelsel van de afvalstoffenheffing is er een positief effect op het begrotingsresultaat van € 193.000 ontstaan. Dit effect bestaat vooral uit dekking vanuit afvalverwerking voor de gestegen personeelslasten (€ 86.000) en toename van de toegerekende overhead (€ 86.000). Actualisatie riolering 2027 De begroting voor de | riolering is geactualiseerd en op basis daarvan is de rioolheffing 2027 opnieuw | berekend. | Onder | andere | de | personeelskosten | zijn | toegenomen. | De | volledig noodzakelijke verhoging van de rioolheffing wordt echter niet doorgerekend aan de inwoners. Er wordt uit de egalisatievoorziening riolering een onttrekking van € 123.000 gedaan om de stijging af te vlakken. Hierdoor kan de stijging van de rioolheffing in 2026 beperkt blijven tot 2%. Het is opvallend dat binnen het gesloten stelsel van de rioolheffing er toch een positief effect op het begrotingsresultaat van € 136.000 ontstaat.

Deze bestaat vooral uit dekking vanuit riool voor de gestegen personeelslasten (€ 69.000) en toename van de toegerekende overhead (€ 60.000). Actualisering kapitaallasten inclusief stelpost bedrijfsvoering Jaarlijks | vindt | een | actualisatie | van | de | kapitaallasten | plaats, | waarbij | voor | de | geplande (vervangings)investeringen wordt bekeken, wanneer vervanging noodzakelijk is en of er voldoende rekening is gehouden met de tussentijdse prijsontwikkelingen. Op basis van deze actualisatie nemen we voor de jaren 2027-2030 de volgende ontwikkelingen op het saldo mee. • | 2026: | € | 463.000 V • | 2027: | € | 537.000 V • | 2028: | € | 393.000 V • | 2029: | € | 441.000 V Analyse nog onbenutte SPUK-middelen CDOKE De CDOKE-middelen zijn in 2023 tot en met 2025 uitgekeerd via de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden klimaat- | en energiebeleid (CDOKE), de zogenaamde SPUK middelen CDOKE. Voor 2026 en verder worden deze middelen uitgekeerd via het Gemeentefonds. Voor zowel 2026 (septembercirculaire 2025) als 2027 (meicirculaire 2026) is dit nu geëffectueerd. Vanuit de SPUK middelen CDOKE verwachten we eind 2026 een bedrag van € 340.000 over te houden. Dit wordt ingezet voor de begroting 2027. Hiermee doen we geen afbreuk aan de structurele uitvoering en wordt een evenwichtige oplossing bereikt die zowel financieel als beleidsmatig past binnen eerdere besluiten.

TD - Begroting 2027-2030 Voor de periode 2026 tot 2030 heeft de minister aangegeven dat gemeenten in ieder geval kunnen rekenen op het bedrag dat zij ook in 2025 in de basisfinanciering hebben ontvangen. Eerder is afgesproken met de financiële toezichthouders dat gemeenten de midd elen als structureel mogen beschouwen in de begroting. Vanuit het collegeakkoord, en zoals blijkt uit de voorjaarsnota, volgt verder dat gemeenten ook na 2030 op het basisbedrag van 2025 moeten kunnen rekenen. Begroting 2027 GR Mobiliteitsbureau Onze begroting is bijgesteld met de af te dragen bijdrage aan de G emeenschappelijke Regeling (GR) Mobiliteitsbureau. Hiertoe is reeds in de raad van 11 juni 2026 besloten. In de begroting van 2027 is rekening gehouden met een indexering van 3% op de regiekosten van de Mobiliteitscentrale en de kosten van het Mobiliteitsbureau over 2026. Daarentegen wordt er voor de begroting 2027, gebaseerd op huidige ontwikkelingen, rekening gehouden minder te vervoeren leerlingen. De begroting van 2027 van het Mobiliteitsbureau laat per saldo een positieve ontwikkeling van € 65.000 zien. Tevens hebben we een positieve ontwikkeling ingeboekt, omdat tot op heden de inkomsten van opvang Oekraïne niet meegenomen waren in de vervoerskosten. Per saldo levert ons dat € 67.000 op. SPUK Sport De SPUK Sport liep tot en met 2026.

Net voor het zomerreces 2026 heeft het kabinet besloten om de middelen van deze regeling als nog beschikbaar te stellen voor de periode 2027 t/m 2029. Daarna wil het kabinet de SPUK integreren in de Algemene uitkering. Alhoewel details rondom de exacte werking van de nieuwe SPUK regeling op dit moment nog niet bekend zijn, blijft dezelfde financiële bijdrage voor gemeenten wel beschikbaar. Daarom is voor de periode 2027-2029 het gemiddeld toegekend bedrag over de periode 2023 - 2025 van de regeling SPUK Sport als bate meegenomen. Aangezien het wegvallen van deze regeling al eerder was voorzien, leidt dit tot een voordeel op het begrotingssaldo voor de jaren 2027-2029 van € 325.000. Overdracht Algemene pensioen wet politieke ambtsdragers (APPA) naar het nieuwe pensioenstelsel Op grond van een nieuw wetsvoorstel wordt de huidige Appa-pensioenregeling per 31 december 2027 beëindigd. Het opgebouwde pensioen wordt per 1 januari 2028 omgezet naar het nieuwe stelsel en overgedragen aan het ABP. Door deze overgang kan de uitbetaling v an de lopende pensioenen in 2027 niet meer via onze eigen salarisadministratie plaatsvinden. Deze uitbetaling wordt vanaf 2027 overdragen aan Visma Idella . Zij brengen hiervoor uitvoeringskosten in rekening. Dit heeft een financieel nadelig effect voor Tytsjerksteradiel, waarmee in de meerjarenbegroting rekening is gehouden.

De voorziening APPA is nu toereikend o.b.v. rekenregels van ABP, maar op 1-1-2028 zal blijken of op basis van de rekenregels per 1-1-2028 onze voorziening toereikend is voor de overdracht van het kapitaal aan ABP. Begrotingsgevolgen voorkeursscenario Doorontwikkeling BVO ICT Op basis van het voorkeursscenario voor de toekomstige ICT-inrichting is voor 2027 sprake van een incidenteel positief effect van € 48.000 per gemeente ten opzichte van de huidige begroting. Vanaf 2028 ontstaat een structurele lastenverhoging van € 273.000 per gemeente. Dit bedrag TD - Begroting 2027-2030 bestaat uit € 160.000 aan structurele PIOFACH -lasten en € 113.000 voor aanvullende capaciteit binnen de Werkmaatschappij en beide gemeenten. De uiteindelijke financiële gevolgen zijn afhankelijk van de definitieve besluitvorming en kunnen bij de verdere ui twerking nog worden bijgesteld. Onafhankelijk van het te kiezen scenario voor doorontwikkelingen zullen kosten in de orde van grootte zoals genoemd zich manifesteren. Scherper ramen In het kader van scherper ramen hebben we, zoals voorgesteld bij de Kadernota, bestaande budgetten binnen de begroting nogmaals goed tegen het licht gehouden en zijn onderstaande budgetten aangepast. • Reële toerekening aan anterieure overeenkomsten: De kosten van interne uren worden doorbelast aan anterieure overeenkomsten.

De bijbehorende personeelslasten zijn reeds begroot binnen de personeelsbudgetten. De doorbelasting leidt daarom tot een aanvullend e bate zonder dat daar een extra last tegenover staat, waardoor het begrotingssaldo positief wordt beïnvloed. • Reële toerekening van kosten aan projecten/complexen: Dit betreft de baten uit de doorbelasting van interne uren aan het complex. De bijbehorende personeelslasten zijn reeds begroot binnen de personeelsbudgetten. De doorbelasting leidt daarom tot een aanvu llende bate zonder dat daar een extra last tegenover staat, waardoor het begrotingssaldo positief wordt beïnvloed. • Scherper ramen van leges: Uit onze analyse is gebleken dat de baten m.b.t. de leges structureel hoger zijn dan begroot. Met deze wijziging wordt de begroting beter in de lijn gebracht met de actuele verwachtingen. • Scherper ramen investeringsprogramma / kapitaallasten: zie toelichting actualisering kapitaallasten. • Terugschroeven ziektebudget: Het ziekteverzuim van de gemeente is geanalyseerd. Op basis van de meest recente inzichten laat het percentage langdurig ziekteverzuim (voortschrijdend gemiddelde over het afgelopen jaar) een neerwaartse beweging zien. Het percentage is op dit moment lager dan 4%. Rentebaten aandeelhouderslening zonnepark Skûlenboarch Op 28 augustus 2025 heeft de raad ingestemd met een investering van € 6.900.000 in Zonnepark Skûlenboarch.

Ter uitvoering van dit besluit heeft de gemeente een aandeelhouderslening van € 6.900.000 verstrekt aan Koopholding Skûlenboarch B.V. Op grond van de akte van aandeelhouderslening ontvangt de gemeente een vaste rentevergoeding van 7,5% per jaar gedurende een looptijd van 30 jaar. De rente en aflossing zijn verschuldigd voor zover de vrije kasstroom van de vennootschap daarvoor toereikend is. Indien verschuldigde rente niet wordt voldaan, wordt deze aan de hoofdsom toegevoegd en vervolgens rentedragend. De contractuele renteopbrengst bedraagt op basis van de huidige hoofdsom € 517.500 per jaar. Op basis van de leningsovereenkomst is deze r ente als structurele bate in de gemeentelijke begroting verwerkt. TD - Begroting 2027-2030 Wij merken op dat bovenstaand verstrekt kapitaal vanuit eigen middelen is gefinancierd. De opgenomen bate uit hoofde van lening Skûlenboarch gaat ten kosten van rentebaten uit hoofde van ons eigen schatkistbankieren. Die analyse qua overige rentebaten wor dt op totaal niveau gemaakt en staat los van deze baten. Dat percentage is echter ruim lager dan 7,5%. Formatiewijziging team Ruimte en Vergunningen De huidige praktijk laat zien dat de maatschappelijke en ruimtelijke opgaven, mede door de invoering van de Omgevingswet, een grotere inzet vragen van het team Ruimte & Vergunningen. Hiervoor wordt structureel budget beschikbaar gesteld.

Gemeentefonds - uitkomst septembercirculaire Uit analyse van de septembercirculaire van het gemeentefonds blijkt dat deze geen significante afwijkingen laat zien ten opzichte van de meicirculaire. De daarin opgenomen ontwikkelingen hebben geen significante invloed op de in deze begroting opgenomen financiële uitgangspunten. De financiële consequenties van de septembercirculaire worden, tezamen met de uitkomsten van de decembercirculaire, nader uitgewerkt en begin 2027 via een afzonderlijk raadsvoorstel aan de raad aangeboden. Verlaging budget betaalde rente langlopende leningen De gemeente heeft elf langlopende leningen lopen. Naast de jaarlijkse aflossing betalen wij ook rente over het uitstaande saldo. Door de jaarlijkse aflossing wordt de te betalen rente lager. De te betalen rente is afhankelijk van de aflossing, maar ook van een eventueel nieuw aan te trekken lening. Voor 2027 hebben wij de verwachting dat wij geen nieuw kapitaal gaan aantrekken. Daarom wordt door middel van deze wijziging de verlaging van de te betalen rente in de begroting van 2027 verwerkt. Voor de lange t ermijn verwachten wij dat er op termijn fors zal worden geïnvesteerd, waarvoor naar verwachting geld voor moet worden aangetrokken en dus de rentelasten zullen toenemen. Daarom is deze verlaging van de rente alleen voor 2027 verwerkt.

Vrijval werkbegeleider Caparis Door de afname van het aantal medewerkers in de sociale werkvoorziening en de gewijzigde inrichting van de aansturing kan het budget voor de werkbegeleider structureel vrijvallen ten gunste van het begrotingsresultaat. Correctie zaalverhuur tarieven 2022 In de Kadernota 2027 is voorgesteld om de verhuurtarieven te verhogen voor 2027 en 2028. De verhuurtarieven sporthallen zouden eerder ook structureel worden verhoogd. Daarvan heeft het college in 2022 afgezien. Het voordeel is destijds al structureel verw erkt in de begroting 2023 - 2026 en incidenteel tegen geboekt tot en met 2026. Hierdoor stond het voordeel in 2027 voorafgaand aan de Kadernota onterecht al in de begroting. Daarom is er ook een structurele correctie van € 28.000 gemaakt. Budget WMO en Welzijn De tarieven voor Wmo -maatwerkvoorzieningen zijn geïndexeerd op basis van de door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde Overheidsbijdrage in de Arbeidskorting -ontwikkeling TD - Begroting 2027-2030 (OVA) index. Voor 2027 bedraagt deze index voorlopig 3,96%. Dit leidt tot een structurele verhoging van het budget voor Wmo-maatwerkvoorzieningen met € 371.000. De budgetten voor Wmo-maatwerkvoorzieningen zijn de afgelopen jaren in lijn geweest met de gerealiseerde uitgaven.

Daarom is, afgezien van deze prijsindexatie, geen aanvullende budgetaanpassing nodig Voor de welzijnsbudgetten geldt dat de budgetten enkel zijn geïndexeerd conform onze uitgangspunten. Budgetten Jeugd De lasten voor Jeugd zijn sinds 2024 fors gestegen, maar uit de realisatie van 2025 volgt dat de lasten zich enigszins normaliseren. Daarom wordt voor de Jeugd geen aanvullende budgetaanpassing voorgesteld. Wel worden de tarieven voor maatwerkvoorzieningen Jeugd geïndexeerd op basis van de door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde OVA -index. Voor 2027 bedraagt deze index voorlopig 3,96%. Dit leidt tot een structurele verhoging van het jeugdbudget met € 4 86.000. Ontwikkeling stelpost lonen, prijzen en areaalaccres Vanaf de begroting 2023 kennen we een stelpost voor loon, prijs en accresontwikkelingen. In de loop van dit begrotingsproces zijn daarmee diverse verwachte loon, prijs en accresontwikkelingen afgedekt. Hierbij valt onder meer te denken aan de actualisering van de salariskosten, de actualisering van de bijdragen aan de FUMO en de Veiligheidsregio en de actualisering van de budgetten Jeugd, WMO en participatie. Voor de begroting 2027 -2030 zijn we bij de Kadernota 2027-2030 in eerste instantie uitgegaan van een stelpost van € 2.351.000.

In het kader van de afronding van de begroting 2027 -2030 hebben we voor deze stelpost de balans opgemaakt en hebben verschil tussen het benodigde budget voor loon, prijs en accresontwikkelingen en de stelpost ten laste van het begrotingssaldo gebracht. In de tabel hieronder hebben we deze ontwikkelingen voor u in hoofdlijnen in beeld gebracht. Jaar Stelpost Benodigd Ten laste van saldo waarvan loon- ontwikkelingen c.a. waarvan prijs- en accres- ontwikkelingen 2027 2.351.000 4.364.000 2.013.000 2.520.000 1.844.000 De grootste mutaties zien wij binnen de personeelskosten (€2,6 miljoen) en indexaties binnen het sociaal domein (€1,1 miljoen) . We constateren dat de verwachte kosten reeds een aantal jaren aan de voorkant te laag zijn ingeschat. In de komende begrotingen gaan we hier extra aandacht aan besteden en waar nodig de kosten verhogen. Indien zich vanaf 2027 verdere loon, prijs en accresontwikkelingen voordoen, dan komen we hier bij u op terug via het reguliere P&C proces. TD - Begroting 2027-2030 Nieuw beleid Tussen de behandeling van de Kadernota 2027-2030 en de begroting is er geen sprake geweest van nieuw ingezet beleid. Dit past in de wens die is geuit door de Raad om een investeringsagenda voor te leggen, waarin nieuw beleid integraal kan worden afgewogen.

Ombuigingen In het kader van de begroting 2027 is de stand van zaken met betrekking tot de ombuigingen geactualiseerd. Er resteert nog één ombuiging: • Verhoging opbrengst Onroerendezaakbelasting (OZB) (lijn 4 Inkomsten verhogen) Hieronder in het kort een nadere toelichting op de stand van zaken. Verhoging opbrengst OZB (lijn 4 Inkomsten verhogen) Deze taakstelling was conform de besluitvorming bij de begroting 2023 -2026 verwerkt in de begroting in de begroting 2024 -2027. Uitvoering hiervan zou betekenen dat er in 2025, 2026 en 2027 telkens nog 2,5% extra OZB-verhoging boven op de nominale ontwikkeling bij komt. Bij de behandeling van de begroting 2025 -2028 is met de Raad afgesproken, dat we gezien het begrotingsresultaat van 2025 en de forse stijging van de afvalstoffenheffing en rioolheffing er voor gekozen hebben, om voor 2025 een bescheiden nomin ale ontwikkeling voor de OZB opbrengst van 2% (prijsindex 2025 = 5,1%) door te voeren en de extra verhoging van driemaal 2,5% door te schuiven naar de jaren 2026, 2027 en 2028. Bij de behandeling van de begroting 2026 is bij amendement "Lagere OZB verhoging (A -4-9-1)" de extra verhoging van de OZB met 2,5% voor 2026 bovenop de inflatiecorrectie gewijzigd naar een percentage van 1,36% bovenop de inflatiecorrectie teruggebracht. H et effect van dit amendement is meerjarig verwerkt.

De extra verhoging van tweemaal 2,5% voor de jaren 2027 en 2028 maakt nog steeds deel uit van de Begroting 2027-2030. Uitgaande van de uitgangspunten die eerder gedeeld zijn via de LIST is het voorstel om de OZB - opbrengst met een inflatiecorrectie van 2,5% te laten stijgen ten opzichte van 2026. Samen met de extra 2,5% voor 2027 (ombuiging) betekent dit voor de gemiddelde OZB-aanslag een verhoging van 5% voor 2027. TD - Begroting 2027-2030 Incidentele baten en lasten Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van een structureel begrotingsevenwicht is het van belang dat inzicht bestaat in welke geraamde baten en lasten incidenteel zijn en welke structureel. Op grond van artikel 19 BBV moeten de incidentele baten en lasten limitatief per programma en meerjarig inzichtelijk worden gemaakt. Zie hiervoor het verplichte overzicht in hoofdstuk 4.1.2 in deze begroting. Een samenvatting daarvan treft u hieronder. (bedragen x € 1.000) Structureel begrotingssaldo | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserves | - 128.025 | - 121.082 | - 120.785 | - 119.086 Baten exclusief mutaties reserves | 125.157 | 116.052 | 114.863 | 116.185 Geraamd saldo van lasten en baten | - 2.868 | - 5.030 | - 5.923 | - 2.901 Toevoegingen reserves | - | - | - | - Onttrekkingen reserves | 3.083 | 1.335 | 2.500 | - Geraamd resultaat | 216 | - 3.695 | - 3.423 | - 2.901 Incidentele lasten (excl.

reservestortingen | - 3.083 | - 1.335 | - 2.500 | 0 Incidentele baten (excl. reservestortingen | 0 | 0 | 0 | 0 Incidentele toevoegingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Incidentele onttrekkingen reserve | 3.083 | 1.335 | 2.500 | 0 Saldo van incidentele baten en lasten | 0 | 0 | 0 | 0 Structureel begrotingssaldo | 216 | -3.695 | -3.423 | -2.901 Algemene Reserve Onderstaande tabel toont van de Algemene Reserve de geraamde saldi in de periode 2026-2030. Ten opzichte van de Kadernota 2027-2030 is er sprake van een ongunstige ontwikkeling van de Algemene Reserve. bedragen x € 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand begin van het jaar | 41.142 | 44.103 | 42.873 | 42.754 | 36.809 Mutaties gedurende het jaar | 2.961 | -1.230 | -119 | -5.945 | -3.423 Stand Begroting 2027-2030 | 44.103 | 42.873 | 42.754 | 36.809 | 33.386 Voor een nadere specificatie van de ontwikkeling van de Algemene Reserve verwijzen we u naar hoofdstuk 3.2.2 B van deze begroting. TD - Begroting 2027-2030 Lastenontwikkeling burgers Voor de begroting 2027 worden de tarieven voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing aangepast op de uitgangspunten die gehanteerd zijn voor het opstellen van de begroting 2027 en de ombuigingslijnen, die noodzakelijk zijn om hiermee de voorzieningen ma ximaal in stand te kunnen houden.

Onroerendezaakbelasting Het OZB-tarief wordt in 2027 verhoogd met een inflatiecorrectie van 2,5% en 2,5% als bestaande bezuinigingstaakstelling voor de totale omzet ten opzichte van 2026. Een totale verhoging van 5%. Voor een gemiddelde WOZ-waarde van een woning van € 315.000 betekent dit een verhoging van € 22 en voor een woning met een WOZ -waarde van € 470.000 betekent dit een verhoging van € 32. Afvalstoffenheffing De Afvalstoffenheffing stijgt voor de meerpersoonshuishouden en eenpersoonshuishoudens met respectievelijk 16,64% en 16,84%. Per saldo leidt dit tot een stijging van de afvalstoffenheffing van € 53,40 per meerpersoonshuishouden en € 37,80 voor eenpersoonsh uishoudens. Rioolheffing Voor de rioolheffing stellen wij voor om de tarieven conform de uitgangspunten van het vastgestelde vGRP vast te stellen zodat een kostendekkend tarief gehanteerd wordt. In de paragraaf Lokale heffingen vindt u hierover een nadere toelichting. De tarieven stijgen gemiddeld 2%. Dit houdt een stijging in van € 3,60. TD - Begroting 2027-2030 WONEN EN WERKEN Bedrijventerreinen De raad heeft de visie bedrijventerreinen Tytsjerksteradiel vastgesteld. Er is een voorkeurslocatie ten zuiden van Quatrebras benoemd. Voor bedrijventerrein Quatrebras is een bedrag van € 2.000.000 hebben meegenomen ten laste van de algemene reserve in jaar 2029.

De raad heeft voor de verkenning van de grondaankoop een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld. Er is een externe gespecialiseerde adviseur aangetrokken om dit proces zorgvuldig op te pakken. Het is een kwetsbaar proces waarin zorgvuldigheid essentieel is. In het nieuwe raadsprogramma ‘Groeien vanuit lokale kracht’ wordt de deze keuze nogmaals bevestigd. In het raadsprogramma wordt ook aandacht gevraagd om in te zetten op ontwikkeling van terreinen die aan het water liggen. Locaties voor natte bedrijvigheid zijn schaars. De mogelijkheden die we daarvoor hebben, willen we optimaal benutten. Een uitbreiding van nat bedrijventerrein is echter beperkt in de omgeving van Skûlenboarch mogelijk. Daarnaast kunnen er op termijn door herschikking (verplaatsingen) van de huidige invulling van bedrijfskavels mogelijkheden ontstaan. Een viertal grotere bedrijven op bedrijventerrein Burgum -Sumar hebben een verkenning uitgevoerd naar netcongestie en kansrijke energieoplossingsrichtingen in de onderlinge samenwerking. Uit de analyse van de resultaten komt naar voren dat er op dit moment onvoldoende aanknopingspunten zijn voor een 'gebundelde' oplossing. Voor de komende jaren blijft het energievraagstuk urgent en onze aandacht vragen. Winkelgebieden In Burgum, Hurdegaryp en Gytsjerk zijn kernen met winkelgebieden. Burgum heeft een regionale functie.

De komende jaren krijgt het winkelcentrum van Burgum een kwalitatieve impuls via het project Centrumplan Burgum. Waar in de overige dorpen behoefte is aan een supermarkt, kijken we constructief mee in hoeverre dit via ons ruimtelijk beleid mogelijk te maken is. Regiodeal Noordoost Fryslân In de toegekende Regiodeal voor Noordoost Fryslân is in samenwerking met de partners onder Economic Board Fryslan de pijler Undernimmend uitgewerkt. Binnen de pijler Undernimmend zijn projecten opgenomen met betrekking tot 'onderwijs & arbeidsmarkt', 'kennisontwikkeling ondernemers' en de 'kwaliteit van de leefomgeving'. Circulair ondernemen is een belangrijk aandachtspunt. De komende periode willen we de samenwerking met Economic Board Fryslân, de daaraan verbonden organisaties en de Vereniging Circulair Friesland verstevigen. TD - Begroting 2027-2030 SAMENLEVING Werk en Inkomen Speerpunten raadsprogramma 2026 -2030 Werk en Inkomen • "Wie in de bijstand zit, willen we activeren: nagaan welke bijdrage zij nog wel naar vermogen kunnen leveren aan onze maatschappij. Als mogelijke opstap om uit de bijstand te komen. Dat gaan we na vanuit een hulpaanbod. Want ook hier geldt het vertrouwensprincipe: we gaan er vanuit dat mensen tegen hun wil in de bijstand zijn beland." • "Ook in onze gemeente is er sprake van armoede. We zetten in op preventie en vroegsignalering.

Het vastgestelde beleid zetten we voort. Om mensen op bijstandsniveau op weg te helpen, onderzoeken we of ze een openbare vervoerspas kunnen krijgen. We kijken ook hoe ze makkelijker toegang tot verenigingen kunnen krijgen ." Participatiewet in balans In september 2025 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel Participatiewet in Balans aangenomen. De Participatiewet in Balans is geen officiële nieuwe wet, maar een naam voor de beleidswijzigingen die er komen om de Participatiewet te verbeteren. Het doel va n deze herziening is om de wet te vereenvoudigen, mensen centraal te stellen, uit te gaan van vertrouwen en gemeenten meer ruimte te geven om te kijken wat mensen (aan)kunnen. Het wetsvoorstel wordt gefaseerd ingevoerd. Het jaar 2027 staat in het teken van het doorvoeren van aantal wetswijzigingen die betrekking hebben op participatie en naleving. Participatieverordening Op grond van de Participatiewet in Balans moeten wij de Participatieverordening aanpassen. Deze verordening regelt hoe gemeenten inwoners ondersteunen bij het vinden van werk en maatschappelijke participatie. Wij gaan ervan uit dat de raad de nieuwe verord ening begin 2027 kan vaststellen. Afstemmingsverordening Ook moeten we de Afstemmingsverordening aanpassen op grond van de Participatiewet in Balans.

De Afstemmingsverordening regelt hoe gemeenten de bijstandsuitkering verlagen (maatregelen opleggen) als een inwoner verplichtingen niet nakomt, zoals onvoldoende meewerken aan arbeidsinschakeling. In de verordening staan specifieke regels over de hoogte en duur van verlagingen en dringende redenen om van verlaging af te zien. Wij gaan ervan uit dat de raad de nieuwe verordening begin 2027 kan vaststellen. Beleidsplan Participatie In 2026 loopt het huidige participatiebeleid “Iedereen doet mee” af. Wij evalueren dit beleidsplan in 2026 om op basis daarvan in 2027 nieuw beleid te schrijven. In dit beleidsplan staan onze doelen om onze inwoners zo goed mogelijk te helpen bij het vinden van werk of hen te ondersteunen om mee te doen wanneer werk (nog) niet mogelijk is. Wij verwachten dat wij het nieuwe beleidsplan eind 2027 kunnen voorleggen aan de raad. Taaleis De taaleis houdt in dat iedereen met een bijstandsuitkering de Nederlandse taal voldoende moet begrijpen, spreken, lezen en schrijven. Voldoet iemand hier niet aan dan moet hij/zij TD - Begroting 2027-2030 taalonderwijs volgen. Werkt iemand hier niet aan mee, dan kan dit gevolgen hebben voor de hoogte van de uitkering. Het kabinet heeft in het verbeterplan taaleis bepaald dat gemeenten de taaleis strenger en gerichten moeten uitvoeren en handhaven. De verbet erpunten uit dit plan implementeren wij in 2027.

Uitvoeringsplan Rondkomen en Meedoen In februari 2026 heeft de raad het Beleidsplan Rondkomen en Meedoen vastgesteld. In het beleidsplan staat wat wij willen bereiken op het terrein van armoede, schulden en preventie. In het uitvoeringsplan staan de acties die bijdragen aan het behalen van de doelen. Deze acties voeren we uit in een periode van 4 jaar (2026 tot en met 2029). De raad ontvangt Jaarlijks achteraf in het 1e kwartaal een voortgangsrapportage. Visie en uitvoeringsplan versterken sociale basis Naar verwachting wordt in Q4 2026 de nieuwe visie versterken sociale basis vastgesteld. Deze visie sluit aan op de meest recente ontwikkelingen vanuit de landelijke en regionale akkoorden waaronder het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA), het Integra al Zorgakkoord (IZA) en het FrIZA (Friese Integraal Zorgakkoord). Deze visie vormt de koers voor de sociale basis voor de komende raadsperiode. Hierop volgend wordt het uitvoeringsplan met concrete acties opgesteld. We streven naar de vaststelling van het nieuwe uitvoeringsplan eind Q1 do or het college. Project Beurtschip De raad heeft in de kadernota van 2027 besloten op niet opnieuw geld vrij te maken voor het Project Beurtschip. Het project stopt op 31 december 2026. We gaan het project zorgvuldig en op een passende manier afronden. Voor de huidige deelnemers vanuit onze gemeente zoeken we naar een passend alternatief.

Toezicht Handhaving en Veiligheid Veiligheidsdomein De komende jaren verandert het veiligheidsdomein ingrijpend. Veiligheidsvraagstukken worden complexer en vragen steeds vaker om een integrale aanpak. Ontwikkelingen zoals digitalisering, ondermijnende criminaliteit, maatschappelijke spanningen, de opvang van kwetsbare groepen en de gevolgen van klimaatverandering hebben ook lokaal invloed op de veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente. Tegelijkertijd neemt de druk op de uitvoering toe door arbeidsmarktkrapte, toenemende wet- en regelgeving en stijgende verwachtingen van inwoners en bestuur. Dit vraagt om een gemeente die flexibel kan inspelen op nieuwe ontwikkelingen, risico's tijdig sig naleert en samen met haar partners werkt aan een veilige, leefbare en weerbare samenleving. Jeugd & Onderwijs Inzetten op preventie De gemeente blijft ook in 2027 nadrukkelijk inzetten op preventie en vroegsignalering . De uitgaven binnen de jeugdhulp staan nog steeds onder druk. Door problemen eerder te signaleren en ondersteuning dichter bij jeugdigen en gezinnen te organiseren, willen we voorkomen dat zwaardere en duurdere vormen van jeugdhulp nodig zijn. Deze inzet krijgt vorm via onder andere Integrale Vroeghulp (IVH), Gebiedsteammedewerkers in School (GIS), de POH-Jeugd bij huisartsenpraktijken en de verdere ontwikkeling van stevige lokale TD - Begroting 2027-2030 teams.

Hiermee versterken we de ondersteuning dichtbij huis en stimuleren we dat jeugdigen zo veel mogelijk in hun eigen omgeving kunnen opgroeien en participeren. Ook binnen het leerlingenvervoer wordt uitvoering gegeven aan de vernieuwde verordening, waarbij meer nadruk ligt op het bevorderen van zelfstandigheid en zelfredzaamheid van jeugdigen. Dit sluit aan bij de gemeentelijke visie op normaliseren, eigen kracht en meedoen in de samenleving. Onderwijs De in 2026 aangestelde kwartiermaker onderwijs en jeugdhulp werkt verder aan de versterking van de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en zorgpartners. De focus ligt hierbij op: • de verdere uitwerking van het samenwerkingskader onderwijs-jeugdhulp; • de doorontwikkeling van onderwijs-zorgarrangementen (OZA's); • het realiseren van een evenwichtige spreiding en duurzame borging van voorzieningen binnen de regio. De ambitie blijft om kinderen zoveel mogelijk binnen het reguliere onderwijs passende ondersteuning te bieden, waarbij inclusie, normaliseren en een sterk pedagogisch klimaat centraal staan. Landelijke ontwikkelingen Jeugd Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg De implementatie van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg vraagt ook in 2027 om verdere regionale samenwerking tussen Friese gemeenten. Gezamenlijk wordt bepaald welke specialistische vormen van jeugdhulp regionaal worden georganiseerd.

Daarnaast w orden afspraken met aanbieders verder aangescherpt op onderwerpen als kwaliteit, continuïteit, governance en financiële transparantie. Wet Reikwijdte Jeugdwet De verdere uitwerking van de Wet Reikwijdte Jeugdwet wordt nauwlettend gevolgd. De bedoeling van deze wet blijft om meer duidelijkheid te geven over de afbakening van de jeugdhulpplicht en daarmee de beschikbare capaciteit en middelen beter in te zetten vo or jeugdigen die deze ondersteuning daadwerkelijk nodig hebben. Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd blijft het belangrijkste landelijke kader voor de doorontwikkeling van de jeugdzorg. De opgaven rondom betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit vragen om een verdere versterking van preventie, normalisering en samenwerking. Binnen Tytsjerksteradiel ligt de focus daarbij op: • verder ontwikkelen van stevige lokale teams; • versterken van de sociale basis; • implementeren van de nieuwe regionale inkoop van jeugdhulp; • terugdringen van de inzet van residentiële jeugdhulp. Stevige lokale teams In 2027 wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling van stevige lokale teams. Het doel is dat inwoners dichtbij huis ondersteuning ontvangen en dat hulpvragen integraal worden beoordeeld. TD - Begroting 2027-2030 Door ondersteuning zoveel mogelijk lokaal te organiseren, wordt de inzet van specialistische zorg waar mogelijk voorkomen of beperkt.

Versterken van de sociale basis Een sterke sociale basis is essentieel om inwoners in staat te stellen zoveel mogelijk zelfstandig mee te doen in de samenleving. Daarom wordt verder geïnvesteerd in voorzieningen, netwerken en initiatieven die bijdragen aan preventie, ontmoeting en onders teuning dichtbij inwoners. Hierbij wordt nadrukkelijk aangesloten bij de nieuwe visie op de sociale basis. Nieuwe inkoop Jeugd De nieuwe regionale inkoop van jeugdhulp vormt een belangrijk onderdeel van de hervormingsopgave. Het streven blijft om specialistische jeugdhulp beschikbaar en toegankelijk te houden, terwijl ondersteuning zo lokaal en laagdrempelig mogelijk wordt georgan iseerd. De uitgangspunten van inclusief onderwijs en onderwijs -zorgarrangementen sluiten hier direct op aan. Terugdringen van residentiële jeugdhulp Landelijk wordt ingezet op het verminderen van residentiële plaatsingen. Ook binnen Tytsjerksteradiel wordt hulp zoveel mogelijk georganiseerd in de thuissituatie of in de directe leefomgeving van jeugdigen. Dit vraagt blijvend om investeringen in preventi e, gezinsondersteuning en alternatieve vormen van begeleiding. Integraal Huisvestingsplan (IHP) en maatschappelijke voorzieningen Met de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan is inzicht verkregen in de toekomstige huisvestingsopgave voor het onderwijs.

De komende jaren wordt uitvoering gegeven aan de daarin opgenomen investeringsagenda voor nieuwbouw, renovatie en verduurza ming van schoolgebouwen. Daarnaast wordt de verbinding gelegd met bredere ontwikkelingen rondom maatschappelijke voorzieningen in de dorpen. Daarbij wordt onderzocht hoe voorzieningen toekomstbestendig georganiseerd kunnen worden en hoe deze kunnen bijdragen aan leefbaarheid, ontm oeting en kansrijk opgroeien. Wmo en Welzijn Brede visie maatschappelijk vastgoed In 2027 wordt verder gewerkt aan de uitwerking van de geactualiseerde visie op maatschappelijk vastgoed. Deze visie biedt een integraal kader voor de ontwikkeling en het beheer van gemeentelijke voorzieningen en legt de verbinding tussen onderwijs, welzijn , zorg en leefbaarheid. Het doel is om inwoners en raad meer duidelijkheid te bieden over de toekomstige inrichting van voorzieningen, de spreiding over de gemeente en de investeringen die daarvoor nodig zijn. Daarbij wordt rekening gehouden met demografische ontwikkelingen en ve randerende maatschappelijke behoeften. Sociale basis en maatschappelijke ondersteuning De voorbereiding van de nieuwe visie op de sociale basis is afgerond. In 2027 wordt gestart met de implementatie van deze visie.

Uitgangspunt blijft dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig TD - Begroting 2027-2030 kunnen functioneren en kunnen rekenen op ondersteuning vanuit hun eigen omgeving, aangevuld met professionele hulp waar nodig. Tegelijkertijd staat de Wmo voor diverse opgaven. Vergrijzing, complexere ondersteuningsvragen en ontwikkelingen binnen beschermd wonen en maatschappelijke opvang vragen om een nauwe samenwerking tussen wonen, zorg en welzijn. Samen met partners wordt gewerkt aan oplossingen die bijdragen aan passende ondersteuning voor inwoners, nu en in de toekomst. Nieuwe inkoop Wmo In 2027 wordt verder gewerkt aan de voorbereiding van de nieuwe inkoop van Wmo - maatwerkvoorzieningen, die per 1 januari 2028 in werking moet treden. De huidige contracten lopen af en bieden een belangrijk moment om de ondersteuning beter aan te laten sluiten op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein, de veranderende zorgvraag e n de noodzaak tot financiële beheersing. De gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel trekken hierin gezamenlijk op. Uitgangspunt is dat inwoners tijdig passende ondersteuning ontvangen, waarbij zelfredzaamheid, participatie en ondersteuning dichtbij huis centraal staan. Binnen de nieuwe inkoop wordt gewerkt aan een vereenvoudiging en herinrichting van het aanbod voor huishoudelijke ondersteuning, individuele begeleiding en dagbesteding.

Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de verbinding tussen maatwerkvoorzieningen, de sociale basis en de ontwikkeling van stevige lokale teams. Ook wordt ingezet op een betere sturing op kwaliteit, resultaten en kosten. In 2027 worden de benodigde voorbereidingen getroffen op het gebied van contractering , financiën, toegang, administratieve processen, datasturing en monitoring. Hierbij wordt toegewerkt naar een toekomstbestendige uitvoeringspraktijk waarin kwaliteit van ondersteuning, beheersbaarheid van de uitgaven en inzicht in resultaten beter met elka ar in balans worden gebracht. Daarnaast wordt gewerkt aan de inrichting van contractmanagement, passende stuurinformatie en een zorgvuldige implementatie richting aanbieders, medewerkers en inwoners. De nieuwe inkoop moet bijdragen aan een duurzaam, toegankelijk en betaalbaar Wmo -stelsel, waarbij ondersteuning zo licht en dichtbij mogelijk wordt georganiseerd en specialistische ondersteuning beschikbaar blijft voor inwoners die deze daadwerkelijk nodig hebben. Digitalisering Sociaal Domein Het programma digitalisering binnen het Sociaal Domein wordt in 2027 voortgezet. Hiermee wordt gewerkt aan verdere professionalisering van processen, verbetering van de informatievoorziening en ondersteuning van medewerkers en inwoners.

De tijdelijke uitbr eiding van de capaciteit voor applicatiebeheer draagt bij aan een zorgvuldige uitvoering van deze opgave en aan een toekomstbestendige informatievoorziening binnen het Sociaal domein. TD - Begroting 2027-2030 BESTUUR EN DIENSTVERLENING Organisatieontwikkeling Vanuit de koers Dit binne wy, het inrichtingsplan en de ontwikkelagenda heeft de organisatie de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling van de nieuwe ambtelijke organisatie. Veel van de voorgenomen ontwikkelingen zijn gerealiseerd en verankerd in de lijnorganisatie. Daarmee verschuift de aandacht van opbouw en inrichting naar bestendiging, doorontwikkeling en continue verbetering. In 2025 en 2026 is een belangrijke basis gelegd voor een sterke en toekomstbestendige organisatie. Op het gebied van leiderschap, leren en ontwikkelen, planning en control, dienstverlening, managementinformatie en organisatiebesturing zijn belangrijke ontwikkelingen afgerond en ingebed in de reguliere bedrijfsvoering. Daarnaast heeft de organisatie vanuit ambtelijk perspectief de nieuwe bestuursperiode ondersteund, van verkiezingen en raadsakkoord tot collegeakkoord en de organisatie van Kom by ús del voor gemeenteraadsleden. De ontwikkelagenda 2025 -2026 is medio 2026 geëvalueerd op voortgang en resultaten.

De uitkomsten van de benchmark, het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO), audits, evaluaties en andere onderzoeken geven waardevolle inzichten in de sterke punten en ontwikkelmogelijkheden van onze organisatie. Deze inzichten vormen de basis voor een nieuwe organisatieagenda voor de periode 2027 -2028. Samen met medewerke rs en leidinggevenden bepalen we de ontwikkelopgaven en prioriteiten voor de komende jaren. Daarbij blijven we investeren in een organisatie die wendbaar, toekomstbestendig en aantrekkelijk is voor medewerkers, bestuur en inwoners. Meerjarige strategische organisatiedoelen Bedrijfsvoering op orde en in control Doorontwikkeling van planmatig werken, versterking van control, sturing via de managementcyclus en verdere optimalisatie van processen en bedrijfsvoering. Toegankelijke en inwonergerichte dienstverlening Versterken van integraal en teamoverstijgend werken, verdere uitvoering van de dienstverleningsvisie, participatie, datagedreven werken, digitalisering, AI -toepassingen en procesverbetering. Sterke teams en medewerkersontwikkeling Opvolging geven aan de uitkomsten van het MTO, strategische personeelsontwikkeling, leren en ontwikkelen, het versterken van eigenaarschap en samenwerking, en het verder ontwikkelen van onze organisatiecultuur. Bab (Baan-Afspraak-Baan) banen Voor overheidswerkgevers is het quotum percentage voor de Bab banen in 2026 2,58%.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3055ec68-3e0d-4dd9-958a-2a5d5c97bec6?agendaItemId=a86414b0-371e-460b-9a53-eed8382d3e3f