12 - Bijlage 1 - Zienswijzennotitie Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel 2040

Zienswijzennota en Nota van wijzigingen Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel 2040

Inleiding De Ontwerp-Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel 2040 is van 01 december 2021 tot 12 januari 2022 ter inzage gelegd. In deze periode zijn 9 zienswijzen ingediend. Deze waren van: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Prorail Cumela Nederland Vitens Provinsje Fryslân Centrale As EKG Garyp Fûgelwacht Tytsjerksteradiel geanonimiseerd geanonimiseerd

Zienswijze Prorail No.

Samenvatting Zienswijze

Reactie

Wijziging Ja/Nee

1.

a. ProRail ziet bereikbaarheid per spoor als belangrijke voorwaarde voor ruimtelijke ontwikkelingen die ook een mobiliteitsbehoefte hebben. ProRail ondersteunt nieuwbouw van woningen langs het spoor in de nabijheid van stations en de verdichting rond stations. Dat draagt bij aan de duurzame OVbereikbaarheid in Nederland. Bouwen nabij het spoor is een samenspel met meerdere belangen dat ook afwegingen noodzakelijk maakt. ProRail wil daarbij graag een aantal aandachtspunten benoemen die in de uitwerking een rol zouden moetenspelen, met als uitgangspunt dat de bedrijfsvoering en eventueel toekomstige uitbreidingen van ProRail niet worden belemmerd. Verder verzoekt ProRail onze gemeente om haar - vooruitlopend op de Omgevingswet - actief te betrekken bij het verder ontwikkelen van bouwplannen in de directe nabijheid van de spoorbaan, teneinde in gezamenlijk overleg tot overeenstemming te komen c.q. afspraken te maken alvorens tot uitvoering zal worden overgegaan.

a. Ambitie 6 in de Omgevingsvisie verwoord onze ambitie voor mobiliteit en het stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer. Verder gaat de Omgevingsvisie uit van een aantal principes, waarbij samenwerking en participatie erg belangrijk zijn. Een belangenpartij als ProRail betrekken we dan ook actief bij ontwikkelingen in de nabijheid van het spoor.

Nee

b. ProRail verzoekt de aspecten Externe Veiligheid, Geluid en Trillingen in relatie tot railverkeer te betrekken bij de omgevingsvisie en alle in de toekomst daarop gebaseerde ruimtelijke plannen. c. Verder vraagt ProRail aandacht voor de percelen in eigendom van ProRail, Overwegen, Waterpeil/Stabiliteit, Spoorwegwetgeving, Spoorwegdoeleinden, Onderstations, Zicht op de stationsentree, Windbeleving en windhinderrisico’s, Schaduwwerking op zonnepanelen.

b. De Omgevingsvisie is een visie op hoofdlijnen. Bij de nadere uitwerking in Programma’s, herziening van beleid in Programma’s en Omgevingsplannen hebben we aandacht voor de genoemde aspecten. c. Al deze aandachtspunten zijn niet van toepassing op het detailniveau van deze Omgevingsvisie en worden voor verdere uitwerking in Programma’s en Omgevingsplannen voor kennisgeving aangenomen.

Zienswijze, Cumela (brancheorganisatie groen, grond en infra) Nr.

Samenvatting zienswijze

2

In de zienswijze van Cumela Nederland worden naast de motivatie als belanghebbende, de activiteiten van de cumelasector en diens maatschappelijke uitdagingen nader toegelicht. Tot slot wordt ingegaan op enkele inhoudelijke thema's. a.

Cumelabedrijven zijn hoofdzakelijk actief in het buitengebied. Het is derhalve essentieel dat deze bedrijven centraal in het werkgebied zijn gelegen met de bedrijfslocatie. Het is van groot belang dat deze positie van deze specifieke bedrijfstak in en voor het landelijk gebied (in brede zin) erkend wordt en behouden blijft, zodat deze bedrijven met inachtneming van de omgevingswaarden de bijdrage kunnen blijven leveren (continuïteit) voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. Reactie ontwerp Omgevingsvisie gemeente Tytsjerksteradiel Middels deze zienswijze verzoeken wij u, om het bestaansrecht van onze (lid-)bedrijven — in het buitengebied — te erkennen en om qua omgevingswaarden inpassing te geven aan de opgaven en ontwikkelingen welke voor de bedrijven relevant zijn inzake de fysieke leefomgeving. Dit geldt in relatie tot de vigerende vestigingslocatie alsmede aangaande de uitvoering van werken i.c. 'de plicht' die onze bedrijven hebben om invulling te geven aan de omgevingswaarden, beheer en behoud van de openbare ruimte in brede zin alsmede op het gebied van lokale circulaire economie en duurzaamheid. Wij vragen u dan ook om mogelijkheden te creëren om bestaande bedrijfslocaties te kunnen ontwikkelen alsook te kunnen uitbreiden, alsmede nieuwvestiging in het buitengebied mogelijk te maken om uitvoering te kunnen geven aan de in de omgevingsvisie vermelde ambities.

Zonder uitputtend te zijn herkennen wij ons als organisatie (namens onze leden) reeds in grote mate in de voorliggende visie. Desalniettemin zijn er ook diverse thema's c.q. aspecten, zoals voormeld, welke specifiek en in belangrijke mate voor deze 'unieke' bedrijven bijzondere aandacht behoeven en redelijkerwijs erkend dan wel betrokken dienen te worden in de visie (en bij de verdere uitwerking van instrumenten in het kader van de Omgevingswet). In de visie komt de uitnodiging om het met elkaar te doen nadrukkelijk tot uiting. Als organisatie gaan wij graag op deze uitnodiging in. Ten eerste via deze reactie/ zienswijze, maar ook op andere wijze willen / kunnen wij participeren bij de verdere uitwerking van de ambities.

Reactie

Wijziging ja/ nee

a. De visie gaat uit van het ‘ja, mits’ principe. In ambitie 2 staat: ‘We zorgen voor voldoende toegang tot werkgelegenheid voor onze inwoners. Dat betekent dat we onze ondernemers faciliteren in hun bestaande bedrijfsvoering, maar ook waar mogelijk helpen met ruimere planologische mogelijkheden als dat nodig is.’ Verder staat in ambitie 3: ‘We stimuleren en faciliteren ondernemerschap, talentontwikkeling en innovatieve ideeën uit de mienskip. Ook optimaliseren we de aantrekkelijkheid van onze winkelgebieden. We willen ruimte bieden aan ondernemers, ingepast in, en met respect voor het bestaande landschap’.

ja

b.

De mogelijkheid om bedrijfslocaties ook in het buitengebied te mogen ontwikkelen waar het gaat om deze tak van bedrijvigheid wordt onderschreven en is aanleiding de Omgevingsvisie aan te passen. Hiertoe wordt de tekst op bladzijde 14, Hoofdstuk 4, onder 2, de 3e zin als volgt aangepast: “… voldoende geschikte bedrijfskavels zowel op bedrijventerreinen als in het buitengebied, ….”

Zienswijze Vitens Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

3

De gemeente is niet verantwoordelijk voor de drinkwatervoorziening maar heeft wel de zorgplicht in het kader van de drinkwaterwet. Gemeenten hebben, net als alle andere bestuursorganen, zorgplicht in het kader van de drinkwatervoorziening (Drinkwaterwet, artikel 2): • Bestuursorganen dragen zorg voor de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening. • Bij de uitoefening van bevoegdheden en toepassing van wettelijke voorschriften door bestuursorganen geldt de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening als een dwingende reden van groot openbaar belang. Deze zorgplicht, die gekoppeld kan worden aan SDG 6 (schoon water en sanitatie) zien wij graag terug in de omgevingsvisie.

De zorgplicht en het zorgvuldig gebruik en de bescherming van de ondergrond zijn van wezenlijk belang. In hoofdstuk 4 is dit zowel bij de ambities (punt 7, klimaat en biodiversiteit) beschreven, als bij het afwegingskader (punt 2, We kijken integraal en gaan zorgvuldig met de beschikbare ruimte om)

Daarbij noem ik de drukte in de ondergrond. Een goede afstemming van activiteiten in de ondergrond is van belang voor de bescherming van grondwater als drinkwaterbron. Niet alle functies in de ondergrond zijn te combineren en er zal functiescheiding nodig zijn rond de (toekomstige) drinkwaterwinningen. Voor de bescherming van de winningen in Noardburgum en Garyp geldt nog het huidige grondwaterbeschermingsbeleid zoals dat is opgenomen in de huidige Provinciale Mileuverordening. Voor de bescherming van de ASV’s is in de Drinkwaterstrategie het volgende opgenomen: Bescherming ASV

Bij het toepassen van bodemenergiesystemen zoals geothermie en warmte-koude-opslag (wko) maar ook bij de traditionele mijnbouwactiviteiten zoals aardgaswinning, ontstaan risico’s op verontreiniging van grondwater en er worden grondlagen doorboord die het grondwater beschermen tegen invloeden vanaf het maaiveld. Voor een duurzame drinkwatervoorziening is het daarom noodzakelijk het ASV-zoekgebied hiertegen te beschermen. De grenzen van deze bescherming liggen tot buiten de groene gebieden. Het ASV-zoekgebied krijgt minimaal een bescherming (functiescheiding) tegen mijnbouw (incl. geothermie) en warmte-koude-opslag. In aansluiting op het landelijke traject van evaluatie en herziening van grondwaterbeschermingsbeleid wordt ook hierbij uitgegaan van bescherming inclusief de ondergrond (3D). De invulling hiervan moet voor Fryslân nog worden uitgewerkt. Deze functiescheiding zien wij graag terug in de omgevingsvisie en omgevingsverordening.

De bescherming van grond- en drinkwater kan echter duidelijke benoemd worden, hetgeen aanleiding is de Omgevingsvisie hierop aan te passen. Hiertoe wordt in Hoofdstuk 4, bladzijde 14 onder punt 5 de zin toegevoegd ”Ook de bescherming van ons grondwater en de drinkwatervoorziening horen hierbij.” De redactie van punt 4 wordt hierbij aangepast.

Verder zullen de uitgangspunten voor zover locatiegebonden worden meegenomen in het Omgevingsplan.

Wijziging ja/ nee ja

Zienswijze Provinsje Fryslân Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

4

De visie schetst de kaders op een zeer hoog abstractieniveau voor toekomstige ontwikkelingen tot 2040. U heeft een koers die is gericht op wonen, werken en ontspannen in vitale en leefbare dorpen en in een aantrekkelijk buitengebied. De leefomgeving beweegt mee met de ontwikkelingen van deze tijd, met respect voor de bestaande ruimtelijke en sociaal-culturele kwaliteiten. Op basis hiervan heeft u 8 ambities geformuleerd deze ambities heeft u in een aantal zinnen uitgewerkt.

De verdere detaillering is opgenomen in het onderliggende en eerder vastgestelde beleid, dat kan worden beschouwd als zijnde deel van deze Omgevingsvisie. Een overzicht van dat beleid zal worden opgenomen in deze visie zodat duidelijk is waarover het gaat.

Wij verwachten dat er een verdere detaillering volgt, waarbij mogelijke accenten en prioriteiten worden aangegeven, zoals u dat bijvoorbeeld ook in uw Woonvisie 2019 - 2024 heeft gedaan. U geeft ook aan dat u een vierjarige beleidscyclus wilt instellen, zodat die gelijk loopt met de gemeenteraad verkiezingen.

Verderop in deze notitie is dit overzicht opgenomen als voorgestelde wijziging.

Wanneer u de concrete uitwerking van de visie aanvangt en het blijkt dat er mogelijk sprake is van strijd met het provinciaal beleid, dan vragen wij u om ons hier vroegtijdig bij te betrekken. De Omgevingswet gaat daar ook vanuit en benoemt het betrekken van ketenpartners als een belangrijke elementen in het proces.

Wijziging ja/ nee ja

Zienswijze Centrale As Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

5.

Yn paragraaf 2 fan de Untwerp omjouwingsfisy hawwe jimme de skaaimerkenen identiteit fan it lanskip en de kultuerhistoryske swearden beskreaun. It is fan belang dat dizze wearden ek yn de takomst behalden bliuwe. Lykwols: wy misse yn dizze paragraaf us lanskipsfilosofy.

We onderschrijven het belang van de genoemde landschapskwaliteiten. Het is zeker van belang deze ook voor de toekomst te behouden. In hoofdstuk 4 is dan ook bepaald dat we voortbouwen op de bestaande kwaliteiten en deze waar mogelijk versterken en uitbreiden. Deze kwaliteiten zelf zijn in hoofdstuk 2 in algemene zin beschreven. In het komende omgevingsplan zullen deze elementen daadwerkelijk worden inbestemd en zo behouden blijven.

Yn us planfoarming, beskreaun yn us rapport "Oer weide, sompe en wald" hawwe wy besocht it lanskip in kwaliteitsympuls te jaan werby ek de funksjelanbou de romte kriget him yn de takomst op in ferantwurde wize te Untjaan. De Gebietsuntwikkelingskommisje Sintrale As hat in part fan syn programmatyske ynset brûkt foar de ferbettering fan it lanskip. De gebiedsUntwikkelingskommissje hechtet der bot oan dat us lanskipsfilosy, dellein yn it rapport "Het Landschap Centraal", ek yn de takomst oerein bliuwt. En wy achtsje it fan belang dat de troch us diene ynvestearrings yn it lanskip ek yn de takomst har gerak krije, dat se duorsum binne. Dat is de reden fan us pleit fan ynpassing fan boppeneamde rapporten yn jimme omjouwingsfisy.

Wijziging ja/ nee nee

Zienswijze EKG Garyp Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

6

De koers én ambities worden in het visiedocument duidelijk verwoord en kunnen door onze coöperatie van harte worden onderschreven. Op het punt van de energietransitie zou de ambitie echter verder moeten gaan. Het lijkt erop dat de gemeente op dit terrein een één op één relatie legt met het huidige provinciaal beleid. En dat is jammer omdat dat beleid op dit moment veel te beperkend is om de energietransitie in de komende 20 jaar daadwerkelijk gestalte te kunnen geven. Het provinciaal beleid zal ons inziens dan ook zeker de komende jaren nog (moeten) worden aangepast

We onderschrijven het belang van een goede energietransitie. Die is inderdaad gebaat bij meer experimenten en innovaties. We stellen daarom voor de Ontwerp-Omgevingsvisie als volgt aan te passen (hoofdstuk4, ambitie 8), laatste zin:

Gezien de lange termijnvisie zou er meer ruimte moeten zijn en moeten worden genomen voor afwijkende en andere visies ten opzichte van zaken die bekend zijn vanuit de huidige “regeerperiodes” van zowel rijk, provincie en uiteraard ook de eigen gemeente. Deze lange visieperiode omvat meerdere raadsperiodes met dito verschillende politieke- en bestuurlijke opvattingen passend bij de betreffende periode. Mede hierom pleit EKG voor een meer eigen en verdergaande gemeentelijke visie op de energietransitie voor de komende 20 jaar. Een visie waarin verschillende vormen van duurzame energie (bv. windmolens, zonneparken en waterstof) en/of (opslag) methoden die de energietransitie kunnen versnellen worden geambieerd. Een visie waarin bovendien ruimte wordt geboden voor proefprojecten om de benodigde kennis en ervaring op te kunnen doen om de ambities te kunnen waarmaken. Als EKG hebben wij – met name v.w.b. het project Aardgasvrije Wijken – altijd op veel steun van de gemeente kunnen rekenen. Wij ervaren dat als zeer waardevol en pleiten daarom ook voor een grote stimulerende rol van de gemeente bij initiatieven die bottom-up en dus vanuit de Mienskip komen

“Ook hier stimuleren we experimenten, innovaties en initiatieven uit de mienskip en vragen deze om mee te werken. Ook faciliteren we de realisatie van een goede energiemix en de uitbouw van een toereikende elektrische infrastructuur.”

Wijziging ja/ nee ja

Zienswijze Fûgelwacht Tytsjerksteradiel Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

7.

Zoals in de omgevingsvisie wordt beschreven heeft Tytjerksteradiel een grote verscheidenheid aan landschappen. Het is belangrijk dat die verscheidenheid wordt behouden. Wij pleiten er in dat verband voor vooral ook aandacht te hebben voor het open landschap, waar weidevogels kunnen gedijen. Zoals overal in Friesland hebben ook in onze gemeente de weidevogels het moeilijk. Er is veel predatie en wij proberen samen met de boeren en natuurbeheerders als IFG en SBB, het waterschap en agrarische natuurorganisaties zo gunstig mogelijke omstandigheden voor de weidevogels te creëren. Het is van essentieel belang voor het overleven van weidevogels dat er voldoende zorg is voor goede weidevogelbiotopen met voldoende biodiversiteit, voldoende water/vocht en voldoende voedsel als insecten en rode wormen.

Weidevogels vormen inderdaad een belangrijke waarde in ons landschap/ onze natuur. Dit in samenhang met het open landschap en de aanwezige agrarische bedrijfsvoering. Dit is voor ons aanleiding de raad voor te stellen de Ontwerp-Omgevingsvisie hierop aan te passen:

Het open landschap wordt bedreigd door woningbouw buiten de dorpen, de aanleg van bedrijfsterreinen, zonneparken, windmolens, boomsingels die plaats bieden aan roofvogels etc. Wij realiseren ons dat al deze zaken ook van belang zijn, maar pleiten ervoor bij de verdere uitwerking van de omgevingsvisie ook de belangen van de weidevogels uitdrukkelijk mee te nemen. En bijvoorbeeld bij nieuwbouw van woningen of de aanleg van bedrijfsterreinen primair te kijken naar mogelijkheden binnen de bebouwde kom. In de omgevingsvisie wordt daar nu helemaal geen melding van gemaakt. Wij verwachten van de raad dat u daarvoor een heldere beleidslijn opstelt met duidelijke doelstellingen en randvoorwaarden.

Blz. 8, 4e alinea, 2e zin wordt: „Het open weidelandschap biedt plaats aan tal van weidevogels.” Blz. 15, punt 7 2e alinea, 3e zin wordt: “… herstelt en weidevogels worden beschermd.”

Wijziging ja/ nee ja

Zienswijze (geanonimiseerd) Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

8.

a. In de Inleiding wordt aangegeven dat meer inbreng van(uit) de samenleving wordt verwacht. Prima. Onduidelijk is hoe die inbreng kan worden/wordt verweven met de plannen van de gemeente zelf, nu en ook als de visie straks is vastgesteld.

a. Het afwegingskader voor plannen is gegeven in hoofdstuk 4, 2e deel. Daarbij is uitdrukkelijk de positieve houding genoemd naar plannen uit de samenleving.

b.

c.

d.

In hoofdstuk 2 mag bij ‘Landschap en cultuurhistorie’ het landgebruik (bijvoorbeeld weinig akkerbouw en overwegend veeteelt met graslanden) en de begroeiing (waaronder ook solitaire en groepen van bomen/bossen) wat meer genoemd worden. Ook de beperktheid van bio-industrie is kenmerkend voor onze gemeente; laten we dat vooral zo houden i.c. niet meer laten worden. Beroepsvissers en de fuiken in het water verdienen ook vermelding. In hoofdstuk 3 worden de verwachte ontwikkelingen aangegeven. Inzake ‘economie en werkgelegenheid’ mag de noodzakelijke vergroening van de economie meer worden benadrukt. Meer duurzaam en minder de nadruk op groei. Nu lijkt te teneur toch vooral doorgaan op de oude voet. Bij ‘klimaat en energie’ is transitie naar groen OK, is zelfs nodig, maar we moeten daarin niet doorslaan om bijvoorbeeld koste wat kost overal van het aardgas af te stappen. Maatwerk is nodig.

e.

En dan bij ‘biodiversiteit en milieu’ ontbreekt een richtinggevende ontwikkeling of aanpak. Waar gaan we ons (gaat u zich) op richten?

f.

Bij Gezondheid mag genoemd worden gezonde voeding van een gezonde bodem. De agrarische sector en volkstuincomplexen moeten daaraan bijdragen, dit in combinatie met bewustwording van het belang van gezond (liefst lokaal geproduceerd) voedsel.

g.

Hoofdstuk 4 is gericht op de toekomst, op 2040. Dat is (te) ver weg en daarmee (beleidsmatig) veelal te vrijblijvend. Die toekomst is er eerder en de route naar 2040 dient met tussendoelen en -stappen concreter gemaakt te worden. Dit geldt voor vrijwel alle items op pagina 14 genoemd.

b. Inhoudelijk zijn we het hiermee eens, maar hoofdstuk 2 is vooral een algemene beschrijving van de waarden van onze gemeente. Een meer gedetailleerde beschrijving is hier niet wenselijk en ook beroepsuitoefening hoort hier niet bij. c.

Hoofdstuk 3 beschrijft alleen de ontwikkelingen zoals we die nu zien. Onze ambities staan in hoofdstuk 4 beschreven, waarbij de onderdelen 4, 7 en 8 vooral op duurzaamheid ingaan.

d. Dit zijn we met u eens. Een goede energiemix is belangrijk. We stellen voor om de volgende aanpassing door te voeren in hoofdstuk 4, ambitie 8: “Ook faciliteren we de realisatie van een goede energiemix en de uitbouw van een toereikende elektrische infrastructuur.” e. Dit is een beschrijving van de waargenomen ontwikkelingen. De ambitie staat in hoofdstuk 4. f.

We delen uw mening, de gezonde bodem is al genoemd in hoofdstuk 4, onder 7. Voor het overige valt dit echter buiten de reikwijdte van de Omgevingswet.

Wijziging ja/ nee ja

h.

Op pagina 15 bij Klimaat en biodiversiteit stelt u dat e.e.a. wordt gestimuleerd, ondersteund en gefaciliteerd, doch hoe, waar en vooral met welke middelen blijft onbenoemd. Maak het concreter, dan weet de burger en de boer ook waar hij/zij op kan rekenen.

i.

Op pagina 16 bij Gezondheid is belangrijk ontbreekt wederom gezond voedsel (van een gezonde bodem).

g. De Omgevingsvisie is een integrale langetermijnvisie van een bestuursorgaan voor de hele fysieke leefomgeving van haar grondgebied, de uitvoering ervan begint echter na vaststelling en door het Nieuwe college van B&W.

j.

Mag en kan ik ervan uitgaan dat de Omgevingsvisie nog in deze raadsperiode wordt vastgesteld, zodat een nieuwe Raad er direct volop mee aan de slag kan. Het Omgevingsplan plus programma’s (op pagina 5 genoemd) zijn voor mij nog onbekend. Zijn of worden die parallel opgesteld? Wat wordt de (inspraak)procedure daarbij? Als daar de concrete stappen, acties en budgetten uit (moeten) voortkomen, is het raar dat dit nog zo duister is voor jan en alleman.

h. De uitvoering en de keuze van de manier waarop dit gebeurt ligt bij het college. Dat kan middels bv. programma’s maar ook op tal van andere manieren. Omdat een nieuw college nog gevormd moet worden kan hierover nu nog niets worden gezegd. i.

De gezonde bodem is dus genoemd, de productie valt of hooguit deels onder de reikwijdte van de wet.

j.

De huidige raad zal de Omgevingsvisie niet meer vaststellen. Dat is verplaatst naar medio 2022. Dit vanwege het verwerken van de zienswijzen. Omgevingsplan en (mogelijk) programma’s volgen later, daar kan nu nog niets over worden gezegd.

Zienswijze (geanonimiseerd) Nr.

Samenvatting zienswijze

Reactie

9

It ûntwerp fan de omjouwingsfisy docht gjin rjocht oan it Frysk. Yn de wet op it brûken fan it Frysk stiet yn de oanhef dat it Frysk en it Nederlânsk lykweardich binne. By lykweardichheid heart in lykweardige behandeling. In lykweardige behandeling is dat beide talen lykweardich foarkomme yn de omjouwingsfisy.

Hoewel het idee sympathiek is, het past niet binnen het bestaande taalbeleid. De keuze is gemaakt om te kiezen voor óf Friestalig, óf Nederlandstalig. Gezien het feit dat de meeste inwoners van onze gemeente Nederlands makkelijker lezen is gekozen voor deze taal voor wat betreft de formele versie. Wel stellen we voor om een Friese vertaling te maken en deze (digitaal) beschikbaar te stellen.

Sjoch as jo ien sleat dimpe is dat spitich foar de fisken yn dat wetter, mar as jo de measte sleatten dimpe is dat in ramp foar de fisken. As jo ien ton CO₂ yn de loft bringe makket dat net folle út, mar as jo tefolle CO₂ útstjitte is dat in ramp foar it klimaat. Sa siet it Frysk der ek foar. Der wurdt safolle Nederlânsk útstoart dat it Frysk wei wurdt. De Ryksoerheid brûkt tsjin Frysktaligen 100 % Nederlânsk. As in 18 jierige fan skoalle komt hat dy gjin 5 % Frysktalige les hân. De regionale bestjoeren fan de provinsje, it wetterskip en de gemeente brûke mear as 80 % Nederlânsk. De webside fan ús gemeente brûkt in bytsje Frysk foar de sier, mar djipper yn de webside, dus de amtlike omgong fan de gemeente mei de boarger is yn haadsaak yn it Nederlânsk. Sa ek de duorsumheidsaginda, de belestingoanslach en folle mear. Dit is lang gjin lykweardige behandeling. As it bestjoer en it ûnderwiis de taal net oerbringe wurdt dy taal wei. Sjoch nei Suriname dêr’t de Yndiaanske taal weiwurden is. Yn 1970 spruts 70 % fan de húshâldings yn de provinsje Frysk, no noch 40 %. Artikel 1 fan de grûnwet seit dat nimmen diskriminearre wurde mei op wat foar grûn ek. Sûnder it te neamen dus ek net op grûn fan taal. Yn de unifersele ferklearring fan de rjochten fan de minsk stiet yn artikel 2 mei namme neamd dat der net diskriminearre wurde mei op grûn fan taal.

Yn de wet op it brûken fan it Frysk stiet dat hjir beide talen lykweardich binne en dat de regionale bestjoeren ferplichte binne om de amtlike omgong mei de boargers yn it Frysk te fersterkjen. It prinsipe en it doel fan de wet binne lykweardichheid. It fersterkjen is it helpmiddel. It Frysk en it Nederlânsk wurde troch de gemeente net lykweardich behandele. Dêrmei diskriminearret de gemeente hûnderten Frysksinnigen en mooglik tûzenen Frysktaligen. Dy fine har taal en harsels net werom yn de fisy. It bestjoer en it ûnderwiis meie net ien diskriminearje op grûn fan hûdskleur. Hjir wurde troch it gemeentebestjoer hûnderten en mooglik tûzenen diskriminearre om de taal. Yn it ûntwerp fan de fisy stiet dat it Frysk de meast sprutsen omgongstaal yn ús gemeente is. Jou it Frysk dan ek in lykweardich plak yn dizze fisy en yn it bestjoer fan de gemeente.

Wijziging ja/ nee Ja, Friese vertaling maken

Ambtshalve voorgestelde wijzigingen Nr. 10

Omschrijving Uit overleg met het Wetterskip Fryslân is gebleken dat het belang van een goede waterhuishouding beter omschreven kan worden in de Omgevingsvisie.

11

Uit overleg is gebleken dat voor een goed gebruik van de openbare ruimte herbestemming ook een zinvolle optie kan zijn.

Voorstel Op bladzijde 15, punt 4 wordt “We zorgen voor een gezonde, veilige en groene leefomgeving in de dorpen en het buitengebied, die als prettig wordt ervaren” vervangen door “We zorgen voor een gezonde, veilige en groenblauwe leefomgeving in de dorpen en het buitengebied, die als prettig wordt ervaren” Bij punt 7 wordt de zin “Hierbij geven we invulling aan de punten uit de Friese klimaatatlas“ toegevoegd na “…CO2 te binden”. Bij punt 8 tenslotte voegen we na de zin “…. Gemeentelijke zonneladder.” een zin toe: “Ook kan invulling worden gegeven aan de Warmtevisie (2020) door bijvoorbeeld aquathermie toe te passen en restwarmte te gebruiken”. Op bladzijde 16 onder punt 2 (We kijken integraal en gaan zorgvuldig met de beschikbare ruimte om) Wordt de 1e zin als volgt: “We kijken integraal naar initiatieven uit de samenleving en we zoeken naar meervoudig ruimtegebruik, herbestemming en koppelkansen in de leefomgeving”

Wijziging ja

ja

Nota van wijzigingen Voorgestelde wijzigingen

Hoofdstuk 2, 4e alinea

4 Ambitie 2 Werken

4 Ambitie 4 Leefomgeving

Was

Wordt

Landschap en cultuurhistorie “

Landschap en cultuurhistorie

“… In het open weidelandschap komen weidevogels en ganzen voor….

„Het open weidelandschap biedt plaats aan tal van weidevogels.”

2. Werken: iedere inwoner toegang tot werkgelegenheid

2. Werken: iedere inwoner toegang tot werkgelegenheid

We zorgen voor voldoende toegang tot werkgelegenheid voor onze inwoners. Dat betekent dat we onze ondernemers faciliteren in hun bestaande bedrijfsvoering, maar ook waar mogelijk helpen met ruimere planologische mogelijkheden als dat nodig is. Het betekent ook dat we werken aan voldoende bedrijfskavels voor onze ondernemers, dat we thuiswerken faciliteren, meer mogelijkheden voor toerisme bieden en de verbindingen met de nabijgelegen plaatsen Leeuwarden, Groningen en Drachten optimaliseren

We zorgen voor voldoende toegang tot werkgelegenheid voor onze inwoners. Dat betekent dat we onze ondernemers faciliteren in hun bestaande bedrijfsvoering, maar ook waar mogelijk helpen met ruimere planologische mogelijkheden als dat nodig is. Het betekent ook dat we werken aan voldoende geschikte bedrijfskavels zowel op bedrijventerreinen als in het buitengebied voor onze ondernemers. Dat we thuiswerken faciliteren, meer mogelijkheden voor toerisme bieden en de verbindingen met de nabijgelegen plaatsen Leeuwarden, Groningen, Drachten en Dokkum optimaliseren

4. Leefomgeving: gezond, veilig en groen

4. Leefomgeving: gezond, veilig en groen

We zorgen voor een gezonde, veilige en groene leefomgeving in de dorpen en het buitengebied, die als prettig wordt ervaren. In die leefomgeving zijn gezonde keuzes gemakkelijk en logisch te maken en is de negatieve invloed op de gezondheid zo klein mogelijk. Deze omgeving nodigt uit tot bewegen en ontspannen in de buitenlucht en heeft een goede milieukwaliteit en is klimaatbestendig. We breiden de mogelijkheden voor sport en recreatie zo veel mogelijk uit en vergroenen de leefomgeving. We verhogen de verkeersveiligheid waardoor ook wandelen en fietsen aantrekkelijker wordt.

We zorgen voor een gezonde, veilige en groenblauwe leefomgeving in de dorpen en het buitengebied, die als prettig wordt ervaren. In die leefomgeving zijn gezonde keuzes gemakkelijk en logisch te maken en is de negatieve invloed op de gezondheid zo klein mogelijk. Deze omgeving nodigt uit tot bewegen en ontspannen in de buitenlucht en heeft een goede milieukwaliteit en is klimaatbestendig. Ook de bescherming van ons grondwater en de drinkwatervoorziening horen hierbij.

Met deze goed ingerichte leefomgeving willen we een positieve invloed uitoefenen op de gezondheidssituatie van mensen. Als de leefomgeving uitnodigt om naar buiten te gaan, leidt dit ook tot meer bewegen en meer sociale contacten. In gebieden waar de inrichting van de leefomgeving de gezondheid onvoldoende stimuleert passen we dit aan.

We breiden de mogelijkheden voor sport en recreatie zo veel mogelijk uit en vergroenen de leefomgeving. We verhogen de verkeersveiligheid waardoor ook wandelen en fietsen aantrekkelijker wordt. Met deze goed ingerichte leefomgeving willen we een positieve invloed uitoefenen op de gezondheidssituatie van mensen. Als de leefomgeving uitnodigt om naar buiten te gaan, leidt dit ook tot meer bewegen en meer sociale contacten. In gebieden waar de inrichting van de

leefomgeving de gezondheid onvoldoende stimuleert passen we dit aan. 4 Ambitie 7 Klimaat

4 Ambitie 8 Schone energie

7. Klimaat en biodiversiteit: voorkomen, herstellen en aanpassen

7. Klimaat en biodiversiteit: voorkomen, herstellen en aanpassen

We zorgen ervoor dat de leefomgeving zodanig is ingericht dat het de gevolgen van klimaatverandering aankan. Maar ook dat het verdere klimaatverandering zoveel mogelijk tegengaat. We stimuleren inwoners en bedrijven daar zelf ook mee aan de slag te gaan. We stimuleren voldoende waterberging en een groenere ruimte om hittestress tegen te gaan en CO₂ te binden. En ondersteunen een aangepast water- en bodembeheer om droogte tegen te gaan.

We zorgen ervoor dat de leefomgeving zodanig is ingericht dat het de gevolgen van klimaatverandering aankan. Maar ook dat het verdere klimaatverandering zoveel mogelijk tegengaat. We stimuleren inwoners en bedrijven daar zelf ook mee aan de slag te gaan. We stimuleren voldoende waterberging en een groenere ruimte om hittestress tegen te gaan en CO₂ te binden. Hierbij geven we invulling aan de punten uit de Friese klimaatatlas En ondersteunen een aangepast water- en bodembeheer om droogte tegen te gaan.

We herstellen de biodiversiteit en versterken deze waar mogelijk. Dat kan door bijvoorbeeld ecologisch bermen maaibeheer, of door het vervangen van tegels door groen. In het buitengebied stimuleren we natuurvriendelijk grondgebruik en -beheer door onze agrariërs, zodat ook daar de biodiversiteit – zowel bovengronds als ondergronds – herstelt. Waar agrariërs andere planologische mogelijkheden nodig hebben, denken we met ze mee en faciliteren daar waar mogelijk. Deze ambitie draagt bij aan global goal 3 (goede gezondheid en welzijn).

We herstellen de biodiversiteit en versterken deze waar mogelijk. Dat kan door bijvoorbeeld ecologisch bermen maaibeheer, of door het vervangen van tegels door groen. In het buitengebied stimuleren we natuurvriendelijk grondgebruik en -beheer door onze agrariërs, zodat ook daar de biodiversiteit – zowel bovengronds als ondergronds – herstelt en weidevogels worden beschermd. Waar agrariërs andere planologische mogelijkheden nodig hebben, denken we met ze mee en faciliteren daar waar mogelijk. Deze ambitie draagt bij aan global goal 3 (goede gezondheid en welzijn).

8. Schone energie: beschikbaar voor iedere inwoner

8 .Schone energie: beschikbaar voor iedere inwoner

Naast het stimuleren van energiebesparing zorgen we voor voldoende schone energie voor onze inwoners. Bijvoorbeeld door ruimte te creëren voor kleine windmolens bij agrarische bedrijven en zonnepanelen te plaatsen volgens de gemeentelijke zonneladder. Maar dat kan bijvoorbeeld ook door woningen te verduurzamen en duurzame mobiliteit (elektrisch rijden) te faciliteren. Ook hier stimuleren we initiatieven uit de mienskip en vragen deze om mee te werken. Ook faciliteren we de uitbouw van toereikende elektrische infrastructuur.

Naast het stimuleren van energiebesparing zorgen we voor voldoende schone energie voor onze inwoners. Bijvoorbeeld door ruimte te creëren voor kleine windmolens bij agrarische bedrijven en zonnepanelen te plaatsen volgens de gemeentelijke zonneladder. Ook kan invulling worden gegeven aan de Warmtevisie (2020) door bijvoorbeeld aquathermie toe te passen en restwarmte te gebruiken. Maar dat kan bijvoorbeeld ook door woningen te verduurzamen en duurzame mobiliteit (elektrisch rijden) te faciliteren. Ook hier stimuleren we experimenten, innovaties en initiatieven uit de mienskip en vragen deze om mee te werken. Ook faciliteren we de realisatie van een goede energiemix en de uitbouw van een toereikende elektrische infrastructuur.

4 2. We kijken integraal en gaan zorgvuldig Afwegingskader met de beschikbare ruimte om We kijken integraal naar Punt 2 integraal initiatieven uit de samenleving en we zoeken naar meervoudig ruimtegebruik en koppelkansen in de leefomgeving.

2. We kijken integraal en gaan zorgvuldig met de beschikbare ruimte om

Bijlage 1

Bijlage 1: bestaand beleid (niet uitputtend)

Toe te voegen bijlage op grond van de zienswijze van de Provincie en vanwege bepalingen rondom het grondkostenverhaal

We kijken integraal naar initiatieven uit de samenleving en we zoeken naar meervoudig ruimtegebruik, herbestemming en koppelkansen in de leefomgeving.

Per ambitie: 1. Wonen iedere inwoner een passende woning •

Woonvisie Tytsjerksteradiel 2019-2024

2. Werken iedere inwoner toegang tot werkgelegenheid 3. Economie vitaal en toekomstgericht • Beleidsplan Economie Zaken ‘Foarút yn in nije tiid 20212027’ • Toerisme en recreatie Beleid en uitvoeringsprogramma 2021–2030 ‘Folle mear om te ûntdekken’ • Regionaal beleid voor toerisme en recreatie (ANNO) 4. Leefomgeving gezond, veilig en groen •

Veiligheidsnota van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel 2019-2022, “Feiligens yn ferbûnens” • Beleidsregel Wet Aanpak Woonoverlast • Nota Kapitaalgoederen 2022 -2026 • Gezondheidsbeleid Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel 2022-2026 ‘Tegearre sûn fiele’ • vGRP (verbreed gemeentelijk rioleringsplan) 2020-2025 ‘Wettersoarch’

5. Ontmoetingsplekken en voorzieningen toegankelijk voor iedereen • • • •

IHP (integraal huisvestingsplan) Tytsjerksteradiel Beleidskader sociaal domein Visie sociale basis Accommodatiebeleid

6. Mobiliteit gezond, vlot en veilig • •

Mobiliteitsvisie ANNO GVVP (Gemeentelijk Verkeers-en Vervoersplan)

7. Klimaat en biodiversiteit voorkomen, herstellen en aanpassen • • •

Duurzaamheidsagenda Nota bodembeheer 2018 Nota grondbeleid 2020-2024

8. Schone energie beschikbaar voor iedere inwoner • •

TVW (transitievisie warmte) Zonneladder

Overkoepelend: • Structuurvisie ‘Finster op Romte’

Nr. Bijlage 2

Omschrijving Toe te voegen bijlage vanwege bepalingen rondom het grondkostenverhaal

Voorstel De volgende tekst wordt toegevoegd (bijlage 2) Kostenverhaal Bij ruimtelijke ontwikkelingen (zoals bouwplannen) is de gemeente in bepaalde gevallen wettelijk verplicht om bij derden kosten in rekening te brengen. Dat geldt bijvoorbeeld bij de aanleg van openbare voorzieningen op grond wat niet in eigendom is van de gemeente, maar van een projectontwikkelaar. De regels rond dit zogenaamde kostenverhaal zijn tot op heden vastgelegd in de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het gemeentelijke beleid is verwoord in de nota grondbeleid 2020-2024 Met de inwerkingtreding van de omgevingswet komt de Wro te vervallen, maar de verwachting is dat de werkwijze rond het kostenverhaal grotendeels hetzelfde blijft. De beleidsuitgangspunten rond het kostenverhaal moeten na de inwerkingtreding vastgelegd worden in een Omgevingsvisie of een omgevingsprogramma. De Omgevingsvisie van Tytsjerksteradiel wordt echter vastgesteld voor de inwerkingtreding van de omgevingswet. Ook moeten de nieuwe omgevingsprogramma's de komende jaren nog ontwikkeld worden. Daarom zijn in deze Omgevingsvisie nog geen hoofdlijnen voor nieuw beleid geformuleerd. Tot op het moment van inwerkingtreding van de omgevingswet, blijft de Wet ruimtelijke ordening (Wro) gelden en dit geldt ook voor de nota grondbeleid. Deze nota daarom blijft de basis voor het kostenverhaal totdat deze wordt ingetrokken.

Wijziging ja