23-239-A - Bijlage 1 - Woon- en leefbaarheidsagenda

W1 Uitbreiding Oan de Feart

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 77

TYTSJERK WIE DOET WAT? Per locatie: welke opties, welke acties, welke partijen? W1 Oen de Feart: grond in gemeentelijk eigendom, maar voorlopig niet beschikbaar doordat er een bedrijf naast zit. Ruimtelijk gezien is het een logische locatie, als hier op termijn een geschikt programma ontwikkeld kan worden staan we daarvoor open. Uit een lokale enquête kwam een grote behoefte naar voren naar jongeren- en ouderenwoningen, die kunnen

mogelijk op deze locatie komen. A1 Nieuw MFC bij Yn’e Mande: dit initiatief vanuit het dorp loopt al sinds 2017 en is nu ver uitgewerkt, met een aannemer en een installateur. Veel acties liggen hier niet meer voor ons, de vergunningen zijn verleend. Wel hebben ontwikkelingen hier invloed op veel andere locaties: de sporthal, de twee schoolgebouwen en uiteindelijk de boerderij die nu het dorpshuis is en wordt uitgebreid tot MFC. Daar ontstaat extra ruimte, lokaal speelt het idee dat hier mogelijk een zorgvoorziening in kan komen en/of enkele ouderenwoningen. Hierin wil dorpsbelangen graag met de gemeente optrekken. Ook heeft de ontwikkeling van de scholendiscussie invloed: in het nieuwe MFC is ruimte voor een school met 135 kinderen. De huidige school heeft er 125. De toekomst van de school in

m.n. Ryptsjerk is dus ook van belang: als die verdwijnt, is er mogelijk direct extra ruimte nodig in het nieuwe MFC. Hier zijn de schoolbesturen aan zet. A2 Vrijkomende schoolgebouwen: na de zomer van 2024 zijn als het goed is beide bestaande schoolgebouwen niet meer als zodanig in gebruik. Beide gebouwen komen in gemeentelijk bezit. Het gebouw dat nu al geen school meer is heeft een plein, een van de weinige plekken binnen het dorp waar kinderen kunnen spelen en is daarmee een belangrijke plek. Dat nemen we mee in het ontwikkelen van plannen. Voor beide locaties hebben zich al enkele projectontwikkelaars gemeld; we kunnen hier zelf een actieve rol pakken of de markt binnen voorwaarden laten ontwikkelen. Het zijn binnendorpse locaties, dichtbij voorzieningen, en daarmee absurd voor (kleinere) woningen voor ouderen en starters. A3 Sporthal en kantine: de korfbalvereniging overweegt verhuizing naar Oentsjerk, waar sportvoorzieningen in de Trynwâlden zich clusteren. De kaatsvereniging maakt alleen ‘s zomers gebruik van de sporthal. De kantine is nu nog in eigendom van de korfbalclub, maar als die verhuizen willen ze hem waarschijnlijk overdoen aan de gemeende. Dan krijgen wij het volledige terrein in handen. Het is wel een ingewikkelde locatie: de sporthal is zeven jaar geleden nog opgeknapt en dus in prima staat – maar moeilijk te transformeren.

De locatie is, tussen de drukke provinciale weg en een grasveld, niet ideaal voor woningbouw. Hier eerst ontwikkelingen afwachten, maar dan is er wel een plan voor herontwikkeling nodig.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 78

TYTSJERK ONTWIKKELINGSRICHTING GEMEENTE Accommodaties: nu alvast nadenken over

Wonen: vrijkomende locaties benutten, focus op

Andere onderwerpen al intern opgepakt

invulling nieuw MFC en vrijkomende locaties

betaalbaarheid en lokale binding

Er spelen meerdere (sociale) vraagstukken vanuit

Het nieuwe MFC wordt tegen het bestaande dorpshuis

Er is duidelijk vraag en ruimte voor toevoeging in

dorpsbelangen. Zoals de spoorwegovergang, de aanleg

Yn’e Mande aan gebouwd. In dat dorpshuis ontstaat

Tytsjerk. De grootste uitdaging hier is om nieuwbouw

van een sloepenroute en van een fietspad door het

dus op termijn ook ruimte. Er zijn binnen het dorp wel

geschikt te maken voor lokale starters en senioren, de

groen. Er is in deze omgeving vraag naar leuke

enkele ideeën over de invulling daarvan, vaak zijn daar

twee groepen die het meest in de knel zitten nu. Er

activiteiten voor mensen die Leeuwarden en omgeving

externe partijen voor nodig (zoals ontwikkeling van

komen steeds meer manieren om te sturen op welke

– waarbij Tytsjerk snel in beeld komt – voor langere

seniorenwoningen of een locatie voor

doelgroep voor welke woning in aanmerking komt, zie

tijd willen bezoeken.

fysiotherapie/zorg. We wachten hiervoor initiatief

ook hoofdstuk 2. Die zullen we zeker in een dorp als

vanuit de mienskip af, maar faciliteren het wel als dat

Tytsjerk, met veel druk vanuit Leeuwarden, benutten.

Dorpsbelangen, of specifieke werkgroepen, zijn bezig met plannen ontwikkelingen voor deze thema’s. Vaak

komt. Dat houdt in dat we de betrokken partijen samenbrengen en indien nodig ondersteunen met het

Wat betreft locaties ligt de prioriteit eerst op de

zijn ze al eerder aangekaart bij de gemeente, de

maken van een exploitatie.

vrijkomende scholen. Op langere termijn mogelijk ook

betreffende afdelingen zijn er mee bezig.

het terrein van de sporthal, daar houden we nu echter Er komen verschillende locaties vrij; de twee scholen

nog geen rekening mee. Als we nadenken over

en de sporthal + kantine hebben dan een nieuwe

uitbreiding (er is nu één project al bestemd daarvoor),

functie nodig. Ook al is het van die laatste locatie nog

is het aan elkaar laten groeien van beide delen van

niet zeker of en wanneer die vrijkomt, een plan maken

Tytsjerk het meest logisch. Ruimtelijke inpassing en het

voor de toekomst is nu al belangrijk. Het gebruik moet

behouden van bestaande kwaliteiten zijn daarbij

immers wel op peil blijven.

natuurlijk wel voorwaardelijk.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 79

N

NOARD BURGUM WOON- EN LEEFBAARHEIDSAGENDA MET HET DORP

NOARDBURGUM LOKALE SITUATIE Mienskip en omschrijving dorp

Wat speelt er? Maatschappelijke accommodaties

Wat speelt er? Wonen

Noardburgum telt ongeveer 2400 inwoners en is een

In 2013 is een nieuw MFC geopend in Noardburgum.

De afgelopen 10 jaar zijn veel ouderen naar Burgum

kern van de gemiddelde grootte in de gemeente. Het

Onderdeel daarvan zijn dorpshuis De Balstien, een

verhuisd, mede omdat daar een supermarkt was –

ligt zo’n 4 kilometer ten noorden van Burgum, maar

jeugdsoos en IKC en een huisarts en fysiotherapeut. Er

maar ook meer seniorenwoningen. Zoekende

nog dichterbij Feanwâlden – dat een treinstation heeft.

zijn nog enkele multifunctionele ruimten beschikbaar

Noardburgummers moeten noodgedwongen ergens

Er zijn een school, dorpshuis, supermarkt en een

voor diverse verenigingen.

anders wonen. Het is erg moeilijk voor jongeren om

gezondheidscentrum aanwezig in het dorp. Buiten die

een woning te vinden in het dorp.

dagelijkse voorzieningen is er ook nog een

Gelet op de vorming van de ontmoetingsschool de

voetbalvereniging en scoutingsvereniging gevestigd in

Klimstien is het wenselijk te onderzoeken wat de

Aan de westkant is een uitbreidingslocatie

het dorp. Sinds november 2022 is er een supermarkt

optimale locatie voor de school is. Dorpsbelangen is

aangewezen. Er zijn meerdere stedenbouwkundige

geopend in het dorp. Veel bewoners zijn erg

voor het clusteren van voorzieningen.

ontwerpen gemaakt, met rijtjes-, twee-onder-een-kap-

enthousiast, omdat het zorgt voor een betere

en vrijstaande woningen. Onderdeel van het proces is

leefbaarheid. Jongeren kunnen er werken en ouderen

Bij de voetbalvereniging is sinds kort een kunstgrasveld

nog of WoonFriesland wil meewerken aan het

hoeven het dorp niet meer uit voor de boodschappen.

geplaatst. Veel kinderen maken daar overdag gebruik

ontwikkelen van de sociale huurwoningen, en om te

van. In de omgeving van de voetbalvelden is ook een

kijken of de woningen eerst voor dorpsbewoners

Volgens dorpsbelangen staat zorgzaamheid in het dorp

gymzaal aanwezig. De basisschool maakt daar overdag

beschikbaar kunnen komen. Komende jaren wordt op

voorop. Bewoners helpen elkaar zonder het te vragen,

gebruik van, in de avond zijn er veel andere

verschillende adressen een losse woning toegevoegd.

omdat dat als vanzelfsprekend wordt gezien. In de

activiteiten. Het gebouw moet wel verduurzaamd

Daarnaast zijn er enkele lege plekken in het dorp die

weekenden wordt er veel gewerkt in en rondom het

worden.

mogelijk geschikt zijn voor inbreiding. Op geen van die

huis, het is een actief dorp.

locaties is al een initiatief of plan ontwikkeld.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 81

NOARDBURGUM WAT SPEELT WAAR? Legenda – locaties op de kaart W1 Nieuwbouwlocatie It Heech: we starten nu met het dorp de participatie over enkele stedenbouwkundige schetsen, met 24 à 29 woningen van verschillende typen. A1 basisschool de Klimstien: op termijn is een nieuw gebouw nodig. Daarbij zijn er twee opties voor verplaatsing (naar de gymzaal of naar het MFC), dat zit nog in de oriëntatiefase.

A3 MFC de Balstien: multifunctioneel gebruik, er is in het ontwerp rekening gehouden met plek voor de basisschool. Voorlopig is dit een bruikbaar en toekomstbestendig gebouw. A4 Gymzaal It Heech: eigendom van de gemeente, basisschool maakt veel gebruik van de gymzaal om gymlessen te geven. ‘s Avonds zijn er verenigingen. Het gebouw moet wel

A1 basisschool de Klimstien

verduurzaamd worden. Daarbij nemen we in overweging dat de Nije Westermar in Burgum mogelijk concurrerend gaat werken. Vanuit ons sportbeleid maken we een afweging over het belang van een sportvoorziening in Noardburgum zelf.

A3 nieuwe MFC de Balstien

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 82

NOARDBURGUM WIE DOET WAT? Per locatie: welke opties, welke acties, welke partijen? W1 Nieuwbouwlocatie It Heech: we betrekken dorpsbelangen en omwonenden in het participatieproces vanaf nu. Vanwege de behoefte aan betaalbare nieuwbouw, betrekken we ook graag WoonFriesland in dit project. Die zijn inmiddels benaderd. De grond is in ons bezit, wij nemen dus het voortouw bij het maken van een ruimtelijk ontwerp en kunnen daarbij goed

sturen op betaalbaarheid. A1 basisschool de Klimstien: op termijn is een nieuw gebouw nodig. Clustering bij sportvoorzieningen of MFC De Balstien heeft als voordeel dat er een binnendorpse locatie vrijkomt voor woningbouw. We starten het gesprek op met de schooldirectie over hun plannen en mogelijkheden. Afhankelijk daarvan betrekken we andere partijen in het gesprek. Wij faciliteren hierin, het schoolbestuur is aan zet. A3 MFC de Balstien: voorlopig is dit een bruikbaar en toekomstbestendig gebouw en is hier geen actie nodig. Mocht het gebruik of de verhuur veranderen, zijn we een gesprekspartner.

Het gebouw is in ons bezit en het dorpshuis draait op vrijwilligers. Zolang dat allemaal goed functioneert, is hier geen actie nodig. Het activiteitenprogramma van bijvoorbeeld de jeugdsoos kan ook goed vanuit het dorp ingevuld worden. A4 Gymzaal It Heech: dit gebouw is in ons eigendom, wij nemen dus het voortouw in het maken van een plan voor verduurzaming. Daarbij kijken we wel naar het huidig en verwacht gebruik: is er toekomst voor deze gymzaal, ook met het oog op de Nije Westermar in Burgum? De voetbalvereniging heeft recentelijk een nieuw kunstgrasveld gekregen, dat wordt ook overdag gebruikt door lokale jeugd. De kantine is in bezit van de vereniging, wij financieren die niet als gemeente.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 83

NOARDBURGUM ONTWIKKELINGSRICHTING GEMEENTE Accommodaties: op naar nieuw schoolgebouw

Wonen: op zoek naar binnendorpse locaties

Gezien de huisvesting van voorzieningen – en geholpen

De nieuwbouwlocatie nabij It Heech is de grootste

door de nieuwe supermarkt – is het

ontwikkeling, daarvoor zitten we nu midden in het

voorzieningenaanbod in Noardburgum

participatietraject. Naar verwachting worden er tussen

toekomstbestendig. We starten nu wel het gesprek

de 24 en 29 woningen gerealiseerd. Met het oog op de

over de toekomstige huisvesting van de school. Gezien

(lokale) behoefte richten we ons op het ontwikkelen

de centrale locatie en de ruimte die er in het gebouw

van zoveel mogelijk betaalbare woningen. Daarom

van De Balstien is, lijkt dat de meest logische locatie.

betrekken we WoonFriesland graag in dit project.

Bovendien versterkt dat het gebruik van het gebouw.

In het dorp zijn enkele open plekken, die mogelijk geschikt zijn voor nieuwbouw. Daarvoor kunnen we een locatiescan uitvoeren: een onderzoek naar locaties waar woningbouw passend en kansrijk is, en welk programma daar ontwikkeld kan worden. Gecombineerd met de onderzochte behoefte (die hebben we al in beeld) kunnen we dan beoordelen welke locaties prioriteit krijgen om verder uitgewerkt te worden. Dit speelt niet alleen in Noardburgum; in veel meer dorpen willen we actief op zoek naar geschikte inbreidingslocaties.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 84

B

BURGUM WOON- EN LEEFBAARHEIDSAGENDA MET HET DORP

BURGUM LOKALE SITUATIE Mienskip en omschrijving dorp

Wat speelt er? Maatschappelijke accommodaties

Wat speelt er? Wonen

Burgum is met ongeveer 9700 inwoners dé hoofdplaats

In Burgum is het vooral belangrijk dat bepaalde

Burgum heeft een groot woningbouwprogramma. Het

van de gemeente Tytsjerksteradiel. Door de

accommodaties klaar worden gemaakt voor de

is ook de hoofdplaats van de gemeente. Vanuit het

wegenstructuur is het dorp verdeeld in Noord, Oost,

toekomst. Er zijn weinig zorgen over het aanbod of het

dorp is er vooral de vraag naar betaalbare sociale

Zuid en West. Bewoners vanuit de omliggende dorpen

behoud van voorzieningen, omdat Burgum als centrale

huurwoningen, met name voor lokale starters. Op dit

maken vaak gebruik van de voorzieningen in Burgum,

kern een grote verzorgingsfunctie heeft.

moment zijn we bezig met nieuwbouw van woningen

zoals de middelbare school. Burgum heeft goede

Ontmoetingsplek “Glinstra State” is onlangs aangekocht

(m.n. appartementen) in het centrum, in het kader van

busverbinding met omliggende kernen, waaronder

door de gemeente en moet verduurzaamd worden.

onze centrumvisie.

De bibliotheek zou graag naar een andere locatie

Het programma bestaat nu uit 344 woningen, waarvan

verhuizen, omdat de energiekosten erg stijgen en de

er 148 al in bestemmingsplannen zijn opgenomen –

Er zijn veel verenigingen en een breed activiteiten-

accommodatie te groot is. De vraag is nog wel waar de

veelal centrumlocaties die gedeeltelijk al in aanbouw

aanbod voor verschillende groepen. Mensen ontmoeten

bibliotheek naar toe kan verhuizen. Ook de

zijn. De eerstvolgende ontwikkellocatie is die van de

elkaar dus vooral langs interesselijnen. Dorpsbelangen

muziekschool/dagopvang zit in een gemeentelijk pand

voetbalvelden, voor ongeveer 67 diverse woningen.

signaleert daardoor het risico op eenzaamheid onder

dat aan verduurzaming toe is.

Het toevoegen van woningen is maatwerk en moet

plaatsen met een treinstation. Daardoor blijft het dorp makkelijk bereikbaar.

bepaalde groepen, met name ouderen. Zij zien dat de

passen bij de vraag vanuit het dorp. Ontwikkelende

leefbaarheid onder druk staat voor mensen die níet

De Nije Westermar is kortgeleden opgeleverd als

partijen hebben ook steeds meer oog voor

meedoen aan het verenigingsleven.

nieuwe sporthal. Deze is goed bezet. Nu actueel is de

betaalbaarheid, daar gaan we ook sterker op sturen.

Wetterstins, het zwembad en de sporthal dat op termijn verduurzaamd moet worden.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 86

BURGUM WAT SPEELT WAAR?

A4 Manege en sterrenwacht: nieuwe locatie zoeken?

W2 uitbreiding Elingsloane

Legenda – locaties op de kaart

W3 oostkant als potentiële uitbreidingsrichting

W1 voetbalvelden: transformatie naar woningen (eengezins). AO met ontwikkelaar moet nog

W1 woningbouwlocatie voetbalvelden

gesloten worden, verwachting is wel dat ontwikkeling komende jaren kan starten. W2 uitbreiding Elingsloane: potentiële locatie met verschillende obstakels (waaronder contouren hoogspanningskabels). Grond in particulier bezit.

W3 oostkant als nieuwe uitbreiding, waaronder ‘Kloosterlaan Noord’ en locaties manege en sterrenwacht. Verplaatsing daarvan kan van noordoost-Burgum een woongebied te maken. A1 Ontmoetingsplek ‘Glinstra State’: recentelijk in gemeentelijk bezit gekomen. Prioriteit heeft verduurzaming van het gebouw. Wordt nu o.a. gebruikt als overleglocatie voor dorpsbelangen. A2 Sportcomplex de Wetterstins met zwembad. In gemeentelijk eigendom, op termijn verduurzamen.

Nije Westermar als nieuwe sportaccommodatie

A2 Sportcomplex de Wetterstins verduurzamen A1 Glinstra State verduurzamen

A3 toekomst bibliotheek en muziekschool bespreken

A3 toekomst bibliotheek en muziekschool: gebouwen verduurzamen als we ze aanhouden. Beide in gemeentelijk eigendom, beide functies die van maatschappelijke waarde zijn. A4 Manege en sterrenwacht: functies moeten verplaatst als we van de oostkant van Burgum

een woongebied willen maken.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 87

BURGUM WIE DOET WAT? Per locatie: welke opties, welke acties, welke partijen? W1 Voetbalvelden: anterieure overeenkomst moet nog gesloten worden. Huidige programma bestaat uit eengezinswoningen, grotendeels middeldure koop. Nu nog bijsturen in het programma betekent vertraging in het project. In principe gaan we dus op deze manier door, er is al een projectleider ingesteld. W2 uitbreiding Elingsloane: contouren van hoogspanningskabels zijn opnieuw vastgesteld (groter gemaakt), waardoor het huidige plan niet meer mogelijk is. Initiatief ligt nu bij de ontwikkelaar om met een nieuw voorstel te komen. W3 Oostkant als nieuwe uitleglocatie is mogelijk, Kloosterlaan Noord is in gemeentelijk eigendom. Locatie ten noorden daarvan vereist eerst verplaatsing van manege en sterrenwacht. Die (particuliere) locaties bieden op termijn ruimte voor verdere uitbreiding van Burgum, maar hebben op dit moment nog veel obstakels. Hier doen we voorlopig niks.

A1 Glinstra State hebben we recentelijk aangekocht, prioriteit gaat daar nu uit naar verduurzaming – ook omdat het een monumentaal pand is met intrinsieke waarde. Wel betekent dat dat we blijven onderzoeken hoe dit gebouw optimaal benut kan worden. Voor nu starten we een traject op voor verduurzaming van dit pand. A2 sportcomplex/zwembad De Wetterstins. Sport is een van de primaire functies die een gemeente moet aanbieden. Zwembad de Wetterstins is in ons bezit, dus verduurzamen is onze verantwoordelijkheid. Gezien het energielabel A heeft dit niet topprioriteit om te verduurzamen, op termijn gaan we dit wel doen. A3 bibliotheek en muziekschool: beide functies zijn maatschappelijk waardevol, maar hoeven niet per se in dit gebouw ondergebracht te worden. We moeten een besluit nemen of we de muziekschool willen aanhouden (is gemeentelijk bezit). Zo ja, dan wordt verduurzaming prioriteit. Zo niet, dan gaan we op zoek naar andere locaties voor deze functie en stoten we de gebouwen af. We starten het traject op waarin we – in overleg met bibliotheek en muziekschool – hun huisvesting voor de langere termijn bespreken. A4 Manege en sterrenwacht: gebouwen zijn niet in ons bezit, ze functioneren nu goed. Komt in beeld als we langs de Kloosterlaan willen gaan uitbreiden op dit moment geen prioriteit. Hier doen we nu niets.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 88

BURGUM ONTWIKKELINGSRICHTING GEMEENTE Accommodaties: slim kiezen locaties &

Wonen: veel vraag, veel projecten, wel bijsturen

Lokaal initiatief: Burgum 2040

prioriteiten stellen bij verduurzamen

Er zijn verschillende woningbouwplannen voor Burgum.

Een groep Burgumers wil dat er een duidelijke visie

Door het aantal inwoners en de vele voorzieningen in

Het aantal woningen is de afgelopen jaren, zeker

komt voor Burgum, waar nieuwe plannen op kunnen

Burgum, staan we wat betreft het behouden van

binnenstedelijk, vrijwel losgelaten. Onderdeel van dat

aanhaken. Er zijn brainstormsessies georganiseerd

accommodaties niet voor veel keuzes. Voor het

‘binnenstedelijk plafondvrij’ is sturen op behoefte en

waarbij ook belanghebbenden zoals de gemeente,

aangekochte “Ginstra State” gaan we een

segmenten.

Dorpsbelangen Burgum en ondernemersvereniging

verduurzamingsplan opstellen.

HIMBO werden betrokken. Volgens Burgum 2040 moet Dorpsbelangen geeft aan graag inzicht te hebben op de

het dorp beter verbonden worden met het water, ook

Wel moet er gekeken worden naar mogelijke nieuwe

wooninitiatieven. Ze vinden het belangrijk dat er

om het toerisme te versterken.

locaties voor een aantal voorzieningen. Op initiatief van

beweging en vooruitgang komt en niet blijft hangen in

de bibliotheek zullen wij meedenken over een mogelijk

alleen de plannen. Dat kan bij sommige projecten,

Wat betreft de woningbouw kiest Burgum 2040 ervoor

betere locatie voor de bibliotheek zodat de bibliotheek

maar in principe delen we geen extra informatie met

om op meerdere plekken kleinschalige woningbouw te

kan blijven bestaan en de leefbaarheid in het dorp

dorpsbelangen als het strategischer is om een project

realiseren. In het dorp moet meer activiteit plaats

goed blijft.

niet openbaar te maken.

vinden. Een professionele tekenaar heeft de ideeën

Door de mogelijke verplaatsing van de Sterrenwacht en

WoonFriesland ziet een nieuwbouwopgave in Burgum.

in 2040 te zien is. Wij verwelkomen dit soort

de manege kan er woningbouw plaatsvinden op die

Er komen steeds kwetsbaardere mensen in

initiatieven en verkennen graag samen welke stappen

locatie. Maar eerst wordt de woningbouwlocatie bij de

huurwoningen te wonen, dus sociale nieuwbouw willen

wij kunnen zetten die bijdragen aan de gewenste

voetbalvelden gerealiseerd.

we mengen met hogere woonsegmenten.

ontwikkelingen, maar zien ook dat er nog veel

uitgewerkt tot een mooie ‘praatplaat’ waarop Burgum

uitgewerkt moet worden.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 89

S

SUWÂLD WOON- EN LEEFBAARHEIDSAGENDA MET HET DORP

SUWÂLD LOKALE SITUATIE Mienskip en omschrijving dorp

Wat speelt er? Maatschappelijke accommodaties

Wat speelt er? Wonen

Suwâld heeft ongeveer 630 inwoners. Het dorp

Het dorp heeft geen actuele ontwikkelingen op het

Uit het behoefte-onderzoek blijkt dat er in Suwâld

kenmerkt zich door een grote mate van saamhorigheid

gebied van maatschappelijk vastgoed. Het is wel

ruimte is voor toevoeging met maatwerk, er is een

en rust. Er is veel verenigingsleven in het dorp, in de

belangrijk dat dorpshuis de Suderfinne gaat

lokale behoefte. De vraag vanuit het dorp is om

Suderfinne worden veel activiteiten georganiseerd. Dat

verduurzamen vanwege de hoge energiekosten. Het

betaalbare koop- en sociale huurwoningen te

trekt ook de jongeren in het dorp.

dorpshuis is van het bestuur zelf, verduurzaming is dus

realiseren. Op dit moment zijn veel starters verhuist

ook primair hun verantwoordelijkheid. Er gaat nu

naar andere plaatsen, omdat daar wel een woning

Er zijn een basisschool, voetbalvereniging en een kerk

subsidie vanuit de SFDT naar het dorpshuis, dat ook

beschikbaar was. Een aantal ouderen heeft bij

aanwezig in het dorp. Voor andere voorzieningen

fungeert als kantine van de voetbalvereniging.

dorpsbelangen aangegeven wel te willen verhuizen

maken mensen gebruik van Burgum als belangrijkste

naar kleinere (senioren)woningen in het dorp als die

grotere plaats. Suwâld ligt ruimtelijk wel behoorlijk

De basisschool heeft in 1990 een nieuw gebouw

geïsoleerd en de OV-halte is alleen voor een belbus.

gekregen. Volgens dorpsbelangen is dit samen met

Investeren in bereikbaarheid is dus ook belangrijk.

dorpshuis de Suderfinne de belangrijkste plek voor

Op de locatie Mostermûne is er in de woningbouw-

ontmoeting. Op de plek van de voetbalvelden is er een

programmering ruimte voor 6-8 woningen. In de

plan voor een pannakooi.

toekomst kunnen daar eventueel meer woningen

Mensen kennen elkaar goed in het dorp en zetten zich in voor de voorzieningen. Niet alleen het dorpshuis

beschikbaar komen.

bijkomen. Betaalbaarheid is belangrijk, net als een

maar ook de volkstuinen worden onderhouden door de

Dorpsbelangen wil graag voor alle maatschappelijke

combinatie van sociale huurwoningen en vrije kavels –

bewoners.

accommodaties een visie maken, om zo de

bij voorkeur een combinatie van huur en koop voor

ontwikkelingen in Suwâld voor de komende jaren in

jongeren en ouderen.

beeld te brengen.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 91

SUWÂLD WAT SPEELT WAAR? Legenda – locaties op de kaart

A1: voetbalvereniging, lokale wens voor pannakooi

A2: verduurzamen dorpshuis de Suderfinne

Woningbouw W1 verdere uitbreiding van de Mostermune, enige plan voor woningbouw. Nog niet volledig ingevuld, maar nu 6-8 koopwoningen gepland. Accommodaties A1 Voetbalvereniging: kantine in het dorpshuis, lokaal plan om een pannakooi

te realiseren. A2 Dorpshuis de Suderfinne, in beheer van het dorp zelf. Moet verduurzamen, het idee speelt ook om het gebouw meer geschikt te maken voor ouderen en eventueel woningen toe te voegen.

W1: verder uitbreiden Mostermune

A3 Basisschool De Triangel: recent een nieuw gebouw, het gebouw moet wel verduurzaamd worden, geen discussie over de school.

A3:Basisschool De Triangel

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 92

SUWÂLD WIE DOET WAT? Per locatie: welke opties, welke acties, welke partijen? W1 Mostermûne: we bezitten de grond zelf, belangrijk om betaalbare woningen te realiseren. We hebben al een projectleider ingesteld om deze locatie verder te ontwikkelen, die kan de planvorming verder brengen. Hier zien we mogelijkheden om te ontwikkelingen naar de (lokale) behoefte. Die behoefte hebben we al in beeld dankzij ons behoefte-onderzoek en

deze dorpenronde. Met die informatie in de hand werkt de projectleider deze locatie nu verder uit. A1 Voetbalvereniging: gebruikt het dorpshuis als kantine, wij als gemeente hebben hier weinig invloed. Voetbalvereniging en dorpshuisbestuur zullen gezamenlijk verduurzaming van het dorpshuis moeten oppakken, evenals eventuele ontwikkeling van een pannakooi. Deze initiatieven laten we aan de mienskip en we beantwoorden (hulp)vragen zodra die er zijn. A2 Dorpshuis de Suderfinne, eigendom van het dorp zelf, veel activiteiten (vooral jongerensoos het Pypke), het draait goed. Verduurzaming is wel nodig, maar dat is de verantwoordelijkheid van het bestuur van het dorpshuis zelf. We ondersteunen het bestuur van het dorpshuis bij het maken van plannen voor het verduurzamen van het pand. A3 Basisschool De Triangel: moet verduurzaamd worden, scholendiscussie speelt er niet. Zo lang het leerlingenaantal voldoende is, doen we hier niets.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 93

SUWÂLD ONTWIKKELINGSRICHTING GEMEENTE Accommodaties: niet direct actie vereist

Wonen: één logische locatie, daarna zoeken

Wat betreft accommodaties staan we in Suwâld niet

De plannen van de Mostermûne biedt ruimte voor 6-8

Een aantal jaren geleden is er gekeken naar de lege

voor veel keuzes. Het is wel belangrijk dat het

woningen. Lokaal is de belangrijkste zorg dat

locaties in het dorp, maar in Suwâld zijn er niet gelijk

dorpshuis gaat verduurzamen. Bewoners hebben

nieuwbouw niet voor eigen inwoners beschikbaar komt,

kansen voor inbreidingsontwikkelingen. Wel zit er een

verschillende denkwijzen over het dorpshuis de

maar naar instromers gaat. Omdat we de grond hier

bouwbestemming op het parkeertreintje bij de school.

Suderfinne. Enkele dorpsbewoners zouden graag zien

zelf in bezit hebben, kunnen we beter sturen op type

Het idee dat lokaal speelt om op de locatie van het

dat het dorpshuis beter wordt toegerust voor gebruik

en segment dat wordt toegevoegd.

dorpshuis enkele appartementen toe te voegen, vereist

door ouderen. Daarbij is een combinatie van dorpshuis

voorlopig geen actie van ons.

met seniorenwoningen ook een mogelijkheid. Sommige

Ook in Suwâld kunnen we niet afdwingen dat nieuwe

bewoners vinden de combinatie van dorpshuis en

woningen alleen voor de inwoners van Suwâld

appartementen geen goed idee. Het onderzoeken van

gebouwd worden. Wel is er vanuit de gemeente een

de behoefte voor een nieuw/verbouwd dorpshuis is

doelgroepenverordening in ontwikkeling waarmee de

niet aan ons.

gemeente iets meer sturingsmogelijkheden krijgt. Ontwikkelaars mogen wel zelf bepalen aan wie de

Mocht er een initiatief komen voor woningbouw op de

huizen verkocht worden.

dorpshuislocatie, dan laten we het eerst aan de eigenaren van de grond / de initiatiefnemers. Wel regisseren we het type en aantal woningen dat hier toegevoegd wordt. Dat is voor de lange termijn.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 94

E

EARNEWÂLD WOON- EN LEEFBAARHEIDSAGENDA MET HET DORP

EARNEWÂLD LOKALE SITUATIE Mienskip en omschrijving dorp

Wat speelt er? Maatschappelijke accommodaties

Wat speelt er? Wonen

Earnewâld heeft ongeveer 420 inwoners en is daarmee

De dorpskamer is tegen de protestantse kerk

Het grootste nieuwbouwproject is ‘Mindertsfean’,

een van de kleinere dorpen van de gemeente. Het dorp

aangebouwd en wordt gebruikt voor verschillende

Dorpsbelangen heeft nu afspraken gemaakt met een

ligt relatief geïsoleerd binnen de gemeente, Garyp is

activiteiten, ook voor jongeren. Desondanks is er lokaal

ontwikkelaar en de grondeigenaar. Het plan is om 16

het dichtstbijzijnde dorp voor dagelijkse (sport)

een sterke wens voor een jeugdhonk. De kerk betaalt

woningen te bouwen. Andere initiatieven zijn kleiner en

voorzieningen. Wel heeft het dorp een supermarkt en

op dit moment nog de energierekening, van het

binnendorps: enkele ondernemers willen hun

is het erg populair bij toeristen.

dorpshuis, maar wil graag kijken naar een andere

(horeca)bedrijf (deels) verbouwen tot woningen. 1

oplossing.

vraag ligt er al, bij andere ondernemers speelt het ook.

Eventuele sluiting van accommodaties zou gelijk zorgen

Daarbij is soms een wijziging van het bestemmingsplan

voor een lange reistijd. Het is dus belangrijk om

Het havenkantoor is gemeentelijk vastgoed. Vanuit het

nodig en het zorgt voor het verdwijnen van horeca.

bestaande accommodaties in stand te houden. Blijvend

dorp is de wens om het havenkantoor te moderniseren.

Ook is WoonFriesland bezig met vervangende

aanbod van voorzieningen kan bovendien zorgen voor

Ze vinden het belangrijk om een mooi havenkantoor

nieuwbouw aan de Eilansgrien, waarbij één woning

instroom van nieuwe bewoners, zo kunnen toerisme en

aan te kunnen bieden aan de bezoekers van de haven.

wordt toegevoegd. Veel jongeren uit het dorp komen

leefbaarheid elkaar ook versterken. In Earnewâld is het

Op de school zitten 42 kinderen. In het verleden is de

niet aan een woning. Door het beleid van

een kwestie van balanceren tussen toeristische

school erg populair geweest voor kinderen van buiten

WoonFriesland komen er vaak mensen in de woningen

belangen en de belangen van bewoners.

het dorp. Het leerlingenaantal is weliswaar

die geen voorkeur of binding hebben met Earnewâld.

teruggelopen maar een actieve discussie over het

Door de snelle doorwisseling hebben jongeren minder

voortbestaan van de school speelt er niet.

snel een sociale binding met het dorp, vreest dorpsbelangen. Nieuwe woningen, ook appartementen, worden wel verkocht voor permanente bewoning, maar

worden niet permanent bewoond. Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 96

EARNEWÂLD WAT SPEELT WAAR? Legenda – locaties op de kaart W1 Mindertsfean: plan voor 16 woningen. Gesprek tussen dorp en ontwikkelaar woningen toe te voegen loopt goed. Obstakel: hindercontour boerderij. W2 Horeca: plannen voor het realiseren van appartementen ter vervanging van huidige horeca en herontwikkeling van bestaande

bebouwing. Centrumlocatie, wel ten koste van horeca. Gesprek aangaan.

Natuurnetwerk Nederland

A1 Havenkantoor: wij blijven de haven (en dus de gebouwen) exploiteren. A2 Dorpskamer: is gevestigd bij de gereformeerde kerk. Recent gebouwd en erg duurzaam. Functioneert goed. In het dorp is er ook behoefte aan toevoeging van een jeugdsoos, hoeft niet

W2 Horeca: plannen voor appartementen

gekoppeld te zijn aan locatie dorpskamer. A3 Basisschool Master Frankeskoalle: eerder altijd erg populair voor kinderen buiten het dorp, leerlingenaantallen lopen terug.

A1 Havenkantoor: vernieuwen en verduurzamen

Veldje bij de school is van een stichting. Nu geen discussie over voortbestaan school.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 97

EARNEWÂLD WIE DOET WAT? Per locatie: welke opties, welke acties, welke partijen? W1 Mindertsfean: locatie is buitendorps en ligt in de geurhinder van een boerderij. De projectontwikkelaar is in gesprek met de agrariër om diens wensen te verkennen. Ook ligt het gebied in de buurt van Natura 2000-gebied, stikstof wordt dus mogelijk een obstakel. Die dingen zijn aan de ontwikkelaar. Voor ons is het belangrijk dat we het bestemmingsplan tijdig

ter inzage leggen en goede afspraken maken met de ontwikkelaar over aantal en type woningen. W2 Locatie horeca: we gaan het gesprek aan met de ondernemer. In Earnewâld spelen verschillende belangen, over leefbaarheid, toerisme en horeca. Deze locatie is zeer geschikt om binnendorps meer woningen toe te voegen voor permanente bewoning. We gaan met de initiatiefnemer in gesprek over zijn wensen en plannen. Daarbij zorgen we ervoor dat de woningen die gerealiseerd worden, het meest voorzien in de lokale vraag en maximaal bijdragen aan het vergroten van de leefbaarheid in het dorp. A1 Havenkantoor: is gemeentelijk vastgoed. Lokaal speelt de wens om het gebouw te moderniseren, bijvoorbeeld met nieuw sanitair om zo meer bezoekers te trekken. A2 Dorpskamer: is gevestigd bij de gereformeerde kerk. Die betaalt nu nog de energierekening. Er is een Rijksregeling over een tegemoetkoming voor dorpshuizen, als gemeente hebben we die nu niet. Verder is het aan de kerk en de gebruikers van de dorpskamer om samen afspraken te maken over wie de rekeningen betaalt en over mogelijke verduurzaming. A3 Basisschool Master Frankeskoalle: is een samenwerkingsschool, hier zijn op dit moment geen ontwikkelingen. Het veldje bij de school is van een stichting waarin iedereen een stukje grond kon kopen. Het grote aantal eigenaren maakt herontwikkeling van dat veldje lastig.

Het zorgt nu voor een open plek in het dorp waar kinderen kunnen spelen. Voorlopig doen we hier niets.

Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 98

EARNEWÂLD ONTWIKKELINGSRICHTING GEMEENTE Wonen: ruimte voor alle bevolkingsgroepen

Accommodaties: ontmoetingsfunctie in stand

vakantiepark ‘s avonds niet meer uit eten kunnen in

Veel woningen in Earnewald worden niet permanent

Earnewâld ligt aan de rand van de gemeente. Het is

Earnewâld. Mede daardoor is het horeca-aanbod

bewoond, die daar wel voor zijn bestemd. Ze worden

daarom belangrijk dat in het dorp zelf genoeg

teruggelopen afgelopen jaren. Over het algemeen

vaak gebruikt als vakantiewoningen. Dat beïnvloedt de

voorzieningen blijven bestaan. Op dit moment zijn daar

worden de afspraken over openingstijden en

leefbaarheid. Dorpsbelangen vraagt ons om daar meer

ook geen twijfels over, maar lokaal wordt wel de

geluidsoverlast nu onvoldoende nageleefd.

op te handhaven, daarvoor is beter inzicht nodig in de

teruggang gevoeld in het aanbod van horeca, de

schaal en maat van het probleem. Dat onderzoek

vaartijden van de veerpont en de binding met het dorp.

Ook de straatinrichting, variërend van zwart asfalt tot

kunnen we gaan opstarten.

Dat gaat breder dan accommodaties. Juist in een dorp

klinkers, en parkeerproblemen zijn een belangrijk

als Earnewâld haken woningaanbod, het aanbod van

onderwerp voor dorpsbelangen. Zij zouden graag zien

Ook van belang is in welk segment nieuwe woningen

toeristische woningen, horeca, natuurbehoud en

dat er samen met de gemeente onderzocht gaat

worden aangeboden: voor verkoop of (tijdelijke) huur?

voorzieningen sterk op elkaar in. Een breed gesprek

worden:

Met het oog op de leefbaarheid in het dorp sturen we

met ondernemers is nodig om alle plannen in

1.

op vooral aanbod van koopwoningen. We gaan met

Earnewâld helder te krijgen en toekomstbestendig te

WoonFriesland in gesprek om de mogelijkheden te

maken.

2.

huurwoningen, ook voor jongeren en senioren, zodat

Andere ontwikkelrichtingen

3.

alle leeftijds- en inkomensgroepen een plek kunnen

De rol van het toerisme is groot in Earnewâld, het dorp

vinden in Earnewâld.

zou graag zien dat deze functie – waar nodig samen

Dat zijn vraagstukken voor verschillende gemeentelijke

met de gemeente – goed gefaciliteerd wordt. Zo voer

afdelingen, we geven deze wensen aan hen door.

Hoe de verschillende straatbeelden meer één geheel kunnen vormen

verkennen voor het toevoegen van sociale

Hoe de snelheid uit de Wiidswei gehaald kan worden (er wordt nu vaak te hard gereden) Of er meer parkeerplaatsen buiten het dorp kunnen worden gerealiseerd.

de pont vroeger tot 23:00 uur, inmiddels nog maar tot

18 uur. Dat zorgt ervoor dat veel bezoekers van het Dorpsplannen Tytsjerksteradiel | juli 2023 | DEFINITIEF 99

PROJECTNAAM Dorpsplannen Tytsjerksteradiel OPDRACHTGEVER Gemeente Tytsjerksteradiel PROJECTTEAM Hilda Hoekstra Thomas van Zeewijk Vink Veerle Brokke Lieke Mijnheer STATUS Definitief DATUM 6 juli 2023

KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN l Postbus 1527 9701 BM GRONINGEN Rotterdam Pelgrimsstraat 1 3029 BH ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl l +31 88 529 0000 l info@kaw.nl