8. Actiegroep Burgum Biogas vrij

“Goed dat jullie dit doen, echt heel goed! Ik ben ook niet voor een biovergister, alleen wil ik er niks over zeggen want Sonac doet ook heel veel goeds voor de gemeenschap.” Dit is een veelgehoorde opmerking. Deels snappen wij dit, want Sonac doet ook heel veel goeds voor de omgeving, dat zien wij ook. Alleen moet je dan alles maar accepteren wat dit bedrijf wil gaan doen? Wij vinden van niet! Een gezonde, fijne leefomgeving staat voor ons voorop. Wij hebben de afgelopen tijd tal van documenten doorgenomen en die roepen veel vragen op. Wij zien tegenstrijdigheden in deze documentatie voorbij komen en hebben dus onze vraagtekens bij de voorliggende aanvraag. Beseft de raad dat het hier eigenlijk om drie aanvragen in één gaat? De voorgenomen bouw van de biovergister is het meest in het oog springend. Maar wat te denken van de aanvraag om de stoomketels 100% op vet te laten draaien. Hiervoor is nu een gelimiteerde vergunning. Als derde wordt een aanvraag gedaan voor een DeNOx installatie. In de inleiding van het rapport van Olfasense (blz. 86) van de aanmeldnotitie M.E.R.

staat het volgende: ‘Om de invloed van de mate van vetstook op de geurimmissie in beeld te brengen is door Olfasense de situatie doorgerekend waarin de ketels uitsluitend op vet gestookt worden.’ Dit is de ‘worst case’ situatie: in het geval er niet gedurende alle uren op vet zal worden gestookt zal de geurimmissie tussen de situatie zoals beschreven in de vergunningaanvraag en de thans beschreven situatie in liggen’. Hoe moeten wij dit lezen? Kunt u dit uitleggen? De aanvraag is toch om 100% op vet te stoken? Is dan de ‘worst case’ niet het uitgangspunt? Dit heeft toch effect op de geuremissie. Antw Sonac: De geuremissie op de desbetreffende schoorsteen zal iets toenemen bij vetstook, dit wordt echter gecompenseerd met een afname van geur bij een ander emmissiepunt. DeNOx Uit Bijlage M1 Toelichting veranderingsaanvraag blz. 3. ‘De Stoomketels worden nu voorzien van een nieuwe DeNox installatie. Hiermee wordt de totale uitstoot van NOx (stikstofoxide) aanmerkelijk verminderd. Dit is nodig om o.a. de extra ammoniakemissie, die afkomstig is uit de banddroger van de Groen Gasinstallatie en die overblijft na behandeling van de lucht in een chemische wasser, te compenseren binnen de huidige vergunde ruimte van de Wnb-vergunning (intern salderen).’ Hoeveel is aanmerkelijk? Wordt de huidige vergunde ruimte op dit moment ook al gebruikt of gaan we daar een toename zien??

Antw Sonac: De NOx emissie is gekoppeld aan de verwerkingscapaciteit, de jaarvracht verschilt per jaar. Met de plaatsing van een Denox installatie zal de NOx emmissie afnemen. In de vigerende Wnb vergunning is de NOx emissie vastgelegd.

Als we dan in het onderzoek van Olfasense lezen in artikel 2.4 ‘Doordat een DeNOx-installatie de concentratie van de geurrelevante component NO2 (stikstofdioxide) verlaagt, zal daarmee ook de geuremissie concentratie in zekere mate worden verlaagd. Dit effect kan echter verder niet betrouwbaar worden gekwantificeerd. Daarom zal in dit geurrapport verder geen rekening worden gehouden met het geurreducerend effect van een DeNOx-installatie.’ Wat wordt bedoeld met ‘zekere mate’? Antw Fumo: Omdat de concentratie van het geurhoudende component zal worden verlaagd door dee Denox is dat een zekerheid. In welke mate is echter niet bekend. En als het effect niet betrouwbaar is - Hoe moeten wij dan de conclusie van een neutraal effect op de geur zien? Antw Fumo: Het effect is wel zeker, maar niet te kwalificeren in een getal. Daarom wordt er veiligheidshalve ook geen waarde hiervoor aangenomen zodat er op basis van een worst case situatie wordt gerekend. Andere bedrijfsvoering De aanvraag betreft een 10e productielijn. Als de vergunning wordt verleend, wordt de Sonac een afvalstoffeninrichting. Wat betekent dit voor de toekomst? Antw Fumo: Wanneer de vergunning is verleend mag Sonac de afvalstoffen die in de vergunningaanvraag worden genoemd verwerken in de vergistingsinstallatie. Dat geldt voor het soort en de hoeveelheid afvalstoffen en de wijze waarop deze worden verwerkt.

Wanneer Sonac andere of meer afvalstoffen wil verwerken is daar een nieuwe vergunning voor nodig. Dat geldt ook voor het toepassen van een andere verwerkingsmethode.

Uit aanmeldnotitie m.e.r §2.2.2 Afvalstoffenwetgeving ‘Daarnaast zal Sonac Burgum in de voorgenomen bedrijfssituatie op geringe schaal een aantal afvalstoffen als aanvulling op de dierlijke bijproducten gaan gebruiken in de Groen Gasinstallatie. Deze afvalstoffen (uiteindelijk allemaal afkomstig vanuit handelingen met dierlijke bijproducten) worden bijgemengd in het vergistingsproces.’ Wat wordt er verstaan onder geringe schaal? Op welke termijn en in welke hoeveelheden wordt er dan gesproken? Wat zijn de overige afvalstoffen? Antw Fumo: In de vergunningaanvraag staan de afvalstoffen vermeld die Sonac in de vergister wil verwerken. In de aanvraag zullen de hoeveelheden duidelijk worden vermeld. Daarmee kan de hoeveelheid dan worden geborgd in de vergunning.

Hoe groot is de kans op calamiteiten zoals deze binnen een jaar na installatie in Son is voorgekomen? Zeker in ogenschouw genomen dat er opslag van milieugevaarlijke stoffen plaatsvindt. Antw Fumo: De kans op calamiteiten is zeer klein. Wanneer zich een calamiteit voordoet zijn de gevolgen voor de omgeving klein. De invloed van calamiteiten is getoetst aan de RIVMrapportage “Effect- en risicoafstanden bij de opslag van biogas” van 3 maart 2008. Daaruit blijkt dat het vergunbaar is. Aan de vergunning worden (in samenspraak met de Brandweer Fryslân) voorschriften verbonden om de veiligheid van de installatie te borgen. Verduurzamen Als argument wordt gebruikt dat dit plan bijdraagt aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente. In collegeadvies van 1 mei staat: ‘In het klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt om invulling te geven aan het nationale doel van 49% reductie van de broeikasgasuitstoot t.o.v. 1990. Voor de industrie is afgesproken dat de industrie in 2050 circulair is en vrijwel geen broeikasgas meer uitstoot. Fabrieken draaien dan op duurzame elektriciteit uit zon, wind of energie uit aardwarmte, waterstof en biogas.’ Het leveren van groen gas aan het landelijk netwerk gaat over compensatie van het eigen energieverbruik.

Wat doet dit aan de verduurzaming van de Sonac zelf? De prognose is dat Sonac zelf meer energie gaat gebruiken! Dit blijkt uit de Energie Tabel 3.5 uit aanmeldnotitie m.e.r. - Overzicht energieverbruik (2021) en een prognose voor de aangevraagde capaciteit. Energiedrager

Verbruik 2021

Prognose incl. Groen Gasinstallatie

Aardgas Elektriciteit Levering Groen Gas

20.986.925 m3 37.842 MWh

22.000.000 m3 43.000 MWh - + 14.000.000

In de tabel is zichtbaar dat er meer aardgas en elektriciteit gebruikt zal gaan worden met de nieuwe installatie. Sonac levert dan aan het landelijk gasnetwerk. Hoe verhoudt dit zich tot de aangekondigde verduurzaming? Kunt u dit uitleggen? Sonac staat op plaats 2 van grootste CO2 uitstoters van de provincie Friesland. Gaat dit veranderen met de komst van de biovergisters? Antw: Sonac is voornemens om het C02 dat in de Groen Gasinstallatie middels het vergistingsproces ontstaat af te vangen en te verwaarden.

Planologisch Beseffen jullie hoe hoog 24 meter is? Even voor de beeldvorming, dit is vergelijkbaar met een flat van 8 verdiepingen. En dat wordt dan het aanzicht voor de mensen die Burgum en Sumar binnen komen rijden. Een smal groenstrookje van 7,5 meter gaat dit niet aan het zicht onttrekken.

In de Ruimtelijke onderbouwing lezen wij onder §4.1 het volgende: ‘Op 24 april 2023 is een aanvraag omgevingsvergunning ingediend bij de provincie Fryslân voor het kappen van de bomen in de noordwesthoek van het terrein. Van de ecologische inventarisatie is een rapportage opgesteld die als “Bijlage 2 – Natuurtoets” bij de aanvraag voor de kapvergunning is gevoegd (aanvraagnummer 2023-FUMO-0075714). De algehele conclusie van de Natuurtoets is dat een negatief effect op de natuur kan worden uitgesloten En is deze kapvergunning misschien inmiddels ook al verleend? Antw Fumo: Er is al wel een kapvergunning verleend. Echter nog niet voor alle bomen. Bijproducten In de aanmeldnotitie m.e.r. staat onder § 1.2 Dat er in de voorgenomen Groen Gas installatie (anders dan in de notitie van de drie omgevingsdiensten) geen mest wordt vergist en ook geen meststof geproduceerd. Hoe rijmt u dit met wat er in Bijlage M1 Toelichting veranderingsaanvraag staat: ‘De Groen Gasinstallatie is ingericht om met name dierlijke reststromen om te zetten in duurzame biobrandstoffen (groen gas) en groene meststoffen.’ Er zullen voornamelijk dierlijke bijproducten worden vergist. Hoe moet ik dit voornamelijk zien? Antw Sonac: Voorzien is om flotatieslibben van slachthuizen te verwerken (circa 20% van de totale grondstoffen).

Deze stroom valt formeel onder de afvalstoffenwetgeving, ondanks dat de oorsprong wel dierlijk is. Alle andere grondstoffen vallen onder de dierlijke bijproducten verordening. In Bijlage M1 Toelichting veranderingsaanvraag Tabel 1 op blz 2– overzicht verwerkingslijnen zien we het volgende: ‘Groen Gasinstallatie Voornamelijk dierlijke bijproducten (daarnaast ook afvalstoffen)’ In diezelfde toelichting zien we op blz. 4 het volgende staan over afvalstoffen: ‘Daarnaast wordt op kleinere schaal producten vergist die onder de afvalstoffenwetgeving vallen.’ § 2.3.1 Bijlage M1 Toelichting veranderingsvraag staat: ‘In de Groen Gasinstallatie worden dierlijke bijproducten als grondstof ingezet die conform de veterinaire wet- en regelgeving vergist mogen worden.’ In tabel 2.6 in diezelfde toelichting staan de te accepteren afvalstoffen voor vergisting op blz. 23. Hier zien we een overzicht waar meer wordt genoemd dan alleen dierlijke bijproducten. We noemen hier een paar: Afval van bereiding en verwerking van fruit, groente, granen, spijsolie, cacao, koffie, thee, tabak, bakkerijproducten, afval van verwerking van alcoholische en niet-alcoholische dranken en ook “niet elders genoemd afval” Dat is wel bijzonder vaag.

Antw Sonac: Sonac gaat een toelichting opnemen in de aanvraag. In Bijlage M10 AV-AO/IC 2.2 - Overzicht bedrijfsonderdelen en verwerkingsroutes (blz. 4) Kunnen we lezen dat 1 van de genoemde ingangsmaterialen mest is. Dit terwijl in de aanmeldnotitie m.e.r. toch duidelijk staat dat er geen mest wordt vergist. Hoe moeten we dit zien? Antw Sonac: Het woord mest wordt uit “Bijlage M10 AV-AO/IC 2.2 - Overzicht bedrijfsonderdelen en verwerkingsroutes (blz. 4)”. In de installatie zal geen mest worden verwerkt. In Bijlage M10 blz. 5 ‘Nee, tenzij …’ ‘Als een afvalstof niet valt onder de in tabel 1.2 vermelde Eural-codes en/of omschrijvingen, maar de aard van het materiaal en in het bijzonder de voorziene milieueffecten van acceptatie en verwerking op basis van de vergunning wel vergelijkbaar en passend zal zijn, dan zal Sonac Burgum uiterlijk 4 weken voor de beoogde aanvang van acceptatie een onderbouwd en gemotiveerd verzoek bij GS indienen om, na een positieve reactie op het verzoek door/namens GS, ook dit materiaal te mogen accepteren c.q. te verwerken binnen de inrichting. Het verzoek is dan ook in de nieuwe omgevingsvergunning deze mogelijkheid op te nemen in de voorschriften.’ Dit geeft wel erg veel ruimte! Antw Sonac: Sonac gaat een toelichting opnemen in de aanvraag.

Aanvoer materialen Hoe zit het met de vervoersbewegingen? In het collegeadvies van 1 mei 2023 staat bij argumenten onder 1: ‘Hierdoor zullen per saldo het aantal vervoersbewegingen afnemen.’ In het collegeadvies van 10 mei 2023 staat bij hetzelfde argument: ‘Hierdoor zullen naar verwachting het aantal vervoersbewegingen afnemen.’ In Bijlage M1 Toelichting veranderingsaanvraag zien we onder het kopje Verkeer en vervoer op blz. 6 het volgende staan: ‘De vergunde vervoersbewegingen zullen qua aantallen niet wijzigen, die zijn namelijk al gebaseerd op de huidige vergunde maximale totale verwerkingscapaciteit en deze zal niet veranderen’. Hoe rijmt u dit?? Antw Fumo: Vervoersbewegingen zullen niet toenemen. Olfasense onderzoek Het onderzoek naar geuremissie staat bol van de aannames en berekeningen met gemiddelden. Dit geeft niet veel vertrouwen voor de daadwerkelijke uitkomst. En er wordt net als in de overige documenten gebruikgemaakt van vage bewoordingen zoals

aanmerkelijk, voornamelijk, met name, er lijken, onder andere, etc. Wordt niet echt concreet gemaakt. Bijvoorbeeld: Uit de aanmeldnotitie m.e.r. 2.5.2 Schoorsteen BHV-fabriek ‘Uit een meting bij zusterbedrijf Ecoson te Son in 2017 werd een gemiddelde geurconcentratie in de ongereinigde drooglucht vastgesteld van 17.813 ouE/m3 . In een vergelijkbare meting bij het zusterbedrijf te Denderleeuw (België) in 2020 werd een gemiddelde geurconcentratie in de ongereinigde drooglucht vastgesteld van 8.814 ouE/m3’ . Dan wordt op basis van deze beide gemiddelden een rekenkundig gemiddelde berekend. Hoe vergelijkbaar zijn beide situaties? In dit onderzoek wordt nu een gemiddelde genomen, van iets wat eerder ook al gemiddeld is berekend (gemiddelde van een gemiddelde). Hiermee worden de maximale waarden niet zichtbaar. Dit betreft dus een schatting, geen garantie dat de cijfers voor Sonac daadwerkelijk op 13.314 zullen uitkomen. Antw Sonac: De cijfers zijn worstcase aangenomen en daarmee representatief. De conclusie die wordt gesteld in dit onderzoek is: ‘Doordat de geurimmissie in de aangevraagde situatie niet ongunstiger is dan in de vergunde situatie, is er sprake van een neutraal projecteffect’.

Vraag: Wat is het uitgangspunt van de vergunde situatie, wat is de huidige geuremissie en wat is de norm waarop gehandhaafd wordt? Wordt er in dit voorstel uitgegaan van de eerder genoemde 100% geuremissie die is vergund of is de reeds verminderde geuremissie het uitgangspunt . Antw Fumo: De nieuw te realiseren Groen Gasinstallatie is een volledig gesloten systeem waardoor de mogelijke geuremissie nihil is. Daarnaast zijn middels nieuwe technieken mitigerende maatregelen genomen waardoor de totale geurbelasting, van de inrichting in zijn geheel, in de omgeving niet toeneemt. Sonac blijft qua geurbelasting binnen de huidig vigerende vergunning. Sluiting Zoals u ziet zijn er nog voldoende vragen en bedenkingen. Deze kunt u ook lezen in de eerder door ons aangeleverde documenten bij de griffie. Wij hebben de raad voorzien van voldoende bedenkingen om te zien dat het afgeven van een verklaring van geen bedenking niet aan de orde kan zijn. Zoals gezegd in het begin merken wij dat mensen niets durven zeggen omdat er belangen spelen. Onze oproep aan de gemeente is om de belangen van de inwoners nu te laten prevaleren boven de belangen van het grootkapitaal en de beursgenoteerde multinationals. Willen wij een bedrijf van de zwaarste risicocategorie wel zo dicht op twee woonkernen? Wij willen dat onze kinderen en kleinkinderen in een gezonde leefomgeving kunnen opgroeien.