Beantwoording vragen CDA bij IP 17-02-2022

Beantwoording vragen Iepen Podium

Datum indienen vraag Naam vraagsteller Portefeuillehouder Ambtenaar

: : : :

14 februari 2022 Fractie CDA Dhr. Bouwman Mevr. H. Hemmen

Underwerp Raadsvoorstel – Inkoopstrategie Wmo en Participatiewet Op 14 februari 2022 heeft de fractie CDA schriftelijke vragen gesteld over het raadsvoorstel Inkoopstrategie Wmo en Participatiewet. Hieronder vindt u de vragen en de reactie: Vragen CDA– Inkoopstrategie WMO en Participatie Vraag 1. In de inleiding wordt de term gebruikt over een passend, resultaatgerichte ondersteuning. Hoofdstuk 6 over een gebiedsgerichte ondersteuning. Wat is het verschil en hoe wordt dit bedoeld? Gebiedsgerichte ondersteuning en wat wordt bedoeld met (de grootte) van het gebied? Vraag 2. Is er ervaring in het land als het gaat om gebiedsgerichte inkoop met lumpsum financiering? Vraag 3. Wat zijn de verwachte implementatie kosten van de nieuwe inkoopstrategie? Vraag 4. Waar ligt de verantwoordelijkheid voor de zorg voor de inwoners van onze gemeente? Vraag 5. We zijn voor samenwerken waar het kan en het ontschotten, hoe gieten we de samenwerking in welke vorm? In een GR raken we als kleine gemeente de regie niet kwijt voor de zorg van de inwoners? Vraag 6. Een groter gebied het betekent niet altijd goedkoper werken. Groter betekent ook meer geld naar overhead van de organisatie en tegelijk zorg leveren op afstand in een grote gelaagde organisatie, kent men op afstand de behoefte van de zorgvrager? Vraag 7. We willen werken vanuit vertrouwen met aanbieders.

De controllers van de werkmaatschappij hebben veel geld teruggehaald dat onterecht besteed was. Hoofd- en onderaanbieders, krijgen hoofdaannemers het grote geld. Zijn de kleine aanbieders ( die bewust klein gebleven zijn om fantastische zorg en aandacht te leveren) afhankelijk van het geld dat na de organisatie van de gebiedsgerichte zorg overblijft?

Vraag 8. Budget plafond voor de zorgorganisatie op jaarbasis hangt dit samen met het gebied met de hoeveelheid zorgvragers of zorgzwaarte? Komen er tussentijds herschikkingen en of bijstellingen? Open einderegeling? Vraag 9. Er wordt een groot beroep gedaan op vrijwilligers, dorpen en kerken. Coronatijd heeft grote impact op vrijwilligers, verenigingen, kerken en dorpen bij het opstarten en het is nog niet te overzien. Hoe krijgt dit vorm? Vraag 10. Personeelstekort in de zorg, zijn er voldoende medewerkers die de zorg ook kunnen verlenen? Nu de vraag naar zorg groter wordt, het budget kleiner, en het tarief voor de zorg omhoog gaat? Vraag 11. Hoe borgen we de kwaliteit van de zorg met de nieuwe inkoopstrategie? Vraag 12. Jobinder zou eerder het leerlingen- en WMO vervoer combineren en het zou efficienter, goedkoper en duurzamer worden. Uit de praktijk blijkt dat deze combinatie niet goed in te voeren is. Hoe krijgt deze samenwerking / organisatie vorm met ook het vervoer van de groep mensen van de dagbesteding erbij? Reaksje Antwoord vraag 1: We streven als gemeente naar kwalitatief hoogwaardige ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Deze ondersteuning moet passend zijn op de zorgbehoefte en de ondersteuning die wordt ingezet moet gericht zijn op de resultaten (bijvoorbeeld een schoon huis).

Gebiedsgerichte ondersteuning moet voldoen aan deze zelfde eisen maar wordt door 1 zorgorganisatie in een bepaald gebied georganiseerd. De grootte van een gebied is nog niet bepaald. Dit zal bij de verdere uitwerking nader worden ingevuld. Antwoord vraag 2: Ja, er is inmiddels ervaring in het land over de taakgerichte/gebiedsgerichte inkoop met lumpsum financiering. Binnen de provincie Friesland hebben de gemeenten SudwestFryslân en Leeuwarden inmiddels deze wijze geïmplementeerd. In den lande zijn meer gemeenten die deze wijze van inkoop hebben geïmplementeerd o.a. de gemeente Utrecht. Antwoord vraag 3: De voorgestelde inkoop vraagt inderdaad om een stelselwijziging voor een deel van de Wmo-maatwerkvoorzieningen (ouderenzorg en hulp bij het huishouden). Zowel de inkoopprocedures als de implementatie binnen de gemeentelijke organisatie dienen zorgvuldig te verlopen. Hierbij moet u denken aan een andere inrichting van het contractmanagement, toezicht, inrichting van de toegang, begeleiding inkoopproces (incl. juridische advisering) en aanpassingen in de verordeningen en beleidsregels. Met het implementatieplan wordt deze investeringen in beeld gebracht. Er is nog geen schatting te geven van deze kosten. Mochten hiervoor incidentele investering nodig zijn, dan nemen we dit op in de kadernota 2023-2026.

Antwoord vraag 4: De verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van inwoners in onze gemeente ligt bij de gemeente. In deze inkoopstrategie wordt een nieuwe manier van inkoop beschreven, dit betekent echter niet dat hiermee de eindverantwoordelijkheid wordt verlegd.

Antwoord vraag 5: Samenwerking zal op verschillende niveaus vorm krijgen. Binnen deze inkoopstrategie wordt de samenwerking tussen zorgorganisaties en de voorzieningen in de sociale basis gestimuleerd. Ook is een bestuurlijke verkenning met gemeenten in de regio een vervolgstap om te onderzoeken of samenwerking tussen gemeenten op het gebied van de inkoop gewenst is. Zorgaanbieders zijn erbij gebaat om binnen een regio te werken onder dezelfde afspraken. Dit voorkomt veel administratieve rompslomp voor zowel de organisaties als voor de gemeente. Uit de bestuurlijke verkenning moet blijken of andere gemeenten afspraken willen maken over een uniforme afspraken- en administratie-set. Hiervoor hoeven er geen verdere samenwerkingsstructuren worden opgezet. Een andere optie is om gezamenlijk in te kopen. Ook hier zijn wederom verschillende samenwerkingsvormen mogelijk. Het vormgeven van een Gemeenschappelijk Regeling is hiervoor niet noodzakelijk. Antwoord vraag 6: Deze inkoopstrategie draagt juist bij aan het verkleinen van de afstand tussen de zorgvrager en de zorgorganisatie. Door de verbinding te leggen met de voorzieningen in de sociale basis als voorwaarde op te nemen, dient de organisatie zich lokaal te verankeren. Binnen de gebiedsgerichte variant is de afstand tussen zorgvrager en organisatie verkleind door deze zelfde voorwaarde.

Organisaties zijn ook gebaat bij een gebiedsgerichte aanpak omdat zij hun medewerkers dan ook kunnen inzetten die in het gebied wonen. Ook hierdoor worden de lijnen korter en is er kennis van de lokale samenleving. Antwoord vraag 7: Nee, de ondernemers zijn niet afhankelijk van het geld dat overblijft van de hoofdaannemer. Ook dient de hoofaanbieder de onderaannemers een marktconforme en eerlijke prijs te betalen (het afknijpen van onderaannemers is niet toegestaan en de gemeente zal hieromtrent afspraken opnemen in het contract). Binnen de gebiedsgerichte variant krijgt de hoofdaanbieder een jaarbedrag. De hoofdaanbieders zal met de organisaties (groot en klein) in dat gebied overeenkomsten sluiten om een dekkende zorgondersteuning te kunnen bieden. Ook de kleine zorgaanbieders kunnen in deze constructie hun ondersteuning blijven bieden. Antwoord vraag 8: De hoofdaanbieder krijgt binnen de taakgerichte/gebiedsgerichte variant een bedrag per jaar waarvoor hij de taak moet uitvoeren. Het budget wordt bepaald en berekend op de hoeveelheid zorgvragers (inclusief de zorgzwaarte) in het betreffende gebied. De hoofdaanbieder heeft de ruimte om de ondersteuning op te schalen of af te schalen naar behoefte van de inwoner. Het budget kan bijgesteld worden als er bijvoorbeeld meer inwoners ondersteuning nodig hebben dan vooraf berekend.

De hoofdaanbieder dient dan wel aantoonbaar te maken dat het budget niet voldoende is. Andersom kan natuurlijk ook, als blijkt dat het budget te hoog is ingeschat. Dan vloeit het overschot terug naar de gemeente en wordt het jaarbudget naar beneden bijgesteld. Binnen de gesloten open house is sprake van een openeinderegeling (niet bij de gebiedsgerichte inkoop). Binnen de gesloten open house betalen we de ondersteuningsdiensten per uur of per dagdeel. Antwoord vraag 9: De verbinding met de sociale basis, en het versterken van de eigen kracht en het netwerk zijn belangrijke ingrediënten in deze inkoopstrategie. U merkt terecht op dat met name het vrijwilligerswerk en ook de mantelzorg onder druk staat. Wij zijn ons hiervan bewust en dit vraagt van zowel de gemeente als ook van de hoofdaanbieder in het gebied om hier in afstemming met de lokale voorzieningen een plan voor op te stellen.

Een beroep op de eigen kracht, de kracht van het netwerk en de voorzieningen in de sociale basis is wettelijk opgenomen in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit is een verplichting waaraan we moeten voldoen, maar ook aan willen voldoen. Omdat het versterken van de eigen kracht bijdraagt aan het welbevinden van inwoners. Dit gaat echter niet zonder daar ook in te investeren. Het faciliteren van vrijwilligers en mantelzorgers zal nog meer op maat moeten plaatsvinden. Dit is ook opgenomen in de inkoopstrategie. Opgemerkt moet worden dat als een beroep op de eigen kracht, de kracht van het netwerk en de voorzieningen in de sociale basis niet mogelijk zijn, de gemeente altijd een maatwerkvoorziening dient in te zetten. Ook dit is een verplichting die in de Wmo is vastgelegd. Concreet betekent dit dat als het nodig is (bijvoorbeeld omdat een voorziening in de sociale te weinig vrijwilligers heeft om voorliggend ondersteuning te kunnen bieden) dan zal er altijd een maatwerkvoorziening worden ingezet. Tegelijkertijd dient de gemeente de voorliggende voorziening in de sociale basis te ondersteunen en te faciliteren om vrijwilligers te werven en te behouden. Antwoord vraag 10: Personeelstekort in de zorg is een groot knelpunt, die naar verwachting in de nabije toekomst steeds nijpender zal worden. Met deze inkoopstrategie hebben we hier rekening mee gehouden.

Door de zorg voor ouderen en de hulp bij het huishouden gebiedsgericht te organiseren is het voor zorgorganisaties mogelijk om medewerkers zo efficiënt mogelijk in te zetten en grotere contracten aan te kunnen bieden. Hierdoor wordt het werken in de zorg aantrekkelijker. Antwoord vraag 11: De kwaliteit van zorg wordt geborgd door kwaliteitseisen op te nemen in de contracten. Dit zijn eisen ten aanzien van het personeel en vrijwilligers, eisen aan de dienstverlening, eisen aan de wijze van verantwoording geven aan de gemeente. De gemeente heeft verschillende posities waarbinnen de eisen ook worden getoetst en gecontroleerd. Allereerst is dat de sociaal werker die op basis van evaluatie met inwoner en zorgaanbieder toetst of de geleverde zorg van voldoende kwaliteit is geweest, ook de contractmanager toets bij de gecontracteerde organisaties of zij voldoen aan de gestelde eisen. Ook heeft de toezichthouder een belangrijke rol in het toezien op de kwaliteit van de zorg. Antwoord vraag 12: Het vervoer van en naar de dagbesteding onderbrengen bij Jobinder is een optie die nader wordt onderzocht. Uit dit onderzoek moet blijken of dit ook bijdraagt aan een efficiëntere manier van het organiseren van vervoer. Dit mag echte niet ten koste gaan van de inwoner die nu gebruik maakt van vervoer naar de dagbesteding. Hier zullen we kritisch op letten.