Bijlage 1 - Integraal Huisvestingplan Onderwijs
Tekst van het document
Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021 - 2036
2
Inhoudsopgave
1. Achtergrond .........................................................................................................................6 2. Doelstellingen IHP.............................................................................................................................7 3. Wettelijk kader..................................................................................................................................9 4. Gemeentelijke richtlijnen en ambities .....................................................................................13 5. De kengetallen................................................................................................................................17 6. Situatiebeschrijving en conclusies per dorp .............................................................................21 7. Planning en financiële consequenties .....................................................................................36
3
VOORWOORD “ Een “boppeslach” voor de schoolgaande kinderen in Tytsjerksteradiel” De afgelopen jaren zijn er veel ontwikkelingen geweest binnen de scholen en de
huisvesting hiervan in Tytsjerksteradiel. Er zijn meerdere samenwerkingsscholen ontstaan en er wordt steeds meer samengewerkt met voorschoolse organisaties. In veel dorpen wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van integrale kindcentra
(IKC) en clustering in combinatie met bijvoorbeeld een multifunctioneel centrum. Zo zijn It Bynt in Sumar en Papilio in Burgum de afgelopen jaren vernieuwd en momenteel vinden er prachtige ontwikkelingen plaats in Jistrum en Tytsjerk. Het vernieuwen van de huisvesting van scholen staat dus allesbehalve stil in
Tytsjerksteradiel. Toch is een deel van de schoolgebouwen in onze gemeente
alsnog verouderd. Daarom ligt dit integraal huisvesting plan (IHP) voor. Dit IHP geeft ons, in lijn met de visie op maatschappelijk vastgoed en het
onderwijsbeleidsplan, een instrument om op basis van lange termijnplanning, goede integrale keuzes te maken aangaande de onderwijshuisvesting in onze gemeente.
Het plan is in goed overleg met de verschillende schoolbesturen in onze
gemeente tot stand gekomen. Vanuit de schoolbesturen is gevraagd om te
werken aan een gezamenlijk ambitie, of hoe zij het noemen: een “boppeslach”
voor de schoolgaande kinderen in Tytsjerksteradiel. Gezamenlijk zijn we tot de volgende ambitie gekomen:
In Tytsjerksteradiel werken we de komende jaren gezamenlijk toe naar goede, moderne, duurzame en toekomstgerichte schoolgebouwen passende bij het onderwijs dat daarin geboden wordt. Als college zijn wij blij met deze ambitie omdat het de gezamenlijke opdracht
onderstreept en oproept tot het streven naar uitmuntende onderwijshuisvesting.
Maar huisvesting is ook een dure aangelegenheid en onderwijsvormen en -visies wisselen elkaar snel af. Het vraagt dus (financiële) inzet van zowel de gemeente als de schoolbesturen. Momenteel is het voor schoolbesturen echter nog
verboden om in schoolgebouwen te investeren. Een wetswijziging die voor 2023 gepland staat zal hier waarschijnlijk verandering in gaan brengen. In het
bestuurlijk overleg met de schoolbesturen is daarom afgesproken om deze
ambitie als een stip op de horizon te zetten. Maar de verdere invulling van de
ambitie vindt plaats na de vaststelling van de wetswijziging in 2023, waarbij dan duidelijkheid ontstaat over de mogelijkheden die deze wetswijzing biedt.
4
Ongeacht de uitkomst van de wetswijziging wordt met dit IHP een volgende stap gezet naar betere huisvesting voor de scholen en zo ook een stap richting een betere toekomst voor onze jeugd en de toekomst van onze gemeente Tytsjerksteradiel:
Samen bereiden wij ons voor op morgen!
Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tytsjerksteradiel,
Andries Bouwman Wethouder Onderwijs
5
1. Achtergrond In 2016 heeft de gemeenteraad het eindrapport toekomstige spreiding van
kindvoorzieningen gemeente Tytsjerksteradiel vastgesteld. Hierbij zijn de wensen en
behoeften van de verschillende dorpen in de gemeente in beeld gebracht. Inzet van het rapport was komen tot een evenwichtige spreiding van kindvoorzieningen binnen de gemeentegrenzen.
In de praktijk is te zien dat in een groot aantal dorpen de geschetste scenario’s zijn
opgepakt. Bijvoorbeeld de samenwerkingsscholen in Sumar, Tytsjerk, Noardburgum en
Jistrum. Voor de samenwerkingsschool in Sumar is al voorzien in passende huisvesting. Voor de huisvesting voor de scholen in Tytsjerk en Jistrum heeft de gemeenteraad ingestemd met de realisering van een multifunctionele voorziening in deze dorpen.
Dit geeft aan dat wij op de goede weg zijn en met elkaar aandacht en zorg hebben voor de
onderwijsgebouwen in onze gemeente. Dat neemt niet weg dat wij in de gemeente te maken hebben met een verdere veroudering van het scholenbestand. Het is goed om in beeld te brengen welke opgave ons wacht en hoe de gemeente voor een langere termijn met de schoolbesturen afspraken kunnen maken om hier gericht mee om te kunnen gaan.
In dit IHP wordt gekeken naar een looptijd van 16 jaar, waarbij voor de eerste periode van
vier jaar concrete uitvoeringsplannen worden benoemd. Door te plannen voor een langere
periode kan de gemeente rekening houden met investeringen in het meerjarenperspectief en kunnen de schoolbesturen hun meerjarenonderhoudsplan op deze ontwikkelingen
afstemmen. De periode van 16 jaar komt overeen met de beoogde looptijd zoals die naar alle waarschijnlijkheid wordt opgenomen in een wetsvoorstel waarin een gemeentelijk IHP verplicht wordt gesteld. In deze notitie worden de huidige ontwikkelingen benoemd. Per
dorp wordt een situatieschets gemaakt met een bijbehorende planning. Om het plan actueel te houden, vindt om de vier jaar een herijking plaats.
Het IHP betreft het vaststellen van een kader voor het faciliteren van onderwijsgebouwen. Voor het behouden en versterken van de kwaliteit van onderwijs en opvang heeft de gemeenteraad in 2020 de beleidsnotitie ‘Meerjarig Beleid Onderwijs & Opvang
Tytsjerksteradiel 2020-2024 : Samen Sterk in de basis’ vastgesteld. Deze nota richt zich op het behouden en versterken van de kwaliteit van onderwijs en opvang.
6
2. Doelstellingen IHP Het Integraal Huisvestingsplan heeft als belangrijkste doelstelling het geven van een
beleidsmatig en financieel kader voor de huisvesting van de onderwijsvoorzieningen.
Daarnaast geeft het inzicht in de beschikbare voorzieningen en de omvang van de in de
komende jaren noodzakelijke huisvestingsvoorzieningen voor het onderwijs. Daaraan wordt een financiële raming gekoppeld die zicht geeft op de benodigde investeringen in de planperiode.
Op 14 oktober 2021 heeft de gemeenteraad de visie Sociale Basis vastgesteld. Uit
gesprekken met de inwoners en ingevulde vragenlijsten blijkt dat voorzieningen zoals een dorpshuis of MFC, school, sportverenigingen en kerken belangrijk zijn voor de inwoners. Vanuit deze visie staat de gemeente open voor andere maatschappelijke voorzieningen onder een dak met onderwijs zoals kinderopvang, bibliotheek en buurthuis. Karakter en inhoud IHP
Het IHP heeft zowel het karakter van een beleidskader als het karakter van een
planningsinstrument. Op beleidsmatig niveau worden uitspraken gedaan over de aanpak van en de visie op onderwijshuisvesting in de gemeente. Daarnaast geeft het zicht op de
kwaliteit en kwantiteit van de beschikbare voorzieningen in relatie tot de inhoudelijke ontwikkelingen en wettelijke eisen. Deze aspecten zijn voor een afgebakende periode
inzichtelijk gemaakt en gekoppeld aan de benodigde investeringen om zowel de kwaliteit als de capaciteit op peil te houden en waar mogelijk te optimaliseren. Er zijn continu
afwegingen gemaakt tussen noodzaak en wens. Met het IHP is de input geleverd voor een meerjarenbegroting onderwijshuisvesting van de gemeente. Dit IHP is een instrument dat informatie biedt over: -
Huidige huisvestingssituatie van de scholen.
Gehanteerde normen en uitgangspunten voor het bepalen van de capaciteit en kwaliteit van de onderwijsgebouwen.
-
Ontwikkeling van de beschikbare capaciteit en de capaciteitsbehoefte van de scholen. Benodigde middelen voor een periode van tien jaar voor onderwijshuisvesting op het gebied van capaciteit en kwaliteit.
Status IHP
Er is een wetsvoorstel in voorbereiding waarin een gemeentelijk IHP als
(wettelijke)verplichting wordt opgenomen. Dit IHP bevat dan een periode van tenminste 16 jaar. De eerste vier jaren zijn hierbij harde toezeggingen. Voor de jaren daarna wordt een
inkijk gegeven in de verwachte ontwikkelingen. Naar verwachting treedt dit voorstel op zijn vroegst in 2023 als wet in werking.
In een gezamenlijk overleg met de besturen van de scholen wordt instemming gevraagd met het IHP. Daarmee krijgt het IHP de status van planningsdocument voor de gemeente. Zowel de gemeente als de schoolbesturen conformeren zich op deze manier aan het IHP. Voor de
komende periode ligt daarmee de planning ten aanzien van onderwijshuisvesting vast. Enkel 7
in het geval van urgente, onvoorziene zaken kan van het IHP worden afgeweken. Dit maakt
het proces van opstelling, vaststelling en implementatie van grote waarde. De gemeente wil commitment van schoolbesturen en zichzelf op de uitvoering van het IHP. Actuele ontwikkelingen blijven vanzelfsprekend inpasbaar.
Met het vaststellen van het IHP committeren gemeente en schoolbesturen zich aan: -
Een IHP dat zicht geeft op een planning voor de onderwijshuisvesting voor een periode van zestien jaar. Daarbij geld een vierjaarlijkse actualisatie van de nota.
-
Een wederzijdse inspanningsverplichting om met elkaar het IHP te volgen en uit te voeren.
-
Een jaarlijks schoolbestuurlijk overleg in december waarbij de stand van zaken en de actuele leerlingenontwikkelingen wordt besproken.
De financiële gevolgen van het IHP worden verwerkt in de meerjarenbegroting van de gemeente Tytsjerksteradiel. Om de status van het IHP als consensusdocument en
planningsinstrument te kunnen waarborgen, moet het de bestuurlijke intentie zijn om het IHP uit te voeren. Het IHP betreft een periode van vier jaar. Gelet op de gemeentelijke
financiële ramingen voor de langere termijn is er wel een doorkijk voor een langere periode opgenomen
8
3. Wettelijk kader De zorgplicht voor onderwijshuisvesting vindt haar wettelijke basis in de Onderwijswetten (Wet op het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs).
Sinds 2015 is de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de onderwijshuisvesting beperkt tot:
- (vervangende) nieuwbouw; - uitbreiding;
- eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair; - herstel van constructiefouten en
- herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld vandalisme).
De schoolbesturen gaan over de inhoud van het onderwijs en zijn verantwoordelijk voor onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer van de onderwijshuisvesting. Hiervoor ontvangen zij direct middelen van het rijk. Landelijke richtlijnen en ontwikkelingen. Stichting nieuwe scholen.
Met het aannemen van de nieuwe wet ‘Meer Ruimte Voor Nieuwe Scholen’ zijn er vanaf 1 juni 2021 meer mogelijkheden ontstaan voor het stichten van een nieuwe school. Een nieuwe school hoeft niet meer te horen bij een erkende richting zoals bijvoorbeeld protestants
christelijk of algemeen bijzonder onderwijs. Initiatiefnemers moeten dan eerst in overleg
treden met schoolbesturen, samenwerkingsverbanden en gemeente. Een aanvraag voor een nieuwe school moet in ieder geval informatie geven over ouderverklaringen dat men de
nieuwe school wil bezoeken en informatie over de te verwachten kwaliteit van de school. De onderwijsinspectie toetst de aanvraag op eisen die inzicht geven in de te verwachten kwaliteit van de school. Op basis van deze wettelijke regeling geldt voor de gemeente
Tytsjerksteradiel dat een nieuwe school op 1 januari van het elfde jaar na de indiening van de aanvraag zal worden bezocht door ten minste 200 leerlingen. Opheffing scholen.
De instandhoudingsnorm voor de rijksbekostiging van basisscholen ligt voor de gemeente
Tytsjerksteradiel op 60 leerlingen. Het is mogelijk scholen met een kleinere omvang in stand te houden als een schoolbestuur het gewogen gemiddelde van de onder hun bestuur
staande scholen gebruikt en het gemiddelde leerlingenaantal van deze scholen zich boven de instandhoudingsnorm bevindt.
Opheffing van een school blijft op grond van de landelijke wetgeving achterwege indien:
- de school enige van de richting is binnen 5 kilometer hemelsbreed gemeten en tenminste 50 leerlingen heeft;
9
- de school de enige openbare basisschool is binnen 10 kilometer over de weg gemeten en tenminste 23 leerlingen heeft.
Zorgplicht voor openbaar basisonderwijs. Volgens artikel 23, lid 4 van de Grondwet dient elke gemeente te zorgen voor genoeg openbare scholen binnen haar grenzen. Het
openbaar basisonderwijs is in onze gemeente verzelfstandigd en onder de naam Opo Furore ondergebracht bij de Holding Adenium. Ondanks het feit dat het gemeentebestuur het onderwijs heeft verzelfstandigd, blijft haar zorgplicht voor openbaar onderwijs van kracht en moet zij invulling geven aan haar garantiefunctie. Een stichting openbaar
onderwijs kan een openbare school namelijk niet vrijwillig opheffen zonder dat
de gemeente eerst de mogelijkheid is geboden zelf de school over te nemen en in stand te
houden. Hiermee kan de gemeente, wanneer zij daartoe vanuit haar taak om zorg te dragen voor voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs aanleiding ziet, invulling geven aan haar grondwettelijke zorgplicht en zelfs daartoe weer als schoolbestuur fungeren. Wetsvoorstel renovatie en verplicht IHP.
Per 1 januari 2015 is de verantwoordelijkheid van het buitenonderhoud en de aanpassingen aan schoolgebouwen een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen geworden. De gemeenten zijn alleen nog verantwoordelijk voor uitbreiding en nieuwbouw van schoolgebouwen.
Bij de wetswijziging van de verandering van deze verantwoordelijkheid is uitgebreid
gesproken over het begrip renovatie. Probleem hierbij was dat het begrip renovatie niet is
opgenomen als voorziening in de modelverordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Hierdoor is niet duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. De PO raad, de VO raad en de VNG hebben de handen ineen gestoken om tot een gezamenlijk voorstel te komen voor
landelijke richtlijnen over het begrip renovatie en hierbij gelijk een verplichting op te nemen voor gemeenten om met de schoolbesturen een gemeentelijk integraal huisvestingsplan onderwijs vast te stellen.
Samengevat geeft het huisvestingsvoorstel het volgende weer: -
Gemeenten en schoolbesturen stellen gezamenlijk een meerjarig integraal
huisvestingsplan (IHP) op, waarover op overeenstemming gericht overleg gevoerd wordt en dat in de plaats komt van de bestaande jaarcyclus van
huisvestingsaanvragen voor het jaarprogramma. Daarmee krijgt het IHP een wettelijke status; -
Renovatie wordt als voorziening in de wet opgenomen;
Schoolbesturen stellen verplicht een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) op waarin onderhoudswerkzaamheden en te besteden middelen zijn aangegeven;
10
-
Het investeringsverbod als beschreven in de Wet op het primair onderwijs (WPO) wordt aangepast en versoepeld.
De verwachting is dat deze wijzigingen in 2023 of 2024 daadwerkelijk van kracht zullen worden. In afwachting van de vraag hoe het begrip renovatie wordt opgenomen in het
wetsvoorstel is er in dit IHP voor gekozen nog geen schoolgebouwen in het plan op te nemen die op basis van het bereiken van de een leeftijd van het gebouw (40 jaar) in
aanmerking zouden kunnen komen voor renovatie. Dit wordt meegenomen in de volgende actualisatie van het IHP.
Verhouding inkomsten onderwijshuisvesting en daadwerkelijke uitgaven van gemeenten. Tijdens het VNG congres van 2018 en 2020 zijn moties aangenomen waarin de VNG wordt opgeroepen in gesprek te gaan met het rijk over een substantiële verhoging van de
bekostiging voor de onderwijshuisvesting. Zodat het voor gemeenten en schoolbesturen
mogelijk is te voorzien in schoolgebouwen die voldoen aan de huidige kwaliteitseisen en aan de toekomstige eisen van duurzaamheid. De scholenkoepels en de VNG hebben berekend
dat er 730 miljoen euro per jaar extra nodig is om de bekostiging voor onderwijshuisvesting op orde te brengen.
Dit heeft mede geresulteerd in een interdepartementaal beleidsonderzoek: ‘IBO onderwijshuisvesting funderend onderwijs’. Hoofdconclusies in dit rapport zijn:
- Goede onderwijshuisvesting is een randvoorwaarde voor kwalitatief goed onderwijs, inclusief onderwijs en het ondersteunen van verschillende onderwijsconcepten;
- De kwaliteit van de schoolgebouwen blijft achter bij maatschappelijke verwachtingen en voldoet op plekken niet aan wettelijke eisen;
- In het huidige tempo worden de doelen met betrekking tot het klimaat niet gehaald; - Het idee achter de decentralisatie van onderwijshuisvesting is nog steeds logisch, maar bijsturing van het stelsel is nodig.
Dit vraagt om het aanpakken van de genoemde knelpunten. Om te zorgen dat de
gebouwenvoorraad in positieve zin bijdraagt aan de leerprestaties zijn maatregelen nodig. Het IBO rapport schetst 4 aandachtspunten: o o o o
Basis op orde
Aanpak verouderde voorraad; stappenplan voor financiële impuls Budgetten stroomlijnen
Centrale bouwcatalogus; verstevigen kwaliteitsborging en versnellen bouw.
Minister Slob heeft dit IBO rapport aan de Tweede Kamer aangeboden en aangegeven dat het kabinetsstandpunt over dit rapport door het volgende kabinet zal worden opgesteld.
Helaas een extra hobbel om snel en adequaat die aandacht en ondersteuning te geven om wat te kunnen doen aan het verbeteren van de kwaliteit en de duurzaamheid van de schoolgebouwen.
11
Ontwikkelingen Kinderopvang en onderwijs; IKC vorming.
Het onderwijs aan 2,5 jarigen tot en met 12 jarigen wordt steeds meer als één geheel gezien. Leegstaande lokalen in basisscholen zijn in gebruik bij kinderopvanginstellingen en bij het
realiseren van nieuwe voorzieningen is steeds meer aandacht voor het al dan niet huisvesten van kinderopvang en peuteropvang in hetzelfde gebouw. In eerder genoemde beleidsnotitie ‘Meerjarig Beleid Onderwijs & Opvang Tytsjerksteradiel 2020-2024 : Samen Sterk in de
basis’ is de visie van de gemeente op de IKC vorming weergegeven. Er wordt uitgegaan van
een Integraal Kind Concept; de basis voor een IKC is niet het gebouw, maar de inhoudelijke
samenwerking van scholen, kinderdagverblijven en peuteropvang. Gezamenlijke huisvesting kan maar is niet een voorwaarde. Duurzaamheid/Binnenklimaat. Eind juni 2019 presenteerde het kabinet de landelijke richtlijnen voor het klimaatakkoord.
De CO2 uitstoot moet in 2030 zijn gedaald met 49%. De VO-raad en PO-raad hebben deze plannen verwerkt in een sectorale routekaart. De verantwoordelijkheid voor de
verduurzaming ligt bij de eigenaar van het gebouw, veelal is dit het schoolbestuur.
12
4. Gemeentelijke richtlijnen en ambities In het coalitieakkoord ‘Duorsum oparbeidzje’ 2018-2022 staat onder andere het volgende: o
Voor alle kinderen moet er een veilige, gezonde en bereikbare plaats zijn waar zij samen worden voorbereid op hun rol en plek in de mienskip;
o
Kwaliteit van onderwijs en kinderopvang is van belang;
o
Essentieel is dat in elk dorp een ontmoetingsplek blijft;
o
Bij het uitwerken van de visie op kindvoorzieningen, houden wij rekening met nieuwe onderwijsconcepten en de mogelijkheid van multifunctioneel gebruik;
o
Wij willen behoud van het huidige aanbod aan voortgezet onderwijs en we zetten ons in voor aanbod van vwo.
Eerdere besluiten De gemeente Tytsjerksteradiel hecht veel waarde aan goede kind voorzieningen in haar gemeente waar kinderen in de leeftijd van 0 tot 12 jaar gedurende de dag kunnen komen om te leren, spelen, ontwikkelen, ontmoeten en ontspannen. Deze ontwikkelingen zijn voor de ketenpartners dan ook de reden geweest om een aantal jaren geleden een onderzoek uit te voeren naar de wijze waarop een evenwichtige spreiding van de kindvoorzieningen in de gemeente optimale ontwikkelingskansen kan bieden aan kinderen. Dit zodat de kinderen een volwaardige plek in de maatschappij en op de arbeidsmarkt kunnen verwerven. De uitkomsten van dit onderzoek zijn opgenomen in het eindrapport “Toekomstbestendige spreiding van kindvoorzieningen” (uit 2016). Naar aanleiding van de uitkomsten van dit rapport hebben de schoolbesturen zich de afgelopen jaren ingespannen om onderwijsvoorzieningen in de dorpen in stand te houden. In Eastermar, Noardburgum, Tytsjerk en Jistrum zijn de openbare en christelijk basisscholen samengevoegd tot nieuwe identiteitsrijke ontmoetingsscholen. Een mooi resultaat van samenwerking tussen schoolbesturen, opvang, ouders en dorp. Ook op school bestuurlijk niveau hebben zich de afgelopen jaren ontwikkelingen voorgedaan.
Het Openbaar Primair Onderwijs (OPO) Furore en PCBO Smallingerland zijn met ingang van 1 januari 2019 gaan samenwerken in de Holding Adenium, met als doel beter te kunnen anticiperen op de vele ontwikkelingen die op het onderwijs afkomen.
13
Duurzaamheid. Het gemeentelijk beleid is op 18 februari 2021 vastgelegd in de duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel.
De gemeente Tytsjerksteradiel gaat voor energieneutraal nieuwbouw. Bij nieuwbouw van scholen geldt dat conform het Bouwbesluit moet worden voldaan aan de eisen van Bijna
Energieneutrale Gebouwen (BENG). De bekostiging hiervan vindt plaats door de gemeente,
waarbij van de schoolbesturen een inspanningsverplichting wordt gevraagd om te komen tot Energie Neutrale Gebouwen (ENG). De inspanningsverplichting wordt gevraagd omdat de
exploitatievoordelen van de stap BENG naar ENG geheel ten bate komen van de gebruiker
van het gebouw (het schoolbestuur).Bij nieuwbouw geldt eveneens dat wordt gekeken de eis
van circulariteit mee te nemen in de aanbestedingsvoorwaarden.Bij de onlangs gerealiseerde AZC school is al veel toepassing gegeven aan het hergebruik van materialen.
Voor de verduurzaming van bestaande schoolgebouwen geldt dat vervangingsmomenten –
zoals het vervangen van de CV installatie – goede momenten zijn om keuzes te maken vanuit de duurzaamheid. Het integreren van duurzame aspecten in het meerjarig onderhoudsplan resulteert in een duurzaam gebouw en vermindering van de energiekosten.
14
Op een groot aantal schoolgebouwen zijn al zonnepanelen geplaatst of het schoolbestuur is zich hierop aan het oriënteren. De gemeente ziet dit als een keuze en een eigen uitvoering
door schoolbesturen. In principe wil de gemeente hieraan meewerken onder voorwaarde dat de dakconstructie voldoende draagkracht heeft. Daarnaast mag het niet zo zijn dat als een schoolgebouw na einde gebruik voor onderwijsdoeleinden naar de gemeente komt, er nog (contractuele) verplichtingen op het gebouw rusten voor de zonnepanelen.
Gezonde schoolgebouwen met een goed binnenklimaat zijn een voorwaarde voor goed
onderwijs en voor een goede werkomgeving. Bij nieuwbouw van schoolgebouwen dient te
worden voldaan aan de wettelijke bouweisen, die aansluiten bij de methodiek Frisse Scholen. Voor zover mogelijk wordt voor de ventilatie uitgegaan van Frisse scholen B. Een hogere
kwaliteit ventilatie geeft staat niet n relatie met de hiervoor benodigde exploitatiekosten van de installaties. Met Frisse scholen B wordt voldaan aan de eisen van het Bouwbesluit.
Voor bestaande schoolgebouwen is de eigenaar van de gebouwen (veelal het schoolbestuur) verantwoordelijk voor een goed binnenklimaat. Renovatie of vervangingsmomenten van installaties zijn natuurlijke momenten om met elkaar na te gaan op welke wijze het binnenklimaat kan worden verbeterd. Visie op Maatschappelijk vastgoed.
Op 7 juli 2021 heeft de gemeenteraad de visie op het Maatschappelijke vastgoed vastgesteld.
In deze visie zijn kaders opgenomen die ook een rol kunnen spelen bij beoordelingen voor keuzes over de onderwijshuisvesting. Denk hierbij aan:
- bij beslissingen over toevoeging, behoud of het afstoten van maatschappelijk vastgoed
wordt de doelmatigheid, efficiëntie en proportionaliteit van de opties meegenomen in de afweging;
- Clustering kan een oplossing bieden voor een hogere kwaliteit. Wij gaan eerst kijken naar
clustering (in logische/natuurlijke dorpsverbanden) voordat er iets nieuws wordt gebouwd. Het terugdringen van het aantal accommodaties is een consequentie van de noodzaak om efficiënt en doelmatig te werken.
Dit zijn algemene uitgangspunten. Onderwijsgebouwen hebben een bijzondere positie binnen het maatschappelijk vastgoed gelet op de autonome bevoegdheden van de
schoolbesturen, de verantwoordelijkheden van de schoolbesturen en de gemeentelijke zorgplicht voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting.
Het college werkt nu aan een uitvoeringsplan voor de visie op maatschappelijk vastgoed waarin investerings – en onderhoudsbeslissingen zijn opgenomen die vandaag moeten
worden gemaakt. Het college maakt in dit plan met de dorpen, per dorp en per object een
overweging voor de toekomst. Hierin worden de conclusies en uitzoekvragen uit dit IHP ook opgenomen.
15
Huidige werkwijze bepalen kwaliteit en capaciteit van de schoolgebouwen.
In de onderwijswetten en de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente
Tytsjerksteradiel is vastgelegd hoe de technische kwaliteit van de schoolgebouwen wordt bepaald.
De noodzaak van vervangende nieuwbouw is aanwezig als op grond van een overeenkomstig NEN 2767 opgestelde bouwkundig rapportage wordt vastgesteld dat onderhoud en
aanpassingen niet zal leiden tot de gewenste levensduurverlenging van tenminste 20 jaar. Uiteraard speelt de leeftijd van de schoolgebouwen hierbij een rol.
In afwachting van de eerder genoemde komende wetgeving over renovatie blijven wij dit beoordelingscriteria voor vervangende nieuwbouw hanteren.
De benodigde capaciteit voor de scholen wordt bepaald op basis van het aantal leerlingen op de teldata en het verwacht aantal leerlingen op basis van de leerlingenprognose. Gezamenlijke ambitie schoolbesturen en gemeente.
De schoolbesturen en de gemeente willen dat dit IHP een ‘Boppeslach’ is voor alle jeugd in Tytsjerksteradiel. Daarom is er gezamenlijke ambitie opgesteld: De ambitie is om
gezamenlijk de komende jaren toe te werken naar goede, moderne, duurzame en toekomstgerichte schoolgebouwen.
De uitvoering van deze ambitie is nadrukkelijk een gezamenlijke opdracht. En vraagt
(financiële)inzet van zowel de schoolbesturen als de gemeente. Momenteel is voor de uitvoering hiervan nog een belemmerende factor: het voor schoolbesturen geldende
investeringsverbod aangaande huisvesting van scholen. De wetwijziging die voor 2023
gepland staat zal hier waarschijnlijk verandering in gaan brengen. Bij de vaststelling van het wetsvoorstel over een verplicht gemeentelijk IHP en het opnemen van renovatie als
voorziening in de wet, komt er naar verwachting ook een verdere nuancering van dit investeringsverbod.
In het bestuurlijk overleg met de schoolbesturen is daarom afgesproken om deze ambitie nu wel concreet met elkaar af te spreken en vast te leggen. De verdere invulling van de ambitie vindt plaats na de vaststelling van de wetswijziging in 2023. Waarbij dan duidelijkheid
ontstaat over de mogelijkheden die deze wetswijzing biedt. Dit kan betekenen dat binnen de looptijd van vier jaar dit IHP eerder wordt geactualiseerd.
16
5. De kengetallen Basisonderwijs.
De gemeente Tytsjerksteradiel kent 17 dorpen. Met uitzondering van de dorpen
Feanwâldsterwâl (420 inwoners) en Wyns (225 inwoners) is er in elk dorp tenminste één basisschool.
Onderstaand ziet u een overzicht van de scholen en het daadwerkelijk aantal leerlingen op 1 oktober 2021 en de prognose (april 2020) van het aantal leerlingen in de jaren 2025, 2030, 2035 en 2037.
1-okt
2021
2025
2030
2035
2037
Aldsjerk
Sinnehonk
39
42
49
50
51
Burgum
De Arke
273
219
208
206
203
t Partoer
241
205
195
193
190
De Reinbôge
244
213
202
201
197
758
637
605
600
590
Earnewâld
Master Frankeskoalle
48
49
56
63
63
Eastermar
De Twirre
154
165
163
169
167
Garyp
De Wrâldpoarte
136
127
141
151
152
Gytsjerk
Ichtus
96
88
96
101
102
168
160
174
184
186
240
267
269
283
294
345
370
372
392
407
Hurdegaryp
Thrimwalda De Winde
Obs Hurdegaryp
72
105
72
78
103
103
83
109
84
113
Jistrum
De Greide
86
96
101
98
96
Mûnein
It Kruired
41
44
46
51
53
Noardburgum De Klimstien
163
150
146
145
148
Oentsjerk
67
81
85
82
80
De Opstap
De Paadwizer
119
128
134
130
127
186
209
219
212
207
Ryptsjerk
Alphaschool
46
50
43
37
37
Sumar
it Bynt
96
100
102
102
102
Suwâld
Triangel
69
64
50
55
62
Tytsjerk
De Romte
127
107
98
98
99
2.462
2.370
2.365
2.407
2.420
Totaal
In opdracht van de gemeente wordt periodiek de leerlingenprognose geactualiseerd. Naast
de historische leerlingenaantallen per school en de herkomst van de leerlingen, wordt hierbij informatie verwerkt uit de gemeentelijke bevolkingsadministratie, de aanwezige woningen
en vastgestelde woningbouwprogramma’s. Op basis hiervan wordt per dorp een berekening gemaakt van de inwoners binnen een bepaalde leeftijdsgroep.
17
Om als voorbeeld het basisonderwijs te nemen. Hierbij wordt gekeken naar de inwoners in de leeftijdsgroep van 4 tot en met 11 jaar en 30% van de 12-jarigen. De zogenaamde basisgeneratie voor het basisonderwijs. Bij scholen die veel instroom vanuit andere
gemeenten of de andere dorpen hebben wordt eveneens rekening gehouden met de
ontwikkelingen binnen deze gemeente/het betreffende dorp en de effecten op de instroom van leerlingen vanuit deze gemeente/dorpen.
Op basis van de leerlingenprognose is te zien dat in het merendeel van de dorpen de
dalende tendens van de leerlingenaantallen is gestopt of op de langere termijn weer op het huidige niveau terecht zal komen.
Alleen in Burgum en Tytsjerk blijft de vermindering van de leerlingenaantallen volgens de prognose. De tijd zal gaan uitwijzen of dit een juiste verwachting is.
In Burgum is ook de AZC school gehuisvest. Deze school wordt niet meegenomen in de
leerlingenprognose. Het aantal leerlingen is hier meer afhankelijk van het plaatsingsbeleid van het COA. De bekostiging van dit schoolgebouw verloopt anders dan de overige
schoolgebouwen. Op basis van een door de gemeente bij het COA in te dienen aanvraag wordt een bedrag a fond perdu uitgekeerd waarmee een schoolgebouw kan worden
gerealiseerd. In het weergeven van de ontwikkeling in de dorpen wordt deze school uiteraard wel meegenomen.
Leeftijd schoolgebouwen.
De gemeente heeft een groot aantal schoolgebouwen die op leeftijd zijn als puur gekeken
wordt naar het oorspronkelijke stichtingsjaar van de school. Een aantal gebouwen zijn in de loop der jaren uitgebreid en/of aangepast. In de dorpen Eastermar en Hurdegaryp zijn de gebouwen waarin de scholen zijn gehuisvest eigendom van een derde partij en huurt de gemeente de ruimte voor het onderwijs.
Boekwaarde
Jaar
School
Plaats
1957
Alpha
Ryptsjerk
€ 85.933
1962
De Wrâldpoarte
Garyp
€ 250.521
1971
Thrimwalda
Gytsjerk
€ 109.714
1972
De Romte
Tytsjerk
€ 81.324
1973
De Reinbôge
Burgum
€ 714.675
1976
De Arke
Burgum
€ 1.077.114
1977
Ichtusschool
Gytsjerk
€ 171.230
1981
Sinnehonk
Aldtsjerk
€ 176.397
De Klimstien
Noardburgum
€ 328.624
Oentsjerk
€ 212.086
1982
it Kruired
De Greide
De Paadwizer
Mûnein
Jistrum
31 dec 20
€ 96.763
€ 91.017
18
Boekwaarde
Jaar
School
Plaats
31 dec 20
1986
De Opstap
Oentsjerk
€ 436.535
1990
Triangel
Suwâld
€ 241.546
1995
Partoer
Burgum
€ 473.204
2017
Frankeskoalle
Earnewâld
€ 510.252
2020
It Bynt
Sumar
€ 710.798
2007
De Twirre
Eastermar
2010
De Winde
Hurdegaryp
Huur
OBS Hurdegaryp
Hurdegaryp
Voortgezet onderwijs.
Er zijn een drietal scholen voor voortgezet onderwijs in de gemeente Tytsjerksteradiel.
In Burgum zijn dit het OSG Singelland en de CSG Liudger. Deze scholen hebben gezamenlijk een vestiging voor de havo-top in Burgum. Het Tjalling Koopmanscollege is gehuisvest in Hurdegaryp.
In het voortgezet onderwijs worden de effecten van het verminderen van het aantal
leerlingen zichtbaar die zich eerder in het basisonderwijs liet zien. De prognose is afgeleid van gegevens van het scenariomodel voortgezet onderwijs. In dit model worden landelijk prognoses maakt voor het voortgezet onderwijs. 2021
2025
2030
2035
2036
OSG Singelland
245
224
195
185
188
Havo Top
217
171
146
133
130
Burgum CSG Liudger
Hurdegaryp Tjalling Koopmans
totaal
547
479
419
397
401
378
352
314
301
301
1.387
1.226
1.074
1.016
1.020
Het Tjalling Koopmans College wordt op een andere wijze gefinancierd dan de andere
scholen in Tytsjerksteradiel. Met het schoolbestuur van de school is een doordecentralisatie overeenkomst gesloten. De gemeente sluist de vergoeding die van het rijk ontvangen wordt
voor de leerlingen die deze school bezoeken door naar het schoolbestuur. Het schoolbestuur zorgt dan zelf voor de huisvesting en ruimte voor het bewegingsonderwijs. Het te vergoeden bedrag is afhankelijk van het aantal leerlingen. Daalt het aantal leerlingen van de school, daalt ook de vergoeding van de gemeente aan het schoolbestuur.
19
Hierbij is de zorgplicht van de gemeente voor de huisvesting van deze school overgedragen aan het schoolbestuur.
20
6. Situatiebeschrijving en conclusies per dorp In bijlage 1 van de beleidsnotitie ‘Meerjarig Beleid Onderwijs & Opvang Tytsjerksteradiel
2020-2024 : Samen Sterk in de basis’ is een korte evaluatie weergegeven van het rapport
“Toekomstbestendige spreiding van kindvoorzieningen”. Deze evaluatie wordt hieronder per dorp in cursief weergegeven. Burgum.
Scenario Burgum: “Handhaven van de individuele scholen in Burgum en het verder opzetten van samenwerking met kernpartners” Stand van zaken: dit is een continu proces. Dit is de kern met het meest aantal inwoners (9.773; 1 januari 2021), hier zijn dan ook een drietal basisscholen gehuisvest en de dislocatie van ’t Partoer, de AZC school Papilio.
Hier zijn een drietal basisscholen gehuisvest en een dislocatie nabij het AZC centrum. 1. CBS. De Arke
H.W. van Glinstrastraat 8
2. KBS De Reinbôge
Likmounewei 61
4. OBS Papillio
Burgemeester Lohmanlaan 40a
3. OBS ’t Partoer
Lauermanstraat 21a
Leerlingenaantallen Burgum 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Arke
261
268
273
230
229
227
219
208
206
203
De Reinbôge
280
254
244
240
227
221
213
202
201
197
t Partoer
269
258
241
223
213
212
205
195
193
190
Totaal
810
780
758
693
669
660
637
605
600
590
De prognose geeft in afwijking van de andere kernen een verdere daling van het
leerlingenaantal te zien. De aanwezige basisscholen kunnen echter op een goede wijze
blijven fungeren als zelfstandige basisscholen. Uit de eerstvolgende actualisatie van de
leerlingenprognose zal moeten blijken of er in dit dorp inderdaad sprake is van een verdere vermindering van het aantal leerlingen.
De oorspronkelijke stichtingsjaren van de schoolgebouwen van De Arke (1976) en De
Reinbôge (1973) dateren al uit een periode van langer dan 40 jaar. Maar uit de huidige
boekwaarde van de schoolgebouwen blijkt dat er nadien aanpassingen en uitbreiding aan het schoolgebouw hebben plaatsgevonden. Het schoolgebouw van Partoer heeft als oorspronkelijk stichtingsjaar 1995 en is in 2016 uitgebreid.
De nieuwbouw van de AZC school Papilio is bij de start van het schooljaar 2021/2022 in gebruik genomen.
De schoolgebouwen hebben allen voldoende ruimte in het schoolgebouw om de leerlingen te kunnen huisvesten.
21
Voortgezet onderwijs
In Burgum zijn op drie locaties de twee scholen voor voortgezet onderwijs gehuisvest. OSG Singelland,
Schoolstraat 101
HavoTop,
Minnertshof 17
CSG Liudger,
Tjalling Haismastraat 1
De locatie HavoTop is een gemeenschappelijk initiatief van OSG Singelland en CSG Liudger. De leerlingen van het 4e en 5e leerjaar van de Havo van beide scholen krijgen het onderwijs op een gemeenschappelijke locatie aan de Minnertshof.
Gelet op de afname van het aantal leerlingen van de scholen zijn de scholen nu normatief
goed gehuisvest. Met het OSG Singelland wordt bekeken of de tijdelijke huisvesting bij de school nog noodzakelijk is.
Conclusie Burgum:
- Capaciteit van de schoolgebouwen voldoet;
- Kwaliteit van de schoolgebouwen voldoet; in de eerste periode van vier jaar geen voorzieningen noodzakelijk;
- Met schoolbestuur OSG Singelland in gesprek gaan over noodzaak aanwezige tijdelijke huisvesting.
Earnewâld
Scenario Earnewâld: “Handhaven van de individuele school in Earnewâld en het opzetten van samenwerking met kernpartners” Earnewâld is één van de kleinere kernen met 403 inwoners op 1 januari 2021. Het dorp heeft een samenwerkingsschool de Master Frankeskoalle. Earnewâld 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
Master
62
55
48
56
53
49
49
56
63
63
Frankeskoalle
Het schoolgebouw is kortgeleden geheel aangepast en geheel geschikt gemaakt voor gezamenlijke huisvesting van peuteropvang en BSO. Conclusie Earnewâld:
- Capaciteit van het schoolgebouw voldoet;
- Kwaliteit van de schoolgebouwen voldoet; geen voorzieningen noodzakelijk; 22
Eastermar
Scenario Eastermar: “Het zoveel mogelijk clusteren van de aanwezige kindvoorzieningen met het in ieder geval toewerken naar één basisschool in Eastermar” Stand van zaken: dit scenario is met ingang van het schooljaar 2018-2019 gerealiseerd. Beide scholen zijn per 1-8-2018 samengevoegd tot een nieuwe identiteitsrijke ontmoetingsschool: De Twirre. Het dorp Eastermar telde op 1 januari 2021 1.567 inwoners. In het eindrapport toekomstige spreiding van Kindvoorzieningen gemeente Tytsjerksteradiel (2016) werd de optie tot het zoveel mogelijk clusteren van de kindvoorzieningen en in ieder geval toewerken naar één basisschool benoemd.
Dit is inmiddels gerealiseerd. Op 1 augustus 2018 zijn KBS De Balsemyn en OBS De Bolster samengevoegd tot een nieuwe identiteitsrijke ontmoetingsschool. De school heeft daarom een nieuwe naam gekregen: “de Twirre”. Eastermar 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Twirre
163
156
154
166
171
163
165
163
169
167
De school is gehuisvest in een gebouw dat door de gemeente wordt gehuurd. Het huidige
huurcontract loopt in ieder geval nog tot en met 31 oktober 2027. Indien de huur niet wordt opgezegd wordt deze hierna verlengd voor een periode van 10 jaar.
Door de vermindering van het leerlingenaantal en het samenvoegen van de scholen in een
ontmoetingsschool is er normatief veel leegstand. Over de invulling van deze leegstand zijn wij in gesprek met de verhuurder en het schoolbestuur.
Zoals aangegeven is hier sprake van het huren van het schoolgebouw van een derde partij. Er is uiteraard een scenario denkbaar dat de huurconstructie wordt beëindigd en er elders in
het dorp vervangende huisvesting wordt gerealiseerd. Gelet op de doorloopperiode voor het
realiseren van een nieuwe voorzieningen is het wenselijk op korte termijn met de verhuurder in gesprek te gaan over het al dan niet verlengen en aanpassen van de overeenkomst. Conclusie Eastermar:
- Er is één levensvatbare identiteitsrijke basisschool;
- Schoolgebouw wordt gehuurd. Verhuurder dient zorg te dragen voor kwaliteit gebouw;
- In 2022 met de verhuurder in gesprek gaan over al dan niet verlengen
huurovereenkomst na 1 november 2027 en de voorwaarden waaronder verlenging dan plaatsvindt.
23
Garyp
Scenario Garyp: “Handhaven van de school in Garyp en het opzetten van samenwerking met kernpartners” Een dorp met 1.908 inwoners op 1 januari 2021. In dit dorp is de CBS De Wrâldpoarte gehuisvest.
Deze dorpsschool heeft nu iets meer dan 150 leerlingen en zal wel iets dalen, maar volgens het schoolbestuur waarschijnlijk niet in die mate als aangegeven in de leerlingenprognose. Voor de middellange termijn komt het leerlingenaantal weer rond de 150 uit. Garyp 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Wrâldpoarte
157
154
136
128
124
127
127
141
151
152
Het schoolgebouw is oorspronkelijk van 1962. Maar daarna uitgebreid. Het schoolbestuur heeft een verzoek voor vervangende nieuwbouw ingediend.
Gelet op de leeftijd van het gebouw en de aanwezige boekwaarde is aannemelijk dat er naar
de kwaliteit en functionaliteit van het gebouw moet worden gekeken. Voorgesteld wordt met
het schoolbestuur de haalbaarheid van renovatie of vervangende nieuwbouw te onderzoeken en hiervoor in 2023 een bedrag op te nemen. Conclusie Garyp:
- Het schoolgebouw is in 2022 60 jaar oud;
- Met het schoolbestuur de haalbaarheid voor renovatie of vervangende nieuwbouw onderzoeken;
- In dit IHP in het jaar 2022 een investering voor de school op te nemen.
Hurdegaryp.
Scenario Hurdegaryp: “Handhaven van de individuele scholen in Hurdegaryp en het opzetten van samenwerking met kernpartners” Stand van zaken: de scholen werken samen met de kernpartners aan de ontwikkeling van een Integraal Kindcentrum.
Dit is één van de grotere dorpen (4.988 inwoners) van Tytsjerksteradiel met twee basisscholen, te weten - CBS De Winde
Van Weerden Poelmanstraat 2b
- OBS Hurdegaryp
Van Weerden Poelmanstraat 2a
Hurdegaryp 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Winde
244
239
240
258
270
264
267
269
283
294
Obs Hurdegaryp
136
120
105
104
100
102
103
103
109
113
380
359
345
362
370
366
370
372
392
407
Het leerlingenaantal van deze scholen is redelijk stabiel. Een lichte daling met aan het 24
einde van de prognoseperiode weer een toename van het leerlingenaantal. De scholen zijn gehuisvest in een gebouw dat wordt gehuurd. Het gebouw is van het jaar
2010 en voldoet nog goed. De huurperiode loopt tot 22 maart 2030. Ook voor dit gebouw
geldt dat tijdig met de verhuurder moet worden bekeken of de huurovereenkomst te zijner tijd wordt verlengd.
Naast de scholen zijn in dit gebouw ook kinderopvang, peuteropvang, muziekschool en de GGD gehuisvest. De onderwijsruimte in dit gebouw heeft veel leegstand.
In Hurdegaryp is ook een school voor voortgezet onderwijs gehuisvest. De School voor Persoonlijk onderwijs Tjalling KoopmansCollege is gehuisvest aan de Reidroas 12. De school is sinds 2013 gehuisvest in Hurdegaryp. Het huidige gebouw is eind 2020 in gebruik genomen.
Met het bestuur van deze school is een zogenaamde doordecentralisatie overeenkomst
afgesloten. De school ontvangt van de gemeente een vergoeding op basis van het aantal
leerlingen. Met deze vergoeding wordt de zorgplicht voor huisvesting overgedragen. Het schoolbestuur is zelf geheel verantwoordelijk voor een goede en adequate huisvesting.
De School heeft een duidelijke regiofunctie. Op 1 oktober 2020 waren er 378 leerlingen.
41% van het aantal leerlingen is afkomstig uit de gemeente Tytsjerksteradiel, 4,8% uit de gemeente Achtkarspelen. De overige leerlingen komen uit andere gemeenten. Conclusie Hurdegaryp:
- Schoolgebouw wordt gehuurd. Verhuurder dient zorg te dragen voor kwaliteit gebouw;
- In 2025 met de verhuurder in gesprek gaan over al dan niet verlengen huurovereenkomst na 21 maart 2030 en de voorwaarden waaronder
verlenging dan plaatsvindt.
- de zorgplicht voor voldoende en adequate huisvesting voor de school voor
voortgezet onderwijs (Tjalling Koopmans College) ligt bij het schoolbestuur.
Jistrum 25
Scenario Jistrum: “Tijdens het tweede rondetafelgesprek heeft men in Jistrum aangegeven nog niet te willen kiezen voor een scenario. Op basis van de conclusies uit rondetafelgesprekken lijkt het zoveel mogelijk clusteren van de kindvoorzieningen met het op termijn toewerken naar één basisschool in Jistrum een mogelijkheid voor de toekomst” Stand van zaken: Met ingang van het schooljaar 2019-2020 zijn de beide basisscholen samengevoegd tot een nieuwe identiteitsrijke ontmoetingsschool: Bernemienskip de Greide. In het eindrapport toekomstige spreiding van Kindvoorzieningen gemeente Tytsjerksteradiel (2016) werd de optie tot het zoveel mogelijk clusteren van de kindvoorzieningen en in ieder geval toewerken naar één basisschool benoemd voor dit dorp met 929 inwoners.
Hier is inmiddels invulling aangegeven. Vanaf augustus 2019 is de Bernemienskip De Greide gevormd.
De leerlingen zijn allen gehuisvest in het schoolgebouw van de voormalige CBS De Finne. Jistrum 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Greide
88
90
86
89
93
91
96
101
98
96
Voor het jaar 2021 is er een voorbereidingskrediet voor de nieuwbouw van de school
beschikbaar gesteld, waarbij ervan uit wordt gegaan dat de school onderdeel gaat uitmaken van het MFA.
Op 16 september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het realiseren van een MFA in Jistrum.
Conclusie Jistrum:
- Ingestemd met het realiseren van een MFA;
- Met het dorp onderzoek naar optimale multifunctionele accommodatie;
Noardburgum
Scenario Noardburgum: “Handhaven van de individuele scholen in Noardburgum en het opzetten van samenwerking met kernpartners” Stand van zaken: de afgelopen jaren hebben de beide scholen de samenwerking opgezocht. Dit heeft ertoe geleid dat er met ingang van het schooljaar 2019-2020 de beide basisscholen zijn samengevoegd tot een nieuwe identiteitsrijke ontmoetingsschool: De Klimstien.
Tot augustus 2019 waren er twee scholen in dit dorp met 2.314 inwoners. De Obs De Oerstek en de CBS Immanuelschool zijn samengegaan in de ontmoetingsschool De Klimstien. De Klimstien is gehuisvest in het schoolgebouw van de voormalige CBS
26
Immanuelschool. Het schoolgebouw van de voormalige OBS De Oerstek is in de schooljaren 2019/2020 en 2020/2021 gebruikt als tijdelijke huisvesting voor een deel van de AZC school uit Burgum.
Het leerlingenaantal van de school gaat naar rond de 150 leerlingen. Noordburgum 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Klimstien
153
159
163
162
153
150
150
146
145
148
In het eindrapport toekomstige spreiding van Kindvoorzieningen gemeente Tytsjerksteradiel (2016) is aangegeven dat op termijn een meerwaarde wordt gezien in het concentreren van de kindvoorzieningen op één centrale plek in het dorp bij het MFC De Balstien.
Het schoolgebouw van de Klimstien aan het Marijkepaed 2 is van het bouwjaar 1981. Vanaf 1 augustus 2021 wordt het schoolgebouw van de voormalige OBS De Oerstek niet
meer gebruikt door de AZC school en staat dit gebouw leeg. Deze locatie is wel de unieke
plek om uitvoering te kunnen geven aan de wens voor een centrale kindvoorziening in het dorp. Het terrein van deze school ligt tegen het MFC De Balstien aan. In het MFC is onder
andere de kinderopvang gehuisvest. Het is niet wenselijk dit gebouw voor een lange periode voor antikraak te laten gebruiken. Hier zijn ook kosten aan verbonden.
Voorgesteld wordt met het schoolbestuur de haalbaarheid te onderzoeken voor vervangende nieuwbouw van de school op de locatie bij MFC De Balstien en een scenario van huisvesting op de huidige locatie van de Klimstien. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek definitief te besluiten waar de school wordt gehuisvest.
Indien de school op de huidige locatie blijft kan met renovatie van het schoolgebouw worden volstaan.
Conclusie Noardburgum:
- Naar aanleiding van het rapport toekomstige spreiding Kindvoorzieningen
Tytsjerksteradiel is informeel aangegeven dat als kleinere scholen in dorpen samengaan welwillend naar de wijze van huisvesting zal worden bekeken;
- Het vrijkomen van het schoolgebouw direct bij de locatie van MFC De Balstien is
een unieke gelegenheid om de haalbaarheid van de combinatie van voorzieningen te onderzoeken;
- Met het schoolbestuur de haalbaarheid van deze optie onderzoeken alsmede de voor en nadelen van huisvesting op de huidige locatie.
- Hiervoor in de meerjarenbegroting een bedrag op te nemen.
Sumar 27
Scenario Sumar: “Handhaven van de individuele school in Sumar en het opzetten van samenwerking met kernpartners” Stand van zaken: de bestaande scholen zijn al met ingang van het schooljaar 2015/2016 gefuseerd tot één ontmoetingsschool. Momenteel wordt hard gewerkt aan de inhoudelijke samenwerking vanuit de IKCgedachte. Dit dorp met 1.353 inwoners is de voorloper in vergelijking met andere dorpen voor wat
betreft het samengaan van een tweetal scholen in het dorp. Met ingang van het schooljaar 2015/2016 zijn de openbare basisschool en de christelijke basisschool al gefuseerd in de ontmoetingsschool ‘It Bynt”.
Het leerlingenaantal van de school is redelijk stabiel rond de 100 leerlingen. Sumar 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
it Bynt
105
102
96
91
94
97
100
102
102
102
Het oorspronkelijk bouwjaar van het schoolgebouw is van 1976. Maar het gebouw is in
2019/2020 geheel aangepast aan de eisen van deze tijd en de nieuwe ontmoetingsschool. De peuteropvang is eveneens in het gebouw gehuisvest. Conclusie Sumar:
- De school is goed gehuisvest en heeft voldoende capaciteit om de leerlingen te huisvesten;
- Gedurende de looptijd van dit IHP zijn geen voorzieningen noodzakelijk.
Suwâld.
Scenario Suwâld: “Handhaven van de individuele school in Suwâld en het opzetten van samenwerking met kernpartners” Stand van zaken: de school is in ontwikkeling als IKC. Er is een duurzame samenwerking met twee kinderopvangorganisaties, die na de verbouwing beide intrek nemen in het gebouw van de school.
De CBS Dûbel Ien was gehuisvest in dit dorp van 636 inwoners. Vanaf schooljaar 2020-2021 wordt er onderwijs en opvang aangeboden onder één dak. Hieraan voorafgaand is er een aanbouw geplaatst aan het speellokaal, waar BSO en peuteropvang aangeboden wordt. Hierbij is eveneens de naam van de school gewijzigd.
28
Op 2 juli 2020 werd de nieuwe Bernemienskip de Triangel geopend. De nieuwe naam voor dit integraal kindcentrum. Suwâld 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Triangel
80
72
69
68
64
65
64
50
55
62
Het leerlingenaantal van de school zal geleidelijk afnemen naar globaal 60 leerlingen.
De school is gehuisvest in een schoolgebouw met als bouwjaar 1990. De aanbouw ten behoeve van de peuteropvang en de BSO is door het schoolbestuur bekostigd. Conclusie Suwâld:
- De school is goed gehuisvest en heeft voldoende capaciteit om de leerlingen te huisvesten;
- Gedurende de looptijd van dit IHP zijn er de eerste periode van 10 jaar geen voorzieningen noodzakelijk.
Tytsjerk
Scenario Tytsjerk: “Het zoveel mogelijk clusteren van de aanwezige kindvoorzieningen met het in ieder geval toewerken naar één basisschool in Tytsjerk” Stand van zaken: de bestaande scholen zijn met ingang van het schooljaar 2018-2019 gefuseerd tot een nieuwe identiteitsrijke ontmoetingsschool: De Romte. Plannen voor een IKC zijn in ontwikkeling.
Een dorp van 1618 inwoners waar tot het schooljaar 2018/2019 nog een openbare en een christelijke basisschool waren gehuisvest. Deze scholen zijn inmiddels gefuseerd in de ontmoetingsschool De Romte. Tytsjerk 29
1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Romte
123
124
127
118
114
109
107
98
98
99
Volgens de prognose zal het leerlingenaantal afnemen naar globaal 100 leerlingen. Het schoolbestuur geeft aan dat zij uitgaan van een hoger aantal leerlingen.
De leerlingen van de OS de Romte zijn, na een fusie tussen It Lemieren en de Master
Fennemaskoalle, gehuisvest in het gebouw wat voorheen de Master Fennemaskoalle was. Het gebouw dateert uit de jaren zeventig en heeft in 2018 er een tijdelijk lokaal bij gekregen als gevolg van de fusie. Het huidige schoolgebouw voldoet niet meer aan de eisen van het hedendaagse onderwijs. Er wordt momenteel toegewerkt naar een nieuwe school, een Integraal Kind Centrum, in het dorp.
Op 16 september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het realiseren van een MFC in Tytsjerk.
Conclusie Tytsjerk:
- Ingestemd met het realiseren van een MFC in Tytsjerk;
- Het schoolgebouw aanbouwen bij het bestaande dorpshuis Yn’e Mande.
Trynwâlden.
Scenario Trynwâlden: De Trynwâlden zijn al langer gebied van onderzoek naar effecten van de krimp en de vorming van Integrale Kind Centra (IKC’s). In 2016 is er, onder leiding van de gemeente, een groot onderzoek geweest door bureau BCN. Verschillende scenario’s zijn toen beschreven. Dit heeft, door verschillende omstandigheden, toen niet tot resultaten geleid. Stand van zaken: Omdat de krimp in leerlingenaantallen doorzet en de visie op het ontwikkelen van Integrale Kind Centra, zowel bij de gemeente als bij de schoolbesturen niet is veranderd, hebben de beide schoolbesturen en Kinderwoud Kinderopvang eind 2019 de hoofden bij elkaar gestoken om samen met de scholen en de vertegenwoordigers uit de dorpen te komen toe een gemeenschappelijke visie. De gesprekken zijn in 2021 ‘on hold’ gezet.
De dorpen Aldtsjerk, Oentsjerk, Mûnein en Gytsjerk maken onderdeel uit van het gebied Trynwâlden. De dorpen zijn op betrekkelijk korte afstand van elkaar
gelegen. Op een aantal onderdelen is al te zien dat verenigingen en instellingen
uit de dorpen tot een verdere samenwerking komen. De beide schoolbesturen en
de kinderopvangorganisatie hebben een onderzoek naar een toekomstbestendige onderwijsvoorziening in de Trynwâlden opgestart. Gelet op de beperkte
mogelijkheden van interactie met alle betrokkenen in deze coronatijd is dit
onderzoek stopgezet. De communicatie met alle betrokkenen heeft gelet op de omstandigheden niet op een juiste wijze kunnen plaatsvinden.
30
Uit de herkomst van de leerlingen per school in dit gebied is ook te zien dat
leerlingen afkomstig zijn uit andere dorpen. Er is veel onderling verkeer over en weer.
In eerste instantie is het oordeel over de instandhouding van scholen in de
dorpen een autonome verantwoordelijkheid van de schoolbesturen. De gemeente ziet graag levensvatbare voorzieningen waarin naast kwalitatief goed onderwijs ook voor- en naschoolse opvang kan worden aangeboden.
In dit gebied zijn op korte afstand van elkaar een zestal scholen gehuisvest die allen gelet op de omvang moeten werken met combinatieklassen. Het merendeel van de schoolgebouwen in deze dorpen is 40 jaar of ouder. Het toekennen van een eventuele voorziening voor één van de schoolgebouwen betekent dat dit gebouw weer voor een langere tijd in stand zal
worden gehouden. Dit kan tegenstrijdig zijn aan de wens om te komen tot een levensvatbare onderwijsvoorziening(en). Voordat er besluitvorming over de huidige schoolgebouwen
plaatsvindt is het dan ook wenselijk dat de schoolbesturen met alle betrokken partijen op een goede wijze een visie ontwikkelen voor het onderwijs in deze dorpen.
Het gemeentebestuur is echter wel van mening dat de ontwikkeling zodanig bij elkaar horen dat besluitvorming over een voorziening niet los kan worden gezien van de ontwikkelingen van een onderwijsvoorziening in de andere kernen van Trynwâlden.
31
Afstemming is noodzakelijk. De wens om onderwijsvoorzieningen in een dorp in stand te houden is wellicht begrijpelijk, maar het is ook wenselijk dat er een goed en kwalitatief onderwijsaanbod kan worden gegeven. Oentsjerk
In dit dorp met 1.904 inwoners zijn een tweetal basisscholen; een openbare en een
christelijke basisschool. De gebouwen van deze scholen dateren uit 1982 en 1986. Gelet op de leeftijd van deze gebouwen zal op termijn een oordeel moeten worden gegeven over de wenselijke situatie voor deze schoolgebouwen. De boekwaarde van de schoolgebouwen toont aan dat er in de loop der jaren een aantal aanpassingen aan de gebouwen heeft plaatsgevonden.
De leerlingenprognose geeft aan dat het leerlingenaantal van de scholen in de loop van de tijd iets toeneemt. Oentsjerk 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
De Opstap
75
67
67
78
80
81
81
85
82
80
De Paadwizer
109
112
119
123
127
128
128
134
130
127
184
179
186
201
207
209
209
219
212
207
Conclusie Oentsjerk:
- Op termijn zal besluit moeten worden genomen over toekomst van de onderwijsgebouwen;
- Gelet op de minieme afstand tussen de scholen in de Trynwâlden en het
leerlingenaantal van deze scholen, kan een besluit over de huisvesting van een
afzonderlijke school niet los worden gezien van besluiten over de andere scholen.
- Het is van belang om met de schoolbesturen na te denken over de
huisvestingssituatie van de gebouwen van de scholen in dit gebied.
Gytsjerk
Gytsjerk kent 2.302 inwoners. Ook hier is er sprake van de aanwezigheid van een openbare en een christelijke basisschool. De leerlingenprognose geeft een lichte groei van het aantal leerlingen aan. Gytsjerk 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
Ichtus
99
92
96
91
88
88
88
96
101
102
Thrimwalda
69
76
72
72
75
72
72
78
83
84
168
168
168
163
163
160
160
174
184
186
32
De gebouwen van deze scholen dateren uit 1977 en 1971. Op termijn zal er een besluit moeten worden genomen wat met de schoolgebouwen wordt gedaan.
Conclusie Gytsjerk:
- Op termijn zal besluit moeten worden genomen over toekomst van de onderwijsgebouwen;
- Gelet op de minieme afstand tussen de scholen in de Trynwâlden en het
leerlingenaantal van deze scholen, kan een besluit over de huisvesting van een
afzonderlijke school niet los worden gezien van besluiten over de andere scholen.
- Het is van belang om met de schoolbesturen na te denken over de
huisvestingssituatie van de gebouwen van de scholen in dit gebied.
Munein
Dit dorp met 718 inwoners heeft een openbare basisschool in de kern. Het schoolgebouw heeft een oorspronkelijk bouwjaar van 1957 en is dus al meer dan 60 jaar oud.
Het aantal leerlingen dat deze school bezoekt is niet al te groot. De leerlingenprognose laat op termijn wel een stijging van dit aantal zien. Mûnein 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
It Kruired
41
40
41
49
50
44
44
46
51
53
Dit neemt niet weg dat gelet op de afstand naar andere schoolgebouwen in de directe omgeving een goede afweging van besluiten noodzakelijk is. Conclusie Mûnein:
- Op termijn zal besluit moeten worden genomen over toekomst van de onderwijsgebouwen;
- Gelet op de minieme afstand tussen de scholen in de Trynwâlden en het
leerlingenaantal van deze scholen, kan een besluit over de huisvesting van een
afzonderlijke school niet los worden gezien van besluiten over de andere scholen.
- Het is van belang om met de schoolbesturen na te denken over de
huisvestingssituatie van de gebouwen van de scholen in dit gebied.
Aldtsjerk
Aldtsjerk is de meest noordelijke kern van de Trynwâlden, met 612 inwoners en een openbare basisschool.
De leerlingenprognose geeft aan dat de verwachting is dat het leerlingenaantal op de lange termijn toeneemt.
33
Aldtsjerk 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
Sinnehonk
41
39
39
39
45
41
42
49
50
51
Het gebouw van de school dateert uit 1981. Gelet op de leeftijd van het gebouw is het op
termijn noodzakelijk met het schoolbestuur te bezien welke voorzieningen noodzakelijk zijn. Conclusie Aldtsjerk:
- Op termijn zal besluit moeten worden genomen over toekomst van de onderwijsgebouwen;
- Gelet op de minieme afstand tussen de scholen in de Trynwâlden en het
leerlingenaantal van deze scholen, kan een besluit over de huisvesting van een
afzonderlijke school niet los worden gezien van besluiten over de andere scholen.
- Het is van belang om met de schoolbesturen na te denken over de
huisvestingssituatie van de gebouwen van de scholen in dit gebied.
Ryptsjerk
Ryptskerk is ook onderdeel van het gebied Trynwâlden. Dit dorp ligt op grotere afstand van de hierboven genoemde scholen. De afstand naar de dichtstbijzijnde school in Gytsjerk is iets minder dan 4 kilometer. De scholen in de andere dorpen liggen tussen de 2 en 2,5 kilometer van elkaar. Ryptsjerk 1-okt
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2037
Alphaschool
44
47
46
47
52
53
50
43
37
37
Scenario Ryptsjerk: “Op basis van de startbespreking en het rondetafelgesprek lijkt het voor Ryptsjerk nog te vroeg om al een keuze te maken in een scenario. Bij zowel de school, de ouders als het dorp, is het besef aanwezig dat organisatorische, financiële en onderwijskundige aspecten om veranderingen vragen. Het op langere termijn in stand houden van de school is hiermee dan ook al een onderwerp van gesprek in het dorp” Het schoolbestuur van de Alphaschool heeft een verzoek ingediend voor vervangende
nieuwbouw van de school. Het schoolgebouw is inderdaad al op leeftijd (1957). Hierbij wordt een verdergaande integratie van het schoolgebouw en het dorpshuis met peuterspeelzaal onderzocht.
Het aantal leerlingen van de school ligt onder de opheffingsgrens van de gemeente, maar door het hanteren van het gemiddeld aantal leerlingen van alle scholen van het
schoolbestuur De Oarsprong kan de school in stand worden gehouden. Dat neemt niet weg dat nieuwbouw van een school voor dit aantal leerlingen een aanzienlijke investering is.
34
Het is het goed een onderzoek te laten uitvoeren naar de afstand van de school in Ryptsjerk naar de andere scholen in de directe omgeving en de mogelijkheden van samenwerking en een mogelijk scenario van renovatie van het gebouw of vervangende nieuwbouw.
Dit onderzoek kan met het schoolbestuur in 2022 worden uitgevoerd waarna in 2023 definitieve besluitvorming kan plaatsvinden.
Conclusie Ryptsjerk:
- Gelet op de afstand en de leeftijd en kwaliteit van het schoolgebouw kan de school niet wachten op uitkomsten van de visie ontwikkeling schoolgebouwen Trynwâlden.
- een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren naar de afstand en mogelijke samenwerking met scholen in de directe omgeving en een scenario onderzoeken van renovatie of vervangende nieuwbouw.
- In het meerjarenperspectief rekening houden met een haalbaarheidsonderzoek in 2022.
- Om na de besluitvorming snel te kunnen schakelen rekeninghouden met mogelijke investering en de bijbehorende lasten voor maximaal vervangende nieuwbouw vanaf 2023.
35
7. Planning en financiële consequenties Planning 2021 . Voorbereidingskredieten nieuwbouw Tytsjerk en Jistrum beschikbaar gesteld. Financiële kader is al vastgesteld door de gemeenteraad.