Bijlage 1 - Programmabegroting 2023-2026

Overige ontwikkelingen Kosten gemeentehuis De grootste mutatie binnen programma Overhead, naaste de toegelichte onderdelen vanuit de Kadernota, betreft de toename van de energiekosten ten behoeve van het gemeentehuis. Wij begroten de toename ten opzichte van 2021 op € 158.000. Hiernaast begroten wij een mutatie in de voorziening op basis van de geactualiseerde onderhoudsplanning van € 63.000. Aanpassing bijdragen Werkmaatschappij Voor 2023 zijn de bijdragen van de beide gemeenten aan de Werkmaatschappij geactualiseerd op basis van doorbelastingen van geactualiseerde kosten binnen de Werkmaatschappij. In het publieksdeel hebben we hier een algemene toelichting op gegeven.

Gemeente Tytsjerksteradiel 90

Programmabegroting 2023-2026

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

9.379

10.364

985

9.745

9.556

9.620

Baten

48

48

-

48

48

48

Saldo

- 9.331

- 10.316

- 985

- 9.697

- 9.508

- 9.571

per inw.

-291

- 319

- 28

- 300

- 294

- 296

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 via bijdrage aan de Werkmaatschappij 00.01 Taakverzwaring strategische advisering colleges, raden, AB en DB

- 65 N

00.03 Inrichten Mijngemeente.nl

- 13 N

00.04 Invulling actiepunten vanuit Communicatiestrategie

- 69 N

00.04.01 Formatie medewerker recordbeheer

- 57 N

00.04.02 IBP / Informatieveiligheid

-3N

00.04.03 ICT Diverse noodzakelijke upgrades

- 13 N

00.04.04 ICT Datagedreven werken

- 25 N

00.04.05 ICT Informatieveiligheid

- 13 N

00.04.07 Facilitair senior beleidsadviseur

- 40 N

00.04.08 Noodzakelijke upgrading financieel informatiesysteem naar een nieuw platform

- 40 N

00.04.09 Organiseren van het thuiswerken

- 143 N

00.04.11 Capaciteitsuitbreiding contactmanagement en contractbeheer

- 60 N

00.04.12 Kwantitatieve en kwantitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie)

- 258 N

00.04.16 HR Recruitment

- 43 N

00.04.19 DIV medewerker semi statisch en openbaar archief

- 23 N

00.04.20 I&A doorontwikkelingen team en organisatie

-192 N

00.04.17 HR Vlootschouw in het kader van SPP

- 37 N

00.04.21 Samengestelde objectregistratie

-8N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Externe advisering: Motie Versimpelteam (incidenteel in 2022)

20 V

Mutaties bestaande ombuigingen Frictiekosten (in 2022 was er een budget t.b.v. frictiekosten)

230 V

Overige ontwikkelingen Gemeentehuis: Actualisatie kosten gas en elektra

- 158 N

Gemeentehuis: Mutatie in voorziening op basis van geactualiseerde onderhoudsplanning

- 63 N

Diverse overige ontwikkelingen Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel 91

88 V 985 N

Programmabegroting 2023-2026

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Overhead

10,8

euro

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel 92

Programmabegroting 2023-2026

3.2 Paragrafen

Gemeente Tytsjerksteradiel 93

Programmabegroting 2023-2026

3.2.1 Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dit is van belang voor de integrale afweging tussen aan de ene kant beleid en aan de andere kant de inkomsten. Ook laten we zien welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. De lokale heffingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De heffingen worden voor het grootste deel opgebracht door burgers.

Algemeen De uitgangspunten van ons legesbeleid worden expliciet opgenomen in deze paragraaf. Door het eenduidig opnemen van informatie over tarieven en heffingen in de verschillende jaarstukken en het daarbij verstrekken van inzicht in de mate van kostendekkendheid op hoofdlijnen krijgt de raad sturingsmogelijkheden aangereikt. Zo kan de raad op een verantwoorde wijze keuzes maken ten aanzien van de gewenste en benodigde hoogte van tarieven c.a.

Basis van het beleid Per 1 januari 1994 zijn de (huidige) Gemeentewet en de wet Materiële belastingbepalingen van kracht geworden. De huidige legesverordening kent nog steeds zijn basis vanuit deze wetswijziging. Bij de jaarlijkse vaststelling van deze verordening is telkens vanuit deze kaders verder gewerkt.

Uitgangspunten van beleid voor deze begroting Bij het samenstellen van de begroting 2023 en de meerjarenraming is op grond van de Kaderbrief van december 2021, de Kadernota 2023 - 2026 (voorjaar 2022) en de nadere kaderstelling voor de begroting 2023 en verder, rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: Verhoging van de totale OZB opbrengst met 1,9% voor 2023 ten opzichte van 2022. Wij

•

stellen hierbij voor om de, in het kader van de ombuigingen 2021 en verder voorgestelde extra OZB verhoging voor de jaren 2023 en 2024 niet door te voeren en de reeks vanaf 2025 conform eerdere ombuigingslijn te vervolgen. Dit ter lastenverlichting van onze inwoners in tijden van hoge inflatie. De

•

afvalstoffenheffing

daalt

voor

de

meerpersoonshuishouden

en

eenpersoonshuishoudens met respectievelijk 0,82% en 0,88%. Per saldo leiden al deze ontwikkelingen tot een beperkte

daling van de afvalstoffenheffing van respectievelijk

€ 2,40 en € 1,80 per huishouden. Voor de rioolheffing stellen wij voor om de tarieven conform de uitgangspunten van het

•

vastgestelde vGRP vast te stellen zodat een kostendekkend tarief gehanteerd wordt. In de paragraaf Lokale heffingen vindt u hierover een nadere toelichting. Verhoging overige tarieven daar waar mogelijk met een inflatiecorrectie van 1,9% .

•

Gemeente Tytsjerksteradiel 94

Programmabegroting 2023-2026

Belasting, heffingen en leges In het hiernavolgende overzicht worden de opbrengsten van de gemeentelijke belasting, heffingen en leges voor 2023 weergegeven. Ook is er een vergelijking met de begroting van 2022 gemaakt.

(x € 1.000)

Begroting

Begroting

2023

2022

Verschil

Afvalstoffenheffing 7.3

Afval

3.556

3.634

78

317

294

- 24

Burgerzaken 0.2

Burgerzaken

Omgevingsvergunningen 1.2

Openbare orde en veiligheid

27

7

- 20

8.1

Ruimtelijke ordening

117

130

13

2.1

Verkeer en vervoer

12

107

95

8.3

Wonen en bouwen

344

344

-

Overige 3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

10

10

-

2.4

Economische havens en waterwegen

2

2

-

7.4

Milieubeheer

2

2

-

1.2

Openbare orde en veiligheid

4

6

2

2.3

Recreatieve havens

85

85

-

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

18

18

-

8.3

Wonen en bouwen

13

13

-

0.62

OZB niet-woningen

2.452

2.500

48

0.61

OZB woningen

5.920

6.037

117

8

8

-

46

46

-

2.208

2.309

101

432

432

-

15.572

15.983

411

OZB

Precario 5.2

Sportaccommodaties

Reclamebelasting 0.64

Belastingen overig

Rioolheffing 7.2

Riolering

Toeristenbelasting 3.4

Economische promotie

TOTAAL

Gemeente Tytsjerksteradiel 95

Programmabegroting 2023-2026

Toelichtingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De onroerendezaakbelastingen zijn belastingen die worden geheven over binnen de gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. De WOZ-waarde vormt de heffingsmaatstaf voor de OZB. De tarieven worden jaarlijks gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. Omdat de lasten voor onze inwoners door onder meer de hoge gas- en elektriciteitsprijzen toenemen, willen we de in het kader van de ombuigingen 2021-2025 voorgestelde extra OZB verhoging voor de jaren 2023 en 2024 niet door voeren en de reeks vanaf 2025 in overeenstemming met de eerdere ombuigingslijn te vervolgen. De inflatiecorrectie van 1,9% wordt wel doorgevoerd voor de begroting 2023. Het niet doorvoeren van de extra OZB-verhoging voor 2023 en 2024 heeft voor de begroting 2023 en verder het volgende effect: •

2023: € 195.000 nadeel

•

2024: € 389.000 nadeel

•

2025: € 389.000 nadeel

•

2026: € 195.000 nadeel

Overige belastingen Toeristenbelasting De toeristenbelasting blijft in 2023 €1,50 per persoon per overnachting. Reclamebelasting De raad heeft op 19 december 2013 besloten tot het invoeren van een reclamebelasting waarbij de opbrengsten gebruikt zullen worden om een ondernemersfonds te voeden. Het doel van dit fonds is om het de ondernemers mogelijk te maken in het centrum promotionele activiteiten te organiseren en in te spelen op de ontwikkelingen van het Nieuwe Winkelen en de leegstandsproblematiek. Voor de heffing geldt: •

een vast bedrag van € 75

•

een tarief van € 1,90 per € 1.000 WOZ-waarde (niet-woning) met een maximum van € 725.

Kostendekkende tarieven Onder het streven naar de kostendekkende tarieven kunnen vallen de Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en overige leges en rechten (algemeen). De kostenopbouw heeft te maken met directe- en indirecte kosten. Onder de directe kosten vallen de kosten op de taakvelden welke betrekking hebben op de heffing. Onder indirecte kosten vallen overhead, minimabeleid en btw.

Gemeente Tytsjerksteradiel 96

Programmabegroting 2023-2026

De overhead moet extracomptabel worden toegerekend en wordt berekend aan de hand van een methode waarbij een opslagpercentage over de directe lasten wordt gehanteerd voor de dekking van de overheadkosten. Dit percentage is berekend door de omvang van alle lasten van alle taakvelden (gecorrigeerd met de overheadkosten en het saldo) te delen door de omvang van de overheadkosten. Afvalstoffenheffing (ASH) Het tarief van de afvalstoffenheffing bestaat voornamelijk uit de kosten van het taakveld Afval. Echter niet alle kosten van dit taakveld worden doorberekend in de heffing, omdat de kosten niet allemaal betrekking hebben op het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Het composteerterrein wordt voor 67,5% in de heffing meegenomen, omdat naast tuinafval ook het groen afkomstig uit gemeente plantsoenen en bermen en sloten er wordt verwerkt. Verder worden kosten van andere taakvelden in de heffing meegenomen: •

wegen

•

groen

•

riolering (met name tractie middelen)

•

een deel van de kosten van de gebouwen buitendienst

•

een deel van de kosten van taakveld inkomensregelingen (in het bijzonder de kwijtschelding afvalstoffenheffing).

Vervolgens worden overheadkosten toegerekend. De afvalstoffenheffing 2023 laat een kleine daling zien. Dit is het gevolg van een beperkte volume ontwikkeling van de onderliggende begrote afvalstromen voor zowel het grijs huisvuil als het groen afval door toepassing van het Grondstoffen beleidsplan met o.a. de gewijzigde inzamelfrequentie. De volumeontwikkeling voor 2023 wordt begroot zoals deze is gerealiseerd in 2021 en wordt verwacht in 2022. In 2023 is er sprake van incidenteel lagere kosten voor het verwerken van grijs huisvuil bij Afvalsturing Friesland NV door hogere opbrengsten vanuit duurzame energieproductie. De kosten van transport en voor verwerking van groen (GFT) afval bij Afvalsturing Friesland NV nemen wel toe. Op de milieustraat zien we een beperkte volumegroei. Door fors herstel van de grondstofprijzen en eigen keuzes ten aanzien van verwerking en transport zien we een daling van de verwerking en transportkosten van de milieustraat. Ditzelfde prijsherstel leidt ook tot extra inkomsten voor kunststoffen & drankenkartons, metaal en oud papier. De verwerkingskosten op ons eigen Composteringsterrein in Sumar zijn toegenomen en aangepast aan de realisatie in 2020 en 2021. Vanuit de lasten van andere taakvelden zien we voor Gebouwen Buitendienst een forse toename van energielasten en tot slot zijn de lasten voor kwijtschelding toegenomen. Tarieven afvalstoffenheffing

2022

2023

Verschil

Verschil %

Meerpersoonshuishouden

291,60

289,20

-2,40

-0,82%

Eenpersoonshuishouden

204,00

202,20

-1,80

-0,88%

Gemeente Tytsjerksteradiel 97

Programmabegroting 2023-2026

In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing weergegeven, zoals deze meerjarig is verwerkt in de begroting. De baten bestaan uit: afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, inkomsten oud papier, metaal, textiel en glas. (x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten taakvelden incl. omslagrente

3.639

3.820

3.820

3.820

3.820

Inkomsten taakvelden excl. heffingen

545

709

709

709

709

3.094

3.111

3.111

3.111

3.111

420

466

466

466

466

-

-

-

-

-

3.514

3.577

3.577

3.577

3.577

109

111

111

111

111

Opbrengst heffingen

3.514

3.574

3.574

3.574

3.574

dekking

100%

100%

100%

100%

100%

Netto lasten taakveld

toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente BCF-BTW Totale lasten

- kosten per inwoner in hele euro's

Rioolheffingen (RH) De gemeente heeft zelf een grote mate van beleidsvrijheid om de heffingsmaatstaf en belastingplichtige voor de rioolheffing te bepalen. In het verbreed Gemeentelijke Riolering Plan (vGRP) is de heffingsgrondslag als volgt: •

Een basisheffing voor gemeenschappelijk taakinvulling. Deze basisheffing wordt opgelegd aan alle bebouwde objecten in de gemeente. Deze basisheffing is vastgesteld op 33% van de totale rioolheffing.

•

Een heffing voor aansluiting en gebruik van de gemeentelijke voorziening. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen eigenaren en gebruikers. 

De heffing voor eigenaren is vastgesteld op eveneens 33% van de totale rioolheffing. De heffing is gelijk voor alle objecten.



•

Bij de heffing voor gebruikers kennen we de volgende categorieën: •

eenpersoonshuishouden

•

meerpersoonshuishouden

•

bedrijven

De verhouding tussen eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens is 70:100 (conform de verhouding afvalstoffenheffing).

•

De verhouding tussen meerpersoonshuishoudens en bedrijven is 100:150.

•

De totale heffing voor gebruikers over alle 3 categorieën is ook 33% van de totale opbrengst rioolheffing.

•

In verband met rekenvoorschriften (deelbaarheid door twaalf en afronding van bedragen op € 0,05) kunnen beperkte afrondingsverschillen ontstaan op bovenstaande verhoudingsgetallen.

Voor de bepaling van het tarief worden naast nagenoeg alle kosten van het taakveld Riolering, ook kosten van taakveld Wegen, zoals een deel van de kosten van de gebouwen buitendienst, Gemeente Tytsjerksteradiel 98

Programmabegroting 2023-2026

taakveld Inkomensregeling, de kwijtschelding rioolheffing en een omslag voor overhead als kosten meegenomen. Voor de bepaling van de kosten is het recent vastgestelde vGRP als uitgangspunt genomen en er is sprake van nagenoeg 100% kostendekking. De uitgangspunten hebben geleid tot onderstaande tarieven. De hierboven vermelde tariefdifferentiatie voor eenpersoons-, meerpersoonshuishoudens en bedrijven is niet eenduidig uit de tarieven te halen omdat voor een deel van het tarief, het basistarief en het eigenaarsdeel, die differentiatie niet geldt. Vanuit het verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) 2020-2025 Wettersoarch is gekozen voor een stabiele en gematigde jaarlijkse tariefontwikkeling. Dit is het uitgangspunt voor de rioolheffing 2023. De te dekken lasten stijgen in 2023 iets meer dan het tarief. Hierdoor is er een beperkte onttrekking vanuit de voorziening riolering noodzakelijk om alle kosten te dekken. De stand van de voorziening is hiervoor toereikend. Tarieven rioolheffing Niet aangesloten percelen

2022

2023

Verschil

Verschil %

49,20

49,80

0,60

1,22%

Eenpersoonshuishouden

141,60

143,40

1,80

1,27%

Meerpersoonshuishouden

157,80

159,60

1,80

1,14%

Eenpersoonshuishouden

89,40

90,60

1,20

1,34%

Meerpersoonshuishouden

105,60

106,80

1,20

1,14%

Bedrijven

186,00

188,40

2,40

1,29%

Eigenaar/bewoner

Huurder

In onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid van riolering weergegeven, zoals deze meerjarig is verwerkt in de begroting.

Gemeente Tytsjerksteradiel 99

Programmabegroting 2023-2026

(x € 1.000)

2022

lasten taakvelden incl. omslagrente inkomsten taakvelden excl. heffingen netto lasten taakveld

2023

2024

2025

2026

1.993

2.072

2.254

2.309

2.277

11

11

11

11

11

1.982

2.061

2.243

2.298

2.266

224

247

247

247

247

-

-

-

-

-

2.206

2.308

2.490

2.545

2.513

68

71

77

79

78

2.184

2.246

2.490

2.545

2.513

99%

97%

100%

100%

100%

toe te rekenen lasten overhead incl. omslagrente BCF-BTW totale lasten

- kosten per inwoner in hele euro's

opbrengst heffingen

dekking

Leges Burgerzaken Wij gaan in de begroting voor de leges Burgerzaken uit van de veelal wettelijk vastgestelde tarieven. De kostendekkendheid voor 2023 wordt weergegeven in onderstaande tabel. De directe kosten bestaan voor het merendeel uit loonkosten van het team Publieksdiensten die direct werkzaam zijn aan de verschillende producten (bv reisdocumenten, rijbewijzen etc.). Daarnaast worden de overige directe kosten van het taakveld Burgerzaken toegerekend. De indirecte kosten bestaan uit een opslag voor overheadkosten. Deze kosten worden op basis van het omslagstelsel naar rato van het totaal van de lasten op alle taakvelden toegerekend aan de directe kosten van dit product.

(x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

401

420

420

420

420

waarvan directe kosten

383

395

395

395

395

waarvan indirecte (perceptie)kosten

18

25

25

25

25

Baten

317

294

294

294

294

Saldo

-84

-126

-126

-126

-126

- kosten per inwoner in hele euro's

13

13

13

13

13

79,12%

69,90%

69,90%

69,90%

69,90%

Kostendekkendheid

Gemeente Tytsjerksteradiel 100