25-384-B - Brief inwoner - Zandwinplas Skûlenboarch (geanonimiseerd)

Van: Verzonden: maandag 3 november 2025 15:58 Aan: Griffie Tytsjerksteradiel <griffie@t-diel.nl> CC: Gemeente Tytsjerksteradiel <gemeente@t-diel.nl> Onderwerp: T.a.v. de raadsleden / betreft Zandwinplas Skûlenboarch 03-11-2025

Skûlenboarch, 03-11-2025

Geachte raadsleden,

U bent -onder voorwaarden- als raad akkoord gegaan met het instappen van de gemeente in het project van het drijvende zonnepark bij Skûlenboarch. De wethouder heeft u 28 augustus 2025 voorgehouden dat de kabel van het zonnepark Skûlenboarch een ongeknepen kabel zou zijn. Tijdens de informatie avond, op verkiezingsavond 29 oktober jl. voor inwoners van Jistrum, die gehouden werd niet in het mooie MFA De Trochset te Jistrum , maar in de Pleats te Burgum, werd echter door hoofdaannemer Elix duidelijk gezegd dat het zonnepark tijdens piekuren op het net wordt uitgezet! Dus geknepen!! Ik neem aan dat met een zonnepark dat met regelmaat bij te hoge netspanning wordt uitgeschakeld nooit een kloppende berekening te maken is over opbrengsten, laat staan dat er iets te zeggen is over een terugverdientijd of zelfs rendement. Hoe is de terugverdientijd van 16 tot 19 jaar dan berekend? Er zou volgens de voorzitter jaarlijks geld stromen uit dit project naar de deelnemende dorpen, om wat voor bedragen zou dit gaan? En uit welk potje komt dat geld, immers er is nog helemaal geen zekerheid over de hoeveelheid stroom die afgenomen gaat worden? En kun je als gemeente die grootste aandeelhouder wordt in de BV aan de deelnemende dorpen een bedrag uitkeren en aan de overige dorpen in de gemeente niet?

Dan wat vragen en opmerkingen over de natuurtoets.

De veldonderzoeken die gedaan zijn t.b.v. de natuurtoets zijn uitgevoerd in 2020 op 23 april overdag en 26 mei en 15 september in de avonduren , terwijl de plas in gebruik was tot eind september 2020. De onderzoeken zijn dus uitgevoerd bij een werkende zandwinplas in 2020. Het onderzoek is verder gebaseerd op bronnen van 2010 en 2011. In 2010/2011 was de zandwinplas een werkende plas met open verbinding met het kanaal. Een totaal andere situatie als nu. Het gebied ligt sinds eind 2020 in rust. Sindsdien is het gebied overgenomen door bijvoorbeeld meerdere soorten vogels. Onder andere de visarend en de kolossale zeearenden zijn er met regelmaat te vinden. De zeearenden hebben de plas tot centraal punt gekozen in hun habitat. Beide dieren zijn met GPS te volgen via de vogelwerkgroep zeearenden. Deze werkgroep volgt de zeearenden 24 uur per dag. U kunt deze informatie op hun website vinden inclusief GPS data. Ook is het een rustgebied voor verschillende wintergasten, zoals kuifeend en topper.

Wat zoogdieren aangaat is de otter in de periode april t/m juni 2022 3 keer vastgelegd op wildcamera. (Project: samen investeren in biodiversiteit)

In de natuurtoets van 2020 is het onderwaterleven nauwelijks genoemd en dat terwijl we het hebben over een drijvend zonnepark, een park op het water dus. Volgens HSV De Rietvoorn is de verscheidenheid aan vissen op dit moment ongeveer gelijk aan die van de Friese boezem, maar springen de Baars en Snoekbaars eruit , maar zijn er ook meervallen gesignaleerd. Volgens recente onderzoeken ( van onder andere STOWA) hebben drijvende zonneparken wel degelijk invloed op het onderwaterleven en is dat dus anders als de aanname in de natuurtoets van 2020.

De natuurtoets waar de omgevingsvergunning op is verleend is van 2020, inmiddels zijn we 2025.

De planning is dat 2026 begonnen zal worden met de start van dit project. De omstandigheden van de plas zijn in die 5 jaar wezenlijk veranderd, immers van werkende zandwinplas naar een plas in rust. Een nieuwe en uitgebreide natuurtoets door onafhankelijke ecologen zou i.v.m de nu aanwezige flora en uiterst bijzondere fauna zeker wenselijk zijn! Immers waar vind je otter, visarend en zeearend bij elkaar?

Voor zover mijn kennis reikt en ik online kan vinden is een natuurtoets 3 hooguit 5 jaar geldig tussen uitgave en verrichten werkzaamheden. Korter zelfs bij verandering ecologische omstandigheden. Is het dan niet wenselijk om dit speciale rustgebied opnieuw in kaart te brengen om ook echt te weten met welke flora en fauna we nu te maken hebben? En dat te doen door een nieuwe natuurtoets, uitgevoerd door onafhankelijke ecologen? En de omgevingsvergunning totdat de nieuwe natuurtoets is uitgevoerd even te bevriezen?

Dit zou ook zeker de weidevogels in het traject van de kabel ten goede komen tijdens het nu volgende broedseizoen.

Hoogachtend,

Eastermar