15 - Bijlage 1 - Beleidsplan openbare verlichting 2022-2026

6.6 IV-schap In hoofdstuk 3.5 is reeds aangegeven dat het IV-schap zoals wij het tot nu toe regelden, volgens ons en onze verzekeraar op voldoende wijze tegemoetkomt aan onze zorgplicht. Een uitbreiding van het aantoonbaar maken van het ‘goed regelen van onze zorgplicht’ is niet nodig.

6.7 Budgetoverzicht Begroting voor dagelijks beheer en onderhoud (jaar exploitaties) aantal Begrotingstarieven masten per lichtmast Beheer en onderhoud 5875 Administratief/toezicht/directie 5875 Energie 5875 Schade uitkeringen (baten) Afschrijving investeringen Rentelasten investeringen

€ € €

Jaarlast 2022

Jaarlast 2023

15,32 € 3,50 € 22,13 € € € €

90.000 20.563 130.000 -30.000 83.344 19.208

€ € € € € €

Totaal: €

313.115 €

90.000 20.563 130.000 -30.000 83.868 18.403

Jaarlast 2024 € € € € € €

312.834 €

90.000 20.563 130.000 -30.000 111.247 22.609

Jaarlast 2025 € € € € € €

344.419 €

90.000 20.563 130.000 -30.000 120.412 26.583

Jaarlast 2026 € € € € € €

90.000 20.563 130.000 -30.000 137.423 30.332

357.558 €

378.318

Vervangingen 2022-2026 (uitvoeringsplan) Onderdeel

Verv. masten Verv armaturen Bestek, directie en toezicht

Aantal Vastgesteld Vervangingen Vervangingen begrotingstarief 2022 2023 voor berekenen investering (zie beleidsplan) 487 € 1.030,00 € € 125.403 2430 € 500,00 € € 303.750 € 20.000 € 10.000 Totaal: €

20.000 €

Vervangingen 2024

Vervangingen 2025

Vervangingen 2026

Investering beleidsperiode 2022-2026

€ € €

125.403 € 303.750 € 10.000 €

125.403 € 303.750 € 10.000 €

125.403 € 303.750 € 10.000 €

501.610 1.215.000 60.000

439.153 €

439.153 €

439.153 €

439.153 €

1.776.610

26

7 Organisatie en overige 7.1 Organisatie Binnen onze organisatie verzorgt de afdeling Beleid naast de beleidsvorming, ook de planvorming, regievoering en projectleiding van zowel de aanleg van nieuwe als de instandhouding van de bestaande openbare verlichting. Ook bij het opstellen van lichtplannen bij reconstructies of nieuwbouw zijn de OVL-deskundige en de stedenbouwkundige van de afdeling Beleid betrokken. Klachten, storingen en schademeldingen worden zoveel mogelijk door de werkmaatschappij (KCC) afgehandeld. Wanneer er sprake is van een complexere kwestie, wordt door het KCC de OVLdeskundige ingeschakeld. Beheers- en onderhoudswerkzaamheden aan de bestaande installatie worden zoveel mogelijk binnen het daarvoor geldende gezamenlijke bestek van de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadeel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel uitgevoerd door de ‘huisaannemer’. Ook nieuwbouwwerk kan binnen dat bestek worden uitgevoerd. Om moverende redenen kan hiervan worden afweken (bijv. het binnen enkele dagen verplaatsen van een enkele mast of bij projectmatig werken door derden). Bij grootschaligere aanleg van openbare verlichting in nieuwbouw of herinrichting kan ook worden gekozen een separate (meervoudig onderhandse) aanbesteding te volgen.

7.2 Monitoring en evaluatie Om de voortgang van het beleid te kunnen beoordelen is het van belang om te monitoren. Aangezien de concrete doelstellingen worden omschreven in het uitvoeringsprogramma, zijn ook de monitoringswijzen daarin opgenomen. De algemene beleidsuitgangspunten zoals omschreven in dit beleidsdocument zullen voor zover mogelijk (zie hoofdstuk 2.2) als volgt worden gemonitord. Doelstellingen lichtbeleid A Bijdrage leveren aan sociale veiligheid B Bijdrage leveren aan verkeersveiligheid C Bijdrage leveren aan sfeer D Mens en natuur beschermen tegen lichtvervuiling en -lichthinder

Indicator Veiligheidsbeleving van de burger

Bron CBS, statline

Voldoen aan de NPR 13201 (minimaal 75%) binnen de bebouwde kom In winkelgebieden hiervoor aandacht. Afname van rondstralende witte verlichting in buitengebieden Toename van gerichte LED-technieken

Gegevensbeheer gemeente/lichtplannen Gegevensbeheer/Lichtplannen Gegevensbeheer gemeente

27

8 Conclusies Dit nieuwe beleidsplan gaat verder op de reeds ingeslagen weg in 2016. Aanpassingen hebben met name betrekking op technische ontwikkelingen die meer kunnen bijdragen aan het terugdringen van het energieverbruik zoals is opgenomen in vigerend beleid. In de gemeentelijke duurzaamheidsagenda 2021 ‘Duorsum, tegearre, dwaan’ geeft de gemeente aan voorloper te willen zijn en in de top wil staan van de meest duurzame gemeenten. Met betrekking tot het beleid voor openbare verlichting is al volop ingezet op energiebesparing. Daarnaast zien we nu ook mogelijkheden om werk te maken van circulair inkopen en richten we ons hierbij op de vervanging van lichtmasten. Lichtmasten niet meer direct vervangen door nieuwe lichtmasten maar ‘oude’ geschikte masten revitaliseren en hergebruiken als nieuw binnen de gemeente. Alle toe te passen armaturen zijn uitsluitend energiezuinige led-armaturen voorzien van autonoom dimmen volgens voorgeprogrammeerd dimschema. Telemanagement in de openbare verlichting wordt uitsluitend toegepast als na zorgvuldige afweging de meerwaarde is aangetoond voor de specifieke situatie, omstandigheden of eisen.

28

Bijlage 1: Beschrijving gewenste verlichtingssituatie per gebiedstype

Woonwijken Binnen woonwijken is openbare verlichting belangrijk ter oriëntatie, voor het gevoel van veiligheid, sfeerbepaling en voor het vergroten van de verkeersveiligheid. Aanwezigheid van openbare verlichting ondersteunt de maatschappelijke dynamiek. Gedurende de avond en ’s morgens vroeg wordt meer verlicht dan ’s nachts. Gedurende de nacht wordt gedimd. De verlichting moet het mogelijk maken om tijdig personen (bijv. spelende kinderen) en obstakels te zien. Vanuit het veiligheidsgevoel is het belangrijk om personen tijdig te kunnen herkennen. In reguliere woonstraten zal warmwit licht worden toegepast. De verlichting in de woonwijk dient te voldoen aan verlichtingsklasse P5 en wordt standaard gedimd met dimschema 4a. In woonstraten met daarnaast een iets zwaardere verkeersfunctie (wonen +) zal verlichtingsklasse klasse P4 worden aangehouden en standaard worden gedimd met dimschema 4a. Wijkontsluitingswegen/verkeerswegen De verlichting van wijkontsluitingswegen (bv. Kwekerstrjitte en Wester Omwei) dient qua prestaties te zijn gebaseerd op de van toepassing zijnde M-verlichtingsklasse van de NPR 13201 (75%). In de nachtperiode dient de verlichting te worden gedimd tot een nog acceptabel niveau. Op de Rijksstraatweg in Noardburgum en Hurdegaryp wordt door de verlichting van de hoofdrijbaan tevens de parallelwegen aan weerszijden hiervan mee verlicht.

Bedrijventerreinen Op bedrijventerreinen heeft de openbare verlichting met name een rol waar het de verkeersveiligheid betreft. O.a. de aan- en afvoer met zwaar vrachtverkeer vereist een goede zichtbaarheid voor het wegverkeer. Hierbij moet maatwerk worden geleverd door te kijken of er ook een woonfunctie is, hoeveel verkeer er is etc. Een praktische benadering zal het gevolg zijn, met een passend verlichtingssysteem ergens tussen woonstraat en wijkontsluitingsweg in. De verlichting heeft geen functie met betrekking tot inbraakpreventie, als gevolg van het ontbreken van sociale controle. De verlichting dient te branden op momenten dat er gewerkt wordt, wat zowel vroeg als laat kan zijn. ’s Nachts kan er worden gedimd of deels gedoofd. Wanneer de weg op het bedrijventerrein relatief rustig is kan worden volstaan met P4. Wanneer een weg op een bedrijventerrein relatief druk is en/of een drukke ontsluiting is van het bedrijventerrein dan klasse M5 toepassen. Winkelcentra/uitgaansgebieden Goede zichtbaarheid en sfeer zijn voor een prettig winkelcentrum en uitgaansgebied de uitgangspunten voor verlichting. De verlichting dient zoveel mogelijk de natuurlijke kleuren weer te geven. Ook overdag moet de verlichtingsinstallatie er goed uit zien. De mast en het armatuur mag daarom iets exclusiever zijn dan in overige situaties.

De van toepassing zijnde verlichtingsklassen van de NPR 13201 dienen te worden aangehouden, minimaal klasse P4 Recreatie/groot groen Recreatiegebieden en groot groenvoorzieningen hoeven niet te worden verlicht. Als gevolg van de aanwezigheid van veel openbaar groen en de dichtheid ervan is de sociale veiligheid er per definitie laag. Sociale controle ontbreekt eigenlijk volledig. De afwezigheid van openbare verlichting ontmoedigt het gebruik bij donker. Overigens is de functie van dergelijke gebieden ook meer gericht op de dagperiode.

29

Fietsroutes Binnen de bebouwde kom zijn er weinig vrij liggende fietspaden. In een enkel geval een doorgaande route (Trambaan) en hier en daar een doorsteek uit een wijk. Deze paden worden alleen verlicht als er sprake is van veelvuldig gebruik en dan alleen nog als er geen goede alternatieve route voorhanden is. Als er wordt verlicht dan licht gebruiken met een goede kleurherkenning. Fietspaden welke gebundeld zijn met wegen voor overig verkeer, moeten zo mogelijk worden mee verlicht door de verlichting van de hoofdrijbaan. Buitengebied Het buitengebied bestaat uit de gebieden en wegen buiten de bebouwde kom. Hier is het ’s avonds en ’s nachts zoveel mogelijk donker. Het natuurlijke dag/nachtpatroon overheerst. Omdat er wel gebruik wordt gemaakt door autoverkeer en (in mindere mate) door fietsverkeer, is het belangrijk om de oriëntatie van de weggebruikers te faciliteren. Kleurherkenning is minder belangrijk, terwijl faunavriendelijke verlichting juist wel belangrijk is. Om reden hiervan waar mogelijk amberkleurige verlichting toepassen. Op de smallere 60 km/h-wegen kiezen voor passende lagere masten van ca. 5,50m. Bij de grotere verkeerswegen, maar ook daar waar vrij liggende fietspaden naast de hoofdrijbaan liggen, kiezen voor hogere masten (8,00m). Aanwezigheid van openbare verlichting op zeer verspreid liggende plekken kan (ver)storend zijn. Markering c.q.

zichtbaar maken van complexe of onoverzichtelijke verkeerssituaties is wenselijk, maar hoeft niet per definitie met verlichting plaats te vinden. Natuurgebieden In en om natuurgebieden staat de bescherming van natuurwaarden centraal. Aangezien verlichting de fauna negatief kan beïnvloeden en het karakter van natuurgebied een natuurlijk dag/nachtritme vereist, is het uitgangspunt om bij dergelijke gebieden niet of zeer terughoudend te verlichten. Wanneer er toch verlichting nodig is, dit in faunavriendelijke verlichting uitvoeren (oranje-geel, amber, bat-lamp).

30