16 - Raadsvoorstel - Kwaliteitsplan Wegen 2024

Riedsútstel

Ried Agindapunt Status Program Eardere behandeling Portefúljehâlder Amtner Taheakke Saak- en stiknûmer

: : : : : : : : :

20 juni 2024 16 Besluitvormend Programma 2 – Infrastructuur en Wegen N.v.t. Mevr. T. Willemsma Dhr. S. Bosma 1. Kwaliteitsplan Wegen 2024 met 3 bijlagen Z2022-04064 / S2024-10407

Underwerp Kwaliteitsplan Wegen 2024 Wy stelle jo foar te besluten om: 1. Het kwaliteitsplan Wegen 2024 vast te stellen. 2. Te kiezen voor scenario 3: doorzetten huidig beheerkwaliteit met daarbij de kanttekening dat de fietspaden naar een hoger kwaliteitsniveau worden gebracht binnen de huidige budgetten. Koarte gearfetting Uit de evaluatie in het bijgevoegde kwaliteitsplan wegen blijkt dat we op onderhoudsniveau nog steeds in stijgende lijn zijn, ondanks hogere kwaliteitseisen die aan het onderhoud gesteld worden. Denk hierbij aan bijvoorbeeld klimaatadaptatie en circulariteit. De conclusie is daarmee dat wij het goed doen. Het advies is dan ook om het huidig beleid op dit moment door te zetten en beleidsmatig de beheerkwaliteit niet te verhogen. We zien wel mogelijkheden om binnen de huidige budgetten de fietspaden naar het gewenste hogere niveau te brengen. Foech ried/kolleezje Het kwaliteitsplan dient te worden vastgesteld door de raad. Het college zorgt voor uitvoering van het plan. Ynlieding De raad heeft in haar raadsprogramma 2022-2026 uitgesproken dat ze voor het vaststellen van het wegenbeheerplan het huidige wegenbeheerplan willen evalueren en wil gaan sturen op budgetten op langzaam verkeer en snel verkeer. Dit is de reden dat we een kwaliteitsplan wegen hebben opgesteld waarvoor we door middel van een knoppensessie de wensen en de mogelijkheden hebben opgehaald.

Daarnaast hebben we de raad en de andere deelnemers meegenomen in de thema’s omtrent de beheerkwaliteit van wegen. Histoarje In 2014 is een integraal kwaliteitplan “Behear yn Byld” vastgesteld. De beheerkwaliteit van wegen is sinds die tijd niet weer bijgesteld. Op 21 september 2023 is door de raad

Ried Punt Side

: : :

20 juni 2024 16 2

een startnotitie vastgesteld om een evaluatie voor te bereiden en een kwaliteitsplan wegen op te stellen in voorbereiding op het wegenbeheerplan. Te berikken effekt We willen de beheerkwaliteit continueren op het bestaande niveau en binnen de bestaande budgetten de beheerkwaliteit van fietspaden verhogen. Arguminten 1. Huidig kwaliteitsplan “behear yn byld” van 2014 heeft gezorgd voor kwaliteitsverbetering We willen graag ambities tonen en vooruitgaan. De evaluatie van het huidige kwaliteitsplan geeft aan dat we het kwaliteitsniveau van de wegen sinds 2015 met de huidige budgetten duidelijk verhoogd hebben (zie afbeelding Figuur 1). Er is dus geen noodzaak om de budgetten te verhogen. Scenario 3 volstaat.

Figuur 1 2. Kostenconsequenties verhogen kwaliteitsniveau langzaam verkeer Het verhogen van het kwaliteitsniveau voor langzaam verkeer (scenario 1) heeft kostenconsequenties. Zelfs als we hier tegenover de kwaliteit van wegen in industriegebieden en in het buitengebied gaan verlagen (scenario 2). In beide gevallen nemen de jaarlijkse vervangingskosten toe. Als we alleen de kwaliteit willen verhogen nemen in theorie de vervangingskosten toe omdat het hoge kwaliteitsniveau op termijn niet meer haalbaar is door alleen onderhoud uit te voeren. Als we ter compensatie wegen in industriegebieden en in het buitengebied in niveau gaan verlagen zullen deze eerder moeten worden vervangen.

Ried Punt Side

: : :

20 juni 2024 16 3

3. Verhogen kwaliteitsniveau fietspaden kan binnen budget van A-B niveau naar A niveau. De wens vanuit de knoppensessie is dat kwaliteit voor langzaam verkeer omhoog mag. We kiezen voor het verhogen van de kwaliteit van de fietspaden. Vanaf 2022 is het budget voor fiets- en voetpaden verhoogd met een jaarlijks bedrag van €75.000 naar aanleiding van een amendement van FNP en D66. Het verhogen van het kwaliteitsniveau van A-B niveau naar A niveau zorgt nog voor een extra benodigde uitzetting van €45.000 op het onderhoudsbudget waarnaast de vervangingskosten stijgen naar €40.000. De vervangingsbedragen zijn theoretisch opgebouwd. In de praktijk vervangen we niet snel. Aangezien wij voor de grotere vervangingen kredieten gaan aanvragen in de kadernota zien wij ruimte om deze €45.000 vrij te maken voor een kwaliteitsverbetering voor alleen de fietspaden. Alternativen Scenario 1 en 2. Hiervoor is uitzetting noodzakelijk. Dit is niet wenselijk en blijkens de evaluatie is geen extra inzet nodig. Verandering in kwaliteitsniveaus betekenen de volgende kostenverhogingen. Scenario 1 leidt tot een jaarlijkse uitzetting van ca. €230.000. Daarnaast gaan de vervangingskosten fors toenemen omdat bij een hoger niveau ook eerder vervangen moet worden om aan de hoge kwaliteit te voldoen. Scenario 2 leidt tot een jaarlijkse uitzetting van ca. €100.000.

Echter gaan dan de vervangingskosten ook fors toenemen omdat we het onderhoud niet meer tijdig uitvoeren. Daarnaast lopen we risico’s dat we door de ondergrens gaan voor deze wegen, wat ervoor zorgt dat we op het gebied van aansprakelijkheid risico’s gaan lopen. Voor de verdere details verwijzen wij u naar pagina 15, 16 en 23 van het kwaliteitsplan wegen. Kanttekenings/risiko’s 1. Toekomstige tegenvallers Bij onvoorziene vervanging, bijvoorbeeld door weersinvloeden zoals winter of droogte, zullen we voor benodigde vervanging een projectbudget aanvragen. Hier is dan geen rekening mee gehouden in de begroting. In het BBV wordt het inrichten van een vervangingsvoorziening (investering) met klem aanbevolen. Echter hebben veel gemeenten te maken met fors achterstallig onderhoud waarbij men door de ondergrens is gegaan op kwaliteitsniveau, wat al heeft gezorgd voor kapitaalvernietiging. In Tytsjerksteradiel speelt dat op dit moment niet. Op dit moment is het zodanig overzichtelijk dat we, indien nodig, bij grote vervangingen kredieten op projectbasis kunnen aanvragen. Dit gebeurt via de reguliere planning & control cyclus (startpunt Kadernota).

We maken de keuze voor deze werkwijze om te voorkomen om op voorhand veel investeringsruimte te claimen en daarmee druk op de begroting te leggen zonder dat het zeker is of er wel daadwerkelijk veel investeringen in vervanging noodzakelijk zijn. 2. Er worden de komende periode nog veel graafwerkzaamheden verwacht in onze wegen in verband met de nutsvoorzieningen. Door de vele plannen van nutsbedrijven binnen ons beheersgebied is het niet mogelijk om de voetpaden op het gewenste niveau te houden. Op dit moment wordt op diverse locaties glasvezel aangelegd. Door de energietransitie zullen de

Ried Punt Side

: : :

20 juni 2024 16 4

energiekabels in de hele gemeente worden verzwaard en extra transformatorstations worden geplaatst. Daardoor zal veel in de voetpaden worden geroerd en daarnaast wordt de rijbaan op diverse plekken overgestoken wat ten koste gaat van de kwaliteit. Daarnaast worden nog zware middenspanningtracé’s aangelegd door diverse dorpen waar de trafo’s weer uit gevoed zullen worden. Tot nadat de meeste werkzaamheden zijn voltooid, proberen we de (voornamelijk) voetpaden op een acceptabel veilig niveau te houden. Het is wenselijk de financiën beschikbaar te houden voor het, op termijn, realiseren van het gewenste A-B niveau. Finânsjes Bij de keuze voor scenario 3 blijven we binnen het bestaande budget. Vervangingsbudget In de doorrekening van de scenario’s wordt de theoretische levensduur van de wegen daadwerkelijk afgeschreven. Uit deze berekening komt dat we jaarlijks een vervangingsbudget nodig zouden hebben van ca. €2.500.000. Echter komt in de praktijk volledige vervanging van een weg niet vaak voor, omdat we met juiste regelmaat onderhoud uitvoeren en daarmee kapitaalvernietiging voorkomen. De wegen in veen- en kleigebied zorgen nog wel voor een risico in verband met de vaker voorkomende droge periodes, waardoor de ondergrond inklinkt, wat aanzienlijke schade aan de wegen kan veroorzaken.

Daarnaast zien we dat de bestratingsmaterialen in veel jaren ‘60 wijken niet meer geschikt zijn voor hergebruik bij herstraten. Op dit moment nemen we incidentele vervangingen mee in het onderhoudsbudget. Dit verklaart dat het huidige onderhoudsbudget €1.650.000 hoger is dan de benodigde €1.350.000 uit de berekeningen. Ynwenners- en oerheidspartisipaasje Voor het opstellen van het kwaliteitsplan zijn de seniorenraad, dorpsbelangen, winkeliersverenigingen en Cumela uitgenodigd om mee te doen aan de knoppensessie. Doel van de knoppensessie was om de raad mogelijkheden te geven om te sturen op budgetten voor langzaam- en snel verkeer. In de knoppensessie is informatie opgehaald en gedeeld over de kwaliteit en het gebruik van de wegen en de thema’s waar we tegenwoordig mee te maken hebben zoals klimaatadaptatie, hittestress, circulariteit, biodiversiteit, veiligheid en inclusiviteit Uit de knoppensessie bleek dat de aanwezigen zich gemiddeld prima konden vinden in het huidige onderhoudsniveau voor klinkerwegen, woon/werkstraten en winkelgebieden. De meeste deelnemers waren wel van mening dat het onderhoudsniveau voor langzaam verkeer verhoogd mag worden. In bijlage 2 van het kwaliteitsplan staat het verslag van deze knoppensessie. Vanuit de knoppensessie hebben we voor het kwaliteitsplan doorrekeningen van de scenario’s gemaakt die zijn verwerkt in het kwaliteitsplan.

Hieruit bleek dat het draaien aan de knoppen negatieve gevolgen kan hebben. Dit betekent dat bepaalde wegen tegen hoge kosten eerder moeten worden vervangen. Kommunikaasje Na uitkomst van de vaststelling van het kwaliteitsplan zullen de stakeholders schriftelijk worden geïnformeerd. Yntegraliteit Onze wegen, straten en pleinen spelen een belangrijke rol in de openbare ruimte. Er wordt veel samengewerkt met de collega’s van water, groen en verkeer. De besproken

Ried Punt Side

: : :

20 juni 2024 16 5

thema’s zoals klimaatadaptatie, hittestress, circulariteit, biodiversiteit, veiligheid en inclusiviteit raken al deze vakgebieden. Previnsje N.v.t. Gearwurking N.v.t. Ferfolchtrajekt In november 2024 wordt het wegenbeheerplan ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Evaluaasje Het is nog niet volledig duidelijk wanneer Liander haar plannen voor netverzwaring zal hebben voltooid. Wel kunnen in de dorpen waar de netverzwaringen zijn uitgevoerd fasegewijs de trottoirs worden aangepakt om het kwaliteitsniveau weer naar A-B niveau of A niveau te brengen. Een nieuwe evaluatie kan worden gemaakt in 2029 voor het opstellen van een nieuw wegenbeheerplan. Burgum, 21 mei 2024 Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, secretaris a.i.,

burgemeester,

dhr. drs. J. Krul

dhr. drs. L.J. Gebben

Riedsbeslút De raad van de gemeente Tytsjerksteradiel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 21 mei 2024, punt nummer: 16; Beslút: 1. Het kwaliteitsplan Wegen 2024 vast te stellen. 2. Te kiezen voor scenario 3: doorzetten huidig beheerkwaliteit met daarbij de kanttekening dat de fietspaden naar een hoger kwaliteitsniveau worden gebracht binnen de huidige budgetten. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel van 20 juni 2024.

De griffier,

De voorzitter,

Mevr. mr. A. Dam

Dhr. drs. L.J. Gebben