10 - Bijlage 1 - Notitie inkoopstrategie Wmo en Participatie

Hier geldt dat de ondersteuning in het kader van de Wmo en de Participatie gecombineerdwordt aangeboden. De sociaal werker van de gemeente kan er samen met de jongere voor kiezen om losse producten in te zetten of een traject samen te stellen op basis van het ondersteuningsplan. De verbinding met het ondersteunigsaanbod vanuit de Jeugdwet in de overgang van 18- naar 18+ dient hierin tot stand te komen, zodat er sprake is van een vloeiende overgang van het ondersteuninsaanbod vanuit de Jeugdwet naar Wmo/Participatie.

21

E) Volwassenen Voor alle overige ondersteuningsvragen van volwassen wordt een samenhangend aanbod georganiseerd. Er is sprake van domeinoverstijgende ondersteuning waarbij, de inwoner wordt ondersteund op de verschillende onderdelen, zoals bijvoorbeeld een combinatie van schulden, werkloosheid, opvoedingsproblematiek, etc. Dit wordt in samenhang aangeboden. Hierbij is onder andere van belang dat er ook aanbod is voor het zogenaamde ‘’stut- en steuncontact’’ voor inwoners die dit nodig hebben. Dit betekent dat voor de cliëntprofielen jongeren en volwassen een gevarieerd aanbod aanwezig is, dat op de verschillende ondersteuningsbehoeften in samenhang wordt aangeboden. De sociaal werker kan er samen met de inwoner voor kiezen om losse producten in te zetten of een traject samen te stellen op basis van het plan van de inwoner. De cliëntprofielen (jongeren en volwassenen) worden binnen één contract ingekocht. Omdat de ondersteuningsbehoeften heel specifiek kunnen zijn, is het gewenst om een gevarieerd aanbod te hebben. Het isbelangrijk om innovatie in het aanbod tussentijds toe te kunnen voegen aan het contract. Ook is het gewenst om te kunnen experimenteren. Momenteel vinden er verschillende pilots plaats waarbinnen innovatief aanbod wordt ontwikkeld.

Belangrijke voorwaarde is dat er tot een vereenvoudiging van de huidige producten Zelfstandig Leven (1 t/m12) en Maatschappelijke deelname (1 t/m 3 inclusief de verschillende intensiteiten per productgroep) gekomen wordt en dat er naast losse producten ook trajecten kunnen worden ingekocht gecombineerd vanuit de Wmo en de Participatiewet. De inkoopvorm die past bij deze inrichting van het ondersteuningsaanbod is prestatiebekostiging, waarbij de gemeente betaalt voor de diensten op basis van de output (bij trajecten) en input (bij losse producten). Er worden kwaliteitseisen aan de inzet van medewerkers en aan het proces gesteld. De prestatie wordt betaald op basis van de inspanning die wordt geleverd (p*q). De toegang tot de maatwerkvoorzieningen verloopt via de gemeente, met een sterke regierol van de sociaal werkers. Inwoners houden keuzevrijheid en kunnen een keuze maken tussen de gecontracteerde zorgaanbieders. Het totaal aantal gecontracteerde aanbieders zal echter minder groot zijn, omdat ergestuurd wordt optoetreding van aanbieders. De kwalitatieve voorwaarden worden vastgelegd in het contract. Het advies is om de ondersteuning voor jongeren en volwassenen te organiseren binnen een “gesloten” Open House. Hierbij ontstaat maximale ruimte om samen met zorgorganisaties de inkoopopdracht nader te definiëren in het proces om te komen tot een definitief contract.

Het contract kan tussentijds worden gewijzigd, zodat actuele ontwikkelingen opgenomen kunnen worden in het contract (zogenaamd flexibel contracteren). Een nadeel van een Open House is dat er in principe sprake is van een open markt. Zorgorganisaties kunnen tussentijds in- en uittreden (op basis van een vastgelegde procedure). De huidige ervaringen met dit inkoopmodel is, dat er veel aanbieders inschrijven. Om de instroom van zorgorganisaties te beperken, worden er een aantal maatregelengenomen. Ten eerste kunnen de kwaliteitseisen voor intreden worden verhoogd, zodat minder aanbieders kunnen toetreden. Ten tweede kunnen er eisen worden opgesteld betreffende de lokale samenwerking en het organiseren van het ondersteuningsaanbod in de lokale voorzieningen. Ten derde kan er een bepaling worden opgenomen dat tussentijds intreden alleen mogelijk is op één moment per jaar en alleen als het ondersteuningsaanbod van de nieuwe aanbieder van toegevoegde waarde is op het aanbod van de aanbieders met een contract. Als laatste kan opgenomen worden dat wanneer een aanbieder een jaar lang geen cliënten heeft bediend, de gemeente de mogelijkheid heeft om het contractte beëindigen.

22

De voordelen van een “gesloten” Open House ten opzichte van een aanbesteding, is dat binnen een “gesloten” Open House ruimte is om te experimenteren. Dit betekent dat gaandeweg het contract nieuwe producten kunnen worden toegevoegd. Ook is het mogelijk om tussentijds wijzigingen in het contract aan te brengen. Voor aanbesteden geldt dat, als de opdracht eenmaal gegund is er geen ruimte is wijzigingen door te voeren. Er is geen sprake van flexibiliteit. Risico’s Nr. 1

Risico Aanbieder produceert meer zorg dan nodig (productieprikkel)

Beïnvloedbaar Door gemeente

Maatregel Afbakening dienstverlening in verordening en overeenkomst. Strenge triage. Alleen betalen voor wat is geïndiceerd.

2

Aantal aanbieders is te hoog waardoor contractmanagement lastig is te organiseren.

Door gemeente

3

Voor een aantal inwoners mist het juiste aanbod.

Door gemeente

Bij Open House geldt dat er hoge geschiktheidseisen gesteld worden, mogelijkheid tot tussentijds uitsluiten van aanbieders en sluiten van de open house (één aanmeldingsmoment). Bij aanbesteden vooraf bepalen wat de maximale instroom aanbieder per perceel mag zijn. Clausule in overeenkomst opnemen dat wanneer een aanbieder meerwaarde aantoont, deze alsnog kan toetreden tot de overeenkomst (dit kan allen bij “gesloten open house”)> Bij aanbesteding moet de inkoopopdracht vooraf scherp te worden geformuleerd. Opnemen in overeenkomst onder welke voorwaarden de gemeente de kosten van samenwerking dekt.

4

Samenwerking ontbreekt tussen aanbieders onderling en tussen aanbieders en andere voorzieningen Tabel. Risico's overig

Door gemeente

4.4.4 Overige voorwaarden

Voor alle inkoopvormen gelden onderstaande voorwaarden: - Samenwerking met lokale partners in de sociale basis en de mienskip; - Gebruik maken van informele zorgstructuren; - Bijdragen aan ontwikkelen van collectieve voorzieningen in de sociale basis; - Ondersteuningsaanbod wordt georganiseerd in de lokale voorzieningen in dorpen (daar waar dit kan en gewenst is). Een ander belangrijk punt is het voorkomen van zorgfraude. Dit wordt ook in de contracten opgenomen. Dit betreft onder andere de onderstaande onderwerpen: - Strengere voorwaarden in contracten en PGB; - Screening vooraf van de organisatie (BIBOB-wetgeving); - Beheersbaar stelsel; - Capaciteit toezicht; - Betere informatie-uitwisseling; - Winstplafond/ loon-omzetverhouding; - Certificering van de organisatie.

23

4.5 Conclusie op de inkoopstrategie De inkoopstrategie voor de maatwerkdienstverlening Wmo en Participatie bestaat uit het drie routes: Route 1

Gebiedsgerichte ondersteuning aan kwetsbare ouderen (incl. HH) en Hulp bij Huishouden (jong)-volwassenen (18- 64 jaar)

• Specifiek voor ouderen is het gewenst om een ondersteuningsketen in te richten waarin een samenhangend aanbod het mogelijk maaktvoor ouderen met een toenemendeondersteuningsbehoefte tijdig op te kunnen schalen. Vanaf een bepaalde leeftijd zullen inwoners immers een steeds grotere ondersteunings-behoefte krijgen, omdat zij zelf minder in staat zijn om de ondersteuning op eigen kracht en met hulp van de familie te organiseren. De ondersteuningsbehoefte laat zich voor een groot deel goed voorspellen (combinatie van Hulp bij Huishouden, begeleiding en vervoer). Daarom dient voor deze groep gestreefd te worden naar een indicatiearme toegang tot ondersteuning, waarbinnen er maximale ruimte is voor de zorgprofessional om flexibel op te schalen. • De specialistische ondersteuning wordt zoveel mogelijk in de lokale omgeving van de zorgvrager georganiseerd. Hierbij wordt aangesloten bij de lokale voorzieningen aanwezig in de dorpen (verenigingen, buurt- en dorpshuizen) en bij de aanwezige informele zorgstructuren (mienskip). • Ondersteuning voor kwetsbare ouderen en Hulp bij Huishouden zal gebiedsgericht worden ingekocht. Het ondersteuningsaanbod voor kwetsbare ouderen bestaat uit een combinatie van Hulp bij Huishouden, dagactiviteiten, begeleiding, kortdurend verblijf en vervoer.

De zorgaanbieder zorgt voor een goed ondersteuningsaanbod afgestemd op de behoefte van de inwoner (en zijn/haar netwerk). Dit ondersteuningsaanbod zal door een beperkt aantal aanbieders gebiedsgericht worden geboden. De aanbieder(s) geeft/geven samen met de inwoner invulling aan een passend ondersteuningsaanbod. • Deze aanbieders gaan inwoners in een bepaald gebied bedienen waarbij er per gebied één organisatie (of een combinatie van organisaties) verantwoordelijk is voor het organiseren van een passend ondersteuningsaanbod. • Juridisch leggen we dit vast in een overeenkomst. • De passende inkoopprocedure is een Europese Aanbesteding, Sociaal en specifieke diensten (SAS). Route 2

Samenhangend ondersteuningsaanbod voor jongeren en (jong-) volwassenen (combinatie van Wmo en Participatie)

• Voor jongeren is het ondersteuningsaanbod gericht op zinvolle daginvulling, zodat jongeren die dit nodig hebben elke werkdag een programma hebben waaraan zij deelnemen en wat bijdraagt aan het aanleren van vaardigheden, het werken aan persoonlijke uitdagingen, het versterken van het netwerk, etc. • De begeleiding van jongeren is vanuit het perspectief van de jongeren (onderwijs, werk of vrijwilligerswerk en meedoen in de maatschappij). Onderdeel van de ondersteuning is de versterking van het sociale netwerk. Ondersteuning vindt zoveel mogelijk plaats in de eigen leefomgeving. Hier geldt dat de ondersteuning in het kader van de Wmo en de Participatie gecombineerd kan worden aangeboden. De sociaal werker kan er samen met de jongere voor

24

•

•

•

•

•

• •

kiezen om losse producten in te zetten of een traject samen te stellen op basis van het ondersteuningsplan. Voor de ondersteuningsvragen van volwassen wordt een samenhangend aanbod georganiseerd. Er is sprake van domeinoverstijgende ondersteuning waarbij de inwoner wordt ondersteund op de verschillende onderdelen, zoals bijvoorbeeld een combinatie van schulden, werkloosheid, opvoedingsproblematiek, etc. Dit wordt in samenhang aangeboden. Hierbij is van belang dat er ook aanbod is voor het zogenaamde ‘’stut- en steuncontact’’ voor inwoners die dit nodig hebben. Het ondersteuningsaanbod (voor jongeren en volwassenen) wordt binnen één contract ingekocht. Omdat de ondersteuningsbehoeften heel specifiek kunnen zijn, is het gewenst om een gevarieerd aanbod te hebben. Het isbelangrijk om innovatie in het aanbod tussentijds toe te kunnen voegen aan het contract. Ook is het gewenst om te kunnen experimenteren. Het isbelangrijk om specialistische ondersteuning zoveel mogelijk in de directe omgeving van de zorgvrager te organiseren. Hierbij wordt aangesloten bij de lokale voorzieningen aanwezig in de dorpen (verenigingen, buurt- en dorpshuizen) en bij de aanwezige informele zorgstructuren (mienskip).

Belangrijke voorwaarde is dat er tot een vereenvoudiging van de huidige producten (Zelfstandig Leven 1 t/m12) en Maatschappelijke deelname (1 t/m 3 inclusief de verschillende intensiteiten per productgroep) gekomen wordt. En dat er naast losse producten ook trajecten kunnen worden ingekocht gecombineerd vanuit de Wmo als vanuit de Participatiewet. De inkoopvorm die past bij deze inrichting van het ondersteuningsaanbod is prestatiebekostiging, waarbij de gemeente betaalt voor de diensten op basis van de output (bij trajecten) en input (bij losse producten). Er worden kwaliteitseisen aan de inzet van medewerkers en aan het proces gesteld. De prestatie wordt betaald op basis van de inspanning die wordt geleverd (p*q). De toegang tot de maatwerkvoorzieningen gaat via de gemeente, met een sterke regierol van de sociaal werkers. Er is een beperkte keuzevrijheid, doordat er wordt gestuurd op de toetreding van aanbieders. De kwalitatieve voorwaarden worden vastgelegd in het contract. Juridisch leggen we dit vast in een overeenkomst. De passende inkoopvorm is een “gesloten” Open House.

Route 3

Vervoer naar dagbesteding

• Regulier vervoer van en naar het ondersteuningsaanbod wordt zoveel mogelijk georganiseerd door en voor inwoners. • Voor het organiseren van al het overige vervoer dat niet door en met vrijwilligers kan worden georganiseerd zijn twee mogelijkheden die nader onderzocht moeten worden. Optie één is om het vervoer voor ouderen naar de dagbesteding onder te brengen bij Jobinder. Zij organiseert voor de gemeenten ook het leerlingenvervoer en het overige Wmo-vervoer. Er zal onderzocht moeten worden of binnen de huidige afspraken en de huidige overeenkomst met Jobinder (juridisch gezien) mogelijkheden zijn om Jobinder op deze wijze te kunnen inzetten. Optie twee is om het vervoer voor ouderen naar de dagbesteding op te nemen binnen het gebiedsgerichte contract. Het coördineren van het vervoer vraagt een inspanning van de aanbieder. Als vervoer (tijdelijk) niet kan worden georganiseerd door de zorgaanbieder in het gebied en/of door vrijwilligers, dan dient er een alternatief te worden georganiseerd (zogenaamde terugvalscenario).

25

5. Consequenties in beeld De uitvoering van deze inkoopstrategie zal consequenties hebben op verschillende onderdelen. Hieronder zijn de consequenties voor inwoners, organisaties en de gemeentelijke organisatie in beeld gebracht.

5.1 Consequenties voor inwoners • • • • • • •

Beperking keuzevrijheid in keuze van zorgaanbieder. Ouderen krijgen eenvoudiger toegang tot het ondersteuningsaanbod. Betere invulling van maatwerk voor de inwoner, doordat flexibel op- en afschalen mogelijk wordt gemaakt. Meer voorzieningen in de dorpen waar inwoners lichte ondersteuning kunnen krijgen zonder dat daar een indicatie voor nodig is. Door de verbinding tussen de mienskip, de sociale basis en specialistische ondersteuning kunnen inwoners zo veel mogelijk in hun eigen leefomgeving ondersteuning ontvangen. Het versterken van het sociale netwerk is onderdeel van het ondersteuningsaanbod waardoor inwoners gestimuleerd worden om hun contacten met familie, vrienden, buren te versterken. Vrijwilligers en mantelzorgers ervaren druk. Ook in onze gemeenten is een tekort aan vrijwilligers. Als er een groter beroep wordt gedaan op vrijwilligers, dan moeten we vrijwilligers voldoende faciliteren.

5.2 Consequenties voor aanbieders 1. Consequenties gebiedsgerichte inkoop zorg kwetsbare ouderen • Per gebied zullen er ongeveer twee organisaties of combinaties van organisaties werkzaam zijn voor de gebiedsgerichte inkoop voor kwetsbare ouderen. • Om het totale ondersteuningsaanbod te kunnen bieden, kan de organisatie in het gebied ook werken met de hoofd -en onderaannemers. • Kleine zorgaanbieders zullen zich moeten aansluiten bij een combinatie van aanbieders of als onderaannemer. • Binnen de gebiedsgerichte inkoop is er minder administratieve, omdat het indiceren en het doen van heronderzoeken niet meer gedaan wordt. De hoofdaanbieder krijgt een bedrag waarmee hij de dienstverlening moet leveren. • Aanbieders leveren kwartaaloverzichten op aantallen gebruikers en het ingezette ondersteuningsaanbod. 2. Samenhangend ondersteuningsaanbod voor jongeren en (jong-) volwassenen (combinatie van Wmo en Participatie) • Binnen de ondersteuning voor jongeren en volwassenen zullen aanbieders moeten voldoen aan hogere instroomdrempels (kwaliteit en verbinding met de lokale voorzieningen). Contracten met aanbieders die een jaar lang geen cliënten hebben bediend, worden opgezegd. Het blijft voor kleine zorgaanbieders mogelijk om toe te treden.

• De tussentijdse toetreding van nieuwe aanbieders zal beperkt worden, omdat het slechts op één moment per jaar mogelijk is om toe te treden en alleen als het ondersteuningsaanbod van toegevoegde waarde is op het aanbod.

26

5.3 Consequenties voor de gemeentelijke organisatie •

•

• • • •

Voor sociaal werkers in de gebiedsteams (de Toegang) betekent dit dat zij op de ondersteuning aan kwetsbare ouderen meer indirect regie voeren.De directe regierol voor jongeren en volwassenen wordt groter. Op basis van de gestelde doelen in het ondersteuningsplan zal monitoring plaatsvinden op de bereikte (tussen)doelen en op het effect van de ondersteuning. Dit betekent dat sociaal werkers voor (jong-)volwassenen een sterke regierol vervullen en tijdig bijsturen als doelen niet worden gehaald. Sociaal werkers in de gebiedsteams hebben de belangrijke taak om een goede inschatting te maken of iemand door de gemeente gecompenseerd moet worden in het kader van de Wmo. Het “recht hebben op…” bestaat niet meer. Hiervoor moeten sociaal werkers duidelijk kunnen afbakenen watde toegang tot maatwerkdienstverlening is. En de ruimte en tijd hebben om samen met de inwoner te kunnen bepalen of de ondersteuningsbehoefte op eigen kracht en met het sociale netwerk opgelost kan worden, of met een algemene voorziening. Het kost namelijk tijd om te onderzoeken of het gaat om ondersteuningsbehoefte gebruikelijke zorg of boven-gebruikelijke zorg. En of de inwoner hiervoor door de gemeenten gecompenseerd wordt met een maatwerkvoorziening. Gebiedsgerichte inkoop vraagt om andere manier van contractmanagement, meer op hoofdlijnen en op basis van data.

Intensiever contractmanagement per aanbieder is mogelijk bij minder gecontracteerde aanbieders. Investeren in data-analyse voor snelle vertaling van de data en het inrichten/aanscherpen van een monitor sociaal domeinom voldoende zicht te hebben op de ontwikkelingen en daar als gemeente ook tijdig op te kunnen acteren. Gebiedsgerichte inkoop vraagt om een aanpassing in de procesinrichting (bijvoorbeeld afwegen hoe het berichtenverkeer Iwmo vormt krijgt). Procesinrichting op taken, rollen en bevoegdheden van contractmanagement, toezichthouder sociaal domein (Wmo en Jeugd) en de beleidsmedewerker.

27

6. Het vervolgproces De inkoopstrategie beschrijft welke koers wordt ingezet om de gewenste situatie te bereiken en welke instrumenten worden ingezet in de daadwerkelijke inkoopprocedure. Na vaststelling van de inkoopstrategie door de gemeenteraden zal gestart worden met de voorbereiding van de inkoopprocedure op de drie onderdelen: 1. Gebiedsgerichte ondersteuning ouderen 2. Samenhangende ondersteuning voor jongeren en volwassenen 3. Vervoer Een belangrijke stap in het inkoopproces is om op bestuurlijk niveau een verkenning te starten met regio-gemeenten, waaronder Smallingerland en Noard-East Fryslân. Deze bestuurlijke verkenning is gericht op de kansen en mogelijkheden die er liggen om op onderdelen een gezamenlijk inkoop nader te concretiseren. Op ambtelijk niveau is gebleken dat er draagvlak is voor een vorm van samenwerken, om zo meer omvang te creëren en tot eenduidige afspraken met zorgaanbieders te kunnen komen. Binnen de inkoopprocedure zal een start worden gemaakt met de daadwerkelijk inkoop (zie figuur hieronder). Dit begint met het opstellen van een implementatieplan voor de gemeentelijke organisatie.

De inkoopstrategie zal worden vertaald naar concrete inkoopopdrachten en er wordt in beeld gebracht wat de consequenties zijn voor de gemeente om het inkoopproces te doorlopen (inzet van mensen en middelen e.d.) om de nieuwe wijze van inkoop ook door te kunnen vertalen in de werkprocessen van de gemeente.

Beleid

Inkoopstrategie

Inkoop procedure

Contractbeheer

De vier fasen van het inkoopproces, de inkoopprocedure

Voor de gebiedsgerichte inkoop zal er een Europese aanbesting worden voorbereid en uitgevoerd. Voor de inkoop van samenhangend ondersteuningsaanbod voor jongeren en volwassenen wordt een nieuw proces gestart om te komen tot een nieuwe overeenkomst binnen een “gesloten” Open House. Binnen een aanbesteding gelden strikte richtlijnen. Binnen een “gesloten” Open House is het mogelijk om binnen een open overlegstructuur in gezamenlijkheid met geïnteresseerde partijen tot een concrete invulling van het contract te komen. De planning ziet er op hoofdlijnen als volgt uit: • Voorbereiding op de uitvoering van de inkoopprocedures (maart/mei 2022) • Formuleren en afbakenen inkoopopdrachten (periode april 2022) • Uitvoeren inkoopprocedures (mei 2022/december 2022) • Implementatie (januari 2023 /juli 2023) • Op 1 juli 2023 (uiterlijk 1 januari 2024) treden de nieuwe contracten in werking Bovenstaande planning is een richtlijn. Deze inkoopstrategie omvat een stelselwijziging voor de aanbieders en de gemeenten. Zeker voor het onderdeel “Gebiedsgerichte zorg voor kwetsbare inwoners”. Dit vraagt om een zorgvuldig proces, waarbinnen voldoende ruimte is om na het doorlopen van de inkoopprocedure voldoende tijd te reserveren voor de invoering.

Met die reden is er ook voor gekozen om de datum in werking treding nieuwe contracten niet op 1 januari 2023 te laten ingaan maar op 1 juli 2023 met een mogelijke uitloop naar 1 januari 2024.

28

Hiervoor zal het huidige contract inzake participatie met een half jaar tot jaar verlengd moeten worden. Na juridisch advies is gebleken dat een verlenging mogelijk is zonder dat daar juridische consequenties aan verbonden zijn. Na vaststelling van deze inkoopstrategie zal er een uitvoerings- en implementatieplan worden opgesteld waarbinnen de planning concreet zal worden uitgewerkt. Hieruit zal blijken of bovenstaande planning uitvoerbaar en haalbaar is.

29