07 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2022
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2022
Gemeente Tytsjerksteradiel
2
JAARSTUKKEN 2022
Inhoudsopgave Inhoudsopgave................................................................................................................... 3 1.1 Ynlieding ...................................................................................................................... 5 1.2 Leeswijzer .................................................................................................................... 6 1.3 2022 IN VOGELVLUCHT ................................................................................................ 8 2 BESLUITVORMING .............................................................................................................. 25 3.1 Programma's .............................................................................................................. 26 Bestuur en ondersteuning ............................................................................................. 26 Veiligheid ..................................................................................................................... 36 Verkeer, vervoer en waterstaat ..................................................................................... 42 Economie ......................................................................................................................
54 Onderwijs ..................................................................................................................... 61 Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................ 67 Sociaal domein ............................................................................................................. 77 Volksgezondheid en milieu ........................................................................................... 98 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening .................................................................. 110 Overhead .................................................................................................................... 117 3.2 Paragrafen................................................................................................................ 130 A - Lokale heffingen ................................................................................................... 130 B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................ 137 C - Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................... 147 D - Financiering .........................................................................................................
149 E - Bedrijfsvoering ...................................................................................................... 153 F - Verbonden partijen ............................................................................................... 158 G - Grondbeleid ......................................................................................................... 172 H - Wet Open Overheid............................................................................................... 178 4.1 Balans ...................................................................................................................... 181 4.2 Baten en lasten......................................................................................................... 185 4.3 Grondslagen financiële verslaglegging ..................................................................... 188 4.4 Toelichting balans .................................................................................................... 192 4.5 Toelichting baten en lasten ...................................................................................... 211 4.6 Verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) ............................................... 214 4.7 Single Information Single Audit ................................................................................
216 4.8 Controleverklaring accountant ................................................................................. 217
Gemeente Tytsjerksteradiel
3
JAARSTUKKEN 2022
Gemeente Tytsjerksteradiel
4
JAARSTUKKEN 2022
1.1 Ynlieding Foar jo leit de jierrekken 2022. Dit is de earste jierrekken fan it kolleezje dat yn 2022 ynstallearre is. Wy lizze hjirmei ferantwurding ôf oan de gemeenteried oer it belied fan 2022 en de finansjele effekten dêrfan. We sjogge in posityf resultaat en in oprinnende algemiene reserve. Sûn finansjeel belied kinne je stelle en dochs meie wy net blyn wêze wat der yn 2026/27 yn finansjeel opsicht op ús ôfkomt. Benammen as it giet oer de giga-opjeften wêr't wy yn dit lân foar stean, ûntbrekt it ús oan lanlike hânfetten en fyzje en strukturele middels om dat lange termyn perspektyf goed troch te kommen. Yn 2022 is der in nije ried keazen. Yn in bysûnder proses fan goede petearen is der in breed programma fan de ried en parallel in kolleezje programma opsteld. Simpelwei fanwegen de tiid binne dat twa spoaren wurden. As totaal bestjoer fan de gemeente binne wy no dwaande om fan út dy opskreaune ambysjes de wichtichste punten yn de tiid te setten en op jild. By de kadernota komme wy dêr op werom. Je soene it hast ferjitte, mar ek yn 2022 hiene wy noch mei COVID19 te krijen. Yn juny rûnen de besmettingen wer op, mar wiene ekstra maatregels lokkich net mear nedich. It ôfrûne jier stie benammen yn it teken fan opfang fan Oekraieners, de húsfêsting fan statushâlders en oare doelgroepen.
Der is in put wurk ferset om dat allegearre yn goede banen te lieden en hat fan gefolgen hân dat oare taken lizzen bleaun binne. Benammen it hege ferrin, de krapte op de arbeidsmerk, it hege syktefersom, de kompleksiteit yn ús wurkmaatskippij om foar twa gemeenten te wurkjen, is yn 2022 hieltyd dúdliker op it kleed kaam. Mei as resultaat dat beide kolleezjes dizze realiteit dield ha mei beide rieden. Der moat wat barre yn de gearwurking en dy diskusje en ferkenning is geande. Selsstannich bliuwe of de lapen gear smite? Resultaat Wy konstatearje, dat wy hiel bliid binne dat wy it jier 2022 ôfslute kinne mei in posityf saldo fan € 10.593.000. As kolleezje binne we bliid mei dit resultaat en de ynset fan de minsken yn ús organisaasje. Dat krewearjen is net oan ús foarby gien. Ta beslút Yn it earste part fan de jierstikken '2022 in vogelvlucht', geane we yn op de wichtigere ûntjouwings fan it ynsette belied. De ferdjipping hjirop is te finen yn de ferskate programma’s fan it jierferslach. De jierstikken wurde ôfsletten mei in jierrekken mei dêryn opnaam de finansjele ferantwurding fan it fierde belied. De goede gearwurking mei de accountant hat der foar soarge dat we de stikken op ’e tiid oan jo foarlizze kinne mei opnij in goedkarrende, skjinne ferklearring. Dêr binne we wiis mei en grutsk op. It kolleezje, Burgum, juny 2022
Gemeente Tytsjerksteradiel
5
JAARSTUKKEN 2022
1.2 Leeswijzer Vooraf De jaarstukken horen bij de Planning & Control cyclus. In de Meerjarenprogrammabegroting van de gemeente wordt op hoofdlijnen verteld wat de gemeenten willen bereiken en wat dat mag kosten. De jaarstukken zijn opgesteld volgens de eisen van het Besluit, Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad. De jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. JAARVERSLAG In het jaarverslag staat de verantwoording van het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering centraal. Dat gebeurt aan de hand van de W-vragen: •
wat wilden we?
•
wat hebben we bereikt?
•
wat is (nog) niet gelukt?
•
wat heeft het gekost?
JAARREKENING De jaarrekening is financieel van aard. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de financiën van de gemeente. In deze leeswijzer wordt aangegeven wie welke rol heeft en hoe de indeling van de jaarstukken eruitziet.
Wie doet wat? Met de wet Dualisering gemeentebestuur is bedoeld om de lokale politiek dichter bij de burger te brengen. Zo wordt bijvoorbeeld door de begroting de transparantie van het bestuur vergroot. In de begroting staan namelijk meetbare resultaten. De burger kan zien waar de lokale bestuurders zich mee bezighouden en welke resultaten er behaald worden. Door het dualistisch werken hebben de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders andere rollen gekregen: het college regeert en de raad controleert. De raad bepaalt het beleid op hoofdlijnen en neemt de belangrijkste beslissingen. Het college bestuurt en voert alle besluiten van de gemeenteraad uit. In schema ziet het er als volgt uit: raad
college
kaderstellen
wat willen we, wat mag het kosten
besturen
wat gaan we doen
controleren
wat bereikten we, wat kostte het
verantwoorden
wat hebben we gedaan
Om slagvaardig te kunnen handelen heeft het college bevoegdheden gekregen om zelfstandig te handelen mits het binnen het beleids- en financiële kader past dat de raad heeft vastgesteld. De bedrijfsvoering is bijvoorbeeld een bevoegdheid van het college.
Gemeente Tytsjerksteradiel
6
JAARSTUKKEN 2022
Opbouw van de jaarstukken In de inhoudsopgave staan de verschillende hoofdstukken. Deze zijn als volgt. 2022 in Vogelvlucht Voorafgaande
aan
de
ontwikkelingen
getoond.
eigenlijke Direct
jaarstukken
daarna
worden
worden de
de
belangrijkste
belangrijkste
financiële
opgaven
en
het
beleidsinhoudelijke en financiële resultaat in 2022 benoemd. JAARVERSLAG Het jaarverslag is verdeeld in programma's en paragrafen zoals die ook voorkomen in de Programmabegroting. De programma's bestaan uit een aantal vaste onderdelen: •
Inhoudelijk, met daarin een korte beschrijving van het programma
•
Financieel, de resultaten per programma inclusief een analyse.
•
Beleidsindicatoren die verplicht zijn op grond van de BBV. Deze informatie is afkomstig uit Waarstaatjegemeente.nl.
De paragrafen zijn in feite een dwarsdoorsnede uit de programma's. Paragrafen zijn verplicht. JAARREKENING De jaarrekening is grofweg verdeeld in Balans en Baten en Lasten. Verder vindt u in dit onderdeel de Verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) en de Controleverklaring van de accountant.
Gemeente Tytsjerksteradiel
7
JAARSTUKKEN 2022
1.3 2022 IN VOGELVLUCHT Om te beginnen Tytsjerksteradiel is een middelgrote gemeente met veel groen en water. Veel werk wordt gedaan vanuit het gemeentehuis in Burgum. Maar we gebruiken ook enkele locaties voor de buitendienst, zoals bijvoorbeeld de afvalinzameling en het beheer van het openbaar groen. We zijn een groene gemeente, met aandacht voor mens en milieu. Daar zetten we ons elke dag weer met hart en ziel voor in. Veel taken worden voor ons uitgevoerd door de Werkmaatschappij 8KTD. Voor de uitvoering van deze taken verstrekt de gemeenten een bijdrage aan de Werkmaatschappij 8KTD. De Werkmaatschappij heeft een eigen begroting en legt zelfstandig verantwoording af. In dit verslag geven we op hoofdlijnen aan wat we gedaan hebben en wat dat gekost heeft. Wij zijn ons ervan bewust dat we met gemeenschapsgeld werken en we willen daar ook transparant in zijn. En dus leggen we met plezier verantwoording af over wat de gemeente Tytsjerksteradiel in 2022 heeft gedaan en wat het heeft gekost. PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden. De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten.
In de jaarstukken leggen we uit wat we hebben bereikt en wat het gekost heeft. Maar we vertellen ook wat (nog) niet gelukt is. De begroting en het jaarverslag zijn op dezelfde manier ingedeeld. Dit vergroot het inzicht. Op de volgende pagina ziet u in één oogopslag: •
wat hadden we begroot
•
wat hebben we werkelijk uitgegeven
We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: •
Wonen en werken
•
Samenleving
•
Bestuur en dienstverlening
De inkomsten zijn verdeeld in •
wat we van het Rijk ontvangen
•
alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen
Gemeente Tytsjerksteradiel
8
JAARSTUKKEN 2022
JAARREKENING 2022 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze jaarrekening geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2022 van de gemeente Tytsjerksteradiel (bedragen x € 1.000).
begroot
werkelijk
verschil
UITGAVEN
102.219
97.250
4.968
Wonen en werken
9.923
9.590
333
865
1.160
- 296
Verkeer, vervoer en waterstaat
4.728
4.928
- 200
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
4.331
3.502
829
Samenleving
71.832
66.486
5.345
Onderwijs
4.930
5.094
- 164
Sociaal domein
43.039
40.629
2.410
Sport, cultuur en recreatie
7.766
7.803
- 37
Veiligheid
7.041
4.444
2.597
Volksgezondheid en milieu
9.056
8.516
540
Bestuur en dienstverlening
20.464
21.174
- 710
Bestuur en ondersteuning
20.464
21.174
- 710
Per inwoner (in hele euro's) *
3.165
3.011
154
107.531
107.843
312
Ontvangen wij van het rijk
65.386
65.364
- 22
Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen
42.145
42.479
334
Per inwoner (in hele euro's) *
107.531
3.339
10
5.312
10.593
5.280
164
328
164
Economie
INKOMSTEN
RESULTAAT Per inwoner (in hele euro's) * * inwoneraantal per 01.01.2022
Gemeente Tytsjerksteradiel
9
JAARSTUKKEN 2022
BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment. Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam. Balans per 31 december 2022 (x € 1.000) BEZITTINGEN
2022
2021
SCHULDEN
2022
2021
Bezittingen
56.723
59.924
Eigen vermogen
41.405
32.889
Voorraden, geld en
27.533
16.351
Schulden
42.851
43.386
84.256
76.275
TOTAAL
84.256
76.275
vorderingen TOTAAL
Gemeente Tytsjerksteradiel
10
JAARSTUKKEN 2022
Wat hebben we ervoor gedaan? De jaarrekening 2022 sluit af met een voordelig saldo van € 10.593.000. Bij de begroting na wijziging (december 2022) gingen we nog uit van een verwacht voordelig saldo van € 5.312.000. Het verschil van € 5.281.000 is in hoofdlijnen als volgt. Dit overschot ten opzichte van de begroting wordt grotendeels veroorzaakt door voordeel op de opvang van Oekraïners (€ 2,0 miljoen) en winstnemingen grondbedrijf (€ 0,7 miljoen). Ontwik k eling s aldo jaarrek ening 2022
Bedrag
Stand begroting 2022 na wijzigingen
5.312.000
Ontwik k eling jaarrek ening reguliere bedrijfs voering -92.000 Hogere bijdrage aan WM8KTD 250.000 Vrijval reservering kapitaallasten 424.000 Voorziening spaarverlof -215.000 Hogere kosten onderhoud voetpaden, fietspaden en wegen -71.000 Minder doorbelaste uren gebouwenbeheer mbt vluchtelingen Oekraïne Extra dotatie aan voorziening onderhoud gebouwen buitendienst -101.000 122.000 Hogere opbrengst toeristenbelasting -32.000 Meerkosten Jobinder 2022 -38.000 Hogere kosten onderwijs -243.000 Hogere onderhouds- en energiekosten sportaccommodaties 40.000 Afrekening 40 Med paed 94.000 Lagere onderhoudskosten groen 123.000 Regelingen toeslagenproblematiek 563.000 Beschermd Wonen 646.000 Maatwerkvoorziening Wmo 394.000 Maatwerkvoorzieningen Jeugd -356.000 Minimabeleid 115.000 Hoofdlijnen akkoord GGZ 90.000 Lagere bijdrage FUMO 46.000 Lagere uitgaven gezondheidsbeleid 93.000 Lagere kosten Afvalinzameling Diverse ontwikkelingen
-517.000 1.335.000
Ontwik k elingen jaarrek ening inc identeel / bijzonder
Algemene uitkering oude jaren Verrekening kostprijsverhogende btw 2019 t/m 2021 Vrijval niet gebruikte taakmutaties Vrijval reservering opschalingskorting Klimaatmiddelen Doorbelaste uren mbt vluchtelingen Oekraïne Oekraïnegelden Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen Winst bouwgrond bedrijventerreinen c.a. Winst bouwgrond woningbouw Vijval voorziening afgewikkelde complexen Haalbaarheidsonderzoek scholen Afrekening Jobinder 2021 SPUK bijdrage zwembaden i.v.m. Corona SPUK bijdrage cultuur i.vm. Corona Vrijval voorziening regenwatersystemen Extra storting voorziening onderhoud gemeentehuis
-22.000 65.000 164.000 455.000 234.000 214.000 1.799.000 171.000 433.000 143.000 109.000 60.000 27.000 133.000 36.000 54.000 -129.000 3.946.000
Res ultaat jaarrek ening 2022
Gemeente Tytsjerksteradiel
10.593.000
11
JAARSTUKKEN 2022
In de toelichting per cluster hieronder in hoofdlijnen én in de afzonderlijke programma's is een nadere toelichting opgenomen van de belangrijkste afwijkingen van de jaarrekening 2022 ten opzichte van de (bijgestelde) begroting 2022. Dit is bij de verschillende programma's te vinden onder 'Wat heeft het gekost'. Begrotingsrechtmatigheid Voor het begrotingscriterium is het van belang dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand komen
binnen de grenzen
van
de vastgestelde begroting en
de hiermee
samenhangende programma’s. Volgens de kadernota rechtmatigheid zijn bestedingen boven het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Het kan voorkomen, dat er meer is uitgegeven dan begroot, maar dat het college wel binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven. In deze gevallen is het niet de bedoeling, dat de accountant deze overschrijdingen betrekt bij de beslissing om wel of niet een goedkeurende accountantsverklaring af te geven. De accountant moet deze overschrijdingen wel opnemen in het verslag van bevindingen. Jaarlijks toetsen we de overschrijdingen per programma aan de soort begrotingsoverschrijding uit de kadernota rechtmatigheid om vast te stellen of sprake is van een begrotingsoverschrijding die mee moet tellen voor het rechtmatigheidsoordeel. In de jaarrekening 2022 is sprake van overschrijdingen voor de volgende programma’s: •
programma 2, 3, 4, 5 en Overhead
Wij vinden dat de uitgaven die tot deze overschrijdingen hebben geleid behoren tot het kader waarbinnen het college van de raad mandaat heeft gekregen om uitvoering te geven aan het vastgestelde beleid. Voor een toelichting op de overschrijding verwijzen wij u naar het betreffende programma. Het verloop van het saldo van de primitieve begroting 2022 naar het saldo van de begroting na wijzigingen heeft zich in de loop van 2022 als volgt ontwikkeld: Primitieve begroting
1.207
(x € 1.000)
- begrotingswijzigingen April
-128
- begrotingswijzigingen Juni/Juli
-24
- begrotingswijzigingen Oktober
2.228
- begrotingswijzigingen December
1.865
- begrotingswijzigingen Overig
-12
- begrotingswijzigingen Jaarrekening
175
Begroting na wijziging
Gemeente Tytsjerksteradiel
5.312
12
JAARSTUKKEN 2022
Het verloop van de algemene reserve heeft zich in 2022 ten opzichte van de begroting als volgt ontwikkeld: V erloop algemene res erve jaar 2022
Prognos e begroting
Realis atie jaarrek ening
(bedragen in € 1.000)
Saldo algemene res erve (jaarrek ening 2021)
19.060
19.060
Mutaties in 2022 Af: Gebiedsontwikkeling Zuid en Midden Centrale As
Regiodeal (raad 25-4-2019) Digitalisering admnistratieve processen Buitendienst Digitalisering c.a. areaal openbare ruimte Kosten harmoniseren beleid en optimaliseren processen Frictiekosten Digitaal adm. toezicht naleven regels en vergunningen Landinrichting Bûtenfjild Herinrichting Alde Feanen 2e uitvoeringsmodule Vastgoed registratie systeem Bijdrage stikstofproblematiek Actualisatie en koppeling BGT en GBI-beheersysteem Alde Feanen herinrichting 3e uitvoeringsfase Actualisering locatiedossiers op het onderdeel bodem Bijdrage aan Millenium Implementatie van waarderen op gebruikersoppervlakte Bijdrage aan omgevingswet Karakteristieke panden Verkiezingskosten 2022 Deelname friese projectenmachine Integraal huisvestingsprogramma onderwijs Bijdrage ontmoetingscentrum Eastermar Afbouw project Spitkeet Kadernota 2022-2025 Tijdelijke uitbreiding team communicatie Continuering fte HRM P&C coördinator Aanpassing bediening brug Aldtsjerk Aanjagen toerisme Uitbreiding formatie zorgadministratie Uitbreiding formatie communicatie Gebiedsteams Project beurtschip Uitbreiding ondersteuning gaswinningsdossier Formatie stikstof Formatie gemeentelijk beleid Milieu Uitvoering woningbouwprogrammering Omgevingswet Inkoop WMO en Participatie
-1.188
-
-263
-263
-50
-45
-100
-
-325
-27
-123
-
-50
-
-31
-
-2
-
-25
-
-91
-
-60
-
-170
-
-7
-
-3
-
-3
-1
-212
-71
-35
-
-20
-20
-13
-13
-60
-
-20
-
-56
-56
-57
-6
-45
-45
-47
-47
-25
-
-45
-12
-20
-20
-35
-35
-250
-250
-144
-144
-33
-20
-40
-20
-18
-18
-200
-128
-15
-
-49
- 3.930
- 1.241
Bij:
Resultaat na bestemming Overheveling restant bestemmingsreserve KIK Vrijval diversen Begrotingswijzigingen december
Stand algemene res erve voor bes luit jaarrek ening
Besluitvorming jaarstukken 2021: Resultaat 2022
2.735
2.735
879
879
175
175 3.789
3.789
18.919
21.608 10.593 10.593
Stand algemene res erve na bes luit (s tand: 31/12/2022)
Gemeente Tytsjerksteradiel
32.201
13
JAARSTUKKEN 2022
Temporisering Voor de geplande onttrekkingen uit reserves, die niet in 2022 hebben plaatsgevonden, wordt bij de besluitvorming van de jaarrekening aan de raad gevraagd om deze door te schuiven naar 2023. Dit noemen we temporiseren. Hierdoor vallen de benodigde middelen niet vrij en kunnen ze in een volgend jaar worden ingezet. Zo worden bijvoorbeeld de nog benodigde middelen voor gebiedsontwikkelingen Zuid en Midden Centrale As doorgeschoven naar 2023. Dit komt doordat de uitvoering van projecten niet (geheel) volgens planning plaatsvindt in het rekeningjaar, maar in het jaar daarop of later. In dit geval zijn er met de provincie afspraken gemaakt waarbij de cofinanciering van de provincie nog enkele jaren beschikbaar blijft om deze projecten tot uitvoer te brengen. Om de benodigde stortingen uit de reserves in het volgende jaar plaats te laten vinden is een besluit van de raad nodig. Prog: Res erve
Onderwerp
Bedrag
(bedragen in € 1.000)
0 0 0 1 2 2 2 2 2 2 3 4 5 5 5 6 7 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8
Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR Bijdrage AR
Kosten harmoniseren beleid en optimaliseren processen Frictiekosten Tijdelijke uitbreiding team communicatie Bijdrage aan Millenium Digitalisering admnistratieve processen Buitendienst Digitalisering c.a. areaal openbare ruimte Landinrichting Bûtenfjild Actualisatie en koppeling BGT en GBI-beheersysteem Implementatie van waarderen op gebruikersoppervlakte Aanpassing bediening brug Aldtsjerk Aanjagen toerisme Integraal huisvestingsprogramma onderwijs Herinrichting Alde Feanen 2e uitvoeringsmodule Alde Feanen herinrichting 3e uitvoeringsfase Bijdrage ontmoetingscentrum Eastermar Inkoop WMO en Participatie Actualisering locatiedossiers op het onderdeel bodem Gebiedsontwikkeling Zuid en Midden Centrale As
Digitaal adm. toezicht naleven regels en vergunningen Vastgoed registratie systeem Bijdrage stikstofproblematiek Bijdrage aan omgevingswet Karakteristieke panden Uitbreiding ondersteuning gaswinningsdossier Formatie stikstof Uitvoering woningbouwprogrammering Omgevingswet
298 123 51 3 5 100 31 60 2 25 33 60 2 170 20 49 7 1.188 50 25 91 141 35 13 20 72 15
2.689
Gemeente Tytsjerksteradiel
14
JAARSTUKKEN 2022
Ombuigingen Vanaf de begroting 2021-2024 is een pakket van ombuigingen meegenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Deze taakstellingen maken uiteraard ook onderdeel uit van de (meerjaren)begroting 2022. In de jaarrekening is de stand van zaken met betrekking tot de ombuigingen geactualiseerd. Op de totaal beoogde besparing in 2022 van € 1.036.000 is per saldo € 91.000 minder gerealiseerd dan oorspronkelijk is ingeschat. Daarmee is de ombuiging voor 2022 grotendeels conform planning gerealiseerd. In de onderstaande tabel een overzicht van de oorspronkelijke taakstelling (zoals geactualiseerd opgenomen in de begroting 2023) inclusief de aanpassingen hierop. Groen gearceerde regels betekenen dat de ombuiging gerealiseerd is of vervallen.
Gemeente Tytsjerksteradiel
15
JAARSTUKKEN 2022
(bedragen x € 1.000)
Aanpassing onderhoud beeldkwaliteit heestervakken (LIJN 3 Beheer)
Aanpassing onderhoud boomspiegels (LIJN 3 Beheer)
Aanpassing onderhoud graskanten (LIJN 3 Beheer)
Bedrijfsvoering (LIJN 5 samenwerking)
Beschermd wonen (LIJN 1 Sociaal Domein)
Besparing op inzet ondergrondse containers (LIJN 3 Beheer)
Dereguleren kapvergunningen particulier terrein (LIJN 2 Ruimtelijk Domein)
Digitaal (administratief) toezicht op naleving van regels en vergunningen (LIJN 2 Ruimtelijk Domein)
Finetunen openstelling milieustraat en composteerterrein (LIJN 3 Beheer)
Frictie (LIJN 5 samenwerking)
Geen serviceverlening vergunningsaanvragen (LIJN 2 Ruimtelijk Domein)
Harmoniseren van beleid en uitvoering, optimaliseren van processen (LIJN 5 samenwerking)
Gemeente Tytsjerksteradiel
nr. 3.06
3.05
3.04
5.05
1.31
3.15
2.20
2.23
3.11
5.04
2.22
5.01
2022
2023
2024
2025
2026
12
12
12
12
12
-12
-12
-12
-12
-12
24
24
24
24
24
-24
-24
-24
-24
-24
12
12
12
12
12
-12
-12
-12
-12
-12
-
-
70
70
70
-
-
-
-
-
160
160
160
160
160
-160
-160
-160
-160
-160
10
10
10
10
10
-10
-10
-10
-10
-10
-
14
14
14
14
-
-
-14
-14
-14
-
-
62
62
62
-
-
-
-
-
53
53
53
53
53
-53
-53
-53
-53
-53
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
3
3
3
3
-
-1
-4
-4
-4
27
86
270
392
479
16
JAARSTUKKEN 2022
Heronderzoeken WMO (LIJN 1 Sociaal Domein)
Huurtarieven sportaccommodaties kostendekkender maken (LIJN 3 Beheer)
Kostendekkende leges Ruimtelijke Ordening (LIJN 4 Inkomsten verhogen)
Maximaal dereguleren evenementenvergunningen (LIJN 2 Ruimtelijk Domein)
Onderzoek naar kostendekkendheid leges en tarieven (LIJN 4 Inkomsten verhogen)
Recreatieve haven Eernewoude
Reductie formatie Gebiedsteams (LIJN 1 Sociaal Domein)
Schrappen van de post ‘overig en onvoorzien’ (LIJN 1 Sociaal Domein)
Stoppen inzameling mest (LIJN 3 Beheer)
Stoppen met niet-wettelijke taken Veiligheid (LIJN 2 Ruimtelijk Domein)
Taakstellende bezuiniging Ruimtelijke Ordening (LIJN 2 Ruimtelijk Domein)
Verhogen opbrengst OZB (LIJN 4 Inkomsten verhogen)
Gemeente Tytsjerksteradiel
1.27
3.08
4.05
2.02
4.09
2.3 a
1.17
1.20
3.13
2.14
2.17
4.01
-
-
-
-
-
150
150
150
150
150
-150
-150
-150
-150
-150
28
28
28
28
28
-28
-28
-28
-28
-28
98
98
98
98
98
-
-
-
-
-
-
17
17
17
17
-22
-33
-33
-33
-33
-4
-4
-4
-4
-4
-4
-4
-4
-4
-4
-
125
125
125
125
-
-125
-125
-125
-125
-
-
414
414
414
-
-
-
-
-
26
26
26
26
26
-26
-26
-26
-26
-26
10
10
10
10
10
-10
-10
-10
-10
-10
-
25
25
25
25
-13
-25
-25
-25
-25
-
98
98
98
98
-
-98
-98
-98
-98
195
195
195
390
585
-195
-195
-195
-390
-585
17
JAARSTUKKEN 2022
Verlagen budget aanvullend pakket GGD (LIJN 1 Sociaal Domein)
34
34
34
34
34
-34
-34
-34
-34
-34
81
81
99
99
99
-81
-81
-99
-99
-99
53
53
53
53
53
-53
-53
-53
-53
-53
-
260
260
260
260
-
-260
-260
-260
-260
65
65
65
65
65
-65
-65
-65
-65
-65
18
18
18
18
18
-18
-18
-18
-18
-18
11
11
11
11
11
-11
-11
-11
-11
-11
Totaal ombuigingen begroting 2022-2026 zoals opgenomen in begroting 2023
1.063
1.664
2.412
2.729
3.011
Vermindering ombuigingen (gerealiseerd/vervallen)
-973
-1.480
-1.515
-1.710
-1.905
91
184
897
1.019
1.106
Verlagen budget Peuteropvang (LIJN 1 Sociaal Domein)
Versoberen ambitieniveau: geen afvalcoach aanstellen (LIJN 3 Beheer)
Versterken Sociale Basis
Vervallen budget t.b.v. gemeentelijk onderwijsbeleid (LIJN 1 Sociaal Domein)
Zwembad de Wetterstins prijzen verhogen (LIJN 3 Beheer)
Zwembad de Sawn Doarpen prijzen verhogen (LIJN 3 Beheer)
Saldo ombuigingen begroting 2022-2026
Gemeente Tytsjerksteradiel
1.28
1.02
3.12
1.35
1.01
3.09
3.10
18
JAARSTUKKEN 2022
WONEN EN WERKEN Centrumvisie Burgum Het (winkel)centrum van Burgum heeft sterk moeten anticiperen op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld de COVID-pandemie, het online-winkelen en de ontwikkelingen uit de vastgoedmarkt. Om het winkelcentrum van Burgum actueel te houden en goed aan te laten sluiten bij alle maatschappelijke ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, is er in 2022 uitgebreid onderzoek gedaan naar het functioneren van het winkelcentrum van Burgum. Dit heeft geresulteerd in een nieuwe centrumvisie. Op 15 september 2022 heeft de raad de visie vastgesteld. De aandachtspunten, verbeterpunten en de gewenste aanpassingen uit de ‘Centrumvisie Burgum’ zijn samengevat in een actielijst (met prioritering), welke kan worden gezien als het uitvoeringsprogramma van de centrumvisie. De nog uit te werken actielijst in de vorm van concrete plannen zullen, inclusief een kostenraming, later opnieuw, besluitvormend, aan u worden voorgelegd. Uitvoeringsplannen ANNO III In 2022 is een start gemaakt met de uitwerking van de opgaven uit de derde samenwerkingsagenda in uitvoeringsplannen. Daarbij wordt in beeld gebracht welke resultaten we wanneer willen boeken, met welke maatschappelijke partners we de opgaven op willen pakken, welke middelen daarvoor nodig zijn en waar we die vinden. Dit verschilt per opgave. Sommige opgaven lopen nog door vanuit ANNO II.
Er zijn ook volledig nieuwe opgaven, die vanaf de basis moeten worden opgebouwd. Dit proces om te komen tot uitvoeringsplannen is nog volop gaande. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is inmiddels al diverse keren uitgesteld. Inmiddels is de inwerkingtreding definitief vastgesteld op 1 januari 2024. De wet beoogt modernisering, bundeling en vereenvoudiging van wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving. Met als basis een goede balans tussen het benutten en beschermen van onze leefomgeving. De Omgevingswet brengt een omvangrijke transitieopgave met zich mee. Deze transitie loopt ook na de inwerkingtreding nog door tot in ieder geval 2030. Het jaar 2022 stond in het teken van het opdoen van kennis en ervaring in de praktijk en het verder uitwerken en/of bijstellen van onze systemen, informatievoorzieningen, werkprocessen en beleidscyclus, om op deze wijze onze dienstverlening optimaal uit te kunnen voeren. De klankbordgroep wordt periodiek op de hoogte gehouden van de voortgang. Niet alle ontvangen middelen vanuit het Rijk zijn ingezet in 2022. Via de overlopende posten zijn inmiddels deze middelen meegenomen naar het jaar 2023. Wonen Voor 2022 is extra budget beschikbaar gesteld om ons ambitieuze woningbouwprogramma te realiseren. Vanuit het Rijk wordt er, via de Nationale Woon- en Bouwagenda, de komende
Gemeente Tytsjerksteradiel
19
JAARSTUKKEN 2022
jaren ook extra ingezet om het aantal nieuwe woningen te vergroten met het oog op de vraag vanuit de samenleving.
Op deze manier trekt het Rijk de regie naar zich toe. De
minister benadrukt in de Nationale Woon- en Bouwagenda met name de bouw van betaalbare woningen welke een substantieel bestandsdeel vormen van deze agenda. Speciale aandacht hierbij is er voor het toegankelijk houden voor de woningmarkt voor met name starters op de woningmarkt. De woningmarktmonitor laat in Tytsjerksteradiel een groei zien van het aantal inwoners, meer dan het aantal huishoudens. Dat wijst op vestiging van gezinnen, in alle dorpen is groei. Op dit moment zitten er voldoende plannen in de pijplijn, die ontwikkeld kunnen worden. Ook is er voldoende harde plancapaciteit en plannen die in procedure zijn. We willen deze lijn voortzetten en oog blijven houden voor toevoeging van betaalbare huur en koop, voor het stimuleren van doorstroming waardoor de bestaande woningen toekomstbestendig en duurzamer worden. Hierbij is aandacht voor spreiding over de gemeenten, waarbij we in gesprek zijn met alle dorpen om te bespreken hoe we tot woningbouwplannen komen die voorzien in de lokale behoefte en de leefbaarheid van het dorp verhogen. Duurzaamheid, Transitievisie warmte c.a.
Invoering Energieloket n.a.v. vaststelling Transitievisie Warmte, de Duurzaamheidsagenda en ANNO III Vanuit de Transitievisie Warmte neemt het energieloket een belangrijke plek in voor de dienstverlening naar burger en bedrijf. Deze kunnen met duurzaamheidsvragen bij dit loket terecht. Het loket deelt zoveel als mogelijk is, informatie via website en bijvoorbeeld nieuwsbrieven, organiseert energiemarkten, ondersteunt projectmatige aanpakken, biedt producten aan zoals quickscans en andere energiebesparende maatregelen. De invulling van het Energieloket krijgt een structureel karakter. De evaluatie van het Energieloket, verwacht in tweede kwartaal 2023, vormt de basis voor de optimalisering van ons Energieloket. Zo wordt structureel invulling gegeven kan worden aan de taken die voortvloeien uit de Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie Warmte. Deze aanvullende formatie wordt alleen ingevuld voor zover er via het Rijk voldoende uitvoeringsmiddelen vanuit het klimaatbeleid beschikbaar komen. Opstellen Warmte Uitvoering Programma's, verdere verkenning Transitievisie Warmte Voor de uitvoering van de Transitievisie warmte moeten Wijk Uitvoeringsplannen worden gemaakt. In samenspraak met de dorpen zullen concrete plannen worden gemaakt en uitgevoerd om de dorpen, in fasen, uiteindelijk aardgasvrij te maken.
Hier zijn projectleiders voor nodig om samen met de dorpen en een integraal gemeentelijk projectteam aan de slag te gaan. Het Rijk heeft eind 2022 aangekondigd met ingang van 2023 middelen beschikbaar te stellen die het aanstellen van projectleiders nu ook mogelijk maakt. Bij de Kadernota komen wij hierop terug. Kwaliteitscriteria Energiebesparing en Duurzaamheid, toezichtsprogramma bedrijven Binnen de Kwaliteitscriteria is een nieuwe (wettelijke) taak geformuleerd en deze vraagt om uitbreiding van de formatie. Eerder is hiervoor 0,05 fte aan de formatie toegevoegd. Dit blijkt te weinig om de taak uit te kunnen voeren. We hebben in totaal 0,15 fte nodig.
Gemeente Tytsjerksteradiel
20
JAARSTUKKEN 2022
De benodigde capaciteitsinvulling vindt alleen plaats als er via het Rijk voldoende uitvoeringsmiddelen vanuit het klimaatbeleid beschikbaar komen. Vooralsnog zijn er geen middelen beschikbaar gesteld en voldoen wij daarmee niet volledig aan de wettelijke taak. Aanleg glasvezelnetwerk in de gemeente Wij hebben een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Delta Netwerk voor de aanleg van een glasvezelnetwerk in de dorpen in onze gemeente. Het bedrijf heeft inmiddels de belangstelling onder de burgers gepeild en gaat in het voorjaar van 2023 starten met de daadwerkelijke aanleg. Verder zijn we in gesprek met Glaspoort om te komen tot een soortgelijke overeenkomst die gericht is op het verglazen van hun bestaande netwerk. Bedrijventerreinen In 2023 kunnen we de laatste bedrijfskavel uitgeven in Oentsjerk en Burgum. Voor 2023 gaan we een verkenning uitvoeren naar een nieuw regionaal bedrijventerrein. Een startnotitie hiervoor is aan de raad aangeboden. Voor het bedrijventerrein Sumar willen we in navolging van het onderzoek 'benutting restwarmte' een met de ondernemers een verkenning maken om een Greendeal te sluiten. Aandachtspunten
daarbij
zijn
energietransitie/energievraagstuk,
verduurzaming,
klimaatadaptatie en biodiversiteit. Bij de kadernota komen wij hierop terug.
SAMENLEVING In 2022 hebben wij in het Sociaal Domein nader uitwerking gegeven aan de nieuwe inkoopstrategie Wmo/Participatiewet; de Inkoop Jeugd (via SDF) en de Visie Versterken sociale basis. Met het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hebben we vanuit het Sociaal Domein ook handen en voeten gegeven aan de opvang van vluchtelingen uit dat land. Wmo Het eerste kwartaal van 2022 stond nog in het teken van corona. Inwoners die om mee te kunnen doen in en aan de samenleving aangewezen waren op ondersteuning vanuit de Wmo, werden in die periode beperkt in hun deelname aan dagbesteding, persoonlijke begeleiding en vervoer. De overige kwartalen van 2022 golden geen corona-maatregelen meer en zagen we herstel in het gebruik van de Wmo maatwerkvoorzieningen. Door de invoering van het abonnementstarief in 2019 is er een aanzuigende werking op huishoudelijke hulp ontstaan die in 2022 gecontinueerd is. Dankzij na-ijleffecten van corona, meer kostenbewust werken en een positief resultaat beschermd wonen zijn de uitgaven ruim binnen de begroting uitgevoerd. Jeugd en Welzijn Met het aflopen van de Corona-beperkingen zijn in 2022 alle welzijnsactiviteiten (buurtwerk, jongerenwerk, ondersteuning vrijwilligers en mantelzorgers) weer op de normale manier opgestart.
Gemeente Tytsjerksteradiel
21
JAARSTUKKEN 2022
Inkomen en ondernemen Het aantal huishoudens dat een beroep op een uitkering van de gemeente moest doen steeg in 2022 licht. Een licht verhoogd beroep op zelfstandigenregelingen gold alleen voor gevestigde ondernemers, maar daalde voor startende ondernemers juist. Het gebruik van de bijzondere bijstand is wel explosief gestegen, maar dit is een direct gevolg van het beschikbaar stellen van de Energietoeslag 2022, die door het kabinet in het leven is geroepen als ondersteuning voor de hoge energieprijzen. Het gebruikelijke beroep op bijzondere bijstand is in 2022 wel gestegen, maar het gebruik van de overige armoederegelingen is nagenoeg gelijk gebleven. Ook op schulddienstverlening is wederom minder een beroep gedaan. Nieuwkomers De opvang van Oekraïense vluchtelingen is in maart 2022 gestart. Er waren eind 2022 drie locaties operationeel voor de gemeentelijke opvang. Het totale aantal gemeentelijke opvangplekken (peildatum 31-12-2022) was 174. Inmiddels is het aantal opvangplekken in De Klinze per 1 maart 2023 met 34 uitgebreid, waardoor het totaal komt op 208. Er verbleven in 2022 ook Oekraïense vluchtelingen in de particuliere opvang, dit aantal was op z’n hoogst rond de 80 in Tytsjerksteradiel. Dit waren eind 2022 er nog rond de 40. Dit aantal is tot op heden nagenoeg ongewijzigd.
BESTUUR EN DIENSTVERLENING Samenwerking en Organisatie ontwikkeling De colleges van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel hebben op 7 februari 2023 de raden per brief geïnformeerd dat zij grote zorgen hebben over de werkmaatschappij en de daarmee verbonden dragende organisaties. Hierbij is aangegeven dat doorontwikkeling van de huidige vorm van samenwerking de organisatie en daarmee de gemeenten geen duurzaam en goed werkbaar toekomstperspectief biedt. De colleges kunnen geen uitvoering geven aan de opdracht om een plan van aanpak te maken voor doorontwikkeling van de werkmaatschappij 8KTD, scenario 2 uit de Evaluatie van Berenschot. Via een opiniërend raadsvoorstel hebben de colleges de geschetste constatering voorgelegd aan de raden. Zij vragen de raden zich uit te spreken over de koers van de samenwerking in hun vergaderingen van 22 juni 2023. HR-beleid Het cluster Bedrijfsvoering (Organisatie & Ontwikkeling) levert, naast de reguliere dienstverlening, een belangrijke en noodzakelijke ondersteuning aan en advisering op diverse doorontwikkelingen binnen de organisatie. Het team HRM is hierin een belangrijk spil. Het opstellen en actualiseren van het HR-beleid is in 2022 niet volledig gelukt door personeelsverloop en ziekteverzuim bij zowel het team HRM als organisatiebreed.
Hierdoor is in 2022 vooral de nadruk gelegd op going concern taken en minder op het opstellen en actualiseren van het HR-beleid. Vanaf 2023 gaan wij stevig inzetten op recruitment,
Gemeente Tytsjerksteradiel
22
JAARSTUKKEN 2022
arbeidsmarktcommunicatie, on-boarding, duurzame inzetbaarheid en verlagen van
het
ziekteverzuim. Digitalisering en Informatieveiligheid Met de toenemende digitalisering neemt het belang van informatieveiligheid ook toe. We merken dat de digitale kwetsbaarheden en dreigingen fors toenemen. Ook de complexiteit en de impact van security-incidenten nemen toe op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau. Betrouwbare (en veilige) informatievoorziening is een absolute randvoorwaarde voor een gemeente. Er worden daartoe diverse maatregelen ondernomen, zoals het implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), die geldt als basisnormenkader binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen) voor informatie-beveiliging. Deze is leidend voor onze organisatie. Ontwikkeling personeel De druk op de personeelsbudgetten voor onze gemeente(n) en de werkmaatschappij blijft de komende tijd hoog. We merken de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt bij veel vacatures en bij ziektevervanging, waardoor het lastig is om tijdig in opvolging te voorzien: We zien dat reguliere formatieplekken worden ingevuld door tijdelijke inhuurkrachten. De kosten voor het inhuren van medewerkers zijn hoger dan de begrote kosten voor reguliere salarissen. De organisatieonderdelen van de gemeente Tytsjerksteradiel kennen een ziekteverzuim van 5,65%. Dit is in lijn met het landelijk gemiddelde.
En fors lager dan het verzuim bij de Werkmaatschappij van gemiddeld 10%. Om de continuïteit en ontwikkeling van werkzaamheden en ambities niet te zeer in gevaar te brengen, wordt er relatief veel tijdelijk personeel ingehuurd. De krappe arbeidsmarkt zien we in de gehele samenleving terug. Dat maakt het vinden van goed personeel nog lastiger.
Risicomanagement In 2022 is het Rekenkamer Commissie rapport ‘’managen van risico’s’’ opgeleverd. Dit rapport is in de raad van 2 juni 2022 vastgesteld. Hierin zijn aanbevelingen gedaan en naar aanleiding daarvan is afgesproken dat er een beleidskader risicomanagement wordt opgesteld waar de aanbevelingen waar mogelijk een plek krijgen. In 2022 is een start gemaakt met het opstellen van dit beleidskader Risicomanagement, welke medio 2023 wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Gelet op de huidige werkdruk en onderbezetting van de organisatie is gekozen voor een groeipad van drie jaar vanaf 2023. Verhoogde bijdrage aan WM8KTD op basis van jaarrekening 2022 Op basis van de jaarrekening 2022 van de WM8KTD wordt in totaal een hogere bijdrage gevraagd van € 227.000. Voor onze gemeente betekent dit een hogere bijdrage van € 92.000. De overschrijdingen zijn in de jaarrekening 2022 van de WM8KTD toegelicht.
Gemeente Tytsjerksteradiel
23
JAARSTUKKEN 2022
Gemeente Tytsjerksteradiel
24
JAARSTUKKEN 2022
2 BESLUITVORMING Wij stellen u voor: 1. De jaarstukken 2022 vast te stellen. 2. De overschrijding van programma's 2, 3, 4, 5 en Overhead vast te stellen (zie analyse van de betreffende programma’s). Overschrijdingen in de jaarrekening op programmaniveau moeten op grond van het BBV alsnog door de raad worden goedgekeurd. 3. De vrijval van beschikking over reserves als gevolg van temporisering van de initiatieven in 2022 voor het restant bedrag van € 2.689.000 opnieuw beschikbaar te stellen voor de begroting van 2023 en verder. 4. Het gerealiseerde resultaat van € 10.593.000 te storten in de Algemene Reserve.
Gemeente Tytsjerksteradiel
25
JAARSTUKKEN 2022
3.1 Programma's Bestuur en ondersteuning
Bij dit programma horen de volgende taakvelden: 0.1
Bestuur
0.10
Mutaties reserves
0.2
Burgerzaken
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
0.5
Treasury
0.61
OZB woningen
0.62
OZB niet-woningen
0.64
Belastingen overig
0.7
AU en overige uitkeringen gemeentefonds
0.8
Overige baten en lasten
Gemeente Tytsjerksteradiel
26
JAARSTUKKEN 2022
Inhoudelijk In de programmabegroting 2022 staat wat we van plan waren in 2022. Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2020 (jaren 2021-2024) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp •
wat we van plan waren
•
wat we hebben bereikt
•
wat er (nog) niet is gelukt
Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. Afvoeren ombuigingslijn 5.6; niet meer indexeren GR- en
[Kadernota 2022
nr. 21.09]
[ Gereed ]
Wat wilden we? In de begroting 2021-2024 zijn financiële taakstellingen opgenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling ook werkelijk gerealiseerd wordt. Uit de inventarisatie van de stand van zaken van de ombuigingen kwam naar voren dat twee taakstellingen niet, of deels niet gerealiseerd kunnen worden. Een hiervan betreft het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage vanuit de Gemeenschappelijke regelingen (ombuiging 5.6). Een bezuinigingstaakstelling op het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage is geen goede systematiek en kan niet eenzijdig vanuit onze gemeente worden opgelegd. Wel blijven we scherp op de uitzetting van de bedrijfsvoering van de gemeenschappelijke regelingen en zullen daar indien nodig aandacht op vestigen via zienswijzen. Ook de eventuele reserve positie van de gemeenschappelijke regelingen blijven we kritisch volgen. Wat hebben we bereikt? In de begroting voor 2021 - 2024 was een taakstelling "niet indexeren van GR's" opgenomen voor € 100.000 in 2022; € 150.000 in 2023 en € 200.000 voor 2024. Een bezuinigingstaakstelling op het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage kan niet eenzijdig vanuit onze gemeente worden opgelegd. Bij de Kadernota 2022-2025 is aangegeven, dat deze taakstelling niet gerealiseerd kan worden.
De financiële effecten hiervan zijn op basis van de behandeling van de Kadernota meegenomen in de begroting 2022-2025. Met de begrotingswijziging "journaal AWN TD 106 102976" is de eerder doorgevoerde bezuiniging teruggedraaid. Wat is (nog) niet gelukt? -
Gemeente Tytsjerksteradiel
27
JAARSTUKKEN 2022
MedewerkerTevredenheidsOnderzoek (MTO) 2022
[Kadernota 2022
nr. 00.05]
[ In ontwikkeling ]
Wat wilden we? We achten het belangrijk om periodiek (om de twee jaar) een MTO (medewerkerstevredenheidsonderzoek) te houden. We peilen dan de algemene tevredenheid van de medewerkers. Dit levert waardevolle informatie op voor het managementteam waarmee de bedrijfsvoering eventueel bijgesteld kan worden. Het is tevens een vast onderdeel van het 'Goed Werkgeverschap'. In 2019 hebben we voor het laatst een dergelijk onderzoek uitgevoerd. We stellen voor om in 2022 opnieuw een MTO te houden. Wat hebben we bereikt? In 2022 is het medewerkers tevredenheidsonderzoek gehouden. De resultaten van dit onderzoek zijn zowel organisatiebreed als binnen de teams besproken. Wat is (nog) niet gelukt? Een deel van het medewerkers tevredenheidsonderzoek heeft betrekking op de organisatie. Dit wordt opgepakt door een aantal leidinggevenden en HR-adviseurs. In de loop van 2023 wordt een rapportage opgeleverd waarin de aanbevelingen staan voor het managementteam.
Participatiewebsite
[Kadernota 2022
nr. 08.09c]
[ Vertraging ]
Wat wilden we? De dynamiek van de samenleving verandert. Gemeente en inwoners gaan steeds vaker gezamenlijk op zoek naar wat hun woonomgeving mooier, beter en leefbaarder kan maken. Deze betrokkenheid van inwoners bij het beleid van de gemeente is, evenals de betrokkenheid van de gemeente bij haar inwoners, een vorm van participatie. De participatie website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven, de omgevingsvisie vorm te geven en om beleidsdoeleinden internatief met de inwoners te delen. Per jaar wordt uitgegaan van 4 burgerinitiatieven. Daarnaast wordt uitgegaan van 4 projecten met een looptijd van 1 jaar. Van deze projecten zijn er 2 gemeenschappelijk met 8K vorm gegeven. Daarnaast worden er 6 projecten met een looptijd van 3 tot 6 maanden geraamd, waarvan er 4 gemeenschappelijk met 8K vorm worden gegeven. Totale kosten € 50.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 8.000 wordt doorbelast en het overige verdeeld is over twee andere programma's. Wat hebben we bereikt? De participatiewebsite is een platform dat aangeschaft is in afwachting van de omgevingswet. Deze omgevingswet is er (nog) niet en dus is de participatiewebsite onthouden van de input die daaruit verwacht werd. Gelukkig merken we dat de participatiewebsite steeds meer een online platform wordt dat ook voor andere gemeentelijke projecten een podium biedt.
Daar wordt dan ook volop gebruik van gemaakt.
Gemeente Tytsjerksteradiel
28
JAARSTUKKEN 2022
Wat is (nog) niet gelukt? De invoering van de Omgevingswet geeft een te verwachten verdere impuls aan het gebruik van de participatiewebsite. Los daarvan is ook de Wet versterking participatie op decentraal niveau in voorbereiding. Ook deze wet zal met onder ander The Right to Challenge een impuls geven aan gebruik van dit platform.
Overige ontwikkelingen Algemene uitkering
Jaar 2022 De algemene uitkering uit het gemeentefonds inclusief integratie uitkering voor het Sociaal Domein voor 2022 bedraagt zowel op begroting- als rekeningbasis € 65,4 miljoen. Begroting en jaarrekening zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2022 en de laatste specificatie van 2022 op basis van de decembercirculaire 2022.
Uitkering vorige dienstjaren (2020 en 2021) In 2022 is er nog een aantal mutaties over de jaren 2020 en 2021 doorgevoerd. Voor de jaarrekening 2022 levert dit per saldo een nadelige ontwikkeling voor de jaarrekening op van € 22.000. Het betreft de volgende mutaties m.b.t. de verschillende jaren:
Jaar 2020 Actualisering maatstaf medicijngebruik
5.000 V
Actualiseren WOZ-waarden
4.000 V
Totaal 2020
9.000 V
Jaar 2021 Actualisatie gegevens aantal huishoudens naar (oudere) leeftijdsgroep
63.000 N
Actualisering decentralisatie uitkering jeugdhulp AZC
29.000 V
Actualisering diverse maatstaven
3.000 N
Totaal 2021
31.000 N
Verhoogde bijdrage aan WM8KTD op basis van jaarrekening 2022 Op basis van de jaarrekening 2022 van de WM8KTD wordt in totaal een hogere bijdrage gevraagd van € 227.000. Voor onze gemeente betekent dit een hogere bijdrage van € 92.000. De overschrijdingen zijn in de jaarrekening 2022 van de WM8KTD toegelicht. In verband met de verplichte verdeling over taakvelden conform het BBV, zien we het nadeel van de WM8KTD als volgt terug binnen de verschillende programma's in de jaarrekening van de gemeente.
Gemeente Tytsjerksteradiel
29
JAARSTUKKEN 2022
Programma 0. Bestuur en ondersteuning (incl. Overhead)
Bedrag -1.716.000 N
1. Veiligheid
20.000 V
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
-
3. Economie
112.000
V
4. Onderwijs
15.000
V
5. Sport, cultuur en recreatie
36.000
V
1.011.000
V
7. Volksgezondheid en milieu
120.000
V
8. Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
310.000
V
6. Sociaal domein
Totaal
-92.000
N
Ontwikkeling voorziening APPA Op basis van de recente berekening van de actuariële waarde van de pensioenaanspraken van wethouders en voormalige wethouders is beoordeeld in hoeverre aanpassing nodig is van de voorziening APPA. Deze berekeningen worden gemaakt aan de hand van de wettelijke factoren voor individuele waardeoverdracht naar de situatie van eind 2022. Hierbij wordt uitgegaan van de uitgangspunten circulaire ‘aanpassingen pensioenen en inhoudingen APPA, van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het vaststellen van de contante waarden als belangrijke basis voor de berekening wordt in hoge mate bepaald door de marktrente. Die was de laatste jaren laag, maar voor dit jaar hoger dan vorig jaar. Voor het bepalen van de wettelijke tarieven voor waardeoverdrachten en berekenen contante waarden van pensioenaanspraken wordt door De Nederlandsche Bank de rente genomen die geldt voor verplichtingen met een looptijd van 25 jaar voor toekomstige pensioenen en een looptijd van 10 jaar voor reeds ingegane pensioenen. De rente voor toekomstige pensioenen met een looptijd van 25 jaar is vastgesteld op 2,472%. Dit houdt in dat er meer rente-inkomsten worden voorzien en er om die reden fors minder kapitaal moet worden aangehouden/gereserveerd voor de ingegane en toekomstige pensioenen. Een dergelijke ontwikkeling is voor ons niet beïnvloedbaar.
Voor onze gemeente betekent dat wij de voorziening APPA kunnen verlagen met € 451.000. Voor de jaarrekening een voordelige ontwikkeling. Kosten bestuur en commissies Binnen de kosten voor bestuur en commissies (exclusief salarissen) is een voordeel behaald van € 173.000 ten opzichte van de begroting. De voornaamste oorzaak betreft een lagere bijdrage aan de Pensioenvoorziening APPA van € 164.000. Regionale samenwerking In 2022 is er € 23.000 meer uitgegeven dan de begrote € 143.000. Deze stijging is te verklaren door de stijging van de contributie van VNG en de bijdrage aan GGU fonds. Er is in de begroting wel rekening gehouden met indexering, echter viel de stijging van de contributie en bijdrage hoger uit.
Gemeente Tytsjerksteradiel
30
JAARSTUKKEN 2022
Ontwikkeling reserves c.a. Binnen programma 0 worden de mutaties op de reserves verantwoord. Voor de geplande onttrekkingen uit reserves, die niet in 2022 hebben plaatsgevonden, wordt bij de besluitvorming van de jaarrekening aan de raad gevraagd om deze door te schuiven naar 2023. Dit noemen we temporiseren. Hierdoor vallen de benodigde middelen niet vrij en kunnen ze in een volgend jaar worden ingezet. Op het taakveld reserves binnen programma 0 is per saldo sprake van een 3.016.000 (AJ). Tegenover dit nadeel ontstaat op de diverse programma's een voordeel, omdat de geplande uitgaven niet of deels niet zijn gemaakt. Binnen deze programma's vindt u de inhoudelijke toelichting.
Wat heeft het gekost? In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van •
ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën)
•
ondersteunende
medewerkers
op
de
taakvelden
(zoals
activiteiten
van
leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dat is verplicht.
Lasten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting
Rekening
definitief
Verschil
-
-
-
-
Beheer overige gebouwen en gronden
482
492
492
-
Belastingen overig
51
51
39
12
Bestuur
2.002
3.590
3.108
482
Burgerzaken
1.239
1.484
1.421
64
Overige baten en lasten
1.248
1.783
230
1.553
OZB niet-woningen
171
173
184
- 12
OZB woningen
218
182
184
-1
Treasury
135
133
116
17
5.545
7.889
5.774
2.115
AU en overige uitkeringen gemeentefonds
Totaal lasten Baten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting
Rekening
definitief
Verschil
58.270
65.386
65.364
- 22
Beheer overige gebouwen en gronden
112
143
119
- 24
Belastingen overig
70
70
58
- 12
Bestuur
-
-
451
451
317
317
413
96
-
-
280
280
OZB niet-woningen
2.452
2.452
2.440
- 12
OZB woningen
5.920
5.920
5.915
-4
AU en overige uitkeringen gemeentefonds
Burgerzaken Overige baten en lasten
Gemeente Tytsjerksteradiel
31
JAARSTUKKEN 2022
169
215
218
3
Totaal baten
67.310
74.503
75.260
757
Saldo van baten en lasten (excl. reserves)
61.765
66.614
69.487
2.873
Treasury
In de reserves gestort
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Mutaties reserves
-
2.653
2.653
-
Totaal lasten
-
2.653
2.653
-
Uit de reserves gehaald
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Mutaties reserves
2.922
7.746
4.729
- 3.016
Totaal baten
2.922
7.746
4.729
- 3.016
Saldo mutaties reserves
2.922
5.092
2.076
- 3.016
TOTAAL
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Lasten programma
5.545
10.542
8.427
2.115
Baten programma
70.232
82.249
79.990
- 2.259
Saldo programma
64.687
71.706
71.563
- 143
Gemeente Tytsjerksteradiel
32
JAARSTUKKEN 2022
Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000)
- 143
negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen Lasten
- 1.911 1.127
- Lagere storting pensioenvoorziening APPA
164
- Personeelskosten organisatie Pr 0
227
- Personeelskosten bestuur (voorlopig)
338
- Bijdrage aan de Werkmaatschappij
497
- Diversen
- 76
- Regionale samenwerking
- 23
Baten
- 3.038
- Lagere uitnames reserves
- 3.016
- Algemene Uitkering oude jaren
- 22
Incidentele voor- of nadelen Lasten
1.768 1.103
- Niet benutte reservering taakmutaties
164
- Niet bestemde uitvoeringskosten klimaatmiddelen
234
- Vrijval reservering kapitaalasten
250
- Vrijval reservering opschalingskorting
455
Baten
665
- Doorbelaste uren Oekraïne
214
- Vrijval voorziening APPA
451
Gemeente Tytsjerksteradiel
33
JAARSTUKKEN 2022
Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel
Buitenpost / Burgum
Vennootschap / Coöperatie Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
BNG Bank NV
Den Haag
Vitens
Zwolle
Gemeente Tytsjerksteradiel
34
JAARSTUKKEN 2022
Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld
00. Bestuur en ondersteuning
De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Indicator
Eenheid
meting ten tijde van
Metingen en refertejaar ref.jaar
O
P
rek.
begr.
rek.
2022
2023
2021
Apparaatskosten Kosten per inwoner Tytsjerksteradiel
euro
2022
864,3
769,8
858,2
onbekend
onbekend
onbekend
10,2
9,7
8,8
onbekend
onbekend
onbekend
17,5
3,6
5,0
onbekend
onbekend
onbekend
9,4
9,3
9,3
onbekend
onbekend
onbekend
(Inclusief deel apparaatskosten Werkmaatschappij. Geringe toename ten opzichte van 2021.) Nederland
euro
Bezetting Bezetting in fte per 1.000 inwoners Tytsjerksteradiel
fte
Nederland
fte
2022
Externe inhuur Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Tytsjerksteradiel
euro
2022
(Vanaf 2022 zijn de loon- en inhuurkosten van een deel van de Werkmaatschappij meegenomen in de berekening.) Nederland
euro
Formatie Het aantal fte per 1.000 inwoners Tytsjerksteradiel
fte
2022
(Inclusief toerekening deel formatie Werkmaatschappij) Nederland
Gemeente Tytsjerksteradiel
fte
35
JAARSTUKKEN 2022
Veiligheid
Bij dit programma horen de volgende taakvelden: 1.1
Crisisbeheersing en brandweer
1.2
Openbare orde en veiligheid
Gemeente Tytsjerksteradiel
36
JAARSTUKKEN 2022
Inhoudelijk In de programmabegroting 2022 staat wat we van plan waren in 2022. Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2020 (jaren 2021-2024) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp •
wat we van plan waren
•
wat we hebben bereikt
•
wat er (nog) niet is gelukt
Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. Privaatrechtelijk optreden
[Kadernota 2022
nr. 01.02]
[ Gereed ]
Wat wilden we? Privaatrechtelijk optreden komt voor als bijvoorbeeld gemeentegrond illegaal door een burger of onderneming wordt gebruikt. Ook wordt privaatrechtelijk opgetreden als voorwaarden in een koopcontract (zoals waterhuishouding of inrichting bij de ver-/aankoop van een bouwkavel) niet worden nagekomen. Kortom bij privaatrechtelijk optreden is de gemeente partij in een geschil. Deze (groeiende) taak is in geen enkel team belegd. Niet optreden is vaak geen optie. Zo kan bijvoorbeeld de waterhuishouding in een hele uitbreidingswijk verstoord raken, als (delen van) afwateringssloten bij tuinen worden getrokken. In gebruik genomen groen van de gemeente kan verjaren, waardoor de betrokkene eigenaar wordt van de grond. In het verleden heeft dit er al eens toe geleid dat de gemeente minder bouwgrond uit kon geven (uitbreidingsplan Sumar). Toezicht en handhaving op overeenkomsten die de gemeente aangaat met anderen is een serieuze taak. We nemen immers geen voorwaarden op als die niet belangrijk zijn. Het is, gelet op de toenemende mate waarin we geconfronteerd worden met het niet naleven van contractafspraken/overtredingen, goed deze taak te beleggen bij eenheid Toezicht en handhaving. Voorheen werden zaken die voorkwamen ad hoc opgepakt en alleen als die heel dringend waren. Door vermindering in de (juridische) capaciteit is hier niet of nauwelijks nog tijd voor.
Dit terwijl het aantal meldingen en constateringen wel toenemen. Om de taak goed uit te kunnen voeren zal de structurele formatie moeten worden uitgebreid. Deze taak komt ten laste van de eenheid Toezicht en Handhaving. Als niet actief om “overtredingen” wordt gezocht, maar alleen op meldingen wordt gereageerd (laag ambitieniveau), zal de benodigde formatie per gemeente 0,25 fte bedragen. Totale kosten € 23.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 4.000 wordt doorbelast en het
Gemeente Tytsjerksteradiel
37
JAARSTUKKEN 2022
overige verdeeld is over drie andere programma's. Wat hebben we bereikt? Juridische capaciteit voor privaatrechtelijk optreden is aangenomen. Wat is (nog) niet gelukt? -
Overige ontwikkelingen Opvang vluchtelingen Oekraïne Ook in 2022 zijn wij geconfronteerd met uitdagingen, waardoor de uitvoering van het geprioriteerde beleid in de knel is gekomen. Zowel de (staart van de) coronacrisis als de opvang van ontheemde Oekraïners heeft veel noodzakelijke energie en tijd gevergd. In maart 2022 zijn de nog geldende corona maatregelen grotendeels afgeschaald. Maar de coronacrisis werd vrijwel direct opgevolgd door de acute opvang van Oekraïners. Op verzoek van de (landelijke) overheid hebben veel gemeenten in een korte termijn opvang gecreëerd. In maart 2022 is er dan ook een projectgroep gestart om de opvang van gevluchte Oekraïners te coördineren. Ook dit heeft tot gevolg gehad dat er minder tijd was voor reguliere werkzaamheden. Een medewerker van eenheid veiligheid is hiermee gedurende een aantal maanden fulltime bezig geweest. Oekraïnegelden Voor de opvang van de Oekraïners wordt door het rijk op drie manieren een vergoeding gegeven. Voor leefgeld particuliere opvang en transitiekosten gebouwen is dat een 100% dekkende vergoeding. Daarnaast wordt voor de gemeentelijke opvang een normvergoeding verstrekt op basis van een gerealiseerde opvangplek per dag. In de begroting is een raming opgenomen die voor het resultaat budgettair neutraal is.