06 - Raadsvoorstel - Startnotitie Participatie

Riedsútstel

Ried Agindapunt Status Program Eardere behandeling Portefúljehâlder Amtner Taheakke

: : : : : : : :

Saak- en stiknûmer

:

23 november 2023 6 Besluitvormend Programma 0 - Bestuur en ondersteuning N.v.t. Dhr. L.J. Gebben Mevr. K. de Jong 1. Startnotitie Participatie 2. Voorbeeld 1: Participatievisie Culemborg 3. Voorbeeld 2: Beleidskader participatie (raadsinformatiebrief gemeente Amsterdam) Z2023-03365 / S2023-20298

Underwerp Startnotitie Participatie Wy stelle jo foar te besluten om: 1. De Startnotitie Participatie vast te stellen. 2. In het eerste kwartaal van 2024 van start te gaan met scenario 1 (experimenteerscenario). 3. Een bedrag van 86.000 eurobeschikbaar te stellen voor de implementatie en uitrol van scenario 1. 4. Dit bedrag te dekken door het te onttrekken aan de algemene reserve. Koarte gearfetting In het raadsprogramma 2022-2026 heeft de gemeenteraad aangegeven de verbinding tussen inwoners en gemeente te willen verstevigen. Berenschot heeft in de afgelopen periode in samenspraak met u een startnotitie Participatie opgeleverd. In deze startnotitie staan twee scenario’s beschreven om te komen tot visie op participatie voor Tytsjerksteradiel en een goede inbedding van participatie in de gemeentelijke organisatie. Het college legt met dit voorstel de startnotitie aan uw raad ter vaststelling voor. Het college stelt u daarbij voor om te kiezen voor scenario 1 (experimenteerscenario). Dit met de kanttekening dat de raad – met name vanwege de druk op de organisatie en de fase van ontvlechting van de WM8KTD – ervoor zou kunnen kiezen om deze politieke wens (zie het raadsprogramma/coalitieakkoord) aan te houden en op te pakken in samenhang met de opbouwfase voor de organisatie, waarbij de vraag ‘wat voor gemeente willen we zijn’ aan de orde zal komen.

Foech ried/kolleezje Het college vraagt de raad om in te stemmen met de voorgestelde beslispunten.

Ynlieding In het raadsprogramma 2022-2026 heeft uw raad aangegeven de verbinding tussen inwoners en gemeente te willen verstevigen. “De raad vindt het van belang aandacht te besteden aan het verkleinen van de kloof tussen burgers en de gemeente. De menselijke maat moet meer centraal komen te staan. Enerzijds wordt hierin het belang gezien van de kwaliteit van dienstverlening en anderzijds het belang van burgerparticipatie. (…) Daarnaast geeft de raad het college de opdracht aan het college om een participatieverordening voor te bereiden voor behandeling in de raad”. (raadsprogramma 2022-2026, “Samen in actie voor Tytsjerksteradiel”) Het ontwikkelen van een brede visie op participatie is ook om een aantal andere redenen van belang. Zo speelt in de Omgevingswet, die per 1-1-2024 in werking treedt, inwonersparticipatie een centrale rol. De gemeente krijgt in deze wet een verplichting om participatie te organiseren (omgevingsplan) en ondersteunt initiatiefnemers bij het organiseren van participatie (omgevingsvergunningen). Daarnaast is op 23 september 2022 het Wetsvoorstel Versterking Participatie op Decentraal Niveau naar de Tweede Kamer gestuurd. In de procedurevergadering van de Tweede Kamer op 6 september 2023 is deze niet-controversieel verklaard, waaruit valt te concluderen dat dit voorstel doorgaat.

Dit wetsvoorstel wil bevorderen dat elke gemeente heldere kaders en spelregels voor participatie opstelt, passend bij de lokale omstandigheden. Om rekening te houden met die lokale context, zegt het wetsvoorstel dat de raad regels stelt (‘bij verordening’ zoals dat genoemd wordt), maar niet hoe die regels gesteld moeten worden.”. In de afgelopen periode heeft Berenschot in samenspraak met de gemeenteraad een startnotitie Participatie ontwikkeld. Deze ligt nu bij u voor met een aantal beslispunten over de vervolgstappen. Wat we daarbij willen opmerken is het volgende. In het komende jaar zal de ambtelijke organisatie bezig zijn met de ontvlechting van de Werkmaatschappij, zoals besloten op 22 juni 2023. Deze ontvlechting betekent een verhoging van de werkdruk op de ambtelijke organisatie. Maar ook op inhoud hebben de trajecten Participatievisie en opbouw van de nieuwe organisatie invloed op elkaar: het gaat beide ook over de vraag ‘wat voor gemeente willen we zijn’. Daarmee komt dit belangrijke onderwerp qua timing mogelijk in een ‘spagaat’ terecht. Wij geven u daarom in overweging dit onderwerp eventueel uit te stellen tot na de ontvlechting van de werkmaatschappij 8KTD. Te berikken effekt De voorliggende startnotitie Participatie heeft tot doel te komen tot een visie van de gemeente op participatie.

De visie beantwoordt de vragen ‘Waarom vinden we participatie belangrijk?’ en ‘Wanneer is participatie goed gegaan?’. De resultaten van de beschreven stappen in de startnotitie Participatie leiden uiteindelijk tot:

1. Een visie van de gemeente op participatie. De visie beantwoordt de vragen

‘Waarom vinden we participatie belangrijk?’ en ‘Wanneer is participatie goed gegaan?’. Om uw raad alvast een beeld te geven van de inhoud van een participatievisie voegen wij enkele voorbeelden van gemeentelijke participatievisies toe.

2. Meer bewustzijn over rolverdeling bij participatie. Die rolverdeling geldt intern,

bijvoorbeeld tussen raad en organisatie. De rolverdeling geldt ook extern: tussen inwoners en gemeente.

3. Een praktische, toegankelijke werkwijze om participatieprocessen gemeentebreed zo goed mogelijk te organiseren. Een werkwijze zorgt ervoor dat de processen goed afgebakend worden georganiseerd.

4. Meer intern bewustzijn over de werking van participatie en de grenzen aan participatie.

5. Een aantal gezette stappen van de handreiking ‘Aan de slag met participatie’ van de VNG, en daarmee een stevige voorbereiding op het wetsvoorstel Versterking Participatie op Decentraal Niveau.

6. Een (vernieuwde) participatieverordening. Arguminten 1. Raadsprogramma 2022-2026, Programmabegroting 2023 In het raadsprogramma 2022-2026 heeft uw raad aangegeven de verbinding tussen inwoners en gemeente te willen verstevigen. Daartoe wordt in de huidige raadsperiode ingezet op de menselijke maat, kwaliteit van dienstverlening en inwonersparticipatie. 2. Wetgeving Per 1-1-2024 treedt de Omgevingswet in werking, waarin participatie een centrale rol speelt. Daarnaast behandelt de Tweede Kamer binnen afzienbare termijn het Wetsvoorstel Versterking Participatie op Decentraal Niveau. 3. Structurele inbedding van Participatie in de totstandkoming van beleid leidt tot een steviger verbinding tussen inwoners en gemeente. In de afgelopen jaren staat het vertrouwen van inwoners in de overheid onder druk. Door een gestructureerde, laagdrempelige en passende inzet van inwonersparticipatie in de totstandkoming van gemeentelijk beleid en -uitvoering wordt de verbinding tussen inwoners en gemeente verbeterd en verstevigd. 4. Keuze voor scenario 1: minder druk op de gemeentelijke organisatie Wij adviseren u te kiezen voor scenario 1, het experimenteerscenario of basisscenario. In dit scenario wordt er gebruik gemaakt van bestaande stukken zoals het raadsprogramma, maar ook van andere interne stukken.

Op basis van die stukken wordt een paar hulpmiddelen gemaakt waarmee op een aantal onderwerpen geëxperimenteerd kan worden. Wij adviseren u te kiezen voor scenario 1, omdat dit van de twee het minst arbeidsintensief is. Het legt daarmee de minste druk op de gemeentelijke organisatie.

Alternativen 1. Kiezen voor scenario 2: het leerscenario Scenario 2, het leerscenario, is meer gericht op gezamenlijk – stap voor stap – bepalen wat belangrijk, haalbaar en passend is. In dit scenario stellen we voor om een duale werkgroep (met het presidium, de portefeuillehouder personeel uit de ambtelijke organisatie) in te richten om deze stappen te zetten.

De voorkeur gaat niet naar dit scenario uit, omdat dit scenario arbeidsintensiever is voor de raad en ons personeel. De inschatting is, dat de gemeentelijke organisatie gezien de ontvlechting van de WM8KTD, hier in de komende periode geen ruimte voor heeft. Bovendien gaat dit scenario ook uit van het trainen van medewerkers; dit is lastig gelet op het feit dat de WM gesplitst zal gaan worden en op voorhand niet duidelijk is welke medewerkers bij de nieuw opgebouwde organisatie van Tytsjerksteradiel komen te werken. 2.

Uitstel tot na de afronding van de ontvlechting van de Werkmaatschappij Gezien de druk op de gemeentelijke organisatie door de hoeveelheid werk die de aanstaande ontvlechting met zich meebrengt is uitstel van de uitrol van het proces zoals beschreven in de startnotitie ook een goed denkbare optie aangezien dit onderwerp ook de opbouw van de nieuwe gemeentelijke organisatie raakt. Beide trajecten gaan over de vraag “Wat voor gemeente willen we zijn”. Het risico bestaat dat door bovenstaande punten dit onderwerp in het gedrang komt en niet de aandacht krijgt die het nodig heeft.

Kanttekenings/risiko’s

1. Werkdruk organisatie

Een risico is dat dit onderwerp niet de aandacht krijgt dat het verdient als gevolg van de extra druk op de gemeentelijke organisatie door de ontvlechting. Zie ook punt 2 hierboven.

Finânsjes De implementatie van scenario 1 uit de startnotitie Participatie vergt een incidentele investering van 86.000,- euro. Dit bedrag is als volgt opgebouwd: • •

•

We kiezen in het eerste half jaar van de implementatie voor begeleiding van een extern bureau, (Berenschot voor 20 dagen), dat met hun kennis en expertise de organisatie op de juiste manier kan helpen opstarten. Tegelijkertijd met de inzet van het externe bureau wordt een participatiestrateeg in tijdelijke of vaste dienst geworven (0,5 FTE) die door het externe bureau wordt begeleid en na een half jaar zelfstandig de verder implementatie ter hand neemt. Er is op dit moment wel een medewerker belast met de coördinatie van participatietrajecten binnen de organisatie, maar dit betreft een uitvoerende en coördinerende functie. Voor het op een juiste manier implementeren van het voorgestelde proces in de startnotitie is een medewerker op strategisch niveau nodig. Voor de implementatie is een uitvoeringsbudget voor het eerste jaar geraamd van 10.000,- (o.a. ontwikkeling toolbox, communicatie etc.).

Deze investering wordt voor 2024 gedekt uit de algemene reserve. Voor de jaren daarna komen we bij u terug in de Kadernota.

Het alternatieve scenario 2 zou een investering vergen van 91.500,-. • • •

Dit is op dezelfde wijze opgebouwd als in scenario 1. Hier is de inzet van het externe bureau echter forser, nl. 32 dagen. Bovendien is de impact op de raad en organisatie waarschijnlijk groter, vanwege de inrichting van een duale werkgroep (met het presidium, de portefeuillehouder en personeel uit de ambtelijke organisatie) hetgeen wij gezien de ontvlechting van de werkmaatschappij niet wenselijk achten.

Ynwenners- en oerheidspartisipaasje Dit voorstel behelst inwonerparticipatie. Inwoners van de gemeente zullen nadrukkelijk betrokken worden via diverse pilots. Deze hebben elk hun eigen niveau van participatie. Kommunikaasje Dit voorstel behelst voor nu een proces voor de organisatie zelf. Communicatie naar betrokken inwoners gebeurt in de afzonderlijke participatietrajecten. Gearwurking Op dit onderwerp lopen beide gemeenten hun eigen traject. Ferfolchtrajekt Na besluitvorming in de raad wordt Berenschot gevraagd om het doorlopen van de processtappen zoals beschreven in de startnotitie ter hand te nemen. Tegelijkertijd wordt in- en extern geworven voor een participatiestrateeg die de borging in de organisatie vormgeeft. U wordt periodiek betrokken en geïnformeerd over de voortgang. De participatievisie wordt opiniërend en besluitvormend aan u voorgelegd in het vierde kwartaal van 2024. Burgum, 31 oktober 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, secretaris,

burgemeester,

mevr. H.M. van Gils

dhr. drs. L.J. Gebben

Riedsbeslút De raad van de gemeente Tytsjerksteradiel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 31 oktober 2023, punt nummer: 6; Beslút: 1. De Startnotitie Participatie vast te stellen. 2. In het eerste kwartaal van 2024 van start te gaan met scenario 1 (experimenteerscenario). 3. Een bedrag van 86.000,- euro beschikbaar te stellen voor de implementatie en uitrol van scenario 1. 4. Dit bedrag te dekken door het te onttrekken aan de algemene reserve. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel van 23 november 2023.

De griffier,

De voorzitter,

Mevr. mr. A. Dam

Dhr. drs. L.J. Gebben