09 - Bijlage 1 - Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2022 TD

Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2022

Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Doelstelling Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 1.3 Relatie met de planning- en control cyclus 1.4 Afbakening MPG 1.5 Indeling MPG 2. Nieuwe wetgeving Grondexploitaties 2.1 Actualiteiten/wijzigingen BBV 2016 2.2 Invoering van de vennootschapsbelasting voor overheidsondernemingen 2.2.1 Verhaalbare kosten 2.2.2 Looptijd maximaal 10 jaar 2.2.3 Toerekenen kosten aan BIE’s 2.2.4 Jaarlijkse herziening grondexploitatiebegroting 2.3 Invoering van de vennootschapsbelasting voor overheidsondernemingen 2.3.1 Openingsbalans 2.3.2 Jaarlijkse Vpb 2.4 Tussentijds winstnemen volgens poc-methode 2.4.1 Poc-methode (Percentage of completion) 2.4.2 Voldoende zekerheid 2.4.3 Poc-methode in de praktijk 2.5 Afschaffing van de categorie ‘Niet in exploitatie genomen gronden’ 3. Actualisatie grondexploitaties 3.1 Rekenmethodiek 3.2 Gekozen model 3.3 Uitgangspunten 3.3.1 Financiële basisinformatie 3.3.2 Parameters 3.3.3 Grondprijzen 3.3.4 Programma 3.3.5 Hoeveelheden en eenheidsprijzen 3.3.1 Fasering 4. Programma 8.1 Ruimtelijke ordening 4.1 Initiële plankosten 4.2 Anterieure overeenkomst

5. Programma 3.2 Grondexploitaties Bedrijventerreinen 5.1 In exploitatie genomen gronden 5.1.1 63 - Oentsjerk Sanjesfjild 5.1.2 75 - Burgum bedrijventerrein West 5.1.3 80 - Gytsjerk Centrumplan 5.2 Totale resultaat programma 3.2 5.3 Afsluiting complexen 5.4 Onderbouwing verliesvoorziening 5.5 Onderbouwing winstneming 5.6 Opbouw balanswaarde 6. Programma 8.2 Grondexploitaties Woningbouw 6.1 In exploitatie genomen gronden 6.1.1 22 - Garyp Sânhichte 1e fase 6.1.2 32 - Hurdegaryp It Sud II (fase I & II) 6.1.3 33 - Ryptsjerk De Opslach Noord 6.1.4 40 - Suwâld 3e fase 6.1.5 43 - Mûnein 3e fase 6.1.6 44 - Oentsjerk Kaetsjemuoiwei 6.1.7 48 - Tytsjerk De Krite 6.1.8 50 - Sumar 2e fase 6.1.9 51 - Hurdegaryp locatie Wynia 6.1.10 52 - Garyp Sânhichte 2e fase 6.2 Totale resultaat programma 8.2 6.3 Afsluiting complexen 6.4 Onderbouwing verliesvoorziening 6.5 Onderbouwing winstneming 6.6 Opbouw balanswaarde 7. Totaaloverzicht Grondexploitaties 7.1 Overzichten per complex 7.2 Overzicht verliesnemingen 7.3 Overzicht winstneming en gerealiseerde winstnemingen 7.4. Voorziening afgewikkelde complexen 8. Toelichting overige gronden 8.1 Te verkopen opstallen 8.2 Voorraad bouwrijpe kavels 9. Risicoberekening grondexploitaties 9.1 Wijze van risicoberekening 9.2 Hoogte van het risicobedrag

Gehanteerde afkortingen: MPG Meerjaren prognose grondexploitaties BIE Bouwgrond in Exploitatie NIEGG Niet in exploitatie genomen gronden BVV Besluit begroting en verantwoording Vpb Vennootschapsbelasting BW Boekwaarde NW Nominale waarde EW Eindwaarde CW Contante waarde Brm Bouwrijpmaken Wrm Woonrijpmaken V&T Voorbereiding en toezicht

Begrippen: Eindwaarde of eindresultaat Winstneming

Verliesneming Verliesvoorziening

Boekwaarde Balanswaarde

Verwachte toekomstige (nog niet gerealiseerde) winsten als het complex geheel is afgerond. Het is een winstindicatie. Het tussentijds verwerken in de jaarrekening van een deel van de verwachte toekomstige winst van het nog niet afgewikkelde complex. Het verwerken van de gerealiseerde winst (eindwaarde) in de jaarrekening van het afgewikkelde complex. Het tussentijds verwerken in de jaarrekening (afboeken/afwaarderen) van voorziene verliezen van het nog niet afgewikkelde complex. Het verwerken van het verlies in de jaarrekening van het afgewikkelde complex. Het tussentijds verwerken van een toekomst ingeschat verlies via een voorziening. Indien door veranderde omstandigheden het verwachte toekomstige resultaat verbeterd kun je deze boeking herstellen. De verwerking in de jaarrekening is niet definitief zoals bij verliesneming. Aanschafwaarde + kosten (vermeerderingen) -/- opbrengsten (verminderingen) -/- winst of verlies. Boekwaarde -/- verliesvoorziening.

1 Inleiding De kosten van grondbeleid zijn afhankelijk van de specifieke omstandigheden en de conjunctuur. Meerdere factoren zijn van invloed op het grondbeleid. Een deel van deze factoren is niet of nauwelijks door een gemeente te beïnvloeden. Denk aan macro-invloeden zoals rentepercentages, grond- en verkoopprijzen of andere marktomstandigheden of aan meer specifieke risico’s zoals kans op vertragingen door inspraakprocedures, het moeten voldoen aan de milieueis of afhankelijkheden van betrokken andere partijen (provincie, Rijkswaterstaat, leveranciers). De kosten van gebiedsontwikkeling op reeds bebouwde locaties zijn hoog. Vanwege de bestaande bebouwing, infrastructuur en eigendomssituatie, zullen wijzigingen hierin gepaard gaan met hoge kosten die niet altijd binnen sluitende grondexploitaties of via volledig kostenverhaal kunnen worden gedekt en daarmee dus een inzet van gemeentelijke middelen vergen. Bij locaties die minder intensieve ingrepen met zich meebrengen kunnen daarentegen - afhankelijk van de marktprijzen – in geval van actief grondbeleid voordelige resultaten worden behaald. Gemeenten maken steeds vaker afwegingen om kosten en risico’s te beperken. Bijvoorbeeld door bij gebiedsontwikkeling te kiezen voor een combinatie van enerzijds sloop en nieuwbouw en anderzijds het omvormen van bestaande bebouwing voor nieuwe functies en bestemmingen (transformatie).

1.1 Aanleiding De kosten en opbrengsten die samenhangen met het grondbeleid strekken zich uit over meerdere jaren. De raad moet – alvorens goedkeuring te geven aan de gebiedsontwikkeling – vooraf informatie krijgen over de voorgenomen ingrepen en de kosten, opbrengsten, risico’s en looptijd. Tevens moet daarbij in beeld worden gebracht hoe verliezen zullen worden gedekt en in geval van winstgevende projecten, ten gunste waarvan deze middelen zullen worden gebracht, zowel tussentijds als na afronding van het project. Vanwege de impact van gebiedsontwikkeling voor een gemeente en haar financiële positie is een jaarlijkse actualisatie - zeker bij actief grondbeleid - nodig. De gemeente kan ervoor kiezen dit bijvoorbeeld via de begroting te doen, of door een afzonderlijke meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) aan de raad voor te leggen om op basis daarvan - al dan niet in geconsolideerde vorm - de begroting te actualiseren. De actualisatie via een MPG is feitelijk een nieuwe begroting en daarmee onderhevig aan besluitvorming door de gemeenteraad. 1.2 Doelstelling Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) Het doel van de MPG is het verkrijgen van inzicht in de actuele financiële stand van zaken van de afzonderlijke grondexploitatiecomplexen en van de grondexploitatiecomplexen in totaliteit.

Daarnaast worden de mogelijke aanwezige financiële risico’s binnen de afzonderlijke projecten in beeld gebracht. Eventuele risico’s worden afgedekt door een te vormen reserve, het zogenaamde Weerstandsvermogen. Het Weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is risico’s en tegenvallers op te vangen. 1.3 Relatie met de planning- en control cyclus De MPG heeft een relatie met diverse documenten uit de planning- en control cyclus en wordt jaarlijks gelijktijdig met de jaarrekening aan de raad aangeboden. De cijfers van de jaarrekening 2021 liggen ten grondslag aan de MPG 2022. De basis voor de actualisaties is de door de afdeling Financiën aangeleverde boekwaarde per 31 december 2021 van de afzonderlijke projecten. De boekwaarde is het saldo van de tot en met 31 december 2021 gerealiseerde investeringen, opbrengsten, afwaarderingen en winstnemingen.

Op basis van deze boekwaarde is een actualisatie van de grondexploitaties gemaakt. Bij de actualisaties is een prognose gemaakt van kosten, opbrengsten, risico’s en het resultaat. Deze gegevens worden weer verwerkt in de jaarrekening 2021. Daarnaast heeft de MPG een relatie met de begroting. De geactualiseerde prognoses van kosten en opbrengsten, resultaten (winst en verlies) en risico’s worden verwerkt in de begroting en meerjarenraming 2022-2025. Zo worden de grondexploitaties via de begroting betrokken bij de integrale afweging van de besteding van middelen. De Meerjarenprognose heeft een relatie met verschillende paragrafen. In de paragraaf Grondbeleid wordt de visie en de werkwijze beschreven, de resultaten weergegeven, de winstneming onderbouwd en het beleid m.b.t. de risico’s beschreven. In de paragraaf Weerstandsvermogen worden de wordt het kengetal grondexploitatie beschreven en in de paragraaf Financiering komt de rentetoerekening aan grondexploitaties aan de orde. 1.4 Afbakening MPG De MPG heeft geen betrekking op financiën van het faciliterend grondbeleid van de gemeente. Van faciliterend grondbeleid is sprake als de bouwplannen worden gerealiseerd op grond van particuliere eigenaren. De gemeente heeft een faciliterende rol als er een bestemmingswijziging noodzakelijk is.

Op grond van de Wet ruimtelijke ordening moet de gemeente de kosten die zij hiervoor maakt op de initiatiefnemer verhalen. Het faciliterend grondbeleid is voor de gemeente dan budgetneutraal. Er is geen sprake van bouwgrond in exploitatie of een voorraad grond in eigendom van de gemeente, maar van een vordering op een derde partij. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording moet het faciliterend grondbeleid administratief gescheiden worden van het actief grondbeleid. 1.5 Indeling MPG In hoofdstuk 2 wordt een weergave gegeven van de geldende wetgeving op het gebied van grondexploitaties. In hoofdstuk 3 wordt omschreven op welke manier de grondexploitaties geactualiseerd zijn, welke rekenmethodiek is toegepast en wat de gehanteerde uitgangspunten zijn. In hoofdstuk 4, 5 en 6 komen achtereenvolgens de grondexploitaties in voorbereiding, de vastgestelde grondexploitaties bedrijventerreinen en de vastgestelde grondexploitaties woningbouw aan de orde. Welke complexen zijn er, wat wordt er gerealiseerd, hoe loopt de eventuele verkoop en wat zijn de financiële resultaten en de risico’s van een complex. Ook komt het gezamenlijke resultaat aan de orde en worden de af te sluiten complexen beschreven. In hoofdstuk 7 worden de overige gronden benoemd die niet in exploitatie zijn genomen.

In het laatste hoofdstuk wordt de wijze van risicoberekening beschreven en de hoogte van het risicobedrag.

2 Geldende wetgeving Grondexploitaties en Beleid Met betrekking tot de grondexploitaties zijn er de laatste jaren diversen wijzigingen in de geldende wetgeving doorgevoerd. Het betreft: - De wijziging van de verslaggevingsregels in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) per 1 januari 2016; - De vernieuwde notitie Grondbeleid, gepubliceerd op 31 juli 2019; - De invoering van de vennootschapsbelasting voor overheidsondernemingen per 1 januari 2016; - De invoering van tussentijds winst nemen volgens de poc-methode per 1 januari 2017.

2.1 Actualiteiten/wijzigingen BBV 2016 De commissie BBV heeft in 2016 de afbakening, definiëring en verslaggevingsregels rondom grondexploitaties kritisch onder de loep genomen. De reden hiervoor was een aantal ontwikkelingen op het gebied van grondexploitaties: - de forse afboekingen van gemeenten op grondposities in de jaren daarvoor; - de aanbevelingen uit het rapport Vernieuwing BBV over transparantie en vergelijkbaarheid; - de invoering van de belastingplicht voor de vennootschapsbelasting (Vpb) voor overheidsondernemingen. Dit heeft geleid tot een aantal wijzigingen in het BBV en de uitwerking hiervan in de notities van de Commissie BBV. De wijzigingen leiden tot meer transparantie, eenduidigheid en behoedzaamheid. Bij de actualisering van de grondexploitaties is met de nieuwe regelgeving rekening gehouden. 2.1.1 Definiëring van bouwgronden in exploitatie

Vanuit het belang van eenduidigheid is het begrip ‘Bouwgrond in exploitatie’(BIE) scherper gedefinieerd: gronden in eigendom van de gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. 2.1.2 Rente gebaseerd op de werkelijke rente over het vreemd vermogen

De toegestane toe te rekenen rente aan BIE moet worden gebaseerd op de daadwerkelijk te betalen rente over het vreemd vermogen. De toe te rekenen rente aan de grondexploitaties is in 2021 berekend op 2% 2.1.3 Toerekenen kosten aan grondexploitaties in voorbereiding

Het activeren van voorbereidingskosten aan grondexploitaties als kosten van onderzoek en ontwikkeling onder de immateriële activa is toegestaan onder de volgende voorwaarden: 1. de kosten moeten passen binnen de kostensoortenlijst Wro/Bro en; 2. de kosten mogen maximaal 5 jaar geactiveerd blijven staan onder de immateriële vast activa, na 5 jaar moeten de kosten hebben geleid tot een actieve grondexploitatie en kunnen dan worden overgeboekt naar de desbetreffende BIE, dan wel worden afgeboekt ten laste van het jaarresultaat en; 3. plannen tot ontwikkeling van de grond waarvoor de voorbereidingskosten worden gemaakt, moeten bestuurlijke instemming hebben, blijkend uit een raadsbesluit. 2.2 Actualiteiten/wijzigingen BBV 2019 2.2.1 Verhaalbare kosten

Kosten die gemeenten hebben gemaakt en die in het kader van faciliterend grondbeleid op basis van een overeenkomst kunnen worden verhaald op derden, is een vordering die opgenomen moet worden bij de balanspost overige nog te ontvangen bedragen (artikel 40a lid 1 onderdeel b BBV) op de gemeentelijke balans. In de toelichting op deze balansposten moeten deze vorderingen expliciet worden toegelicht en gespecificeerd als zijnde ‘verhaalbare kosten’. 2.2.2 Looptijd maximaal 10 jaar

Om de risico’s die samenhangen met zeer lang lopende projecten te beperken is het uitgangspunt dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal 10 jaar bedraagt. Deze 10 jaar dient te worden gehanteerd als richtlijn, die voortschrijdend moet worden bezien en waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. Een gemotiveerde afwijking houdt in dat een langere looptijd is toegestaan, mits deze looptijd en de motivatie expliciet zijn geautoriseerd door de raad en zijn verantwoord in de begroting en de jaarstukken. De motivatie moet teven zijn voorzien van risicobeperkende beheersmaatregelen die de gemeente heeft genomen om de onzekerheden en risico’s die gepaard gaan met de langere looptijd te beperken.

2.2.3 Toerekenen kosten aan BIE’s

Voor de bepaling van kosten van BIE, die tot de vervaardigingskosten als bedoeld in artikel 63 lid 3 BBV kunnen worden gerekend, wordt aangesloten op de kostensoorten zoals opgenomen in de Wet ruimtelijke ordening (artikel 6.13) en het besluit ruimtelijke ordening (artikelen 6.2.3 t/m 6.2.5). Dit betekent dat maximaal deze kostensoorten kunnen worden toegerekend aan een BIE, waarbij ten aanzien van de rente alleen de rente over het vreemd vermogen mag worden toegerekend en geen rente over het eigen vermogen en waarbij dotaties/bijdragen aan een voorziening (fonds) voor bovenplanse kosten in de BIE niet zijn toegestaan. 2.2.4 Jaarlijkse herziening grondexploitatiebegroting

Jaarlijks moet een herziening van de grondexploitatiebegroting plaatsvinden. Actualisaties van het grondexploitatiecomplex en de grondexploitatiebegroting met planinhoudelijke wijzigingen, dan wel autonome wijzigingen met materiële financiële gevolgen, moeten opnieuw door de raad worden vastgesteld. 2.3 Invoering van de vennootschapsbelasting voor overheidsondernemingen Per 1 januari 2016 is de Wet op de Vennootschapsbelasting van toepassing op overheidsondernemingen. De gemeentelijke grondexploitatie wordt alleen als overheidsonderneming aangemerkt indien er structureel winst wordt gemaakt. Bij de beoordeling of sprake is van winst, worden alleen de BIE’s in aanmerking genomen. 2.3.1 Openingsbalans

Als de (geclusterde) activiteiten van het gemeentelijk grondbedrijf door de ondernemingspoort komen, moeten de lopende projecten per 1 januari 2016 gewaardeerd worden op de waarde in het economisch verkeer. Dit wordt weergeven op de openingsbalans. De waarde in het economisch verkeer kan worden bepaald door de indirecte opbrengstwaarde te berekenen. Op basis van de (realistisch) geschatte ingaande en uitgaande geldstromen over de resterende looptijd van een grex wordt de waarde van die geldstromen op het moment van de openingsbalans (1 januari 2016) bepaald. De openingsbalans is opgesteld in samenwerking met het adviesbureau EFK Belastingadviseurs. De openingsbalans fungeert door de contant gemaakte kosten en opbrengsten als een soort 0situatie. Als de kosten in de toekomst lager blijken te zijn of de opbrengsten hoger blijken te zijn dan de contant gemaakte waarden op de openingsbalans, dan stijgt de Vpb last. 2.3.2 Jaarlijkse Vpb

Er is een aangifte voor de jaren 2016 t/m 2019 ingediend. De Vbp last voor deze jaren was nihil. De aangifte 2020 wordt ingediend in 2022.

Gemeente Tytsjerksteradiel –Vpb-last 2.4 Tussentijds winstnemen volgens poc-methode Sinds 2017 is het op basis van het BBV verplicht om tussentijds winst te nemen volgens de pocmethode. 2.4.1 Poc-methode (Percentage of completion)

Voor het bepalen van de tussentijdse winst is aansluiting gezocht bij een algemeen aanvaardbare methodiek (bedrijfsleven, fiscaal), waarbij rekening is gehouden met de bijzondere kenmerken van gemeentelijke grondexploitaties. De doelstelling van het gemeentelijk grondbeleid is immers niet primair gericht op het behalen van financieel rendement, maar op het bereiken van het gewenste

voorzieningenniveau voor inwoners en bedrijven. De Poc-methode houdt rekening met de fase waarin de grondexploitatie, zowel voor wat betreft de opbrengsten als de kosten, verkeert. Daarnaast is deze methode eenvoudig toepasbaar en kan eenduidig worden gehanteerd voor alle positieve grondexploitaties die door gemeenten worden uitgevoerd. Hiermee wordt aangesloten bij de doelstelling van de vernieuwing van het BBV, namelijk vereenvoudiging en eenduidigheid en daarmee een betere onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten. 2.4.2 Voldoende zekerheid

Voor het tussentijds verantwoorden van winst is het noodzakelijk dat voldoende zekerheid bestaat over het (verwachte) resultaat van de grondexploitatie, ofwel het resultaat moet op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Het gaat hierbij niet om het hebben van zekerheid over alle aspecten die bij het uitvoeren van een grondexploitatie spelen en over macro ontwikkelingen die zich kunnen voordoen. Aan schattingen kleven in alle gevallen inherente onzekerheden. Uitgangspunt is het hebben van een degelijke onderbouwing van de schattingen voor de te verrichten werkzaamheden, te maken kosten en te realiseren opbrengsten in overeenstemming met de specifieke invulling van het grondexploitatiecomplex. Deze onderbouwing is nodig voor de grondexploitatiebegroting zoals deze ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Voorts moet deze onderbouwing (grondexploitatiebegroting) jaarlijks worden herzien/geactualiseerd en moeten de specifieke projectrisico’s worden benoemd, onderbouwd en gemonitord. Een dergelijke basis geeft voldoende zekerheid over het verwachte resultaat. Dit verwachte resultaat is niet te positief en ook niet te negatief bepaald (best estimate). 2.4.3 Poc methode in de praktijk

Naar rato van de voortgang van het project wordt tussentijds winst verantwoord. Hierbij wordt voor wat betreft de berekeningsmethodiek en de planinhoudelijke uitgangspunten niet afgeweken van de grondexploitatie of herziening zoals deze tot en met het verslagjaar door de raad is vastgesteld. De voortgang wordt berekend naar de mate waarin kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd per individuele grondexploitatie. Hiermee wordt de totale winst over de individuele grondexploitatie opgedeeld/toegerekend aan de reeds verkochte kavels. Indien er nog geen gronden zijn verkocht is er dus nog geen sprake van gerealiseerde winst. Maatgevend is de realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de kosten en opbrengsten van de grondexploitatie. In formule: % kostenrealisatie x % opbrengstrealisatie = % Poc. (ingeval de kosten voor 50% zijn gerealiseerd en de gronden voor 50% zijn verkocht, dan is de Poc dus 25%). De op basis van de poc-methode berekende winstneming wordt verminderd met de in het verleden reeds genomen winst. Het bedrag wat overblijft wordt als winst in het betreffende boekjaar genomen. 2.5 Afschaffing van de categorie ‘Niet in exploitatie genomen gronden’ Al enkele jaren is het bekend dat er voor 31 december 2019 concrete plannen voor de voormalige NIEG gronden moeten zijn.

Zijn deze er niet dan zal er moeten worden afgeboekt naar de huidige bestemming (veelal agrarisch, € 4 per m2). In de nieuwe notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (Commissie BBV, juli 2019) zijn nadere regels bepaald: Er komt naast IEGG (In Exploitatie Genomen Grond) en overige gronden (landbouwgronden) een nieuwe categorie gronden, namelijk ‘warme gronden’. Deze gronden mogen tegen toekomstige waarde worden gewaardeerd, mits deze voldoen aan alle volgende criteria: 1. de gronden moeten deel uitmaken van een door de gemeenteraad vastgestelde visie of masterplan voor (een) concrete en binnen afzienbare tijd te starten grondexploitatie(s), waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaties is vastgelegd; 2. de gebiedsontwikkeling mag niet zodanig conflicteren met de uitkomst van de inventarisatie

van bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid; 3. de visie / het masterplan mag niet strijdig zijn met beleid van de provincie en/of rijk; 4. er is een betrokkenheid bij de gebiedsontwikkeling van provincie of rijksoverheid; 5. het mag alleen gaan om gebiedsontwikkeling voor de bouw van woningen en niet voor bedrijfsterreinen; 6. periodiek (minimaal eens in de 2 jaar) worden de gronden getaxeerd tegen de waarde volgens de toekomstige woningbouwbestemming, met inachtneming van de inherente onzekerheden van de ontwikkelmogelijkheden. Voldoen de gronden niet aan al deze punten dan moet er een (tijdelijke) afwaardering plaatsvinden naar de huidige waarde, die grotendeels kan worden teruggedraaid zodra tot bouwgrond wordt besloten. Dit is een zogenaamde tijdelijke voorziening. In Tytsjerksteradiel staan geen voormalige NIEGG op de balans voor een hogere waarde dan de huidige bestemming (veelal agrarisch).

3 Actualisatie grondexploitaties Begin 2021 waren er 12 complexen in exploitatie. In 2021 zijn daar geen complexen bijgekomen. 3.1. Rekenmethodiek De actualisatie van grondexploitatiebegrotingen van de lopende complexen zijn opgesteld met toepassing van de zogenaamde Dynamische Eindwaarde Methode. Bij toepassing van deze berekeningssystematiek wordt rekening gehouden met rente en inflatie gedurende de looptijd van het project. Dit geldt zowel voor rentekosten en renteopbrengsten alsook voor de toe te passen inflatiecorrectie op kosten en opbrengsten. Investeringen en opbrengsten worden doorberekend naar de datum waarop het project vermoedelijk gereed zal zijn, de eindwaardedatum. 3.2. Gekozen model Er zijn diverse modellen verkrijgbaar om grondexploitaties in op te zetten en te beheren. Er is gekozen om hetzelfde model (op basis van Excel) als vorig jaar te hanteren. In de toekomst zal worden gestreefd naar een gezamenlijk model voor Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Door de gerealiseerde kosten en opbrengsten in te voeren, de nog te maken kosten en opbrengsten in te schatten, deze in tijd weg te zetten, parameters toe te passen en prijzen te bepalen wordt uiteindelijk de eindwaarde waarde van een complex berekend. De eindwaarde staat op de samenvattende pagina van de grondexploitatie duidelijk aangegeven, evenals de boekwaarde van het complex. 3.3.

Uitgangspunten Ten behoeve van de actualisatie van de grondexploitatiebegrotingen zijn een aantal werkzaamheden verricht. Hierna volgen de uitgangspunten met korte omschrijving. 3.3.1_Financiële basisinformatie

In overleg met Financiën zijn er in het financiële systeem van ieder complex van elke gemeente een beperkt aantal kostensoorten toegevoegd waarop men de ingekomen nota’s en de interne verrekening van kosten kan boeken. Deze kostensoorten zijn vervolgens als kosten- of opbrengstencategorie opgenomen in de grondexploitatie. Het betreft de volgende: -

aankoop grond verhardingen opbrengst grondverkopen groenaanleg overige kosten uitbestede investeringen

- overige inkomsten - woonrijp maken - toerekening reële rente - lichtmasten en brandkranen - bouwrijp maken

3.3.2_Parameters

Parameters zijn correctiefactoren als gevolg van toepassing van de berekeningsmethode Dynamische Eindwaarde Methode. Bij de actualisatie zijn de volgende parameters gehanteerd: - Percentage rentekosten 2 % en renteopbrengsten 2 % (werkelijke rente); - Percentage inflatie voor kostenstijging 2 % en opbrengstenstijging 0 %. 3.3.3_Grondprijzen

Het uitgangspunt in de gemeente Tytsjerksteradiel is dat de grond wordt verkocht tegen marktconforme prijzen. Deze worden vastgesteld door (onafhankelijke) taxatie, conform ‘Nota Grondbeleid 2021-2024’. 3.3.4_Programma

Voor de lopende complexen wordt het afgesproken bouwprogramma gevolgd. 3.3.5_Hoeveelheden en eenheidsprijzen

Ten aanzien van projecten die nog in ontwikkeling worden genomen en waarvoor nog geen exploitatiebegroting is opgesteld, wordt een voorlopige berekening of plan economische verkenning opgesteld. Hoeveelheden en eenheidsprijzen worden normatief toegepast. Bij de definitieve grondexploitatie wordt de grondexploitatie opgesteld aan de hand van berekende hoeveelheden, naar verwachting in te richten, hoeveelheden openbaar gebied en met daaraan gekoppeld de geldende eenheidsprijzen. 3.3.6_Fasering

Ten behoeve van de fasering heeft overleg plaatsgevonden met de betreffende projectleider. Op basis van dit overleg zijn de investeringen en opbrengsten in “de tijd” gezet.

4 Programma 8.1 Ruimtelijke ordening 4.1 Initiële plankosten Tot dit taakveld behoren taken op grond van de wet Ruimtelijke Ordening. Het onderdeel van dit taakveld, wat met ontwikkeling van doen heeft, zijn de initiële plankosten. Dit zijn kosten die gemaakt worden in het kader van de planontwikkeling als voorbereiding op een te openen complex BIE. De BBV bepaalt dat kosten, waarvoor een kans op dekking is maximaal voor een periode van 5 jaar kunnen worden geactiveerd voordat ze worden ingebracht in een te openen complex BIE. Voorwaarde is dat een collegebesluit is genomen om de voorbereiding van een locatie te starten. Vanaf begin 2021 is gestart met het aanvragen van voorbereidingskredieten waarop de gemaakte kosten worden verantwoord. De gemaakte kosten binnen de gevoteerde kredieten worden bij vaststelling van een bouwgrondexploitatie ingebracht in de betreffende exploitatie. Hiermee zijn de kosten gedekt. Leidt de voorbereiding niet tot een vaststelling dan zullen de kosten als verlies worden afgeboekt. Hier is momenteel geen sprake van. Op dit moment zijn de volgende projecten in voorbereiding: - Burgum - uitbreiding bedrijventerrein (veld 7) - Noardburgum - supermarktlocatie - Noardburgum - uitbreiding woningbouw - Ryptsjerk - uitbreiding woningbouw - Hurdegaryp - Stationskwartier - Hurdegaryp - locatie De Winde (oude locatie Tjalling Koopmans College)

-

Sûwald - uitbreiding woningbouw Earnewâld - woningbouw (CPO)

4.2 Anterieure overeenkomsten (faciliterend grondbeleid) Een anterieure overeenkomst wordt gebruikt voor het opnemen van de kosten/opbrengsten die gemaakt worden in het kader van faciliterend grondbeleid. Via de GREX-wet is de gemeente verplicht om bij werkzaamheden voor derden deze te verhalen. Tot nu toe is geen interne procedure vastgelegd waardoor het kan voorkomen dat plankosten voor rekening van de gemeente zijn gebleven. Een dergelijke procedure is onderdeel van de nota Grondbeleid. Het onderscheid moet worden gemaakt tussen de projecten waarvoor een overeenkomst is gesloten en de projecten waarvoor in de toekomst een overeenkomst zal worden gesloten. Voor de volgende projecten zijn anterieure overeenkomsten opgesteld: - Aldtsjerk - Foar(r)ut - Burgum - Drie van Van Sminia - Noardburgum - Supermarktlocatie

5 Programma 3.2 Grondexploitaties Bedrijventerreinen In programma 3.2 worden de in exploitatie genomen complexen behandeld in de categorie Grondexploitaties Bedrijventerreinen. Per complex wordt een beschrijving van het project, de fase waarin het project zich bevindt, het financiële resultaat, de afwijkingen t.o.v. de vorige actualisatie en de mogelijke risico’s toegelicht. Tevens worden de totale resultaten weergeven en de winst- en verliesnemingen toegelicht. 5.1 In exploitatie genomen gronden 5.1.1 Complex 63 Oentsjerk Sanjesfjild

Beschrijving van het project Het plan voorziet in een ontwikkeling van een lokaal bedrijventerrein voor de Trynwâlden, aan de zuidzijde van de Sanjesreed. Van oorsprong betrof het de ontwikkeling van 4,9 hectare bedrijventerrein, maar in de planologische procedure is dit teruggebracht naar ca. 4 hectare, waarvan 2,8 hectare uitgeefbaar. Fase waarin het project zich bevindt. Voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein is een planologische procedure gestart, en het bestemmingsplan is op 22 mei 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 172.434 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Door planaanpassing t.o.v. vorige actualisatie is het verwachte resultaat met € 58.802 gedaald. Dit verschil is te verklaren doordat het plangebied met ca. 9000 m2 is verkleind. Risico’s Vertraging in planologische procedure t.g.v. bezwaren, tegenvallende grondverkoop, kostenstijging bouw-en woonrijp maken.

5.1.2 Complex 75 Burgum bedrijventerrein Burgum West

Beschrijving van het project: Bouwgrondexploitatie bedrijventerrein Burgum West is actief vanaf 2000. De totale ontwikkeling omvat 16,8 hectare, waarvan ca. 8,5 hectare uitgeefbaar. De looptijd is gepland tot en met 2023. Fase waarin het project zich bevindt: In 2021 is er 4.537 m2 aan bedrijfskavel verkocht. Er zijn géén kavels meer beschikbaar. Na realisering van de bouw kunnen de resterende werkzaamheden worden uitgevoerd. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 25.575 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 11.779 gestegen. Dit verschil is te verklaren door een lichte rente en kostenverschuiving. Winstneming Voor 2021 kan een winst worden genomen van € 25.575 Risico’s Alle inkomsten zijn gerealiseerd, er zijn geen risico’s te verwachten. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 82.262 5.1.3 Complex 80 Gytsjerk Centrumplan

Beschrijving van het project Dit project is vanaf 2014 in exploitatie, en omvat een volledige herinrichting van het winkelcentrum. Ook de renovatie van de ijsbaan behoort bij het project. Alle bestaande (winkel)panden zijn aangekocht en gesloopt. Het nieuwe centrum omvat 6 elementen nl: - De Hoeve: Dit betreft de bouw van een supermarkt en 4 commerciële ruimten met daarboven 4 appartementen. Deze bouw is in 2017 gerealiseerd. - De Kiosk: Bouw van een ‘torentje’ op de hoek Rinia van Nautaweg – Canterlandseweg met één winkel (kiosk) en 6 appartementen. Deze bouw is in 2020 gerealiseerd. - De Schuur: Bestemd voor commerciële ruimte(n) en maximaal 15 appartementen. - De Kazerne: Het betreft hier de locatie van de voormalige brandweerkazerne aan de J.H. Riemersmastrjitte. Op deze locatie mag één vrijstaande woning worden gebouwd. - Woningbouw: De woningbouw aan de J.H. Riemersmastrjitte (5 rijenwoningen in de vrijesector huur) en Canterlandseweg (twee onder een kap woningen) zijn gerealiseerd. - Inrichting openbare voorzieningen: De (her)inrichting van het openbare gebied is uitgevoerd door de gemeente in 2019 Fase waarin het project zich bevindt Voor Gytsjerk – Mûnein is een nieuw bestemmingsplan in voorbereiding. Het Centrumplan is onderdeel van dit nieuwe bestemmingsplan. In 2021 is er geen grond verkocht. In totaal moet er nu nog voor € 566.600 worden verkocht.

Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 362.114 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 26.031 gestegen. Dit wordt veroorzaakt door een vrijval kosten woonrijp maken en openbare verlichting. Winstneming In 2021 kan een winst worden genomen van € 179.000. Risico’s Tegenvallende grondverkoop. 5.2 Totale resultaat Grondexploitaties Bedrijventerreinen In onderstaande tabel is een totaaloverzicht weergegeven van de eindwaarde van alle in exploitatie genomen gronden binnen het programma Grondexploitaties Bedrijventerreinen.

Resultaten grondexploitaties bedrijventerrein Het totale resultaat van alle complexen bedraagt op 31 december 2021 op basis van eindwaarde € 560.123 positief. 5.3 Afsluiting complexen In 2021 wordt complex 75 (Burgum- bedrijventerrein West) afgesloten. 5.4 Onderbouwing verliesvoorziening Voor 2021 is geen sprake van een verliesvoorziening. 5.5 Onderbouwing winstneming Volgens het BBV moeten gemeenten tussentijds winst nemen bij grondexploitatiecomplexen volgens de Poc-methode, de Percentage of completion. Maatgevend is de realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de kosten en opbrengsten van de grondexploitatie. In formule: % kostenrealisatie maal % opbrengstrealisatie is % poc. Dit betreft de totale winstneming, die bij de boekwaarde wordt opgeteld.

Winstnemingen 2021 bedrijventerrein

1. Bij het complex Burgum West kan een winst genomen worden van € 25.575. 2. Bij het complex Oentsjerk Sanjesfjild, hoeft geen winst genomen te worden. Aangezien er nog geen opbrengsten zijn gerealiseerd, is het poc percentage 0%. 3. Bij het complex Gytsjerk Centrumplan kan een winst worden genomen van € 179.000. 5.6 Opbouw balanswaarde De boekwaarde per 1 januari 2022 is de boekwaarde van 1 januari 2021 vermeerderd met alle in 2021 gerealiseerde kosten en opbrengsten vermeerderd met de verplichte winstneming. De vorming van verliesvoorzieningen zijn niet in de boekwaarde meegenomen, deze zijn omkeerbaar als het resultaat een volgend jaar meevalt. Bij de vorming van verliesvoorzieningen dient volgens het BBV rente aan een complex toegerekend te worden over de gehele boekwaarde.

Overzicht balanswaarde bedrijventerrein (exclusief verliesvoorziening) De totale boekwaarde van de complexen bedraagt € 517.611 op 1/1/2022.

6 Programma 8.2 Grondexploitaties Woningbouw In programma 8.2 worden de in exploitatie genomen complexen behandeld in de categorie Grondexploitaties Woningbouw. Per complex wordt een beschrijving van het project, de fase waarin het project zich bevindt, het financiële resultaat, de afwijkingen t.o.v. de vorige actualisatie en de mogelijke risico’s toegelicht. Tevens worden de totale resultaten weergeven en de winst- en verliesnemingen toegelicht. 6.1 In exploitatie genomen gronden 6.1.1 Complex 22 Garyp Sânhicht fase 1

Beschrijving van het project De bouwgrondexploitatie Garyp Sânhichte is actief vanaf 2013. Voor deze exploitatie is een Samenwerkingsovereenkomst gesloten met Bouwbedrijf De Haan uit Garyp. Het exploitatiegebied is 1,5 hectare en 1,06 hectare uitgeefbaar voor in totaal 18 woningen. Fase waarin het project zich bevindt In 2017 is het complex bouwrijp gemaakt. In 2020 zijn de laatste 4 kavels verkocht. In 2022 kan het complex woonrijp worden gemaakt. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 72.456 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 30.027 gestegen. Dit verschil is te verklaren door dat opgenomen kostenpost voor bovenwijkse voorzieningen niet langer benodigd is. Winstneming

Voor 2021 kan op dit complex een winst worden genomen van € 72.456. Risico’s Stijging kosten woonrijp maken. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 162.629 6.1.2 Complex 32 Hurdegaryp It Súd II (fase I en II)

Beschrijving van het project Deze bouwgrondexploitatie is actief vanaf 2006 en ligt aan de oostzijde van Hurdegaryp. Dit complex beslaat een oppervlakte 17,5 hectare, waarvan 9,2 hectare uitgeefbaar. De looptijd is tot en met 2021. Fase waarin het project zich bevindt In 2021 zijn de laatste 4 kavels verkocht. De werkzaamheden m.b.t. woonrijp maken zijn voor 90% gereed, en worden in 2022 afgerond. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 318.948 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 254.325 gestegen. Dit wordt veroorzaakt doordat de kostenpost voor asfalteren en aanleg van een aantal fietsbruggetjes is komen te vervallen. Winstneming: Voor 2021 kan een winst worden genomen van € 318.948. Risico’s n.v.t. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 259.066 6.1.3 Complex 33 Ryptsjerk De Opslach noord

Beschrijving van het project Bouwgrondexploitatie loopt vanaf 2017, en de gronduitgifte is vanaf 2018 gestart. Binnen het complex zijn geen kavels meer beschikbaar. De looptijd van de exploitatie is tot eind 2021. Fase waarin het project zich bevindt In 2021 zijn de werken m.b.t. woonrijp maken afgerond. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 2.706 positief.

Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie

Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 7.040 gedaald. Deze verschillen zijn te verklaren doordat kosten woonrijpmaken iets hoger zijn uitgevallen. Winstneming In 2021 kan er € 2.706 winst worden genomen. Risico’s n.v.t. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 22.739 6.1.4 Complex 40 Suwâld 3e fase

Beschrijving van het project Dit betreft een uitbreiding aan de westzijde van het dorp Suwâld. Dit complex is in 2011 in exploitatie genomen en biedt ruimte voor 8 woningen. Fase waarin het project zich bevindt In 2021 is de laatste kavel verkocht, en het plan kan in 2022 woonrijp worden gemaakt. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 67.501 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 58.177 gestegen. Deze verschillen zijn te verklaren doordat een aantal voorzieningen niet hoeft te worden uitgevoerd. Winstneming In 2021 kan er € 67.501 winst worden genomen. Risico’s n.v.t. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 51.185 6.1.5 Complex 43 Mûnein 3e fase

Beschrijving van het project Deze dorpsuitbreiding in Mûnein ligt aan de zuidzijde van het dorp tussen de Dr. Kylstraweg en de Ekkelreed. Dit complex is in 2010 in exploitatie genomen en in 2011 is gestart met de uitgifte. Het plan heeft een capaciteit van 11 woningen. Fase waarin het project zich bevindt In 2021 is de laatste kavel verkocht. In 2022 kan begonnen worden met het woonrijp maken van het plan.

Financiële resultaat

Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 827 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 11.362 gedaald. Deze verschillen zijn te verklaren doordat de werkelijke verkoopopbrengsten lager zijn dan is geraamd. Winstneming In 2021 kan een winst worden genomen van € 827. Risico’s n.v.t. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 61.190 6.1.6 Complex 44 Oentsjerk Kaetsjemuoiwei

Beschrijving van het project Dit complex is in 2009 in exploitatie genomen, en de uitgifte is in 2011 gestart. Het plan heeft een capaciteit van 60 woningen. Het woningbouwprogramma bestaat o.a. uit vrijesectorwoningen, jongerenhuisvesting sociale huur (12 appartementen) en particulier sociale huurwoningen. Fase waarin het project zich bevindt Alle kavels zijn verkocht, en in 2021 is het woonrijpmaken van het plan afgerond. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 26.927 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 26.089 gestegen. Deze verschillen zijn te verklaren doordat de kosten voor het woonrijp maken lager zijn uitgevallen dan geraamd. Winstneming In 2021 kan er een winst worden genomen van € 29.004 Risico’s n.v.t. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 52.500 6.1.7 Complex 48 Tytsjerk De Krite

Beschrijving van het project Dit plan is gelegen tussen de Buorren en de zandwinput Hurdegaryp. Het plan is in 2015 bouwrijp gemaakt, waarna de uitgifte is gestart. Het plan heeft een capaciteit van 23 woningen. In samenspraak met dorpsbelang is een project van 14 woningen in de sociale koop/huur gerealiseerd.

Fase waarin het project zich bevindt

In 2021 is de laatste kavel verkocht. In 2022 kan het woonrijpmaken van het plan worden afgerond. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 23.114 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 3000 gestegen. Dit verschil is te verklaren door een kleine verschuiving in rente- en kostenstijging Winstname In 2021 kan € 23.114 winst worden genomen. Risico’s n.v.t. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 137.654 6.1.8 Complex 50 Sumar 2e fase

Beschrijving van het project Dit complex ligt aan de zuidzijde van het dorp Sumar. Met de vaststelling van het bestemmingsplan “Sumar 2019” is deze uitbreiding mogelijk. Het plan heeft een capaciteit van 8 woningen. Fase waarin het project zich bevindt Het plan is in 2021 bouwrijp gemaakt. Uitgifte van de kavels heeft plaatsgevonden middels verloting. Alle kavels zijn hierbij in optie gegeven. Overdracht zal plaatsvinden in het 2e kwartaal van 2022 Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 116.802 positief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 56.945,05 gestegen. Dit verschil is te verklaren doordat het bouwrijpmaken bij de aanbesteding voordeliger is uitgevallen en de marktwaarde van de bouwkavels hoger is getaxeerd dan was geraamd. Winstname In 2021 kan er geen winst worden genomen. Risico’s Kostenstijging woonrijp maken. 6.1.9 Complex 51 Hurdegaryp locatie Wynia

Beschrijving van het project Dit betreft een (her)invullocatie van het voormalige garagebedrijf Wynia aan de Rijksstraatweg te Hurdegaryp. De grond is aangekocht in het kader van het project “Kansen in Kernen Hurdegaryp”.

Voor het project is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan met bouwbedrijf Postma uit Kootstertille. Op de locatie kunnen 14 twee onder een kap woningen worden gebouwd. Fase waarin het project zich bevindt In 2020 is de locatie bouwrijp gemaakt. En in 2021 zijn alle 14 kavels verkocht en is gestart met de bouw. Het complex kan per 31-12-2021 worden afgesloten. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 21.348 negatief. Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 17.506 gestegen. Dit verschil is te verklaren door kleine verschuivingen in kosten. Verliesvoorziening De eerder gevormde verliesvoorziening van € 38.855 kan met € 17.506 verlaagd worden naar € 21.349 Risico’s Kostenstijging woonrijp maken. Afsluiting complex Het complex kan per 31 december 2021 administratief worden afgesloten. Voor de nog uit te voeren werkzaamheden wordt een voorziening getroffen van € 77.835 6.1.10 Complex 52 Garyp Sânhichte 2e fase

Beschrijving van het project Dit complex ligt aan de zuidzijde van het dorp Garyp en is de afronding met 4 woningen van de uitbreiding Garyp Sânhichte. Voor de ontwikkeling is een samenwerkingsovereenkomst gesloten met bouwbedrijf De Haan uit Garyp. Fase waarin het project zich bevindt Het plan is in 2021 bouwrijp gemaakt, en de uitgifte is gestart. In 2021 is er 1 kavel verkocht. Financiële resultaat Na actualisatie per 31 december 2021 bedraagt het resultaat op basis van de eindwaarde € 375.364 Afwijkingen t.o.v. vorige actualisatie Ten opzichte van de vorige actualisatie is het resultaat met € 16.759 gestegen. Dit verschil is te verklaren doordat het bouwrijpmaken bij de aanbesteding voordeliger is uitgevallen en de marktwaarde van de bouwkavels hoger is getaxeerd dan was geraamd. Winstname In 2021 kan er € 40.000 winst worden genomen. Risico’s Tegenvallende grondverkoop, kostenstijging woonrijp maken.

6.2 Totaalresultaat Grondexploitaties Woningbouw In onderstaande tabel is een totaaloverzicht weergegeven van de eindwaarde van alle in exploitatie genomen gronden binnen het programma Grondexploitaties Woningbouw.

Overzicht grondexploitaties woningbouw Het totale resultaat van alle complexen bedraagt op 31 december 2021 op basis van eindwaarde € 983.297 positief. Er is ervoor gekozen om de verliesvoorziening te baseren op de negatieve eindwaarde. Dit is de waarde op het moment van afsluiting van de complexen, ook het moment dat het verlies definitief wordt afgeboekt. 6.3 Afsluiting complexen In 2021 worden de volgende complexen afgesloten. Garyp – Sânhichte 1e fase Hurdegaryp It Sud fase II&III Ryptsjerk – De Opslach Noard Suwâld – 3e fase Mûnein – 3e fase Oentsjerk – Kaetsjemuoiwei Tytsjerk – De Krite Hurdegaryp – locatie Wynia 6.4 Onderbouwing verliesvoorziening We willen de risico’s inzichtelijk hebben en waar mogelijk kunnen opvangen. Daarvoor hebben we een verliesvoorziening. Daarom hebben wij verschillende scenario’s rondom de bouwgrondexploitatie beoordeeld. Op basis hiervan is destijds ten laste van de jaarrekening 2014 een verliesvoorziening getroffen. De verliesvoorziening bedraagt op dit moment € 0, omdat er geen eventueel toekomstige verliezen worden verwacht.

6.5 Onderbouwing winstneming Volgens het BBV moeten gemeenten tussentijds winst nemen bij grondexploitatiecomplexen volgens de Poc-methode, de Percentage of completion. Maatgevend is de realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de kosten en opbrengsten van de grondexploitatie. In formule: %

kostenrealisatie maal % opbrengstrealisatie is % poc. Dit betreft de totale winstneming, die bij de boekwaarde wordt opgeteld.

Winstnemingen woningbouw 2021 6.6 Opbouw balanswaarde De boekwaarde per 1 januari 2022 is de boekwaarde van 1 januari 2021 vermeerderd met alle in 2021 gerealiseerde kosten en opbrengsten vermeerderd met de verplichte winstneming. De vorming van verliesvoorzieningen zijn niet in de boekwaarde meegenomen, deze zijn omkeerbaar als het resultaat een volgend jaar meevalt. Bij de vorming van verliesvoorzieningen dient volgens het BBV rente aan een complex toegerekend te worden over de gehele boekwaarde.

Overzicht balanswaarde woningbouw (exclusief verliesvoorziening) De totale balanswaarde van de complexen bedraagt € 230.324 op 1/1/2022.

7 Totaaloverzicht resultaten bouwgrondexploitatie 7.1 Resultaten per complex

7.2 Overzicht verliesvoorzieningen

7.3 Winstnemingen en gerealiseerde winstnemingen

7.4 Voorziening afgewikkelde complexen

8. Toelichting overige gronden In dit hoofdstuk worden de gronden behandeld die binnen een afzienbare termijn worden verkocht. Als deze gronden nog tijdelijk worden gebruikt voor een maatschappelijke of economische functie dan behoren dergelijke gronden gedurende deze tijd tot de materiële vaste activa. In deze paragraaf worden de volgende grondposities als onderdeel van het grondbedrijf behandeld; Te verkopen opstallen; opstallen te verkopen voor herontwikkelingen Bouwkavels uit de Voorraad gronden te verkopen. Te verkopen bouwkavels die niet (meer) zijn opgenomen in een BIE. Alle andere losse grondeigendommen, veelal landerijen die worden verhuurd/ verpacht worden in deze paragraaf niet opgenomen. Strategische gronden, grond bedoeld voor eventuele toekomstige ontwikkelingen, worden ook niet in deze paragraaf opgenomen. De gronden die binnenkort in ontwikkeling worden genomen zijn genoemd bij de projecten waarvoor initiële plankosten voor de opstart van de ontwikkeling zijn vastgesteld. 8.1 Te verkopen opstallen De gemeente heeft een aantal panden waarvan het gebruik voor sociaal maatschappelijke doeleinden niet meer noodzakelijk is. Er is besloten deze panden te verkopen. In 2021 zijn de volgende panden verkocht: - Tjalling H.

Haismastraat 7 te Burgum (torentje) 8.2 Voorraad bouwrijpe kavels De gemeente beschikt over een voorraad van bouwrijpe kavels die per 1 januari 2021 geen onderdeel (meer) uitmaken van een actieve bouwgrondexploitatie. De kavels zijn uit de lopende, af te sluiten grondexploitaties gehaald tegen agrarische waarde. Aangezien de waarde kostprijs lager is dan de marktwaarde van de bouwrijpe kavels, wordt bij verkoop een resultaat

behaald. In de onderstaande tabel zijn de boekwaarden (lees; kostenprijs) per locatie vermeld met daarbij de huidige verkoopwaarde (marktwaarde). Het verschil geeft de winstpotentie weer.

Voorraad bouwrijpe gronden

Risicoberekening grondexploitaties Het grondbedrijf is een onderdeel van de totale gemeentelijke exploitatie. Het is een activiteit waar veel geld in omgaat en behoorlijk risico’s gelopen worden. Er zijn diverse manieren om risico’s te berekenen. 9.1 Wijze van risicoberekening Momenteel wordt er incidenteel risico berekend. Als er zich een situatie voor doet waarvoor een extra risico bedrag moet worden opgenomen, dan wordt dit bedrag gereserveerd. 9.2 Hoogte van het risicobedrag Complex N.v.t. Totaal

BW 31/12 n.v.t. 0

Nog te investeren n.v.t. 0

Momenteel zijn er geen complexen waar een extra risicobedrag voor gereserveerd is.