11 - Bijlage 1 - Uitvoeringsprogramma gemeentebestuur Tytsjerksteradiel

Wat gaan we daarvoor doen - Versterken wijkgericht werken in samenwerking met huisartsen, wijkverpleging en zorgverzekeraar/zorgkantoor. - Verbeteren/optimaliseren toegang tot zorg en ondersteuning vanuit de Wmo.

Wat is daarvoor nodig - Inzet op POH bij de huisarts - Concretiseren van de visie op de Sociale Basis door woonkerngerichte aanpak (o.a. woonzorgvisie)

Wat is de planning De acties ten uitvoer brengen in 2023 en 2024

42

Verbeteren toegankelijkheid gemeente De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Onderzoeken of inzetten omtinker in elk dorp drempelverlagend werkt om inwoners bij te staan met vragen richting gemeente.

Wat willen we bereiken We willen bereiken dat elke inwoner gemakkelijk zijn weg naar de gemeente weet te vinden, wanneer zij hulp en ondersteuning nodig hebben.

Wat gaan we daarvoor doen Er zijn in de gemeente TD al diverse gremia waar inwoners laagdrempelig met vragen terecht kunnen, zoals de Cliëntenraad Participatie, de Seniorenraad, de WMO Adviesraad. Ook is er onafhankelijke clientondersteuning (kosteloos beschikbaar en op alle terreinen van het SD beschikbaar). Daarnaast is er ook KEaRN, dat ook een verwijsfunctie heeft, net als Gebiedsteammedewerkers (die ook bij de huisarts en op de scholen voor PO en VO zitten). En in TD is ook de dorpencoördinator actief. Specifieke initiatieven op dorps- of regioniveau zullen we begeleiden en op hun meerwaarde beoordelen.

Wat is daarvoor nodig Initiatieven vanuit de mienskip.

Wat is de planning Afhankelijk van initiatieven uit de mienskip.

43

De volgende speerpunten binnen het programma Sociaal Domein uit het raadsprogramma en het coalitieakkoord vinden reeds plaats in bestaand beleid. Raadsprogramma

Coalitieakkoord

De raad geeft het college opdracht om te onderzoeken hoe de nieuwe doelgroep binnen schulddienstverlening kan worden bereikt waarbij het van belang is dat gezocht wordt naar een vorm waarbij de drempel zo laag mogelijk ligt. Daarbij is het van belang dat er samengewerkt wordt met bestaande netwerken en ervaringsdeskundigen worden betrokken - We hebben een samenleving voor ogen waarin iedereen mee mag doen en de kans krijgt zijn / haar talenten te ontplooien waarbij er sprake is van minder regels, meer vertrouwen en ruimte is voor maatwerk - Er is genoeg bezuinigd op het sociaal domein: kwaliteit dienstverlening staat voorop en iedereen met hulpvraag moet kunnen worden geholpen en moet worden gehoord - Uitvoering geven aan in 2021 vastgestelde participatiebeleid 'iedereen doet mee'.

- Vervolg geven aan project 'omtinken foar elkenien' - Uitvoering geven aan de startnotitie sociale inclusie is vastgesteld, dit mondt uit in een agenda die eind 2022 aan de raad wordt voorgelegd - Bij communicatie over onderwerpen sociaal domein kijken we goed naar de taal en het makkelijk kunnen vinden van informatie - Meer mensen bereiken die recht hebben op minimaregelingen door in te zetten op goede communicatie hierover (inzet ervaringsdeskundigen kan drempelverlagend werken) - Gemeente blijven die plek biedt aan mensen in nood - Ketenbeleid omvormen naar jeugdbeleid - Inzetten op projecten als het stationnetje (waar blijkt dat ervaringsdeskundigheid uit eigen kring werkt)

44

Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Bloeizones De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Tytsjerksteradiel als eerste gemeente in Fryslân als integraal werkende bloeizone aangemerkt. Voor de coalitie is dat de concrete vertaling van de SDG's of Global Goals

Wat willen we bereiken In het coalitieakkoord is opgenomen dat we een integraal werkende Bloeizone willen worden. Een Bloeizone is door de Healthy Ageing Network Northern Netherlands omschreven als een gebied waarin inwoners samen zorgen voor een omgeving waar mensen langer in goede gezondheid kunnen blijven wonen. Energiek Eastermar is bezig om een Bloeizone te worden, wij streven ernaar dat in onze hele gemeente deze ambitie de drager is. Een Bloeizone is een mienskipsinitiatief en heeft ook raakvlakken met andere onderdelen binnen de organisatie die burgerinitiatieven ondersteunen. Daar zoeken we zo veel mogelijk verbinding mee.

Wat gaan we daarvoor doen Eerst moeten we de opdracht duidelijk vertalen naar een concrete ambitie. Want wat is een Bloeizone? De invulling van het concept Bloeizones vergt verdere uitwerking. Er zijn prachtige initiatieven in onze gemeente die het label Bloeizone niet dragen, maar desondanks succesvol zijn. De vraag is wat de toegevoegde waarde is om het label Bloeizone op een initiatief te plakken.

Wat is daarvoor nodig - Het formuleren van een concrete ambitie vanuit het college - (Her)definitie van het concept Bloeizone - Integrale samenwerking. De prioriteit ligt bij de samenwerking met collega's die ook inwonersinitiatieven ondersteunen. Belangrijk is ook andere collega's te informeren, maar met de dorpencoördinator en coördinator burgerinitiatieven zal de samenwerking het meest effectief zijn. − Samenwerking binnen ANNO. In ANNO III is Bloeizone als opgave aangemerkt. Deze opgave

Wat is de planning - Eind Q4 2023 hebben we scherp hoe we vorm en inhoud gaan geven aan het thema bloeizones.

45

Binnen ANNO-verband is Bloeizone ook een opgave, maar we constateren dat er weinig draagvlak is voor het concept zoals omschreven door de HANNN. Het belang van een gezonde en leefbare omgeving wordt breed gedragen, maar de benaming Bloeizone niet. Binnen ANNO wordt nu gekeken of we de Bloeizone opgave kunnen integreren.

komt waarschijnlijk te vervallen. Wel wordt gekeken hoe de opgave geïntegreerd kan worden in de woonzorgvisie.

Het is daarom noodzakelijk het gedachtegoed achter de Bloeizone ambitie te formuleren.

46

Nieuwe milieustraat / bedrijfsvoeringlocatie De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Op zoek naar nieuwe en grotere milieustraat om afval beter te scheiden. Samenwerking zoeken met Achtkarspelen.

Wat willen we bereiken Moderne en passende dienstverlening voor onze inwoners, betere mogelijkheden om afval te scheiden en om van afval naar grondstof te komen, optimale bedrijfsvoeringlocatie team Buitendienst/Beheer.

Wat gaan we daarvoor doen De gemeente Tytsjerksteradiel onderzoekt kansen en mogelijkheden voor een nieuwe en grotere milieustraat en komt in deze coalitieperiode (2022-2025) met een voorstel aan College van B&W en gemeenteraad met zo mogelijk meerdere opties. Hierbij wordt ingezet op het inrichten van alle huidige taken/activiteiten voor het beheer van de openbare ruimte in brede zin, en nemen we in het onderzoek mee welke ambities en activiteiten we willen voortzetten.

Wat is daarvoor nodig We onderzoeken de mogelijkheden in de gemeente Tytsjerksteradiel. Hierbij willen we eventueel samenwerken met de gemeente Achtkarspelen of andere gemeenten. In termen van organisatieeenheden en bedrijfsprocessen zal het project vooral kijken naar de processen die behoren bij Team Buitendienst van het cluster Beheer. Daarbij willen we integraal kijken naar processen inzake deelterreinen als economische zaken (bedrijventerreinen), huisvesting, duurzaamheid, arbeidsparticipatie en sociale werkvoorziening. Verder wordt de gelegenheid benut om eerder gemaakte keuzes inzake de wijze van uitvoering van taken (zelf of uitvoering door (markt)partijen) tegen het licht te houden. In de eerste plaats zal een plan van aanpak worden opgesteld, waarin de benodigdheden (formatie/middelen) verder worden uitgewerkt.

Wat is de planning Q2 2023 Opstellen plan van aanpak 2023/2024 Uitvoeren deelonderzoeken/opstellen deelnotities 2024/2025 Besluitvormingsnotities opstellen 2025 Uitvoering besluiten

47

Afvalscheiding hergebruik bedrijfsafval De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Discussie starten met Omrin voor afvalscheiding en hergebruik bedrijfsafval

Wat willen we bereiken De gemeente heeft geen rol bij bedrijfsafval. Het wordt nu bij de diverse verwerkers verbrand, maar er wordt landelijk gekeken naar verdere scheidingsmogelijkheden. Dit valt onder de uitvoering van VANG Buitenshuis. Vanuit deze kant wordt ook gekeken of er mogelijkheden zijn voor nascheiding van bedrijfsafval in de Sorteer- en bewerkingsinstallatie (SBI) van Omrin. Als gemeente nemen we dit mee in het periodieke contactpersonenoverleg van Omrin. Dit is punt is zo afgehecht. Wat gaan we daarvoor doen Als gemeente volgen we de ontwikkeling hierover via het contactpersonenoverleg van Omrin.

Wat is daarvoor nodig n.v.t.

Wat is de planning n.v.t.

De volgende speerpunten binnen het programma Volksgezondheid en Milieu uit het raadsprogramma en het coalitieakkoord vinden reeds plaats in bestaand beleid. Raadsprogramma

Het college krijgt de opdracht om te onderzoeken wat de huidige kwaliteit van zwemwater is en wat de oorzaak is van een eventuele lage kwaliteit, zodat daarna onderzocht kan worden hoe dit kan worden verbeterd (raad heeft ambitie om natuurlijke zwemwaterplekken te verbeteren)

Coalitieakkoord

De invasieve exoten bestrijden we al

48

Programma 8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Onze dorpen blijven leefbaar voor alle inwoners De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma

1. voorbeeld om dorpentop te organiseren 2. De raad vindt het van belang dat er een strategische visie wordt voorbereid over het gebruik van de ruimte. Deze moet verder gaan dan de omgevingsvisie zoals die nu wordt opgesteld. Lopende zaken gaan uiteraard door. Bij deze visie is behoefte aan een visueel/geografisch overzicht van de hele gemeente. In de visie moet aandacht komen voor de uitdagingen vertaald naar de inrichting van de gemeente: waar brengen we functies onder en waar creëren we (al dan niet) ruimte voor? De ambitie is om deze visie in 2023 vast te stellen. Het college krijgt de opdracht hiervoor een startnotitie aan de raad voor te leggen. De raad zal hiervoor een klankbordgroep Visie benoemen.

Coalitieakkoord

1. Er komt een dorpenbudget voor het stimuleren van de leefbaarheid in alle dorpen 2. Monumentale panden behouden en goed vastleggen in omgevingsplannen door een monumentenverordening op basis van een inventarisatie Karakteristiek Tytsjerksteradiel. Aandacht voor spanning tussen behoud en duurzaamheid. 3. Regie nemen in 'slach om de romte'. 4. Mogelijke herontwikkeling vrijgekomen locatie milieustraat. 5. Omgevingsvisie doorontwikkelen naar een gebiedsgerichte aanpak. Aan de slag met een pilot 6. Gebiedsontwikkeling Burgum-West voortzetten. Breed draagvlak en integrale belangenafweging zijn daarbij uitgangspunten

49

Wat willen we bereiken - Basisvoorzieningen blijven nabij - Onze bewoners zijn tevreden met hun leefomgeving - Behoud van karakteristieke en beeldbepalende panden met oog voor het tegengaan van verpaupering Wat gaan we daarvoor doen 1 In stand houden en vernieuwen openbare voorzieningen. 2 In stand houden en verbeteren (fiets, wandel)infrastructuur. 3 Dorpenbudget beschikbaar stellen en dorpenrondes organiseren. 4 Gebiedsgerichte aanpak als vervolg op de omgevingsvisie 5 Opstellen monumentenbeleid 6 Gebiedsontwikkeling Burgum-West voortzetten

Wat is daarvoor nodig 1 indien nieuwe voorzieningen: budget voor realisatie 2 indien nieuwe infrastructuur: budget voor realisatie 3. Bij de kadernota komen 2024 komen we met een voorstel voor het dorpenbudget. 4 uitvoeringsbudget indien na pilot verdere uitrol plaats vindt

Wat is de planning 1 continu 2 continu 3 dorpenronde TD (start najaar 2022 (initiatief vanuit wonen) 4 pilot in 23; e.e.a. in overleg met Klankbordgroep Visie TD en daarna verdere uitrol 5 start en afronding in 23 6 lopend en afronding in 23

50

Landelijk gebied De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma

-

De agrarische sector is een waardevol onderdeel van onze gemeente. De raad vindt een evenwichtige verdeling tussen landbouw en biodiversiteit/natuur van belang. De stikstofproblematiek moet breed en integraal worden benaderd, niet alleen via de agrarische sector. De raad spreekt zich uit tegen de landelijke stikstofreductieplannen* in de huidige vorm** omdat daar de integraliteit ontbreekt.*** De raad wil dat het college zich inzet voor aandacht, waardering en ondersteuning voor de agrarische sector. Aantekening: de fractie BVNL vindt dat er geen stikstofprobleem is veroorzaakt door boeren en verwerpt daarom ieder beleid, zowel landelijk als provinciaal, dat hierop is gebaseerd. **Peildatum 22 juni 2022.Aantekening: de fractie van de PvdA/GL kan zich niet vinden in deze zin.

Coalitieakkoord

-

Coulisselandschap behouden Behoud en versterking landschap heel belangrijk Kringlooplandbouw is de toekomst

Wat willen we bereiken Behoud en versterking van een goede balans in gebruik en inrichting van het landschap kringlooplandbouw

51

Wat gaan we daarvoor doen - We zetten in op bescherming/ behoud van waardevolle landschapselementen - We hebben oog voor de verschillende gebruiksfuncties in het landschap en zetten in op een optimale balans tussen alle functies van het landschap. Dit is vooral continuering van bestaand beleid. - We anticiperen actief op het Frysk programma landelijk gebied met Wetterskip Fryslân en Provinsje Fryslân

Wat is daarvoor nodig Vanuit wat we nu weten over de opzet en uitwerking van het Frysk Programma Landelijk gebied gaat dit veel extra capaciteit vragen. Inschatting is jaarlijks minimaal 1 fte voor beide gemeenten samen. Continueren van ‘formatie stikstof’ vanaf 2024.

Wat is de planning Startnotitie opstellen voor de raad in 2de kwartaal 2023.

52

Vertrouwen in en op het omgevingsplan

De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma

Bij actualiseren APV* en regels omgevingsplan afwegingskader op stellen met uitgangspunt: vertrouwen van burgers in plaats van opleggen regels en daarvoor inventariseren welke regels niet meer nodig zijn en kunnen worden afgeschaft

Coalitieakkoord Wat willen we bereiken Een omgevingsplan dat vertrouwen in onze burgers uitademt

Wat gaan we daarvoor doen Bij de voorbereiding en uitwerking van het handboek omgevingsplan 23 betrekken we de raad (ook vanuit de speerpunten van het raadsprogramma).

Wat is daarvoor nodig Opstellen handboek omgevingsplan staat al geprogrammeerd

Wat is de planning Start: Q1 2023 Oplevering Q3 2023

*NB. APV en omgevingsplan zijn twee aparte sporen waar gekeken moet worden hoe om te gaan met (het verminderen van) regels. Voor wat de APV betreft heeft JZ in samenwerking met THV een afwegingskader opgesteld dat aangeeft wat het doel van de APV is en hoe er (met een deregulerende bril op) gekeken kan worden naar regels. Hierbij is ook de koppeling gemaakt tussen dereguleren van de APV en andere politieke wensen waaronder de bestrijding van ondermijning. Dit voorstel wordt informerend naar de raad gezonden.

53

Betaalbaar wonen voor een ieder

De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma

Coalitieakkoord

1. Het college wordt hierbij gevraagd inzicht te geven in de (on)balans tussen beschikbaarheid sociale huur- en koopwoningen, de behoefte daaraan en inzicht in wachtlijsten en zo breed mogelijke oplossingen. Het is de ambitie van de raad dit binnen 2 jaar te realiseren. Het college krijgt de ruimte om op innovatieve manier hier mee aan de slag te gaan en de raad daagt het college uit deze experimenteer ruimte optimaal te benutten 2. Het college krijgt opdracht om op korte termijn met een actie-/crisisplan Bouwen en Wonen naar de raad te komen zodat de raad richting kan geven om deze problematiek op te lossen. Ambitie is om dit binnen 2 jaar te realiseren. Daarom op innovatieve manier dit oppakken (experimenteerruimte). 3. De raad geeft opdracht aan het college te verkennen of de gemeente kan aansluiten bij het aanvalsplan Isoleren van de provincie en of het Nationaal Isolatieprogramma van het Rijk en deze verkenning naar de raad te komen. Een belangrijk uitgangspunt is hierbij dat er geen dubbel (beleids-)werk wordt gedaan. Het beschikbare budget gaat naar isoleren niet naar beleidsplannen. 4. De raad geeft het college opdracht om de oriëntatie op wonen-zorg visie in ANNO te betrekken bij het actie/crisisplan Bouwen en wonen.

Zorgen voor voldoende woonruimte

Wat willen we bereiken - Er zijn voldoende woningen beschikbaar voor onze (toekomstige) inwoners - De woningen sluiten aan bij de behoefte van onze (toekomstige) inwoners - Vanuit de duurzaamheidsopgave hebben we doelstellingen voor wonen. Deze vindt u worden uitgewerkt onder het kopje duurzaamheid.

54

Wat gaan we daarvoor doen 1. Laten realiseren 50 flexwoningen per gemeente 2. Planologisch de genoemde woningen in de woningbouwactualisaties mogelijk maken, al dan niet via eigen grondexploitaties. 3. Starten met opstellen woonzorgvisie 8K en TD 4. Monitoren prestatie-afspraken 5. Actualiseren woonvisie 6. Opstellen actie-/crisisplan Bouwen en Wonen 7. Actiever beleid voeren op alternatieve woonvormen

Wat is daarvoor nodig

Wat is de planning 1. start Q4 2022 2. continu door initiatieven te beoordelen, anterieure overeenkomsten en grondexploitaties op te stellen - dorpenronde TD (start najaar 2022) - dorpenronde 8K (start …) 3. 2de halfjaar 2023 starten met opstellen 4. jaarlijks 5. 2025 6. Start Q1 2023 en oplevering Q3 2023 7. Gesprek met beide raden heeft inmiddels plaatsgevonden en wordt met enige regelmaat herhaald (iig 2 keer per jaar)

55

Duurzaamheid De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma

a. De raad wil zoveel mogelijk actief inzetten op het helpen van inwoners bij het verduurzamen. De raad geeft het college opdracht om met een actieplan versnelling duurzaamheidsagenda naar de raad te komen. Daarin moet inzichtelijk worden gemaakt wat de verschillende doelgroepen zijn en welke maatregelen hiervoor nodig zijn. PvdA / GL vindt dat onderzocht moet worden of de maatregelen eventueel inkomensafhankelijk moeten worden gemaakt. (uitgangspunten dat rekening niet geheel bij huurder/kopers goedkopere segment moet komen en waar financiële mogelijkheden liggen dit te voorkomen). b. De raad geeft opdracht aan het college te verkennen of de gemeente kan aansluiten bij het aanvalsplan Isoleren van de provincie en of het Nationaal Isolatieprogramma van het Rijk en deze verkenning naar de raad te komen. Een belangrijk uitgangspunt is hierbij dat er geen dubbel (beleids-)werk wordt gedaan. Het beschikbare budget gaat naar isoleren niet naar beleidsplannen. c. Geen ruimte bieden aan nieuwe windturbineparken op landbouwgrond. d. Bestaand beleid zonneparken zet raad voort. e. De raad wil zoveel mogelijk actief inzetten op het helpen van inwoners bij het verduurzamen van de woning en bij het terugbrengen van het energie gebruik. Hiertoe wordt maximaal gebruik gemaakt van bestaande regelingen en samenwerking met andere partijen.

Coalitieakkoord

a. Actief inzetten op informeren en ondersteunen burgers in behoefte van verduurzaming. Inzet energiecoaching, wordt zo nodig uitgebreid. b. Ruimte geven aan kleine windmolens. c. Provinciaal beleid staat plaatsen van grote windmolens niet toe, wij willen ons hard maken dat toegezegde grote windmolens worden gerespecteerd. d. Innovatieve technieken en smart grids kunnen daarbij voor optimalisatie energiebehoefte zorgen. e. Meer ondersteuning en aandacht bieden aan lokale energiecoöperaties.

56

Wat willen we bereiken - We zijn voorloper zijn op het gebied van duurzaamheid (TD) - We willen energieneutraal worden (In 8K 2050; in TD 2040) - We willen voldoen aan de opgaven waarvoor het Rijk ons heeft gesteld

Wat gaan we daarvoor doen - We geven (verder) uitvoering aan de duurzaamheidsagenda. - We geven (verder) uitvoering aan de duurzaamheidsopgave binnen ANNO III. - We komen met een actieplan versnelling duurzaamheidsagenda (met name op gebied van (met name op gebied van warmtetransitie/energie). - We gaan een onderzoek doen naar de opzet van een netwerk van energiecoaches. - We blijven op strategisch niveau binnen de RES en daarnaast bij de relevante ambtelijke en bestuurlijke contacten met de netwerkbeheerder aandringen op verbetering van de informatievoorziening. - We handelen conform de zonneladder zoals die door de Raad is vastgesteld (staand beleid) en handelen t.b.v. windmolens volgens provinciaal beleid (8K) en willen een goede lobby voor grotere windmolens daar waar het gaat om vervanging. - We doen het samen met de mienskip en zetten energieke meitinkers in. - We willen de informatievoorziening voor inwoners en bedrijven op het gebied van duurzaamheid verbeteren (o.a. energiemarkt, energieloket). - We willen duurzaamheidsmaatregelen bevorderen (o.a. d.m.v. besteding SPUK). - We voeren in ANNO-verband in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma en het Aanvalsplan Isoleren binnenkort een pilot

Wat is daarvoor nodig Uitvoering en versnelling van opgaven (incl. Informatievoorziening) vraagt extra middelen (formatie/capaciteit en uitvoeringsgeld). In de nadere uitwerking zal dit te zijner tijd verder worden geconcretiseerd.

Wat is de planning In 2024 is de evaluatie van de door de Raad vastgestelde Duurzaamheidsagenda voorzien. De evaluatie energieloket komt begin 2023 naar de raad.

57

-

-

uit in de dorpen Drogeham en Kootstertille waar in samenwerking met de Mienskip ca. 35 woningen zullen worden geïsoleerd. Ook eventueel 'gespikkeld bezit' wordt zo mogelijk bij de pilot betrokken. Bij een succesvolle aanpak zullen vergelijkbare projecten uitgerold worden in de overige ANNO gemeenten. We gaan door met het energieloket, de inzet van energiecoaching en overwegen de inzet van andere concrete maatregelen (witgoed, voucher, lichtbus etc.) Meer aandacht voor global goals

58

Voorzieningen

De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Kwalitatief goede, duurzame en toekomstbestendige scholen. Bij nieuwbouw of verbouw kijken naar clustering van functies.

Wat willen we bereiken Voldoende en kwalitatief goede (maatschappelijke) voorzieningen (naar aard en schaal) in alle dorpen

Wat gaan we daarvoor doen Uitvoering geven aan visie en uitvoeringsprogramma maatschappelijk vastgoed

Wat is daarvoor nodig Het actief verkopen van overtollig vastgoed kan tijdelijk extra capaciteit vragen.

Wat is de planning

59

Woonsituatie arbeidsmigranten

De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Wij onderzoeken de woonsituatie van arbeidsmigranten. Bij onvoldoende kwaliteit zoeken we, samen met de werkgevers naar een humane oplossing.

Wat willen we bereiken We willen erop toezien dat arbeidsmigranten worden gehuisvest in passende woonruimte die aan de kwaliteitsnormen voldoet.

Wat gaan we daarvoor doen 1. Aanvullende regels opnemen in ons Handboek Omgevingsplan 2. Gesprek voeren met werkgevers die arbeidsmigranten in dienst hebben (vanuit de bestaande gesprekscyclus) 3. Handhaven 4. Bij andere gemeenten in de regio ophalen hoe zij op dit thema acteren (en daarvan leren)

Wat is daarvoor nodig Geen extra middelen nodig.

Wat is de planning 1. Conform planning Omgevingsplan 2. Per direct meenemen in de gesprekken vanuit gemeente met werkgevers 3. Bij excessen is handhaving mogelijk (ook binnen de huidige wet- en regelgeving) 4. 2023 / 2024

60

De volgende speerpunten binnen het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening uit het raadsprogramma en het coalitieakkoord vinden reeds plaats in bestaand beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

-

-

Gebiedsontwikkeling Burgum-West voortzetten. Breed draagvlak en integrale belangenafweging zijn daarbij uitgangspunten Woningbouw versnellen en bereid om hierin te investeren Uitgangspunten bij woningbouwopgave: • Bouwen in alle dorpen naar behoefte. • Meer bouwen voor kleine huishoudens. • Het behoud van de landschappelijke kwaliteit nadrukkelijk als uitgangspunt. • Voortvarende aanpak herstructureringsgebieden. • Ruimte voor alternatieve vormen van woningbouw en aanvullende expertise. • Levensloopbestendige, modulaire en tijdelijke woningen Intensiveren gesprekken corporaties om extra aanbod sociale huurwoningen te realiseren (voor alle doelgroepen woningen beschikbaar) Afspraken maken met projectontwikkelaars over o.a. zelfbewoningsplicht, soorten woningen en wijze van verkoop aan hand van ontwikkelovereenkomsten

61

Programma 9 Financiën Deze gemeente staat voor een financieel gezond beleid. Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van het Rijk voor de middelen. Het gemeentefonds speelt daarin de hoofdrol. Wij opteren voor een actieve rol in discussies over deze materie. Het moet recht doen aan alle gemeenten.

Gemeentefonds De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

-

Actieve rol in discussies gemeentefonds. Gemeente blijft strijden voor kostendekkende financiering uit Den Haag.

Wat willen we bereiken We doen er alles aan om het Rijk te bewegen tot een eerlijke verdeling van het gemeentefonds die uitlegbaar en verklaarbaar is.

Wat gaan we daarvoor doen Actief (ambtelijk) ondersteunen en (bestuurlijk) participeren in VFG en VGG verband (lobby herijking gemeentefonds). Bestuurlijk participeren in commissie Financiën (VNG). Lobby breed via partij politieke lijnen (Den Haag). We doen dit in de bestaande samenwerking met andere Friese en Groningse gemeenten. We zorgen dat intern de kennis over de techniek van het gemeentefonds beter wordt.

Wat is daarvoor nodig De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd. Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 20.000, waardoor binnen de WM8TD een budget van € 40.000 beschikbaar komt voor de uitvoering. Deze bijdrage is inmiddels via de begroting door beide gemeenten toegekend. Wel onder de voorwaarde dat ook andere gemeenten in deze lobby inzet leveren.

Wat is de planning Deelname en vertegenwoordiging in lijn met geplande en te plannen bijeenkomsten van o.a. VFG, VGG en VNG. De verwachting is dat de discussies de komende drie haar intensief gaan zijn omdat de onderzoeksagenda naar de herijking loopt, er een discussie gaat plaatsvinden over de verbreding van het belastinggebied en de normering (trap op trap af) en het oplossen van het Ravijn. Ook speelt nog de nadere uitwerking van de extra middelen voor jeugd.

62

Mogelijk dat na drie jaar nog steeds extra middelen nodig zijn, dat zal dan opnieuw worden voorgelegd aan de raden.

63

Geen knaken, geen taken De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Rijksmiddelen zijn taakstellend voor rijkstaken die de gemeente uitvoert. Mochten er sociaal maatschappelijk onwenselijke effecten optreden, dan springt de gemeente - na overleg raad – bij.

Wat willen we bereiken Extra overheidstaken kunnen alleen wanneer daar ook de bijhorende financiële middelen voor komen. Wanneer door derden, waaronder met name het Rijk, nieuwe taken bij de gemeenten worden neergelegd willen we daar bijhorende middelen voor ontvangen. Anders gaan wij de taken niet uitvoeren. Wat gaan we daarvoor doen Zodra deze discussie zich ergens voordoet dit uitgangpunt onder de aandacht brengen en niet akkoord te gaan met de extra taken wanneer er geen extra middelen komen.

Wat is daarvoor nodig Alle beleidsterreinen moeten op de hoogte zijn van dit standpunt zodat dit de koers wordt van de diverse beleidsterreinen als er nieuwe taken op ons afkomen. Hiervoor is het van belang dat het MT en de TL alert zijn op signalen die spelen en hier tijdig op gaan sturen.

Wat is de planning Dit speelt vanaf heden en is een continu aandachtspunt

64

Geen verhoging gemeentelijke tarieven anders dan inflatie

De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma

Gemeentelijke heffingen nooit meer dan kostendekkend, overschotten in toekomstige heffingen verrekenen

Coalitieakkoord Wat willen we bereiken Geen verhoging van de begrotingsopbrengsten Ozb anders dan inflatiecorrectie en tenzij nodig voor majeure investering ten goede aan gemeenten of noodzakelijk bezuinigingen. Dit ter overweging en besluitvorming raad. Uitgangspunt is kostendekkendheid van tarieven. Eventuele overschotten worden verrekend met tarieven in t+1. Wat gaan we daarvoor doen Uitgangspunt is dat we de begrotingsopbrengsten Ozb alleen met inflatiecorrectie aanpassen o.b.v. de landelijke richtlijn/normering (nota uitgangspunten). Eventuele overschotten in tariefopbrengsten worden verrekend met tarieven in t+1.

Wat is daarvoor nodig Landelijke richtlijnen inflatiecorrectie volgen (nota uitgangspunten).

Wat is de planning Jaarlijkse bijstelling begroting o.b.v. nota uitgangspunten (jaarlijks in oktober/november).

65

Bestedingsruimte

De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Komende twee jaar is er ruimte voor incidentele zaken; voor zaken die structureel beslag leggen is dat anders.

Wat willen we bereiken We willen inzetten op een gezonde begroting. Gelet op de meerjarige vooruitzichten en onduidelijkheden hierover wordt er behoedzaam omgegaan met uitzetting met een structureel karakter.

Wat gaan we daarvoor doen Wij zijn kritisch op structurele uitzettingen vooral zolang er geen duidelijkheid is over het meerjarenperspectief van de gemeentelijke begroting/het gemeentefonds.

Wat is daarvoor nodig Dit is onderdeel van de lopende werkzaamheden.

Wat is de planning Dit is continu aandachtspunt vooral zolang er geen duidelijk meerjarenperspectief is.

66

Uitgangspunten algemene reserve De volgende speerpunten vertalen wij in nieuw beleid. Raadsprogramma Coalitieakkoord

Staan open voor gesprek met raad over de uitgangspunten in relatie tot de stand van de algemene reserve

Wat willen we bereiken De uitgangspunten voor de begroting vastleggen

Wat gaan we daarvoor doen Het huidige beleid is een sluitende meerjarenbegroting. Dit leggen we als uitgangpunt vast in de begroting. In het beleidskader risicomanagement want in de eerste helft van 2023 in de raad wordt vastgesteld worden ook nadere afspraken gemaakt over onze reservepositie door afspraken te maken over de ratio weerstandsvermogen.

Wat is daarvoor nodig Past binnen bestaand beleid

Wat is de planning Het uitgangspunt worden herkenbaar opgenomen in de begroting 2024 en het beleidskader risicomanagement staat opiniërend geagendeerd voor de raad van maart 2023.

67