05 - Raadsvoorstel - Brede inclusie agenda

Riedsútstel Ried Agindapunt Status Program Eardere behandeling Portefúljehâlder Amtner Taheakke Saak- en stiknûmer

: : : : : : : : :

19 december 2024 5 Opiniërend Programma 6- sociaal domein N.v.t. Mevr. C.M. de Pee Mevr. L. Tjoelker 1. Brede inclusie agenda Z2024-03257 / S2024-21717

Underwerp Brede inclusie agenda Koarte gearfetting De raad heeft gevraagd om een brede inclusie agenda waarin Regenboogbeleid wordt ondergebracht. Bij inclusie gaat het erom dat iedereen mee kan doen en erbij hoort, het raakt dan ook de gehele gemeentelijke organisatie. De brede inclusie agenda is geschreven door in gesprek te gaan met onze inwoners, antidiscriminatie organisatie Tûmba, adviesraad Wmo en in de beginfase is er input verkregen vanuit de werkgroep Toegankelijk Leeuwarden. Er is gestreefd naar integraliteit waar inclusie steeds meer onderdeel van het DNA van de gemeente Tytsjerksteradiel zal worden. Het afgelopen jaar is gestart met een startbijeenkomst wat zorgde voor ontmoeting, betrokkenheid en bewustwording. Het onderwerp inclusie werd onder de aandacht gebracht bij onze inwoners door gezamenlijk in gesprek te gaan vanuit de diverse doelgroepen. De onderwerpen en acties die dit jaar zijn georganiseerd en gefaciliteerd staan beschreven in de bijlage. De werkgroep ‘Toegankelijkheid’ zal de komende jaren toezien op inclusie; het opzetten, uitvoeren en stimuleren van inclusieve acties. Daarnaast is het betrekken van inwoners cruciaal, er is een oproep gedaan om ervaringsdeskundigen te betrekken en regelmatig een schouw uit te voeren. Foech ried/kolleezje De gemeenteraad is op grond van de Wmo bevoegd om de Brede Inclusie Agenda vast te stellen.

Het college zorgt voor de uitvoering. Voor de opiniërende behandeling in uw raad stelt het college de volgende vraag: Fraag oan de ried Bent u het met het college eens dat de inzet op het onderwerp inclusie voor 20242026 gezien de beschikbare middelen voldoende is?

Ynlieding De regering heeft in 2016 het VN-verdrag in Nederland goedgekeurd. Het doel van dit verdrag is dat de positie van mensen met een beperking verbetert. Dit is belangrijk

Ried Punt Side

: : :

19 december 2024 5 2

omdat in Nederland zo’n twee miljoen mensen met een beperking zijn. Om het VNverdrag Handicap geldig te maken in Nederland, is de Wet gelijke behandeling van mensen met een handicap of chronische ziekte aangepast. De overheid is verplicht de afspraken van het VN-verdrag uit te voeren. Dat begint met inzet op inclusie. De gemeente Tytsjerksteradiel wil een plek zijn waarin iedereen kan meedoen, met of zonder beperking. De Brede Inclusie Agenda is het plan waarin staat hoe wij als gemeente uitvoering geven aan het VN-verdrag waarin is vastgelegd dat mensen met een beperking of langdurige ziekte gelijk behandeld moeten worden en deel moeten kunnen nemen aan de maatschappij. Een inclusieve samenleving is een breed begrip en betreft naast het includeren van mensen met een beperking natuurlijk alle medemensen die zich om wat voor reden dan ook buiten gesteld voelen. Tytsjerksteradiel heeft zich als gemeente zelfstandig als regenbooggemeente (*) uitgeroepen en richt zich daarbij op de doelgroepen van de inclusie diamant van Movisie. Diversiteit en inclusie zijn hierbij de uitgangspunten. Movisie heeft een methode ontwikkeld om de diverse doelgroepen te betrekken, dit is de inclusie diamant. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een index ontwikkeld om te komen tot een inclusieve samenleving/agenda.

Om te starten zijn er volgens de VNG drie elementen van belang; bewustwording, toegankelijkheid en ontmoeting. Bewustwording is nodig om inwoners en medewerkers van de gemeente zich te laten realiseren dat er drempels in de samenleving zijn voor mensen met een beperking. Ontmoeting tussen mensen met en zonder beperking zorgt ervoor dat er begrip ontstaat voor de diverse perspectieven van waaruit mensen denken. Toegankelijkheid is altijd een eerste voorwaarde om mee te kunnen doen. Het moet voor iedereen mogelijk zijn ergens (letterlijk) toegang te krijgen en ook weer veilig weg te gaan. En omdat een samenleving pas inclusief is, wanneer iedere inwoner dit ervaart op alle aspecten van het leven, moet dit dan ook worden bekeken vanuit de volgende levensdomeinen die voor iedereen van belang zijn, aldus de VNG: Onderwijs & ontwikkeling; Thuis; Werk & inkomen; Vrije tijd; Vervoer & welzijn; Gezondheid & ondersteuning. (*) Een Regenbooggemeente is een gemeente die actief beleid ontwikkelt voor de acceptatie van lesbische, homoseksuele, en bi+, transgender, intersekse, queer en aseksuele personen lhbtiq+. Iedere gemeente kan zichzelf tot Regenbooggemeente uitroepen en lhbtiq+ beleid ontwikkelen.

Histoarje In september 2021 heeft het college een startnotitie aangeboden aan de raad waarin beschreven staat in hoeverre het gemeentelijk beleid al aansluit bij het gedachtegoed van het VN-verdrag. In de informerende raadsvergadering waar bovengenoemde notitie is behandeld en is becommentarieerd door leden van de werkgroep toegankelijkheid Leeuwarden, kwam naar voren dat er een mooie basis ligt. In alle onderdelen van de organisatie is er reeds aandacht voor inclusie, maar er zou meer integraal samengewerkt kunnen worden. Het is nu tijd om deze basis verder uit te bouwen.

Ried Punt Side

: : :

19 december 2024 5 3

Op 4 november 2021 heeft de gemeenteraad het Amendement Lokale Inclusieve Agenda aangenomen. Hiermee heeft de gemeenteraad het college opdracht gegeven om een "Lokale Sociale Inclusieve Agenda" op te. Voor het opstellen van een Lokale Inclusieve Agenda zou de gemeente zich beperken tot de opdracht uit het VN-verdrag Handicap en zich richten op inclusie voor mensen met een fysieke en/of een psychische beperking. Hiervoor werd een budget van € 75.000,- beschikbaar gesteld vanuit de Algemene Reserve. Op 3 maart 2022 is een startnotitie vastgesteld waarin het proces is beschreven om te komen tot een Lokale Inclusieve Agenda. Na vaststelling van deze startnotitie is heeft de uitvoering hiervan een ruime tijd op zich laten wachten. Op 13 juli 2023 is de motie Regenbooggemeente aangenomen. Hierbij wordt ingezet op inclusie en diversiteit dat zich richt op het creëren van een samenleving waarin íedereen zich gewaardeerd, gehoord en vertegenwoordigd voelt en waarin gelijke kansen worden geboden aan alle individuen. Hiervoor werd een incidenteel budget van € 30.000,beschikbaar gesteld vanuit de Algemene Reserve voor het opstellen en uitvoeren van de Brede Inclusie Agenda en structureel € 3.000 beschikbaar gesteld. In de startnotie van 17 mei 2023 zijn speerpunten genoemd voor het opzetten van Regenboogbeleid.

Regenboogbeleid wordt onderdeel van een Brede Inclusie Agenda en als leidraad wordt de inclusie Diamant van Movisie met diverse doelgroepen gebruikt om alle doelgroepen te betrekken. Vanaf 1 januari 2024 heeft de gemeente zich als Regenbooggemeente benoemd, volgens het ambitieniveau 3: https://www.movisie.nl/publicatie/regenbooggids-gemeentenvernieuwd. Niveau 1. Regenboogvlag hijsen gemeentelijke gebouwen op één of meerdere belangrijke data voor de LHBTIQ+ gemeenschap. Niveau 2. Zie 1 + gerichte diversiteit in gemeentelijke communicatie/folders/publicaties/internet Niveau 3. Zie 1 + 2 + organiseren/faciliteren activiteiten. Te berikken effekt Met deze brede inclusie agenda geeft de gemeente uitvoering aan het VN-verdrag waarin is vastgelegd dat mensen met- of zonder beperking gelijk behandeld moeten worden en deel kunnen nemen aan de maatschappij. Arguminten 1. De verbinding tussen verschillende beleidsterreinen is cruciaal bij inclusie omdat vraagstukken vaak complex en verweven zijn. a. Een integrale benadering van inclusie zorgt voor toenemende bewustwording op alle beleidsterreinen. Door integraal te kijken naar uitdagingen, vraagstukken en oplossingen zal dit steeds meer bijdragen aan een duurzame inclusieve samenleving en voor verbinding zorgen. b.

Als gemeente heb je de verantwoordelijkheid om een inclusieve samenleving te creëren waarin álle inwoners gelijke toegang hebben tot gemeentelijke diensten, openbare ruimten en informatie. Door vanuit de diverse beleidsterreinen mee te werken aan de werkgroep Toegankelijkheid draag je bij het bevorderen van inclusie en gelijke kansen. 2. Voor de inzet op inclusie is input van verschillende partijen belangrijk, je kunt beter inspelen op diverse behoeften van inwoners en zo effectieve oplossingen bieden die niemand uitsluiten.

Ried Punt Side

: : :

19 december 2024 5 4

a. Partijen met ervaring op het gebied van inclusie zoals anti discriminatie organisatie Tûmba en Sipke Jan Bousema zijn betrokken bij het opzetten van inclusief beleid in de gemeente Tytsjerksteradiel. Zij konden putten uit de ervaring opgedaan in andere gemeenten. b. De georganiseerde startbijeenkomst met sprekers vanuit de diverse doelgroepen zorgde voor bewustwording en ontmoeting. c. De Wmo adviesraad en anti discriminatie organisatie Tûmba hebben input geleverd op de brede inclusieve agenda. 3. Het uitvoeren van inclusieve acties door middel van ‘Het Beste Idee van TD’ brengt het onderwerp inclusie onder de aandacht bij de inwoners en stimuleert om vanuit verschillende doelgroepen mee te denken. a. Er ontstaat bekendheid, aandacht en betrokkenheid bij het onderwerp Inclusie. Het volgen van ‘winnaars’ genereert publiciteit en laat zien dat de gemeente werkt aan inclusie. b. De gemeente sluit door middel van subsidietender aan bij ideeën vanuit de samenleving. Iedere doelgroep is daarin even belangrijk, dit zorgt voor verbinding, betrokkenheid, niemand wordt buitengesloten. c. Door financiële middelen beschikbaar te stellen stimuleert de gemeente Inclusie en blijft het niet bij woorden maar daadwerkelijk daden. 4. De werkgroep Toegankelijkheid en de werkgroep met ervaringsdeskundigen kunnen gezamenlijk optrekken om inclusie verder vorm te geven. a.

Door middel van een vast aanspreekpunt kan inclusie steeds meer geïntegreerd worden binnen de gemeente. Eventueel kan er nog externe ondersteuning worden gezocht. b. Het betrekken van ervaringsdeskundigen biedt ondersteuning bij bestaande- en nieuwe plannen en het uitvoeren van schouwen per jaar bijvoorbeeld op het gebied van fysieke-, of digitale toegankelijkheid. Alternativen n.v.t. Kanttekenings/risiko’s n.v.t. Finânsjes Voor het onderwerp inclusie is door uw raad een budget van totaal € 105.000,incidenteel én vanaf 1 januari 2024 € 3000,- structureel beschikbaar gesteld: •

Op 3 maart 2022 is de startnotitie Lokale Inclusieve Agenda vastgesteld. Hierin is een budget van € 75.000,- vanuit de Algemene Reserve beschikbaar gesteld voor het opstellen en uitvoeren van de Lokale Inclusieve Agenda.

Ried Punt Side

•

: : :

19 december 2024 5 5

Op 13 juli 2023 is de motie Regenbooggemeente aangenomen waarin de gemeente Tytsjerksteradiel zich als regenbooggemeente benoemd per 1 januari 2024. Hierin is een budget van € 30.000,- vanuit de Algemene Reserve beschikbaar gesteld voor het opstellen van een ‘brede inclusieve agenda’. Hierin en hierbij in te zetten op inclusie en diversiteit.

Vanaf 1 januari 2024 is, in afwachting van definitief beleid, gewerkt volgens het in de raadsbrief van 17 mei 2023 genoemde ambitieniveau voor het thema Inclusie en regenbooggemeente. De kosten hiervan ad € 3.000,- per jaar. -

In 2024 is er een bedrag van circa € 55.000,- aan financiële middelen uitgegeven voor het inhuren van expertise, de startbijeenkomst, de subsidietender “Het Beste Idee”, informatiemateriaal, prijsuitreiking, het toegankelijk maken van websites, ambtelijke capaciteit en het ontwerpen van een Brede Inclusie Agenda.

-

De kosten voor de uitvoering van de inzet op inclusie in 2025, worden gedekt uit de resterende incidentele middelen (€ 50.000,- ) en het structurele budget van € 3.000,-. Deze middelen kunnen worden gebruikt voor ambtelijke ondersteuning, het herhalen van de subsidietender Het Beste Idee van TD, het betrekken van ervaringsdeskundigen en het organiseren van activiteiten. Ook is er structureel een bedrag van € 3.000,- voor regenboogbeleid beschikbaar.

-

Activiteiten en uitvoeringskosten in het kader van toegankelijkheid moeten worden bekostigd uit bestaande budgetten die gekoppeld zijn aan de diverse beleidsterreinen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de herinrichting van de openbare ruimte, sport etc. Acties om de openbare ruimte toegankelijker te maken worden niet los opgepakt, maar meegenomen in nieuwe (herinrichting) projecten.

Ynwenners- en oerheidspartisipaasje - Q1: Tijdens de startbijeenkomst zijn inwoners betrokken om uitdagingen en ideeen uit te wisselen. Daarnaast zijn er sprekers vanuit de verschilende doelgroepen uitgenodigd. De input is meegenomen in de brede inclusie agenda en zorgde voor bewustwording. - Q2: Tijdens Nijs en broadsjes is het onderwerp Inclusie binnen de gemeente onder de aandacht gebracht bij de ambtenaren middels presentaties en met medewerking van Tûmba, dit zorgde voor bewustwording. - Q3: Alle inwoners van de gemeente Tytsjerksteradiel zijn opgeroepen om mee te doen met het Beste Idee van TD, gezamenlijk nadenken over ideeen die voor meer inclusie en verbinding zorgden vanuit alle doelgroepen betrokkenheid. - Q4: Ervaringsdeskundigen worden opgeroepen om deel te nemen aan een werkgroep ‘ervaringsdeskundigen’. Ervaringsdeskundigen mogen meedenken en kunnen vertellen wat er speelt er en waar zij tegen aan lopen dit zorgt voor bewustwording en betrokkenheid. Kommunikaasje Het is belangrijk om de inclusie agenda breed onder de aandacht te brengen, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als daarbuiten. We zetten hiervoor verschillende, gerichte communicatiemiddelen in. Zo communiceren we met medewerkers over het belang van inclusie via het intranet. Ook maken we de inclusie agenda zelf toegankelijk voor alle medewerkers op het intranet.

Ried Punt Side

: : :

19 december 2024 5 6

Voor inwoners is vooral de toepassing van wat er in de inclusie agenda staat van belang en niet zozeer de agenda zelf. We zetten verschillende communicatiemiddelen in om aandacht voor inclusie te vragen en de bewustwording te vergroten: - Het organiseren van Het Beste Idee van TD en een breed communicatietraject dat hierbij hoort. - Op gezette tijden geven we updates over de inclusieve projecten die mede door het Beste Idee van TD mogelijk zijn gemaakt. - Het hijsen van de regenboogvlag op gemeentelijke gebouwen en berichtgeving hierover op social media. - De inclusie agenda krijgt een plek op de gemeentelijke website. - Bij vaststelling van de agenda besteden we hier aandacht aan op social media. Yntegraliteit Het onderwerp inclusie heeft betrekking op heel veel onderdelen binnen de gemeente. Previnsje Inclusie heeft een sterke preventieve werking op verschillende gebieden in de samenleving. Het voorkomt uitsluiting. Daarnaast bevordert het begrip waardoor sociale polarisatie en spanningen worden verminderd. Gearwurking n.v.t. Ferfolchtrajekt Er is een werkgroep bijeengebracht om samen te werken aan inclusie. Een beleidsontwikkelaar sluit aan bij de Fryske Netwurk Cirkel, een werkgroep met ervaringsdeskundigen.

Het Beste Idee van TD 2025 wordt opnieuw georganiseerd om inclusieve ideeën op te halen bij de inwoners van Tytsjerksteradiel om alle inwoners van Tytsjerksteradiel te betrekken bij het onderwerp inclusie. Er is intern en extern een oproep gedaan om ervaringsdeskundigen te werven, zodat zij hun ervaring en inzichten kunnen delen met de gemeente. Zij kunnen bijvoorbeeld de digitale toegankelijkheid toetsen van gemeentelijke websites en openbare gebouwen of wegen schouwen. Daarnaast kunnen zij geraadpleegd worden bij het organiseren van bijeenkomsten of dorpsactiviteiten ed. Deze vorm van betrokkenheid maken de samenleving inclusiever en toegankelijker voor iedereen. Evaluaasje Deze agenda heeft een tijdspanne van twee jaar, in 2026 volgt er een evaluatie voor onze inzet op inclusie en bekijken we hoe we hier een vervolg aan geven. Burgum, 26 november 2024 Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, secretaris,

burgemeester,

dhr. drs. J. Krul

dhr. drs. L.J. Gebben