10 - Bijlage 3a - Accountantsverslag 2020 - gemeente Tytsjerksteradiel
Tekst van het document
Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Tytsjerksteradiel Postbus 3 9250 AA BURGUM Datum
Ons kenmerk
25 juni 2021
2020-SH-30002601
Onderwerp
Accountantsverslag 2020 Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2020. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van onze werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2020, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2020 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Tytsjerksteradiel. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 16 juni 2021 besproken met uw accountantscommissie. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2020.
Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Hoogachtend, Astrium Overheidsaccountants B.V.
Drs. N.E. Lansbergen RA EMITA RE
Astrium Overheidsaccountants B.V. Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer www.astrium.nl
Tel: (079) 36 23 613 Fax: (079) 361 57 77 info@astrium.nl
IBAN NL10RABO0322622360 BTW nr. NL810591625B01 KVK: 34168056
Accountantsverslag Gemeente Tytsjerksteradiel – Boekjaar 2020
1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Tytsjerksteradiel brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd.
Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 16 juni 2021 besproken met uw accountantscommissie.
Hoofdstuk 1
Inleiding
Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2020. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties
Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Tytsjerksteradiel.
Hoofdstuk 5
Voorzieningen
Hoofdstuk 6
Sociaal domein
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid
Hoofdstuk 9
Impact Covid-19 op de jaarrekening
Hoofdstuk 10
Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2020)
Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2020 van de gemeente Tytsjerksteradiel en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.
Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd:
Bijlagen: A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
B.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening
2
2. Kernpunten van de controle 3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controle-verklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In het najaar van 2020 hebben wij de interimcontrole verricht, die gericht is op de processen binnen de gemeente. De interimcontrole is afgesloten met een separate managementletter voor het college die op 15 december 2020 is besproken met uw accountantscommissie. De controle in het voorjaar 2021 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2020 van de gemeente Tytsjerksteradiel. Wij hebben op 25 juni 2021 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid.
2.2 Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2020 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
2.3 Grondslagen
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2020 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen uit het BBV.
2.4 Onafhankelijkheid
▪ ▪
Astrium Overheidsaccountants B.V. (hierna: Astrium) is onafhankelijk van de gemeente Tytsjerksteradiel en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Tytsjerksteradiel, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bijlage B bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.
2.5 Schattingen
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
4
2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit die wij hebben gehanteerd bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2020 bedraagt € 934.000 (2019: € 913.000). Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in het Bado en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Goedkeuringstoleranties Fouten
1% van de totale lasten
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€
934.000 (2019: € 913.000)
€ 2.802.000 (2019: € 2.739.000)
Rapporteringstoleranties Fouten
groter dan € 60.000
Onzekerheden
groter dan € 60.000
Realisatie fouten en onzekerheden Zie bijlage A van deze rapportage Fouten Onzekerheden
Getrouwheid
Rechtmatigheid
€ 80.700
€ 190.700
€0
€ 0
De totale omvang van de fouten en de onzekerheden is lager dan de tolerantiegrenzen en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze goedkeurende controleverklaring.
2.7 Analyse vermogen en resultaat
2.8 Grondexploitaties
Het gerealiseerd resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt € 883.000 nadelig versus een begroot resultaat (na begrotingswijzigingen) van € 2.218.000 nadelig. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen. In het jaarverslag (paragraaf 1.3 – Jaarrekening 2020 in één oogopslag) heeft het College de belangrijkste afwijkingen tussen de gerealiseerde baten en lasten en de begrote baten en lasten toegelicht.
De gemeente Tytsjerksteradiel heeft de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2020 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de balanspost voorraden per eind 2020 in de balans van de gemeente Tytsjerksteradiel bedraagt € 625.000. De boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt opgebouwd:
5
Boekwaarde 1-1-2020
Vermeerde ringen
Verminderin gen
Resultaat 2020
Boekwaarde 31-12-2020
Voorziening verliezen 31-12-2020
Balanswaarde 31-12-2020
Woningbouw Garyp Sanhichte
-92.000
-2.000
-162.000
25.000
-231.000
-
-231.000
Hurdegaryp it Sud II (fase 1&2)
-475.000
139.000
-3.000
18.000
-321.000
-
-321.000
Ryptsjerk De Opslach-noord
-177.000
47.000
-
97.000
-34.000
-
-34.000
Suwald (3e fase)
-42.000
-1.000
-1.000
-
-44.000
-
-44.000
Munein 3e fase
390.000
15.000
-488.000
62.000
-22.000
-
-22.000
Oentsjerk Kaetsjemouiwei
-32.000
71.000
-178.000
35.000
-104.000
-
-104.000
Tytsjerk de Krite
39.000
1.000
-108.000
23.000
-45.000
-
-45.000
Sumar 2e fase
163.000
3.000
-
-
166.000
-
166.000
Hurdegaryp locatie Wynia
510.000
47.000
-
-
557.000
-39.000
518.000
Totaal woningbouw
283.000
320.000
-940.000
260.000
-78.000
-39.000
-116.000
6
Bedrijventerreinen Oentsjerk Sanjesfjild
725.000
19.000
-
-
744.000
-
744.000
Burgum West bedrijventerrein
151.000
5.000
-73.000
-
83.000
-
83.000
Garyp Noord bedrijventerrein
783.000
17.000
-346.000
-454.000
-
-
-
Gytsjerk Centrumplan
50.000
10.000
-184.000
38.000
-86.000
-
-86.000
Totaal bedrijventerreinen
1.709.000
52.000
-603.000
416.000
742.000
-
742.000
Totaal boekwaarde
1.992.000
371.000
-1.543.000
-156.000
664.000
-39.000
625.000
Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het College zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.9 Voorzieningen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Tytsjerksteradiel toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beheersplannen voor het boekjaar 2020 grotendeels nog up-to-date zijn. Het beheerplan mag volgens de notitie materiële vaste activa van de BBV (d.d. januari 2020) maximaal vijf jaar oud zijn. Voor het beheer van de lichtmasten is het plan voor het laatst vastgesteld voor de periode 2016-2020. De gemeente voldoet derhalve aan deze ‘formele’ eis voor het vormen van de voorziening voor groot onderhoud voor 2020, maar dient de gemeente deze plannen in 2021 te actualiseren waarna deze opnieuw moeten worden vastgesteld. Daarnaast geldt voor de voorziening sportvelden (stand per ultimo 2020 € 80.700) dat er geen beheersplan aanwezig is. Deze voorziening hebben wij daarom als fout aangemerkt. In hoofdstuk 5 gaan wij nader in op de controle van de voorzieningen.
7
2.10 Sociaal Domein
Zorg in natura Voor de kosten van de Jeugdwet en Wmo steunt de gemeente Tytsjerksteradiel op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Voor de kosten vanuit de Jeugdwet en de Wmo kon respectievelijk een bedrag van € 561.000 en € 648.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. Uw gemeente heeft diverse aanvullende interne verbijzonderde controles (o.a. aanschrijven van cliënten) uitgevoerd om de zogenaamde ‘prestatielevering’ alsnog te vast te kunnen stellen. Deze inspanningen hebben ervoor gezorgd dat wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten in het sociaal domein hebben kunnen vaststellen. Persoonsgebonden budgetten (PGB) De gemeente Tytsjerksteradiel heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de (accountant van) SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat voor de gemeente Tytsjerksteradiel inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo in eerste instantie een onzekerheid van respectievelijk € 197.000 en € 563.000. Om deze beide onzekerheden weg te nemen zijn (intern) aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd (steekproeven).
Hieruit hebben wij voldoende controlezekerheid verkregen, zodat beide onzekerheden niet meegenomen hoeven te worden in de foutenevaluatie. In 2020 is gedurende de lockdown zorg doorbetaald aan zorgaanbieders die niet of mogelijk alternatief is geleverd. De totale omvang van deze betaalde vergoedingen over 2020 bedraagt € 67.000. Middels finale kwijting is overeenstemming met de zorgaanbieders bereikt.
2.11 Impact Covid-19
De gemeente Tytsjerksteradiel heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2020 van de gemeente is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ van 26 februari 2021. Wij hebben een nadere onderbouwing ten aanzien van de impact van Covid-19 opgenomen in hoofdstuk 9.
8
3. Analyse vermogen en resultaat 9
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Eigen vermogen
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000). Verloopoverzicht van de reserves
3.2 Financiële positie
(x € 1.000)
Eigen vermogen per 1 januari 2020
27.388
De totale baten (inclusief onttrekkingen aan reserves) van uw gemeente over 2020 bedragen:
92.577
De totale lasten (inclusief dotaties aan reserves) van uw gemeente over 2020 bedragen:
93.460
Het resultaat bedraagt dan (saldo baten en lasten programma’s inclusief reservemutaties):
-883
In 2020 heeft u voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
4.409
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Over 2020 betreft dit:
1.990
Per saldo gedurende het jaar gelden gestort (meer gestort dan onttrokken aan de reserves):
2.058
Eigen vermogen per 31 december 2020
28.563
Inclusief het onverdeelde resultaat 2020 bedraagt het eigen vermogen van de gemeente per ultimo 2020 € 28,6 miljoen. Ten opzichte van het jaar 2019 is sprake van een toename van € 1,2 miljoen. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een positief resultaat (voor reservemutaties) over het verslagjaar 2020. De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2020 bedraagt dit
10
solvabiliteitspercentage 35% (2019: 34,6%). Hoewel de minimale norm van 20% van de VNG wordt gehaald, wordt pas bij een solvabiliteit van 50% op basis van de VNG normering gesproken van een ‘voldoende’. De netto schuldquote bedraagt 22,1% (2019: 25,2%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden zicht verhouden tot de jaarlijkse baten. De netto schuldquote is in 2020 verbeterd ten opzichte van 2019. Wij stellen vast dat ruimschoots wordt voldaan aan de gehanteerde norm van 130% van de VNG en daarmee als een laag risico wordt onderkend. Er is derhalve sprake van een laag risicoprofiel voor de netto schuldquote. 3.3 Weerstandsvermogen
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2020 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: Onderdeel
2019
2020
Weerstandscapaciteit (algemene reserve na verwerking resultaat)
€ 16.934.000
€ 17.889.000
Risico’s maximale omvang (financieel vertaald kans * impact)
€ 1.600.000
€ 1.571.000
Weerstandsratio
10,7
11,4
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2020 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van de weerstandratio kan de weerstandcapaciteit van de gemeente Tytsjerksteradiel als ‘voldoende’ worden aangemerkt. De gemeente Tytsjerksteradiel heeft momenteel voldoende ruimte, om de risico’s zoals deze nu zijn onderkend in de risicoparagraaf, met de algemene reserve te kunnen opvangen. Een belangrijke kanttekening hierbij is wel het perspectief voor de komende jaren. In de begroting 2021 laten de jaarschijven 2021 en 2022, incidentele baten en lasten buiten beschouwing latend, tekorten zien op de structurele exploitatie. Deze tekorten zijn in de kadernota 2021 verder opgelopen. In de kadernota zijn daarom vijf ombuigingslijnen gepresenteerd om weer grip op de begroting te krijgen. 3.4 Conclusie financiële positie
De gemeente Tytsjerksteradiel beschikt over een voldoende financiële positie en is derhalve in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend in de risicoparagraaf op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen. Opgemerkt wordt wel dat de financiële situatie voor de komende jaren onder druk staat, de begroting voor 2021 en 2022 laat aanzienlijke tekorten zien, waardoor ook de weerstandscapaciteit wordt ingeperkt.
11
4. Grondexploitaties
12
4.
Grondexploitaties
4.1 Samenvatting
Wij hebben de grondexploitaties 2020 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente Tytsjerksteradiel heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan ten behoeve van de jaarrekening 2020 opgesteld; 2) In 2020 is de totale waarde van de grondexploitatie afgenomen van € 1.677.000 naar € 625.000. 3) Het risicoprofiel is, met door de afname van de boekwaarde, fors lager dan voorgaand boekjaar; 4) In het boekjaar 2020 is voor diverse projecten (tussentijdse) winst genomen conform de door de commissie BBV voorgeschreven systematiek (POC). Dit betreft in totaal € 298.000. 5) Complex bedrijventerrein Garyp Noard is in 2020 afgewaardeerd naar agrarische waarde, daar er geen reëel uitzicht op daadwerkelijke ontwikkeling in de nabije toekomst meer is. Dit betreft een nadeel van € 280.000.
4.2 Algemeen beeld In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de boekwaarden van de grondexploitaties over de afgelopen jaren weergegeven: Bouwgronden in exploitatie
2016
2017
2018
2019
2020
Woningbouw
3.643
1.895
1.435
283
(78)
Bedrijventerreinen
2.508
2.128
1.797
1.709
742
Voorziening dekking verliessaldi
(1.404)
(318)
(244)
(315)
(39)
Totaal
4.747
3.705
2.988
1.677
625
Ten opzichte van 2019 is de boekwaarde van de post voorraden met ruim € 1 miljoen afgenomen. De mutatie van de voorraad kan met name worden verklaard door hogere verkopen (€ 1,5 miljoen) ten opzichte van de investeringen (€ 0,4 miljoen) en resultaatnemingen, waarvan de afwaardering van het complex Garyp Noard de belangrijkste is. Door het aantrekken van de markt is het ontwikkelperspectief van diverse grondexploitaties verbeterd, de update van de financiële exploitatieopzetten toont voor de meeste exploitaties een positief eindresultaat. Voor de één negatieve exploitatie (Hurdegaryp, locatie Wynia) is een verliesvoorziening gevormd ter grootte van € 39.000. Voor een verdere toelichting over deze onderwerpen verwijzen we naar de paragraaf grondbeleid in uw jaarverslag.
13
4.3 Gehanteerde parameters
De gehanteerde kosten- en opbrengsteninflatie zijn door u afgeleid van gepubliceerde cijfers door Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat deze inflatiecijfers ook voor de exploitaties van de gemeente Tytsjerksteradiel van toepassing zijn is onderbouwd met calculatieverschillen uit het verleden, gemaakte afspraken met ontwikkelaars dan wel met behulp van recentelijke transacties. Tijdens de controle over het boekjaar 2020 heeft dit niet tot bijzonderheden of aanpassingen geleid. De rekenrente is gebaseerd op het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningportefeuille op basis van de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen en wordt daarmee op een consistente wijze berekend. De gehanteerde rente bedraagt 2,16% en is gebaseerd op de definitieve jaarrekening van het voorgaande jaar. De disconteringsvoet is bij de doorrekening door u gekoppeld aan het maximaal meerjarig streefpercentage van de ECB (Europese Centrale Bank) voor de inflatie binnen de eurozone, te weten 2%. Hiermee voldoet de gemeente Tytsjerksteradiel aan de uitgangspunten zoals gesteld in de BBV-notitie. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en dat de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat.
4.4 Planning en programmering
Ten aanzien van planning zien wij dat een aantal exploitaties een relatief lange doorlooptijd c.q. verwachte einddatum kennen. Exploitaties met een langere looptijd kennen onzekerheden en bevatten schattingselementen waardoor toekomstige opbrengsten en kosten lastiger aannemelijk zijn te maken. Om hierover voldoende controlezekerheid te krijgen hebben wij met behulp van “backtesting” inzicht gekregen in de kwaliteit van de inschatting door het College (oftewel wat betrof inschatting vorig jaar versus de realisatie). In het kader van “backtesting” en nog te realiseren opbrengsten en kosten merken wij het volgende op: • Doorlooptijd: De doorlooptijd van de exploitaties zijn relatief lang, echter de door de Commissie BBV aangeduide 10jaarstermijn wordt niet overschreden. Woningbouw: In 2020 zijn op diverse (woningbouw) grondexploitaties verkopen gerealiseerd. Er is in 2020 voor circa € 940.000 aan verkopen gerealiseerd, hetgeen heeft geleid tot een daling van de boekwaarde ten opzichte van 2019. Bedrijventerreinen: De bedrijventerreinen vertegenwoordigen een totale boekwaarde van € 742.000. De daling van de boekwaarde is het grotendeels het gevolg van gerealiseerde verkopen voor een bedrag van € 257.000 en het uit exploitatie nemen van het complex Garyp Noard € 454.000.
Uit de “backtesting” en nog te realiseren opbrengsten en kosten constateren wij dat u adequaat ingespeeld heeft op zowel planning als programmeringen. De planeconomen binnen de gemeente Tytsjerksteradiel zijn, voor zover wij dat kunnen overzien, tussentijds actief bezig met periodieke monitoring van de voortgang. Wij willen echter graag benadrukken, dat gezien het financiële belang, het essentieel is om gedurende het jaar dit ook actief te blijven doen en te monitoren en in tussentijdse rapportages zichtbaar de realisatie versus prognoses te evalueren (Waar staat de gemeente t.o.v. planning? Waardoor een afwijking t.o.v. planning? Welke impact heeft een gewijzigde programmering?
14
5. Voorzieningen 15
5.
Voorzieningen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Tytsjerksteradiel toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Enkele voorzieningen lichten wij in de volgende parafen toe, vanwege gewijzigde uitgangspunten, de grootte van de voorziening of vanwege de bijzondere situatie. Conclusie: Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken ten aanzien van de voorzieningen in de jaarrekening waardoor de voorzieningen door ons toereikend worden geacht.
5.2 Onderhoudsvoorzieningen
Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt gevormd om, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel zijn voorzieningen gevormd voor het groot onderhoud aan gemeentelijke gebouwen, wegen, bruggen en lichtmasten. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beheersplannen voor het boekjaar 2020 grotendeels nog up-to-date zijn. Het beheerplan mag volgens de notitie materiële vaste activa van de BBV (d.d. januari 2020) maximaal vijf jaar oud zijn. Voor het beheer van de lichtmasten is het plan voor het laatst vastgesteld voor de periode 2016-2020. De gemeente voldoet derhalve aan deze ‘formele’ eis voor het vormen van de voorziening voor groot onderhoud voor 2020, maar dient de gemeente deze plannen in 2021 te actualiseren waarna deze opnieuw moeten worden vastgesteld. Daarnaast geldt voor de
16
voorziening sportvelden (stand per ultimo 2020 € 80.700) dat er geen beheersplan aanwezig is. Deze voorziening hebben wij daarom als fout aangemerkt. Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht voor het groot onderhoud van alle gebouwen van de gemeente en worden de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud continu geactualiseerd. Cijfermatig worden de voorzieningen derhalve berekend conform actuele cijfers. Op basis van verwachte onderhoudsuitgaven is sprake van een jaarlijks toereikende dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen. 5.3 Voorziening riolering en reiniging
De gemeente Tytsjerksteradiel classificeert de voorzieningen riolering en reiniging als voorziening op grond van artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en het product reiniging. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen heffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen en de lasten voor de uitgevoerde (onderhouds)werkzaamheden. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. In 2020 is het tarief van de rioolheffing en reinigingsrechten kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op de producten riolering en reiniging aan de voorzieningen zijn toegevoegd. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken.
5.4 Voorziening pensioen wethouders (APPA)
Deze voorziening heeft per ultimo 2020 een stand van € 3.238.000. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door APG, gebaseerd op de parameters zoals die door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in de circulaire APPA d.d. 12 november 2020 is voorgeschreven. Dit betekent onder andere dat de voorgeschreven rekenrente van 0,082% is gehanteerd bij het bepalen van de voorziening. De actualisatie van de voorziening heeft in 2020 geleid tot een dotatie van in totaal € 467.000. Deze dotatie is noodzakelijk om te waarborgen dat het toekomstig doelvermogen op het moment van uitbetaling van pensioen beschikbaar is.
17
6. Sociaal domein
18
6.
Sociaal domein
6.1 Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Tytsjerksteradiel is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen.
6.2 Sociaal domein – Persoonsgebonden budgetten
Net als in voorgaand jaar blijkt uit de informatie die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat geen volledige zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De SVB heeft de maximale fout/onzekerheid aangegeven voor de gemeente Tytsjerksteradiel. Op basis van een opgave vanuit de SVB is vanuit hun accountantscontrole een maximale fout/onzekerheid van € 763.000 (€ 197.000 Jeugd en € 566.000 Wmo) voor de gemeente Tytsjerksteradiel. Deze onzekerheid is ontstaan door leemten in de bedrijfsvoering van de SVB. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente, middels nader onderzoek, voldoende werkzaamheden heeft gedaan om de prestatielevering vast te stellen en deze onzekerheid tot nihil terug te brengen. Wij nemen dan ook geen onzekerheid mee in onze foutevaluatie ten aanzien van PGB budgetten.
6.3 Sociaal domein – Zorg in natura
Voor de kosten van de Jeugdwet en Wmo steunt de gemeente Tytsjerksteradiel op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Voor de kosten vanuit de Jeugdwet en de Wmo kon respectievelijk een bedrag van € 561.000 en € 648.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. Uw gemeente heeft diverse aanvullende interne verbijzonderde controles (o.a. aanschrijven van cliënten) uitgevoerd om de zogenaamde ‘prestatielevering’ alsnog te vast te kunnen stellen. Deze inspanningen hebben ervoor gezorgd dat wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten in het sociaal domein hebben kunnen vaststellen.
6.4 Omzet compensatie zorgaanbieders
De gemeente Tytsjerksteradiel heeft met een aantal zorgaanbieders afspraken gemaakt omtrent compensatie van omzet ten tijde van de intelligente lockdown in het voorjaar 2020. De zorgaanbieders konden op dat moment geen of anders alternatieve zorg leveren aan cliënten. Conform landelijke besluitvorming heeft de gemeente Tytsjerksteradiel de zorgaanbieders gecompenseerd voor omzetverlies. De totale omvang van deze betaalde vergoedingen over 2020 bedraagt € 67.000. Middels finale kwijting is overeenstemming met de zorgaanbieders bereikt.
19
7. Interne beheersing en automatisering
20
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2020
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in september 2020 een interimcontrole uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in de managementletter van 9 december 2020. Op basis van de uitgevoerde interimcontrole kunnen wij concluderen dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles in de lijn, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de Werkmaatschappij 8KTD en beide gemeenten generiek genomen voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Specifiek genomen zijn er wel diverse noodzakelijke verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de interne beheersing (lees in control-situatie) van bijvoorbeeld de ITbeheerorganisatie en de inrichting van verantwoordelijkheden en eigenaarschap rondom de P&C-cyclus, maar ondanks de beperkingen van Covid-19 en de lockdown heeft de organisatie toch diverse stappen vooruit kunnen zetten. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde managementletter d.d. 9 december 2020.
7.2 Opvolging bevindingen managementletter
Tussen het moment van het uitbrengen van de management letter (9 december 2020) en de controle van de jaarrekening (april - mei 2021) is er veel gebeurd. Wij hebben geconstateerd dat intern hard wordt gewerkt om de kwaliteit van de interne operationele processen te verhogen en de aanbevelingen vanuit de managementletter op te volgen. Met name het in eigen beheer uitvoeren van de interne controles, waarmee over het eerste kwartaal van 2021 al voortvarend door de organisatie is gestart, levert een belangrijke bijdrage aan de doorontwikkeling van de processen en de bewustwording bij de betrokken medewerkers. Door de lock-down (vanwege het Corona virus) van de afgelopen maanden, zijn nog niet alle aanbevelingen opgevolgd. De bevindingen die wat meer tijd kosten staan op de planning van het tweede deel van het jaar 2021.
7.3 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
21
8. Rechtmatigheid
22
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen niet betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.
Kostenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten 2. Kostenoverschrijdingen passen binnen het beleid of 3. Kostenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze kostenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden. Op vier programma’s en op enkele investeringskredieten is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd, welke de rapportagetolerantie overschrijdt. Deze zijn in de tabel hierna opgenomen:
23
Lastenoverschrijding programma
Begrotingsafwijking
Onrechtmatig, telt niet mee in oordeel
Programma 0 – Bestuur en ondersteuning
€ 128.000
✓
Programma 3 – Economie
€ 482.000
✓
Programma 4 - Onderwijs
€ 350.000
✓
Programma 8 - Vrosh
€ 281.000
✓
Investeringskredieten
€ 110.000
Onrechtmatig telt wel mee in oordeel
€ 110.000
De overschrijdingen zijn herkenbaar op pagina 215 in de jaarrekening opgenomen en toereikend toegelicht in de verschillende programma’s. Investeringskredieten De overschrijding van de investeringskredieten voor een bedrag van € 110.000 bestaat uit meerdere kleine overschrijdingen, onder andere veroorzaakt doordat enkele vervangingsinvesteringen eerder zijn uitgevoerd dan was begroot. Door de gemeenteraad is geen (tussentijdse) goedkeuring gegeven op deze overschrijdingen van de investeringskredieten, waardoor deze overschrijdingen wel meetellen in de oordeelsvorming voor de rechtmatigheid. Wij adviseren u wel om dergelijke ontwikkelingen gedurende het boekjaar 2021 nauwlettend te volgen en indien noodzakelijk hiervoor gedurende het begrotingsjaar reeds een begrotingswijziging op te stellen. Conclusie: De begrotingsoverschrijdingen zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. De begrotingsoverschrijdingen ten aanzien van programma 0, 3, 4 en 8 zijn passend binnen bestaand beleid of worden gecompenseerd met extra inkomsten. Deze overschrijdingen tellen niet mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020. De overschrijding van investeringskredieten tellen wij mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020.
24
8.2 Naleving Europese Aanbestedingsrichtlijnen 8.3 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2021
Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn conform het normenkader ook werkzaamheden uitgevoerd inzake de naleving van de Europese Aanbestedingsvoorschriften. Er zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Dit is een knappe prestatie van uw gemeente. Over de jaarrekening 2021 van gemeenten zal – zoals het er nu naar uitziet – door het College van Burgemeester en Wethouders een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten worden opgenomen. Het huidige BBV, het BADO en overige notities worden hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. Er komt geen apart rechtmatigheidsoordeel meer in de controleverklaring. Voor nadere details verwijzen wij naar de BADO notitie Rechtmatigheidsverantwoording. Inmiddels is er een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het College aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan de Raad overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves. Dit geldt voor fouten én onduidelijkheden.
Als deze zich boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft. Van het College wordt tevens verwacht dat er in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO), de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast. Uitgaande van de invoering met terugwerkende kracht per 1 januari 2021, betekent dit dat het College van Burgemeesters en Wethouders van de gemeente Tytsjerksteradiel zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheids-verantwoording. Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel is deze ontwikkeling voortvarend opgepakt. Er is een nieuw interne controleplan opgesteld en de organisatie is al gestart met het uitvoeren van interne controles over het eerste kwartaal van 2021.
25
9. Impact Covid-19 op de jaarrekening 2020
26
9.
Impact Covid-19 op de jaarrekening
9.1 Covid-19 - Algemeen In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Tytsjerksteradiel brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door de gemeente te realiseren doelstellingen. In 2020 heeft de gemeente meerdere tussentijdse analyses uitgevoerd van de impact van Covid-19. De uitkomst laat zien dat de financiële impact vooralsnog beperkt is en extra lasten worden bekostigd vanuit extra bijdragen vanuit het Rijk. Vooralsnog ondervindt de gemeente, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het college is zich wel bewust van de nog grotere noodzaak tot het voortdurend monitoren van de risico’s, lasten en met name de realisatie van de doelstellingen. Het college schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van duurzame waardeverminderingen op de activa van de gemeente niet van toepassing. De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling.
Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is het college van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed. 9.2 Verwerking in de jaarrekening
De commissie BADO heeft op 26 februari 2021 de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ uitgebracht. In deze notitie zijn richtlijnen, voorstellen en aandachtspunten opgenomen ten aanzien van de verantwoording van de impact van Covid-19 in de jaarrekening. In de notitie is in hoofdstuk 4.3 opgenomen dat de organisatie de mogelijkheid wordt geboden om een onverplichte paragraaf in de jaarrekening op te nemen. De gemeente Tytsjerksteradiel heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In het jaarverslag 2020 van de gemeente Tytsjerksteradiel is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19, daarnaast is in de grondslagen van de jaarrekening een nadere uiteenzetting van de uitgangspunten voor de waarderingsgrondslagen opgenomen. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO notitie.
27
10.Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2020 28
10.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2020
10.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2020 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. De organisatie heeft de jaarrekening opgesteld conform de bepalingen in het BBV en overige relevante wet- en regelgeving als de Wet Normering Topinkomens (WNT).
10.2 Bevestiging van de directie
Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
10.3 Beperking in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het management noch de directie geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en de directie van uw organisatie de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
10.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 201.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2020 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris, griffier en adjunct griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1 sub n en o Uitvoeringsregeling WNT niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is.
29
10.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien een zevental documenten aan het CBS te leveren. In 2020 zijn een aantal nieuwe SiSa regelingen opgenomen in de SiSa verantwoording. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Tytsjerksteradiel. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij stellen wij de juistheid van de gegevens in de SiSa-bijlage vast. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen 2020 (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzeker- heden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Nr.
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in Euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
FIN B1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
30
IenW E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
IenW E27B
Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2020
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeentedeel 2020
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2020
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H4
Specifieke uitkering Sport
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H8
Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden (Regeling Sportakkoord)
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
31
Uit de tabel blijkt dat wij bij onze controle geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
10.6 Tozo
Uw gemeente heeft de uitvoering van de Tozo gemandateerd aan de gemeente Leeuwarden. De invoering van de Tozo regeling heeft dit jaar voor zowel de gemeente Leeuwarden als haar accountant tot uitgebreide ‘nieuwe’ werkzaamheden geleid. De gemeente Leeuwarden heeft de toekenning op aanvragen gebaseerd op informatie die de aanvragers hebben aangeleverd. De controle of aanvragers met recht aanspraak maakten op een uitkering cq. lening heeft vaak achteraf plaatsgevonden. Daarmee werd in sommige gevallen achteraf geconstateerd dat niet werd voldaan aan de eisen. In de afgelopen maanden zijn diverse (nieuwe) administratieve en controle eisen opgelegd die door de gemeente Leeuwarden en haar accountant moeten worden nageleefd. De gemeente Leeuwarden heeft, als onderdeel van het interne controleplan, specifiek beleid opgesteld voor misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Daarin wordt invulling gegeven aan de controles die de gemeente Leeuwarden uitvoert op de Tozo aanvragen / toekenningen om vast te stellen dat de aanvragers met recht aanspraak maken op de uitkering cq. lening. De gemeente Leeuwarden dient in haar controles te toetsen op alle rechtmatigheidseisen die voor de Tozo zijn bepaald. Hierbij wordt onder andere ook gebruik gemaakt van het Inlichtingen Bureau (IB), die signalen afgeeft wanneer zij twijfelt aan de rechtmatigheid van een aanvraag.
De accountant van de gemeente Leeuwarden heeft vastgesteld dat de gemeente Leeuwarden inderdaad dit specifieke M&O beleid voor de Tozo heeft opgesteld en dat de gemeente Leeuwarden haar controles conform dat beleid heeft uitgevoerd. Wij steunen op de werkzaamheden van de accountant van de gemeente Leeuwarden. Aangezien sprake is van een mandaat aan de gemeente Leeuwarden, dient uw gemeente in de SiSa bijlage bij de jaarrekening 2020 ook de Tozo regeling G4 te verantwoorden. Daarin worden dezelfde bedragen / indicatoren vermeld als die de gemeente Leeuwarden verantwoord. Wij hebben vastgesteld dat de bedragen overeenkomen met de Tozo opgave die u van de gemeente Leeuwarden heeft ontvangen (en waarbij een goedkeurende controleverklaring van de accountant van de gemeente Leeuwarden is toegevoegd). De accountant van de gemeente Leeuwarden heeft bevestigd dat er voor de jaarafsluiting 2020 nog geen actieve opvolging is gegeven aan de signalen die eind 2020 van het Inlichtingenbureau zijn verkregen. De wetgever heeft zich gerealiseerd dat de gemeente Leeuwarden niet in staat is om alle controles op de aanvragen / toekenningen in 2020 uit te voeren voor het afronden van de jaarrekeningcontrole. Daarom zullen ook nog na het afronden van de jaarrekening 2020 afwijkingen (kunnen) worden
32
geconstateerd. Afspraak is dat die afwijkingen zullen worden betrokken in de rechtmatigheidscontrole van 2021, ook al hebben ze betrekking op 2020. 10.7 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente Tytsjerksteradiel. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren.
Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Conclusie: Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
10.8 Precario kabels In 2017 is met een wetswijziging besloten om precarioheffing op kabels en leidingen af te schaffen. Voor gemeenten die op 10 februari 2016 een verordening met tarief hadden vastgesteld voor precariobelasting op kabels en leidingen geldt een en leidingen overgangstermijn tot 1 januari 2022. De gemeente Tytsjerksteradiel heeft hieraan voldaan. Vanaf 1 januari 2022 kan de gemeente echter niet langer precarioheffing opleggen. Vanaf de begroting 2022 zal dit tot een structurele daling van baten leiden van circa € 2 miljoen. 10.9 Notitie lokale heffingen
Recent heeft de commissie BBV een nieuwe notitie Lokale heffingen uitgebracht. In deze de door de Commissie BBV opgestelde Notitie Lokale heffingen wordt een overzicht gegeven van alle relevante aspecten van lokale heffingen en bijbehorende voorzieningen en reserves met betrekking tot vraagstukken van begroting en verantwoording voor gemeenten. Wij attenderen u op deze notitie en de mogelijke impact en mogelijkheden voor de gemeente Tytsjerksteradiel.
33
Bijlagen
34
Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen en / of onzekerheden Toleranties t.b.v. foutenevaluatie (getrouwheid en rechtmatigheid)
Fouten
Onzekerheden
Goedkeuringstolerantie (respectievelijk 1% en 3% van de totale lasten)
€
934.000
€ 2.802.000
Rapporteringtolerantie fouten en onzekerheden (grens waarboven gerapporteerd wordt aan de Raad)
€
60.000
€
Foutenevaluatie Aard van de fouten
Fouten
Onzekerheden
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Rechtmatigheid
n.v.t.
€ 110.000
n.v.t.
n.v.t.
€ 80.700
€ 80.700
n.v.t.
n.v.t.
190.700
€
€
Overschrijdingen van de investeringskredieten Geen beheersplan ten grondslag aan de voorziening sportvelden Totaal
60.000
€
80.700
€
-
Bevestiging college Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. Conclusie Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid.
35
-
Bijlage B – Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Tytsjerksteradiel in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Astrium beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Astrium. • Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn
gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen. • Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Astrium wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een audit commissie of algemeen bestuur, overwegen wij ook een van deze beide instanties te raadplegen. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst. Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om de bedreiging weg te nemen.
Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Astrium, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken welke aan u gerapporteerd dienen te worden.