08 - Bijlage 1 - Koersdocument ‘Dit binne wy’

1

Tytsjerksteradiel: ons DNA (Frysk) ...................................................................................3 Tytsjerksteradiel: ons DNA (Nederlands) .........................................................................4 Samenvatting van onze organisatiekoers ........................................................................6 Onze taken en onze ambities ...........................................................................................7 Wij staan voor onze wettelijke taken… ....................................................................... 7 …En pakken regie op beleidsambities ........................................................................ 7 Onze organisatie ...............................................................................................................9 We voeren zelf uit, tenzij… .......................................................................................... 9 Zo werken wij ................................................................................................................ 9 Kenmerken van ons leiderschap .................................................................................10 Ons werkgeverschap .......................................................................................................

11 Tot slot............................................................................................................................. 12

2

‘Dit binne wy!’ Tytsjerksteradiel: ons DNA (Frysk) ‘Smûk skaadzjend beamtegrien, wetterwegen, âlde grandeur en minsken dy’t wat wolle en kinne.’ Dat komt yn 't sin as jo tinke oan Tytsjerksteradiel. In namme dy't yn bestjoerlik Fryslân al iuwenlang bekend stiet as grietenij. Mei mear as 32.000

ynwenners tradysjes fan grut belang achtsje. De Fryske taal en identiteit meitsje dêr ûnderdiel fan út. Wy hawwe in ryk kultureel en sportyf libben. De omjouwing nûget dêr ek ta út mei in oanbod oan fytspaden, romte en oantreklike hoareka en rekreaasje. Dat makket Tytsjerksteradiel en omkriten ta in oantreklik ferbliuwplak .

ynwenners, wenjend yn 17 doarpen en buorskippen. It gebiet

De trochsnee ynwenner fan Tytsjerksteradiel bestiet net, en

rint fan de Dokkumer Ie oant De Leien en fan nasjonaal park De

dochs is der by ynwenners en ûndernimmers mear of minder in

Alde Feanen oant Kûkherne. In ûndergrûn fan klaai, (leech)fean

drang om net passyf op feroarings en ûntjouwings te wachtsjen,

en sân. Mei Dokkum, Ljouwert, Drachten en Grins yn ‘e buert. Us

mar te antisipearjen, en fan ûnderop der wat mei te dwaan en

gemeente is alsidich, ferrassend en ferbûn, al iuwen.

der ynfloed op út te oefenjen. Om de feroaring sa foarm te jaan

Hoe âld de gemeente as ienheid ek is, de gemeente hat net

dat dy past by wat de mienskip foar eagen hat. Noflik eigenwiis!

stilstien. Alde ferbiningen binne feroare, fernijd, soms ferdwûn

De gemeentlike organisaasje wol de ynwenners betsjinje yn al

of opnij makke. Wy binne in Fryske plattelânsgemeente mei

har taken én ambysjes. 'It ferlet', dat wat nedich is, om de

stedske skaaimerken, om't de âlde ferbiningen ferrike wurde mei

mienskippen yn 'e breedste sin fan it wurd fitaal te hâlden, dêr

forinzen, nije Nederlanners en ynfloeden dy't de wrâld feroarje.

besiket de gemeente yn oerlis ynfolling oan te jaan. Dat is gjin

Yn ús gemeente wenje en wurkje in protte ûndernimmers en

ienrjochtingsferkear fan ynwenners nei de gemeente, mar freget

boeren en wy hawwe in aktyf bedriuwsklimaat.

ek dat de gemeente goed oansluten is op de netwurken en mei

Lykas hiel Fryslân hat de gemeente sterke maatskiplike struktueren dy’t nettsjinsteande maatskiplike feroarings oerein

deselde hâlding besiket ûntwikkelingen te beynfloedzjen om kânsen foar de gemeente te fersulverjen.

bliuwe. De buertapps, de doarpskwissen, dêr't elkenien wolkom

Yn ús wurkwize litte wy sjen dat wy goede foarâlden binne. Hoe

is, binne fan wearde en wurde sa belibbe. In gemeente dêr't

wolle wy de wrâld nei ús efterlitte? Wat is it effekt fan wat wy

3

dogge? Dat is de kearn fan al ús aksjes, inisjatyf, ôfwaging fan belangen en beynfloedzjen. Dat betsjut in nije polityk, nij gedrach mei in nije definysje fan polityk súkses. Dy wize fan tinken sit yn ús organisaasje ynboud en wy wolle in foarbyld

Tytsjerksteradiel: ons DNA (Nederlands) ‘Smûk skaadzjend beamtegrien, wetterweagen, âlde grandeur en minsken dy’t wat wolle en kinne.’ Dat komt bovendrijven als

wêze foar oaren.

je denkt aan Tytsjerksteradiel. Een naam die al eeuwen als

Dit koersdokumint befettet in oantal liedende prinsipes foar it

inwoners, wonend in 17 dorpen en buurtschappen. Het gebied

ynrjochtsjen fan ús organisaasje. It biedt in winkend perspektyf (rjochting) op de ûntwikkeling fan de amtlike organisaasje yn de kommende jierren (beweging). Dit binne wy!

grietenij in bestuurlijk Fryslân bekend is. Met ruim 32.000 strekt zich uit van de Dokkumer Ie tot aan De Leien en van nationaal park De Alde Feanen tot aan Kúkherne. Een ondergrond van klei, (laag)veen en zand. Met Dokkum, Leeuwarden, Drachten en Groningen binnen handbereik. Onze gemeente is veelzijdig, verrassend en verbonden, al eeuwenlang. Hoe oud de gemeente als eenheid ook is, zij is niet stil blijven staan. Oude verbanden zijn veranderd, vernieuwd, soms opgedoekt of opnieuw gesmeed. Wij zijn een Fryske plattelandsgemeente met stadse trekjes, omdat de oude verbanden worden verrijkt met forensen, nieuwe Nederlanders en invloeden die generiek de wereld veranderen. In onze

gemeente wonen en werken veel ondernemers en agrariërs, we hebben een actief ondernemersklimaat. De gemeente kent net als in heel Fryslân sterke sociale structuren, die ondanks maatschappelijke veranderingen toch overeind blijven. De buurtapps, de dorpskwissen, waar iedereen welkom is, zijn van waarde en worden zo ook beleefd. Een gemeente waar inwoners hechten aan hun natuurlijke tradities.

4

De Fryske taal en identiteit is daar onderdeel van. Wij kennen

belangenafweging, beïnvloeding is dat de kern. Dat betekent een

een rijk cultureel en sportief leven. De omgeving nodigt daar

nieuwe politiek, nieuw gedrag met een nieuwe definitie van

ook toe uit met een waaier aan fietspaden, ruimte en

politiek succes. Dat denken zit ingebakken in onze organisatie

aantrekkelijke horeca en recreatie. Waardoor het aantrekkelijk

en daarin willen wij een voorbeeld zijn voor anderen.

toeven is in de gemeente Tytsjerksteradiel en haar omgeving.

In dit koersdocument staan een aantal leidende principes voor

De gemiddelde Tytsjerksteradieler bestaat niet, en toch is er in

de inrichting van onze organisatie. Het biedt een wenkend

meer of mindere mate een drang bij inwoners en ondernemers

perspectief (richting) op de ontwikkeling van de ambtelijke

om veranderingen, ontwikkelingen niet lijdzaam af te wachten,

organisatie in de komende jaren (beweging). Dit binne wy!

maar daar op te anticiperen, er fan ûnderop iets mee te doen en er invloed op uit te oefenen. Om de verandering zo vorm te geven, dat het past bij hoe de gemeenschap het zelf voor ogen heeft. Prettig eigenwijs! De gemeentelijke organisatie wil de inwoners daarin bedienen, in al haar taken én ambities. ‘It ferlet’, de behoefte, dat wat nodig is, om de gemeenschappen in de breedste zin van het woord vitaal te houden, daar probeert de gemeente in samenspraak invulling aan te geven. Dat is geen éénrichtingsverkeer vanuit inwoners naar de gemeente, maar vergt ook dat de gemeente goed in de netwerken zit en vanuit dezelfde houding probeert invloed op de ontwikkelingen uit te oefenen om kansen voor de gemeente te verzilveren. Daarbij kiezen wij als manier van werken voor het goede voorouderschap. Hoe willen wij de wereld na ons achterlaten? Wat is het effect van we doen? Bij al ons handelen, initiatief,

5

Samenvatting van onze organisatiekoers

Als motto omarmen we 'prettig eigenwijs', wat voor ons betekent

Veel van onze taken voeren we uit in opdracht van en in

dat we wendbaar, dienstbaar, innovatief, zelfverzekerd en proactief

samenwerking met andere overheden. De overgebleven ruimte

werken. We tonen daarin durf en lef. Medewerkers voelen zich vrij

vullen we in met onze eigen richtinggevende keuzes voor de

om hun stem te laten horen en nieuwe ideeën aan te dragen. We

komende jaren.

zijn zelfbewust, steunen elkaar en zijn open en direct in onze

In deze beleidsontwikkeling en uitvoering spelen we een

communicatie.

leidende rol. Daarin zijn we vaak afhankelijk van samenwerking

Binnen onze organisatie betekent leiderschap dienstbaar zijn

met andere partijen. We manifesteren ons als organisatie

aan het collectief: verbindingen kunnen leggen tussen teams en

effectief binnen netwerken. Het management speelt daarin een

individuen én oog hebben voor de ontwikkeling van de

verbindende rol. Doordat we als raad, college en organisatie

organisatie als geheel. We zoeken elkaar op om ontwikkelingen

duidelijke afspraken maken met elkaar, weten we wat we van

te bespreken en om onze onderlinge relaties te verbeteren.

elkaar kunnen verwachten.

Leiding geven betekent ook dat we duidelijk zijn over wat we van

We voeren zoveel mogelijk taken waarbij direct contact met

elkaar verwachten en weten wie waarvoor verantwoordelijk is.

inwoners nodig is, zelf uit. Voor andere taken kiezen we er

Daarnaast staat goed werkgeverschap centraal, wat betekent dat

(politiek-bestuurlijk) voor of we een taak zelf uitvoeren,

we zorg en aandacht hebben voor onze medewerkers. We

samenwerken of uitbesteden.

moedigen een 'prettig eigenwijze' houding aan, waar bij hoort

Voor de inrichting van onze ambtelijke organisatie formuleren we heldere uitgangspunten: we streven naar toegankelijke en

dat we zowel onze waardering naar elkaar uitspreken als elkaar op verantwoordelijkheden aanspreken.

nabije dienstverlening en zijn inwoner- en oplossingsgericht.

Tenslotte kan aandacht voor onze lokale identiteit niet

Onze organisatie is slagvaardig, met korte lijnen, goed

ontbreken bij het ontwerpen van onze nieuwe organisatie. We

samenspel en een duidelijke rol- en taakverdeling. Daarbij

hebben een positieve grondhouding ten aanzien van het Frysk

worden afspraken nagekomen.

verstaan en lezen (passieve beheersing) en identificeren ons met onze regio en haar eigenheid.

6

Onze taken en onze ambities Wij staan voor onze wettelijke taken… Een groot deel van onze taken voeren we uit in opdracht van en in samenwerking met medeoverheden. Denk hierbij aan taken op het gebied van ruimtelijke ordening, digitalisering en gegevensbescherming (AVG), jeugdzorg, Wmo en onderwijs. Het is aan ons om te bepalen hoe wij de medebewindstaken uitvoeren en hoe we omgaan met de overgebleven ruimte: hoe we lokale vraagstukken oplossen, hoe we ondersteuning bieden aan mensen die dat nodig hebben en initiatieven nemen die in het belang zijn

…En pakken regie op beleidsambities Bij de aanpak en uitvoering van de voor ons belangrijke vraagstukken willen wij als gemeente ‘ertoe doen’ en het verschil maken. Dat kunnen we niet alleen. Voor het realiseren van onze ambities zijn we afhankelijk van de samenwerking met veel andere partijen. Lokale burgerinitiatieven, het verenigingsleven, dorpsbelangen, scholen, zorginstellingen, corporaties, andere overheden en het bedrijfsleven maken onmiskenbaar deel uit van het publieke

van onze inwoners. In raadsprogramma's en coalitieakkoorden

domein.

maken wij richtinggevende keuzes op welke initiatieven we willen

We zijn ons ervan bewust dat werken in netwerken en het

ontwikkelen en beleid voeren. Voor de inrichting van onze nieuwe gemeentelijke organisatie zijn

doelgericht samenwerken vraagt om een ‘brede blik’ en om krachtige relaties met andere partijen. We manifesteren ons als

niet zozeer die inhoudelijke vraagstukken van belang als wel de

organisatie slim en effectief in netwerken binnen en buiten de regio.

keuze welke rol wij willen spelen bij de aanpak en uitvoering. Wij

Het management is de verbindende schakel met overzicht op het

willen een leidende rol spelen in de beleidsontwikkeling van al die vraagstukken én de uitvoering vooral ‘in eigen huis’ hebben. Onze medewerkers hebben de competenties en vaardigheden in huis om dit te realiseren.

totaal. Welke afspraken zijn er gemaakt met wie? Welke actuele ontwikkelingen spelen er? Hoe gaan we om met risico’s? Welke expertise (en wie?) zetten we in? Hebben we die expertise überhaupt in huis of moeten we die elders halen?

7

Het samenspel tussen raad, college en organisatie kent duidelijke afspraken waarop partijen elkaar kunnen aanspreken. Zo voorkomen we dat we elkaar in processen onaangenaam verrassen, omdat afspraken te vaag, te vrijblijvend of niet concreet genoeg zijn. Weten wat we aan elkaar hebben en daarmee voorspelbaarheid in de onderlinge relatie, vinden we belangrijk. Tenslotte moedigen wij elkaar altijd aan en waar nodig spreken wij elkaar aan.

8

Onze organisatie

uitvoering continu in verbinding met elkaar staan en we de

We voeren zelf uit, tenzij…

organiseren.

programma's en projecten in onze organisatie kunnen sturen en

Gemeentelijke taken die vragen om direct contact met onze inwoners, doen we zoveel mogelijk zelf. Dit geldt zowel voor onze uitvoerende, dienstverlenende en wettelijke taken, maar ook voor

Zo werken wij

die beleidsthema's waar wij als gemeente de regie in willen nemen.

Bij alles wat we doen, werken we op de volgende manier:

Voor andere taken kan er juist reden zijn om het niet alleen zelf te

•

willen doen, maar te kiezen voor andere vormen, zoals

toegankelijk, dienstbaar, inwonergericht (‘ken je inwoner’) en

samenwerken, (burger)participatie of uitbesteden. Het vraagstuk

oplossingsgericht.

bepaalt welke vorm en mate van samenwerking het beste past bij het gewenste resultaat. Dit doen we in bestaande en eventuele nieuwe samenwerkingsverbanden. Overwegingen die daarbij een rol

•

Taak vraagt om regionale afstemming;

-

Kwaliteitsverbetering;

-

Schaarse of specifieke expertise of kwaliteit;

-

Lagere kosten;

-

Verminderen van kwetsbaarheid;

-

Beschikbaarheid van eigen capaciteit;

-

Politieke urgentie.

De keuzes over welke vorm het best passend is om onze taken en ambities te realiseren, wegen we politiek-bestuurlijk. Voor de organisatie betekent dit dat we ons organiseren naar wat

Een slagvaardige organisatie (uitvoeringskracht). Met korte lijnen, integraal, en met een blijvend duidelijke rol- en

spelen zijn: -

Toegankelijke en nabije dienstverlening. Onze organisatie is

taakverdeling. Zodat besluiten snel worden genomen, projecten adequaat worden opgepakt en medewerker en leidinggevende dichtbij elkaar staan. De organisatiestructuur is helder en eenvoudig. •

Een samenwerkingsgerichte organisatie. Samen werken (in- en extern, met partners én inwoners) is een belangrijk onderdeel van een slagvaardige, moderne overheidsorganisatie. We gaan voor een organisatie, waar de gewenste informatie en waarde snel kan in- en uitstromen. We werken integraal, van strategisch tot operationeel.

bovenstaande van ons vraagt. Daarbij is essentieel dat beleid en

9

•

Een organisatie die ‘prettig eigenwijs’ als motto heeft. We zijn

waardoor er een gevoel van eenheid gecreëerd wordt in de

‘prettig eigenwijs’. Met dit motto geven we aan wat we belangrijk

organisatie. Persoonlijk leiderschap tonen geldt voor iedereen.

vinden in de manier waarop we met elkaar (samen)werken, inen extern. We laden ons motto op de volgende wijze: o

We zijn wendbaar, dienstbaar, innovatief en creatief. De organisatie omarmt vernieuwing en moedigt creativiteit aan. Medewerkers mogen out-of-the-box denken en originele oplossingen aandragen;

o

We zijn zelfverzekerd en authentiek. De organisatie stimuleert inclusiviteit en diversiteit van denken en doen;

o

We communiceren open en direct met elkaar. We waarderen eerlijkheid en oprechte communicatie, ook als het betekent dat we het niet altijd met elkaar eens zijn;

o

We steunen en waarderen elkaar. Aandacht is het nieuwe goud! Medewerkers voelen zich gewaardeerd en gesteund in hun werk;

o

We zijn proactief en resultaatgericht. We zijn gericht op het behalen van resultaten.

Het stelselmatig herhalen van ons motto ‘prettig eigenwijs’ en het bespreken van de betekenis van het motto in de werkpraktijk is een manier om aan verbinding en eenheid te werken (‘zo doen wij dat

hier met elkaar’). Onze leidinggevenden faciliteren dit en beschikken over de vaardigheden om dit goed te doen. Onze directie faciliteert de organisatie om ontmoetingen te organiseren. Deze bijeenkomsten zijn gericht op het bevorderen van de onderlinge relaties en het gesprek over de ontwikkeling van de organisatie en wat het voor mensen betekent. Van de teammanagers wordt niet alleen verwacht dat ze leidinggeven aan het eigen team en de ontwikkeling van individuele medewerkers, maar ook dat zij bijdragen aan de organisatieontwikkeling. We vinden het belangrijk dat leidinggevenden oog hebben voor zowel de groep als het individu, mensgericht zijn en persoonlijke en collectieve groei mogelijk maakt. Leidinggevenden zijn duidelijk over wat ze van medewerkers verwachten, zodat medewerkers hun (professionele) verantwoordelijkheid kunnen nemen.

Kenmerken van ons leiderschap

De leidinggevenden samen vormen ook een team met de focus

Leiderschap betekent voor ons dienend bijdragen aan het collectief.

op het bereiken van gezamenlijke doelen.

In ons leiderschap leggen we verbindingen tussen teams en mensen

10

Ons werkgeverschap

We stimuleren plaats- en tijdonafhankelijk werken. Flexibele vormen

Als gemeente vervullen we een belangrijke rol als werkgever voor de

organisatie. Onze medewerkers zijn daarnaast graag bij ons in huis

gemeenschap. We geloven erin dat medewerkers graag werken voor een gemeente die voorop wil lopen, die niet achteroverleunt maar ‘prettig eigenwijs’ is en keuzes durft te maken. Als goed werkgever hebben we zorg voor onze medewerkers, waar

van werken worden zoveel als mogelijk gefaciliteerd door de of op locatie om samen te werken met anderen.. Aantrekkelijk werkgeverschap is tenslotte niet alleen de verantwoordelijkheid van de organisatie. Ook de raad en het college hebben hierin een belangrijke rol door voor de organisatie te staan en politieke verantwoordelijkheid te nemen.

een levensfasebewust personeelsbeleid onderdeel van is. De relatie tussen medewerkers staat in de organisatie centraal. Complimenten werken hierbij motiverend en zorgen ervoor dat medewerkers zich erkend voelen en waardering krijgen, maar elkaar aanspreken hoort er ook bij. We hechten aan onze Fryske identiteit. We verwachten van onze medewerkers dat zij een positieve grondhouding hebben ten aanzien van het Frysk ('passief beheersen’, dus kunnen verstaan en lezen) en dat zij zich kunnen identificeren met de streek, de mensen en hun eigenheden (‘weten waar je werkt’). We verwachten van onze mensen dat zij hun vak verstaan, dat zij over verbindende kwaliteiten beschikken, het voortouw durven nemen en communicatief vaardig zijn, zowel richting de ‘mienskip’ als richting de eigen raad en het college. Interesse in de politieke arena en bestuurlijke sensitiviteit zijn onderdeel van het werken in onze gemeente.

11

Tot slot Samen slaan we een nieuwe koers in. Wy stean derfoar! Met trots kijken we naar het pad dat voor ons ligt. Als organisatie gaan we, op onze unieke ‘prettig eigenwijze’ manier, vol vertrouwen en enthousiasme de uitdagingen van morgen tegemoet. Dit binne wy!

12