06 - Bijlage 4 - Memo - Toepassingskader zebrapaden

memo aan: van: Johan Meirink datum: 30 november 2022 onderwerp: Toepassingskader zebrapaden stuknummer: S2022-20378 dossiernummer: Z2022-03686 c.c.:

Inleiding Decennialang waren er geen zebrapaden binnen de gemeentegrenzen tot in september dit jaar rondom de basisscholen in Burgum op vier plaatsen tijdelijke zebrapaden zijn aangebracht. Eerder werd op deze punten altijd door leerlingen van de oudste groep(en), in de rol van verkeersbrigadier, geholpen bij het oversteken. Door het drukkere verkeer vanwege de werkzaamheden aan de Raadhuisweg werd dit niet langer als voldoende veilig ervaren. In de maanden dat de zebrapaden dienst hebben gedaan, zijn de reacties vanuit de scholen en de bevolking positief geweest. Ook heeft dit geleid tot aanvragen voor het aanbrengen van zebrapaden op andere locaties. Om te voorkomen dat per aanvraag ad hoc een keuze moet worden gemaakt óf en op welke wijze in veilig oversteken voorzien moet worden, wordt met dit memo een beknopt afwegingskader vastgelegd. Richtlijnen Voor het uitvoeren van verkeersmaatregelen vormen doorgaans de landelijke richtlijnen uit de CROW de basis. Die geven zowel richting als het gaat om de wijze waarop zebrapaden moeten worden uitgevoerd als wanneer het beste voor een zebrapad kan worden gekozen in plaats van andere oversteekvoorzieningen. Het zebrapad onderscheidt zich doordat het de voorrang regelt ten faveure van de voetganger. Dat gebeurt niet wanneer zogenaamde kanalisatiestrepen worden toegepast om te markeren waar overgestoken kan worden.

De belangrijkste aspecten die de keuze voor een bepaald type oversteekvoorziening bepalen, zijn: • Locatie van de oversteekvoorziening (wegvak of kruising) • Maximumsnelheid gemotoriseerd verkeer • Intensiteit gemotoriseerd verkeer • Intensiteit voetgangers, inclusief kwetsbare doelgroepen • Aanwezigheid en voorrang van parallelle fietsoversteek • Afstand tot andere (geregelde) oversteekvoorziening • Mogelijkheid tot realisatie conform richtlijnen Maar nog belangrijker dan te bepalen of het zebrapad de juiste oplossing is voor het punt waar overgestoken wordt, is het verbeteren van de omstandigheden ter plaatse.

memo Het veiliger maken van de oversteek kan door: • toepassen van snelheidsremmende maatregelen (V85<50 km/uur) • verkorten of verdelen van de oversteek, door toepassen van een versmalling of middensteunpunt • verbeteren van zicht door verwijdering van obstakels en optimaliseren van de openbare verlichting. • verbeteren van de toegankelijkheid voor mindervaliden Wanneer het oversteekpunt op deze punten is getoetst, kan worden bepaald of het toepassen van het regime van een zebrapad wenselijk is.

Toepassingskader Voor het opstellen van een toepassingskader is het van belang de genoemde criteria nader te duiden. Locatie van de oversteekvoorziening Waar de oversteekplaats zich bevindt is uiteraard van belang. Op of bij een kruispunt worden oversteekbewegingen eerder verwacht dan op een wegvak en bovendien ligt de snelheid van het autoverkeer in het laatste geval vaak hoger. Dit stelt andere eisen aan de inrichting van de oversteekvoorziening. De maximumsnelheid gemotoriseerd verkeer Op wegen waar 50 km/uur gereden mag worden is een voetgangersoversteekplaats mogelijk wanneer veel wordt overgestoken. Op 30 km/uur-wegen is dat volgens de richtlijnen grotendeels ook van toepassing, maar daar wordt de voorrang in de basis niet geregeld en is de snelheid van het autoverkeer zodanig dat veilig oversteken zonder voorzieningen mogelijk moet zijn. De intensiteit van het gemotoriseerde verkeer De richtlijnen van het CROW geven aan dat tot een drempelwaarde van circa 4000 motorvoertuigen/etmaal veilig oversteken zonder zebrapad mogelijk moet zijn. Er zijn dan voldoende hiaten in de verkeersstroom. In onderstaand overzicht staat ook aangegeven welke spitsuurintensiteit en welk drukste kwartier wordt gehanteerd. Uiteraard betreft dit geen harde grens en is er wat betreft de drempelwaarde sprake van een grijs gebied bij intensiteiten tot 6000 mvt/etm.

memo Intensiteit voetgangers, inclusief kwetsbare doelgroepen Het aantal overstekende voetgangers dat per etmaal oversteekt is een belangrijk criterium voor het toepassen van een zebrapad. Er kan namelijk schijnveiligheid optreden als dit aantal te laag is. Als drempelwaarde wordt hiervoor in de richtlijnen 100 overstekende voetgangers per etmaal aangehouden of meer dan 50 kinderen of ouderen per etmaal. Aanwezigheid en voorrang van parallelle fietsoversteek Als de oversteek samengaat met een fietsoversteek is bepalend welk regime de fietsoversteek heeft. Er moet voorkomen worden dat de fiets en voetgangersoversteek een verschillend regime hebben. Voor overige weggebruikers is een verschil in regime moeilijk te begrijpen en dat levert onduidelijkheid en daarmee onveiligheid op. In sommige gevallen kan er beter worden gekozen de fietser met het overige verkeer mee te laten oversteken over de kruising, in plaats van samen met de voetganger. In zo’n situatie hoeft de voetganger niet mee in hetzelfde regime en is een zebrapad dus mogelijk. Afstand tot andere oversteekvoorziening Is de afstand naar de dichtstbijzijnde oversteek korter dan 80m en deze oversteek is een volwaardig alternatief (zebrapad of via middengeleider bij rotonde), dan dient een overweging gemaakt te worden welke oversteek het veiligst en meest logisch is.

Conclusie voor beleidslijn Uit de beschreven randvoorwaarden en criteria voor de keuze oversteekvoorzieningen voor voetgangers, kunnen de volgende drie belangrijkste uitgangspunten voor de hanteren beleidslijn worden geformuleerd: •

Op 50 km/uur wegen wordt een zebrapad toegepast op plaatsen waar veel wordt overgestoken (speciale aandacht voor hoeveelheid kwetsbare verkeersdeelnemers).

•

Op 30 km/uur wegen wordt primair ingezet op het verbeteren van de omstandigheden ter plaatse van de oversteek (snelheid, zicht, oversteeklengte obstakels etc.) voordat de afweging wordt gemaakt of (het regime van) een zebrapad gewenst is.

•

Wanneer een voetgangersoversteekplaats samengaat met die voor de fietser is het van belang dat hetzelfde voorrangsregime geldt.

Verzoeken tot het aanleggen van een zebrapad zullen worden getoetst aan dit toepassingskader en aan de hand daarvan gemotiveerd toegekend of afgewezen.