Beantwoording door college van schriftelijke vragen fractie CU over bijstand

Burgum, 27 januari 2021

ons kenmerk : dossier : behandeld door : telefoonnummer : uw brief van : uw kenmerk : onderwerp :

S2021-01651 Z2021-00549 Jeen Jager 14 0511 8 januari 2021 Raadsvragen rondom de menselijke maat

Geachte raadsleden, Op 8 januari 2021 heeft de CU-fractie op grond van artikel 56 van het Reglement van Orde voor de Raad een aantal schriftelijke vragen gesteld. De vragen hebben betrekking op het landelijke bericht dat de gemeente Wijdemeren tot terugvordering van bijstand is overgegaan als gevolg van het ontvangen van boodschappen door een bijstandsgerechtigde. Wij behandelen de vragen puntsgewijs. Vraag 1 Hoeveel giften mag een bijstandsgerechtigde in Tytsjerksteradiel ontvangen zonder dat dit consequenties heeft voor de hoogte van de bijstandsuitkering? En geldt voor giften onder deze grens alleen een vrijstelling voor de gevolgen voor de uitkering of ook vrijstelling van de meldplicht? Antwoord Dit is op voorhand niet te zeggen. Binnen de Participatiewet kunnen giften worden vrijgelaten zolang dat vanuit een oogpunt van bijstandsverlening verantwoord is. Kortom: dat is maatwerk. Om als gemeente die afweging te kunnen maken is het van belang dat een bijstandsgerechtigde voldoet aan de inlichtingenplicht, met andere woorden, melding maakt van de gift. De inlichtingenplicht houdt in dat een bijstandsgerechtigde zelf alle feiten en omstandigheden moet melden die van invloed kunnen zijn op het recht op bijstand

Postbus 3 | 9250 AA Burgum | Raadhuisweg 7 | tel 14 0511 | fax 0511 460 861 | gemeente@t-diel.nl | www.t-diel.nl

“ Mei niget eagje ik it lânskip oer: dit is it gea fan fearten, puollen, reiden, fan bûnt strewelleguod en wâldske greiden; hjir is gjin nee te keap yn ‘ e natoer”

Gemeenteraad Tytsjerksteradiel t.a.v. de CU-fractie

(artikel 17 Participatiewet). Hier zijn geen “grenzen” aangegeven van wat wel en wat niet moet worden opgegeven. Dit geldt dus evenzeer voor alle giften. Over deze plicht en het belang ervan proberen we in beschikkingen en andere correspondentie (wijzigingsformulieren, daarbij behorende handleidingen) altijd in zo begrijpelijk mogelijke taal te communiceren. We adviseren daarbij altijd om bij twijfel contact op te nemen met de consulent. Overigens is deze inlichtingenplicht er niet alleen vanuit rechtmatigheidsoogpunt, in de zin van controle, maar gebruiken we deze ook als signaleringsinstrument. Op basis van de verstrekte inlichtingen gaan we met de uitkeringsgerechtigde in gesprek over de individuele behoeften. Zo kijken we of er mogelijkheden onbenut worden gelaten, bijvoorbeeld op het gebied van minimaregelingen, of om te kijken welke ondersteuning nog meer moet worden ingezet. Vraag 2 Voor welke geldelijke en ‘in natura’ giften geldt in Tytsjerksteradiel een meldplicht voor bijstandsgerechtigden? Is het voor de gemeente mogelijk kleinschalige giften (bijvoorbeeld een tas met boodschappen) uit te zonderen voor deze meldplicht? In welke verordening of beleidsregels zou de gemeente dat kunnen opnemen? Antwoord Zoals aangegeven bij 1. mogen we geen uitzonderingen maken.

Het opnemen van “grenzen” in eigen gemeentelijke regelgeving is strijdig met de Participatiewet en om die reden niet mogelijk. Overigens, als het gaat over de vraag of een gift in het kader van de bijstandsverlening verantwoord is kunnen wij aangeven dat een voedselpakket van de Voedselbank daar bij uitstek een voorbeeld van is. Voordat men voor een voedselpakket in aanmerking komt is er een strenge screening geweest en is vastgesteld dat er voor het kopen van eten feitelijk onvoldoende geld is. Vraag 3 Hoe vaak komt het jaarlijks voor dat bijstandsgerechtigden in onze gemeente gekort worden op hun uitkering in verband met ontvangen giften? En gaat het in deze gevallen om geldelijke of ‘in natura’ giften? Kunt u inzicht geven in de hoogte van deze giften/kortingen? Antwoord Er is in onze gemeente geen enkel geval bekend van terugvordering van bijstand als gevolg van ondersteuning die in natura is ontvangen door bijstandsgerechtigden. Het is de afgelopen jaren één keer voorgekomen dat een bijstandsgerechtigde werd geconfronteerd met een terugvordering als gevolg van het structureel ontvangen van geldbedragen van familie tot een totaalbedrag van ruim € 1500,-. Deze zaak is in bezwaar bij de gemeente ongegrond verklaard.

Vraag 4 Hoe vaak worden (gemiddeld jaarlijks) inwoners van onze gemeente als ‘fraudeur’ bestempeld? Op basis waarvan gebeurt dit? Wat zijn de gevolgen hiervan voor de relatie met de gemeente? Heeft dit stempel ook gevolgen voor de relatie met andere

(overheids)instanties? Hoe lang kleeft dit stempel aan de betreffende inwoners? En wat moeten/kunnen zij doen om dit stempel weer kwijt te raken? Antwoord De gemeente bestempelt niemand als “fraudeur”. Dat betekent niet dat er geen situaties zijn geweest, waarbij er bijstand is teruggevorderd als gevolg van het schenden van de inlichtingenplicht, waardoor er ten onrechte te veel bijstand werd verstrekt. Op basis van de huidige invulling van het nalevingsbeleid passen wij de maatregelen echter wel zoveel mogelijk op een zodanige manier toe dat wordt voorkomen dat betrokkenen in uitzichtloze schuldensituaties worden gebracht. Toch is er veelal niet aan te ontkomen dat er als gevolg van het herstel van de rechtmatige situatie een vordering op de betrokken inwoner, met andere woorden, een schuld ontstaat. Dit alles is te voorkomen door te voldoen aan de inlichtingenplicht. Ongetwijfeld zullen betrokkenen aanvankelijk niet blij zijn met het optreden van de gemeente, maar als deze de gemeente toelaat om hem / haar te ondersteunen door met maatwerk de onderliggende problemen gericht op te lossen, dan wijzigt de aanvankelijke teleurstelling hopelijk in een houding waarbij er uitzicht is op een leven met minder problemen.

Vraag 5 Komt het in Tytsjerksteradiel voor dat inwoners tijdelijk huisvesting aanbieden aan naasten zonder vaste verblijfplaats? Hanteert de gemeente in dergelijke gevallen grenzen aan de mate van tijdelijkheid? Hoe wordt in dergelijke gevallen omgegaan met de verstrekking van een bijstandsuitkering? Antwoord Het is niet bekend in hoeveel gevallen dit voorkomt. Op basis van de Participatiewet zou deze vorm van samenwoning door het toepassen van de kostendelersnorm gevolgen kunnen hebben. Echter, wanneer dit via de inlichtingenplicht wordt gecommuniceerd met de gemeente, bestaat de mogelijkheid om door middel van maatwerk tijdelijk van het toepassen van de kostendelersnorm af te zien. Een ander voordeel bij een dergelijke handelwijze zou zijn dat de inwoner zonder vaste verblijfplaats ook bij de gemeente “in beeld” is, waardoor hij of zij gericht kan worden geholpen. De beantwoording van deze vragen heeft circa 5 uren aan ambtelijke capaciteit gekost. Afgezet tegen een gemiddeld uurtarief van 75,- betekent dit een bedrag van € 375,-. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, de secretaris/directeur, de burgemeester, H.M. van Gils

drs L.J. Gebben