Document · PDF

05 - Bijlage 1 - Ontwerpversie Gemeentelijk Mobiliteitsplan Tytsjerksteradiel

RAADSVERGADERING 2018 t/m 2024 29 februari 2024, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Gemeentelijk Mobiliteitsplan Tytsjerksteradiel (opiniearjend)23.386 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel

Opdrachtgever

Gemeente Tytsjerksteradiel

Titel rapport

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel

Kenmerk

014239.20231025.R1.03

Datum publicatie

16 januari 2024

Projectleider Goudappel

Cor Koopmans

Projectteam Goudappel

Johan Munsterman, Anne Abbing, Ella Oldenziel en Cor Koopmans

Projectteam opdrachtgever

Johan Meirink

Status

Ontwerp © Copyright Goudappel BV 16-1-24

Inhoudsopgave Samenvatting 1.

Op weg naar een nieuw

3.3

Klimaat- en ecologisch beleid

3.4

Landelijk mobiliteitsbeleid

3.5

Provinciaal verkeersbeleid

3.6

Regionaal mobiliteitsbeleid

mobiliteitsprogramma

1.1

Waarom een nieuw mobiliteitsprogramma

3.7

Coalitieakkoord

1.2

Hoe is het plan tot stand gekomen

3.8

Recreatie en Toerisme

1.3

Participatieproces

3.9

Mobiliteitstrends

3.10

Demografische trends en effecten op mobiliteit 40

3.11

Autonome ontwikkelingen in Tytsjerksteradiel

2. Waar staan we nu?

2.1

Wat stond er in het vorige mobiliteitsplan?

2.2

Verplaatsingen inwoners Tytsjerksteradiel

4. Waar willen we naartoe?

2.3

Verkeersnetwerken

4.1

Visie op hoofdlijnen

2.4

Verkeersveiligheid

4.2

Verkeersveiligheidsopgaven

2.5

Resultaten uit participatie

4.3

Bereikbaarheidsopgaven

4.4

Leefbaarheidsopgaven

4.5

Duurzaamheidsopgaven

3. Wat komt er op ons af?

3.1

Relatie met de Omgevingsvisie

3.2

Gewijzigde aanpak verkeersveiligheid

5. Hoe willen we dat bereiken

5.1

Afwegingskader

5.2

Infrastructurele maatregelen verkeersveiligheid 53

5.3

Maatregelen fietsverkeer

5.4

Maatregelen openbaar vervoer

5.5

Maatregelen leefbaarheid

5.6

Maatregelen landbouwverkeer

5.7

Maatregelen duurzaamheid

5.8

Wandelen en toegankelijkheid

5.9

Educatie, handhaving en gedragsbeïnvloeding 63

5.10

Lokaal maatwerk binnen wijken en dorpen

5.11

Totaaloverzicht van de maatregelen

Begrippenlijst Bijlage A: Strategisch Plan Verkeersveiligheid Bijlage B: Overzicht heatmaps enquêtes Bijlage C: Knelpuntenlijst

Samenvatting De gemeente Tytsjerksteradiel is toe aan een nieuw Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma. De afgelopen jaren is er veel gebeurd in de gemeente op het gebied van verkeer en vervoer. Denk hierbij aan de voltooiing van de Sintrale As en alle bijbehorende maatregelen die zijn getroffen in de omliggende dorpen zoals de afwaardering van de oude hoofdroute door Burgum. Samen op weg naar een nieuw Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Het (Ontwerp) Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma is tot stand gekomen na een uitgebreid participatietraject en een brede inventarisatie van de huidige situatie en de ontwikkelingen die op ons afkomen. Een belangrijke bouwsteen voor het gemeentelijke beleid is het landelijk beleid en het regionale beleid vanuit de provincie en de ANNO-regio (samenwerking tussen de Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel). Het Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma is daarbij een deeluitwerking van de Omgevingsvisie. Waar willen we naartoe? Het hoofddoel van het Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Dit is overigens een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers èn beheerders van de infrastructuur.

De gemeente Tytsjerksteradiel kenmerkt zich door een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. We zetten volop in op behoud daarvan, door in te zetten op duurzame mobiliteit. Dit is ook een doorvertaling van de aspecten uit de Omgevingsvisie van Tytsjerksteradiel en de Regionale Mobiliteitsvisie ‘ Ferbining’.

Deze visie op hoofdlijnen is vertaald in strategische opgaven op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Daarbij speelt ook gezondheid van de inwoners een belangrijke rol. De bereikbaarheid voor het autoverkeer is binnen de gemeente relatief goed op orde. We zetten de komende periode met name in op de verbetering van verkeersveiligheid waarbij de kwetsbare verkeersdeelnemers extra aandacht krijgen. Ook stimuleren we lopen, fietsen en het openbaar vervoer en de combinatie van verschillende vervoersmiddelen. Dit doen we om onze inwoners te verleiden om minder gebruik te maken van de auto. Dit heeft niet alleen maar een positief effect op de duurzaamheid maar heeft ook een positieve invloed op de gezondheid en de verblijfskwaliteit van onze inwoners. Hoe willen we dat bereiken? De beleidsuitgangspunten zijn vertaald naar concrete maatregelen die de komende jaren worden uitgevoerd. Een deel van de maatregelen wordt daarbij samen met de omgeving nog nader uitgewerkt. Belangrijk is ook dat we de maatregelen uitvoeren in combinatie met gepland wegonderhoud als dat mogelijk is. Ook willen we maximaal gebruik maken van de beschikbare subsidiemogelijkheden van de landelijke en provinciale overheid. De maatregelen richten zich onder andere op het verbeteren van de verkeersveiligheid en het optimaliseren van de infrastructuur voor fietsers.

We kunnen echter niet alle knelpunten oplossen met aanpassingen aan de infrastructuur. Daarom zetten we ons ook in om het gedrag van weggebruikers te beïnvloeden en te handhaven op de plekken waar dit nodig is.

1. Op weg naar een nieuw mobiliteitsprogramma

1.1

Waarom een nieuw mobiliteitsprogramma

Het laatste Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan 2008-2016 voor de gemeente Tytsjerksteradiel dateert uit oktober 2008. In 2016 is nog geen nieuw GVVP opgesteld omdat de maatregelen rond de realisatie van de Sintrale As nog niet geheel waren afgerond. Inmiddels is de Sintrale As gerealiseerd en is ook het grootste deel van de aanvullende maatregelen getroffen aan het omliggende weggennet. Voor de gemeente Tytsjerksteradiel is het daarom noodzakelijk een nieuw mobiliteitsprogramma op te stellen. VERANDERENDE OMGEVING Naast de lokale ontwikkelingen binnen de gemeente Tytsjerksteradiel, spelen op landelijk-, provinciaal en regionaal niveau ook zaken waar de gemeente rekening mee moet houden. Zo is het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 vastgesteld en op 1 januari 2024 treedt de nieuwe Omgevingswet in werking. In het nieuwe mobiliteitsprogramma van Tytsjerksteradiel wordt geanticipeerd op de kansen en gevolgen die deze ontwikkelingen met zich meebrengen.

1.2

Hoe is het plan tot stand gekomen

Dit concept mobiliteitsprogramma is ontstaan uit een brede inventarisatie gevolgd door een interactief proces waarbij inwoners en andere belanghebbenden op verschillende momenten hun mening konden geven. In de infographic op de volgende pagina staan de doorlopen stappen.

1.3

Participatieproces

Tijdens het participatieproces hebben inwoners en belanghebbenden hun input gegeven voor dit mobiliteitsprogramma. De belangrijkste onderdelen zijn hierna toegelicht. DIGITALE ENQUÊTE Allereerst stond er in april en mei 2023 een digitale enquête online waarmee inwoners en belanghebbenden met punten op de kaart aangegeven hebben waar het goed gaat en wat er beter kan in Tytsjerksteradiel ten aanzien van verkeer. Ook hebben inwoners aangegeven hoe ze verschillende thema’s beoordelen en hoe belangrijk ze deze thema’s vinden.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

TRENDATELIER Vervolgens is samen met beleidsmedewerkers van de verschillende afdelingen en met de dorpen- en wijk coördinatoren een trendatelier georganiseerd, opgedeeld in twee sessies. Tijdens deze sessies is besproken welke trends en ontwikkelingen binnen de gemeente invloed hebben op mobiliteit en waar de gemeente op de korte en lange termijn op in moet zetten. Bij dit trendatelier was zowel de gemeente Tytsjerksteradiel als de gemeente Achtkarspelen aanwezig. EXPERTSESSIE Daarnaast zijn expertsessies gehouden met diverse stakeholders. Hierbij gaat het om de buurgemeenten, de provincie maar ook diverse belangenorganisaties zoals Arriva, Cumela, LTO Nederland, Veilig Verkeer Nederland en de Fietsersbond. Tijdens de expertsessies is onder meer aan bod gekomen welke (grensoverschrijdende) ontwikkelingen spelen bij buurgemeenten en in de provincie. Ook is naar voren gekomen welke zaken vanuit de verschillende stakeholders belangrijk zijn. Belangrijk daarbij is wat er goed gaat, maar vooral ook wat er beter kan en waar we de komende periode verder op in moeten zetten. BIJEENKOMST GEMEENTERAAD De Gemeenteraad is op 9 mei bijgepraat over het proces om te komen tot een nieuw mobiliteitsprogramma. Tijdens de presentatie zijn ook de eerste resultaten van de enquêtes onder inwoners gedeeld.

Vervolgens is ook doormiddel van stellingen gepeild hoe de Gemeenteraad tegen bepaalde onderwerpen aankijkt en welke zaken belangrijk zijn voor de uitwerking van het mobiliteitsprogramma. In juni 2023 is vervolgens door de gemeenteraad een beleidskeuzenotitie vastgesteld.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

2. Waar staan we nu? Een belangrijk onderdeel van de totstandkoming van het Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma betreft de inventarisatie van de bestaande situatie. Hierna zijn de belangrijkste resultaten van de inventarisatie samengevat.

2.1

Wat stond er in het vorige mobiliteitsplan?

Het laatste Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan 2008-2016 voor de gemeente Tytsjerksteradiel dateert uit oktober 2008. In 2016 nog geen nieuw GVVP opgesteld omdat de maatregelen rond de realisatie van de Sintrale As nog niet geheel waren afgerond. Wel heeft de gemeente een evaluatie uitgevoerd, waaruit blijkt dat een groot deel van de voorgestelde maatregelen is uitgevoerd. Hieronder vallen de afwaardering van bestaande routes door de Trynwâlden, Burgum en Hurdegaryp na realisatie van de Sintrale As. Daarnaast is een aantal wegen opnieuw ingericht en zijn infrastructurele maatregelen rond schoolomgevingen getroffen. In dit mobiliteitsprogramma zijn de resterende opgaven en maatregelen opgenomen voor zover ze nog van toepassing zijn.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

2.2

Verplaatsingen inwoners Tytsjerksteradiel

In het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland (OViN) rapporteren onderzoekspersonen hun verplaatsingen. Op basis van deze data is bekend hoe inwoners van Tytsjerksteradiel zich verplaatsen in het dagelijks leven. De resultaten zijn hiernaast weergegeven. Daarbij is een vergelijking gemaakt met niet stedelijke gemeenten (Tytsjerksteradiel behoort hiertoe) en Nederland. In de grafiek is weergegeven welk aandeel de verschillende vervoerswijzen hebben ten opzichte van het totale aantal verplaatsingen voor alle reisafstanden. Kijken we naar alle reisafstanden dan neemt het autogebruik onder inwoners van Tytsjerksteradiel meer dan de helft van alle verplaatsingen in (55%). Dit betreft bestuurders en passagiers. Het fietsgebruik is een kwart van alle verplaatsingen (26%) en lopen 16%. Twee procent maakt gebruik van het OV. Vergeleken met niet-stedelijke gemeenten en Nederland is het fietsgebruik en autogebruik in Tytsjerksteradiel hoger en het aandeel OV en lopen lager. Een lager OV-aandeel en een hoger auto-aandeel in Tytsjerksteradiel kan verklaard worden door de beschikbaarheid van het OV en het landelijke karakter van de gemeente. Voor fietsen en wandelen zijn is het aandeel vergelijkbaar met niet-stedelijke gemeenten en Nederland.

Verplaatsingsgedrag van inwoners van Tytsjerksteradiel t.o.v. de rest van Nederland

Verdeling in vervoerswijzen 45%

40% 35%

40% 38% 33%

30%

26%

25%

20% 15%

27%

24% 18% 16% 15%

17% 16% 14%

10% 5%

1% 1%

3% 3%

Tytsjerksteradiel

Niet stedelijk

Nederland

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Inwoners Circa 32.000 2.3

Verkeersnetwerken

In de volgende paragrafen worden de huidige verkeersnetwerken binnen de gemeente Tytsjerksteradiel nader beschouwd. Belangrijk daarbij is om onderscheid te maken in de verschillende wegbeheerders in de vorm van Rijkwaterstaat, de provincie Fryslân en de gemeente Tytsjerksteradiel. Onderstaande figuur geeft een overzicht van de huidige wegbeheerders.

Dorpen

Buurtschappen

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Hoeveel verkeer rijdt er op de gemeentelijke wegen (indicatief) De aantallen zijn gebaseerd op verkeerstellingen van de gemeente Tytsjerksteradiel tussen 2018 en 2023 Niet van alle wegen in de gemeente zijn verkeerstellingen beschikbaar. De waarden zijn afgerond. De aantallen geven de gemiddelde waarde voor een werkdag aan. Een groot deel van het verkeer rijdt via de Sintrale As die in beheer is van de Provincie Fryslân. Afhankelijk van de locatie varieert de verkeersintensiteit van circa 15.000 tot circa 22.000 motorvoertuigen. Door de komst van de Sintrale As en de Noarder-Omwei is het in Hurdegaryp en Burgum veel rustiger geworden. -

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

A UTONETWERK Het huidige netwerk voor autoverkeer is op basis van het principe ‘Duurzaam Veilig’ in te delen in stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. De figuren geven een schematische weergave van deze wegencategorisering met bijbehorende maximumsnelheid en inrichting. Op basis van de huidige snelheidsregimes en inrichting van de wegen is er voor de gemeente Tytsjerksteradiel nog niet op alle wegen sprake van een eenduidige wegencategorisering met een bijbehorende weginrichting.

Bij stroomwegen in alle gevallen vrijliggende fietsvoorzieningen

Bij gebiedsontsluitingswegen In alle gevallen vrijliggende fietsvoorzieningen

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Stroomwegen: De stroomwegen binnen de gemeentegrenzen zijn in beheer van het rijk en de provincie. Dit betreft de Wâldwei (N31), de Sintrale As (N356), de Rondweg Garyp (N913) en de Noarder-Omwei (N355). Gebiedsontsluitingswegen De gebiedsontsluitingswegen zijn de wegen met een maximumsnelheid van 80 km/u buiten de bebouwde kom en 50 km/u binnen de bebouwde kom. Dit zijn de belangrijke hoofdwegen waar het verkeer gebundeld wordt en waar bij voorkeur, zeker buiten de bebouwde kom, gescheiden fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Bij gebiedsontsluitingswegen (met name buiten de bebouwde kom) zijn ook redelijk harde eisen ten aanzien van de inrichting en de beschikbare obstakelvrije ruimte. Daarnaast is het niet wenselijk om erfaansluitingen te hebben aan gebiedsontsluitingswegen buiten de bebouwde kom. Ontsluiting dient bij voorkeur via parallelwegen plaats te vinden. Een deel van de gebiedsontsluitingswegen buiten de bebouwde kom is in beheer van de provincie. Erftoegangswegen +: In het vigerende beleid zijn ook Erftoegangswegen + opgenomen. Dit zijn wegen waarvoor een maximum snelheid geldt van 50 km/u binnen de kom waarbij veelal geen vrijliggende voorzieningen voor het fietsverkeer aanwezig zijn.

Buiten de bebouwde kom gaat het om wegen met een maximum snelheid van 80 km/u die reeds over vrijliggende fietsvoorzieningen beschikken, maar niet volledig voldoen aan de inrichtingseisen voor 80 km/u.

name een ontsluitende functie voor de aangelegen bedrijven. Deze wegen zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg. KNELPUNTEN GEMEENTE TYTSJERKSTERADIEL Voor de gemeentelijke wegen buiten de bebouwde kom geldt dat er nog een aantal wegen een maximum snelheid heeft van 80 km/u waarbij niet volledig wordt voldaan aan de inrichtingseisen wanneer het gaat om bijvoorbeeld wegbreedtes en aanwezige obstakelvrije ruimte. Wel zijn langs alle wegen met een maximum snelheid van 80 km/u reeds vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig. Daarmee zijn de grootste risico’s voor kwetsbare verkeersdeelnemers afgedekt. Dit met uitzonder van de oversteeklocaties. Voor een aantal wegen binnen de bebouwde kom is voor de zogenaamde ‘erftoegangswegen + sprake van fietsverkeer op de rijbaan in combinatie met een maximum snelheid van 50 km/u. Het toepassen van een eenduidige wegencategorisering en het oplossen van de bijbehorende knelpunten vormt één van de pijlers voor een voor dit mobiliteitsprogramma. Hoofdstuk 4 gaat hier nader op in.

Overige Erftoegangswegen: De overige wegen zijn erftoegangswegen met een maximumsnelheid van 60 km/u buiten de bebouwde kom en 30 km/u binnen de bebouwde kom. Op deze wegen is menging van verschillende verkeersstromen mogelijk evenals erfaansluitingen. Daarnaast is er nog een aantal wegen op de industriegebieden. Hier geldt een maximumsnelheid van 50 km/u. Deze wegen hebben met

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Huidige wegencategorisering

Knelpunten huidige wegencategorisering

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Netwerk fietsverkeer FIETSNETWERK De figuur hiernaast toont de belangrijkste fietsroutes binnen de gemeente Tytsjerksteradiel, inclusief het (recreatief-toeristisch) fietsknooppuntennetwerk: Fietsnetwerk Fryslân. Voor de hoofdroutes wordt onderscheid gemaakt in: • • • •

Provinciale Hoofdfietsroutes (fietssnelweg) Regionale Hoofdfietsroutes (Regionaal F-wegennet) Bovenlokale fietsroutes Lokale fietsroutes

Bovengenoemde indeling sluit aan op de categorisering van het fietsnetwerk dat ook in de overige ANNO-gemeenten wordt toegepast. In hoofdstuk 3 wordt nader ingegaan op de ambities en maatregelen om de fietsstructuur in de regio te optimaliseren. Het fietsnetwerk omvat uiteraard niet alle wegen. Dat wil niet zeggen dat op andere wegen niet gefietst mag worden. Het is belangrijk om op alle wegen en routes te zorgen voor een verkeersveilige inrichting.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

VOETGANGERS EN TOEGANKELIJKHEID Voor voetgangers is geen specifiek ‘hoofdnetwerk’. Met name in de dorpskernen bevinden zich concentraties van voetgangersstromen. Toegankelijkheid en ruimte voor voetgangers is niet een centraal thema geweest bij ontwikkelingen in Tytsjerksteradiel. De gemeente wil hier meer aandacht aan besteden en heeft ook de Charter for Walking ondertekend in 2018. In hoofdstuk 3 wordt meer uitleg gegeven over de Charter for Walking. OPENBAAR VERVOER De gemeente Tytsjerksteradiel wordt met het openbaar vervoer ontsloten door middel van een aantal buslijnen de spoorlijn Leeuwarden-Groningen met de een treinstation in Hurdegaryp binnen de gemeentegrenzen. Ook het treinstation in Feanwâlden (net buiten de gemeentegrenzen is een belangrijke schakel. Dit treinstation van Feanwâlden fungeert daarbij als belangrijk overstappunt. Dit geldt niet alleen voor passagiers van de aansluitende buslijnen maar ook voor automobilisten en fietsers uit de regio die hier overstappen op de trein. Doordat station Feanwâlden vier keer per uur wordt bediend, waarvan 2 sneltreinverbindingen, is het een zeer aantrekkelijke optie om naar bijvoorbeeld Leeuwarden of Groningen te reizen. Het betreffende OVnetwerk is weergegeven in figuur hiernaast. Onderstaand de buslijnen waarmee de gemeente Tytsjerksteradiel wordt ontsloten. • • • • • • • • •

Buslijn 13 Buslijn 14/114 Buslijn 21 Buslijn 51 Buslijn 55 Buslijn 62 Buslijn 155 Buslijn 356 Buslijn 651

NIEUWE OV-CONCESSIE EIND 2024 Hiervoor is ingegaan op het huidige OV netwerk. Eind 2024 start een nieuwe vervoerder met een nieuwe concessie inclusief een nieuwe dienstregeling. Op dit moment is nog niet bekend hoe het netwerk en de bijbehorende dienstregeling voor de periode 2024-2034 eruit ziet. VRAAG GESTUURD VERVOER De Opstapper is beschikbaar op locaties waar geen bus- of treinverbinding in de directe omgeving aanwezig is. Wmo vervoer wordt aangeboden aan degenen die niet zelfstandig kunnen reizen. Zowel de Opstapper als het Wmo vervoer zijn vraagafhankelijk en worden door Jobinder aangeboden.

Leeuwarden - Drachten via Noardburgum Leeuwarden – Oosterwolde (via Wâldwei) Leeuwarden – Heerenveen (via Burgum) Dokkum - Leeuwarden (via Gytsjerk) Dokkum - Drachten (via Burgum) Leeuwarden – Buitenpost (via Quatrebras) Leeuwarden – Lauwersoog Dokkum – Drachten (via Quatrebras) Dokkum - Damwâld - Leeuwarden

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Kwaliteitsnetwerk landbouwverkeer GOEDERENVERVOER EN BEVOORRADING Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel is een aantal bedrijventerreinen gelegen. Belangrijk daarbij is dat vrachtverkeer via de hoofdroutes met vrijliggende fietsvoorzieningen van- en naar deze bedrijventerreinen kan rijden en dat de routering van het verkeer hierop ook geënt is. Voor de bevoorrading van de supermarkten en overige winkels zijn binnen de gemeente geen beperkende maatregelen (bijvoorbeeld venstertijden) van toepassing. LANDBOUWVERKEER Het is wenselijk dat het landbouwverkeer binnen de gemeente Tytsjerksteradiel gebruik maakt van routes waar zo weinig mogelijk sprake is van menging met langzaam verkeer en waar voldoende wegbreedte is. Dit zijn grotendeels de (provinciale) wegen waarlangs vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Door de provincie is reeds een kwaliteitsnetwerk voor landbouwverkeer aangewezen. Dit netwerk is weergegeven in de figuur hiernaast. Voor een aantal routes door kernen zijn geen alternatieve routes voor landbouwverkeer voorhanden. Ook is voor een aantal routes sprake van een combinatie van belangrijke fietsroutes zonder dat er bijvoorbeeld vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Dit vormt een risico voor de verkeersveiligheid. Het strategisch plan verkeersveiligheid gaat hier ook verder op in als risico voor met name de kwetsbare verkeersdeelnemers.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Netwerk vaarwegen VAARWEGEN De vaarwegen zijn inzichtelijk gemaakt op basis van het netwerk zoals dat is opgenomen in het Regionaal Mobiliteitsprogramma van de provincie Het netwerk van de vaarwegen betreft de gecategoriseerde vaarwegen. De gemeente wordt doorkruist door het Prinses Margrietkanaal met klasse Va dat het IJsselmeer verbind met het Van Starkenborghkanaal. Aan de zuidkant van de gemeente ligt de Vaarweg naar Drachten die Earnewoude ontsluit. Aan de westkant van de gemeente wordt de gemeentegrens gevormd door de Dokkumer EE.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

2.4

Verkeersveiligheid

ONGEVALLEN Op basis van de geregistreerde verkeersongevallen is inzichtelijk gemaakt op welke locaties verkeersongevallen hebben plaatsgevonden. De focus ligt daarbij op ongevallen met letselschade tot gevolg en ongevallen met dodelijke afloop. Ongevallen waarbij sprake is van uitsluitend materiële schade, zijn niet weergegeven. De registratiegraad van dergelijke ongevallen is gering waardoor er geen reëel beeld ontstaat van ongevallen met uitsluitend materiele schade. Het aantal gewonden en doden op gemeentelijke wegen en alle wegen in de gemeente Tytsjerksteradiel is te zien in onderstaande grafiek voor de periode 2014 t/m 2022. Slachtoffers letsel en dodelijk Tytsjerksteradiel 50 40 30 20

In de gemeente vonden de afgelopen jaren gemiddeld circa 20 geregistreerde ongevallen per jaar plaats met letselschade tot gevolg op de gemeentelijke wegen tussen 2014 en 2022. Van een afnemende trend is geen sprake in 2021 en 2022 is zelfs een toename van het aantal geregistreerde slachtoffers te zien. Een groot deel van de ongevallen met gewonden en doden tot gevolg vinden plaats op gemeentelijke wegen. Voor elk ongeval geldt dat het er 1 te veel is. Het brengt veel leed en maatschappelijke kosten met zich mee. De figuur op de volgende pagina geeft de spreiding van de geregistreerde ongevallen weer. Daarbij is ook inzicht gegeven in de locaties waarbij kwetsbare verkeersdeelnemers het slachtoffer zijn geworden. Daarbij is de laatste jaren een toename van het aantal ongevallen geregistreerd waarbij bestuurders op E-bikes betrokken zijn. RISICOANALYSE STRATEGISCH PLAN VERKEERSVEILIGHEID Vooruitlopend op het mobiliteitsprogramma heeft de gemeente reeds een risicoanalyse opgesteld. De methodiek wordt in hoofdstuk 3 nader toegelicht. Belangrijk bij deze aanpak dat op basis van risico’s de verkeersveiligheid wordt benaderd. De gedachte daarbij is om ongevallen vooraf te voorkomen en niet achteraf pas maatregelen te treffen nadat ongevallen hebben plaatsgevonden. De risicoanalyse is opgenomen in bijlage A.

10 0 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Gemeente Tytsjerksteradiel alle wegen gewonden Gemeente Tytsjerksteradiel alle wegen doden Gemeente Tytsjerksteradiel gemeentelijke wegen gewonden Gemeente Tytsjerksteradiel gemeentelijke wegen doden

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Overzicht ongevallen met letsel en dodelijke afloop

Overzicht ongevallen met kwetsbare verkeersdeelnemers

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

2.5

Resultaten uit participatie

Het participatieproces is onderdeel van de inventarisatie. In de digitale enquête zijn inwoners en belanghebbenden gevraagd welke aandachtspunten ze naar voren willen brengen voor het nieuwe Mobiliteitsprogramma. In hoofdstuk 1 is het proces al toegelicht. Hierna zijn de belangrijkste uitkomsten inzichtelijk gemaakt. DIGITALE ENQUÊTE De digitale enquête mobiliteit in Tytsjerksteradiel is door circa 500 inwoners, 10 belangengroepen en 10 agrariërs ingevuld. Ook hebben 330 leerlingen uit Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen de scholierenenquête mobiliteit ingevuld. Deze enquête is voor twee gemeenten gedeeld onder scholieren van middelbare scholen. Op de kaart waar positieve- en verbeterpunten konden worden aangegeven in de gemeente zijn 140 positieve punten en 890 verbeterpunten benoemd (zie hiernaast). Van de aandachtspunten waar meerdere reacties (>3 reacties) over zijn binnengekomen is een beknopte lijst gemaakt. Deze lijst is opgenomen in Bijlage C. Een overzicht van het onderwerp en het vervoersmiddel waar het aandachtspunt betrekking op heeft staat op de volgende pagina.

Overzicht van de locaties waar het beter kan (heatmap)

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Leeftijdscategorie respondenten 5% 4% 20%

Onderwerp aandachtspunt

11%

19%

18%

5% 3%

58%

15%

23%

Jonger dan 16 jaar

16-25 jaar

26-35 jaar

Onveilige situatie

Inrichting openbare ruimte

36-45 jaar

46-55 jaar

56-65 jaar

Verkeersoverlast

(Hinderlijk) parkeren

66-75 jaar

75+ jaar

Slechte bereikbaarheid

Anders/n.v.t.

Aandachtspunt vervoersmiddel: 6% 2%

34%

23%

35%

Autoverkeer

Fietsverkeer

Voetgangers

Bussen

Anders/n.v.t.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

BEOORDELING VERKEERSTHEMA’S Per verkeerskundig thema is door inwoners een rapportcijfer gegeven aan de beoordeling op dit thema en de relevantie van dit thema. Deze beoordeling staat hiernaast uitgesplitst.

Hoe belangrijk vindt u dit onderwerp vs hoe beoordeelt u dit onderwerp?

Van alle verkeerskundige thema’s worden de kwaliteit van autoverbindingen en de beschikbaarheid van parkeerplaatsen het hoogst beoordeeld in de gemeente Tytsjerksteradiel (cijfers respectievelijk: 7,9 en 7,7). De thema’s die een onvoldoende scoren in de zijn duurzame mobiliteitsvormen (cijfer: 5,0), verkeersveiligheid (cijfer: 5,3) en de kwaliteit van het OV (cijfer: 5,4). De kwaliteit van de voetgangersvoorzieningen en van het fietsnetwerk beoordelen inwoners met een voldoende (cijfer: 6,3). De volledigheid van het fietsnetwerk wordt beoordeeld met een ruime voldoende (cijfer: 6,8).

Kwaliteit autoverbindingen 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

De thema’s die het relevantst worden gevonden op het gebied van verkeer zijn de kwaliteit van de autoverbindingen (cijfer: 7,8), de volledigheid van het fietsnetwerk (cijfer: 7,6), gevolgd door de verkeersveiligheid, voorzieningen voor voetgangers, de leefbaarheid in relatie tot verkeer en de beschikbaarheid van autoparkeerplaatsen (cijfer op alle thema’s: 7,4). De kwaliteit van het OV is redelijk belangrijk volgens inwoners (cijfer: 7,1). Bewoners van Tytsjerksteradiel hechten minder waarde aan duurzame mobiliteitsvormen (cijfer: 5,2). Uit het verschil tussen de beoordeling op een thema en de relevantie van een thema valt af te leiden waar de gemeente de meeste aandacht aan moet schenken op het gebied van verkeer (voor de thema’s waar de relevantie hoger scoort dan de beoordeling). Hieruit volgt dat verkeersveiligheid de meeste prioriteit zou moeten krijgen (verschil: 2,1), gevolgd door de kwaliteit van het OV (verschil: -1,8). Andere thema’s die volgens inwoners aandacht behoeven zijn de kwaliteit en volledigheid van het fietsnetwerk, de voorzieningen voor voetgangers en de leefbaarheid in relatie tot verkeer.

Stimuleren duurzame mobiliteit

Leefbaarheid i.r.t. verkeer

Verkeersveiligheid Kwaliteit voetgangersvoorziening en

Hoe belangrijk vindt u dit onderwerp?

Bereikbaarheid en beschikbaarheid parkeerplaatsen

Kwaliteit OV

Kwaliteit fietsinfrastructuur Volledigheid fietsnetwerk

Hoe beoordeelt u dit onderwerp?

VERGELIJKING MET OMLIGGENDE GEMEENTEN In de gemeenten Noardeast Fryslân, Dantumadiel en Achtkarspelen is een vergelijkbare vragenlijst door inwoners ingevuld. Op hoofdlijnen zijn de resultaten uit de omliggende gemeenten vergelijkbaar. Wat wel opvalt is dat met name de waardering van de verkeersveiligheid hoger wordt beoordeeld dan in de buurgemeente Dantumadiel. Het belang dat inwoners hechten aan verkeersveiligheid is echter wel vergelijkbaar.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

AANDACHTSPUNTEN OP DE KAART Inwoners, belangengroepen, agrariërs en scholieren hebben aangeven waar ze knelpunten ervaren. De belangrijkste bevindingen staan hieronder. VERKEERSVEILIGHEID Verreweg de meeste aandachtspunten gaan over de verkeersveiligheid in de gemeente Tytsjerksteradiel. Deze knelpunten hebben betrekking op de inrichting van wegen, voorrangsregels, de gereden snelheid, het zicht, de staat van de weg. Verschillende wegen worden door fietsers als gevaarlijk ervaren als gevolg van een smalle inrichting in combinatie met gemotoriseerd verkeer (en geparkeerde auto’s). Een voorbeeld hiervan is de Canterlandseweg in Gytsjerk. Verder worden de Zomerweg tussen Tytsjerk en Hurdegaryp, de Easter Omwei in Hurdegaryp, de Symen Halbeswei, Rustenburgerweg en Noorderend in Suwald, Dokter Ypeijlaan in Noardburgum als gevaarlijk voor fietsers (en wandelaars) ervaren door het ontbreken van fietspaden. Andere veelgenoemde aandachtspunten zijn kruispunten waar de voorrangsregels onduidelijk zijn, waaronder de Rinia van NautawegN361 en Nieuwe Straatweg-N361 in Gytsjerk, Wester-OmweiRijksstraatweg en Easter Omwei in Hurdegaryp, H.W.K. Ridder Huyssen van Katendijkeweg – Ds. J. Koolplein in Burgum en RaadhuiswegLageweg in Burgum. Daarnaast worden veel kruispunten als onoverzichtelijk aangegeven door een gebrek aan zicht, waaronder de Hillamaweg-H.W.K.

Ridder Huyssen van Kattendijkeweg en Oude Commissieweg-Burg. Bothenius Lohmanlaan in Burgum.

Wester-Omwei - Rijksstraatweg in Hurdegaryp

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Verder ervaren inwoners, waaronder scholieren, sommige straten als erg donker en daardoor onveilig, zoals de Canterlandseweg tussen Gytsjerk en Leeuwarden, de Zomerweg tussen Hurdegaryp en Burgum, Gaestmabuorren t.h.v. Sintrale As in Burgum en de Dokter Ypelaan in Noardburgum. Tenslotte leidt de afstelling van verkeerslichten volgens inwoners tot roodlichtnegatie bij de N361-N355 nabij Ryptsjerk. LEEFBAARHEID Enkele knelpunten die worden ervaren op het gebied van leefbaarheid hebben een sterke relatie met zwaar landbouwverkeer en/of vrachtverkeer. In Wyns ontstaat geluidsoverlast bij de overgang van asfalt naar klinkers. Bij Noorderend in Suwâld ervaren inwoners ook geluidsoverlast door zwaar verkeer dat over klinkers rijdt.

Rinia van Nautaweg-N361 Gytsjerk

Inwoners vinden dat gemotoriseerde voertuigen op sommige wegen te snel rijden, namelijk de Easter Omwei in Hurdegaryp, de Canterlandseweg in Gytsjerk, Kûkhernewei in Kûkherne, de Heerenweg in Sumar, Elte Martens Beimastrjitte en Skûlenboargerwei in Eastermar, de Schoolstraat-Tjalling H. Haismastraat, evenals de Mr. W.M. Oppedijk van Veenweg in Burgum.

BEREIKBAARHEID Op het gebied van de bereikbaarheid is vooral het OV een aandachtspunt binnen de gemeente Tytsjerksteradiel. Inwoners geven aan dat Suwâld slecht bereikbaar met het OV. Daarnaast is de reistijd met het OV tussen de Trynwâlden en Burgum relatief lang. Verder is voor de fietser de oversteek H.W.K. Ridder Huyssen van Katendijkeweg-Raadhuisweg-Prins Bernhardstraat in Burgum een aandachtspunt. Fietsers kunnen niet noordelijk langs de weg fietsen maar moeten twee tot drie keer keer oversteken om van oost naar west te komen. Bereikbaarheidsknelpunten voor de auto zijn niet benoemd.

Een ander aandachtspunt dat volgens de inwoners invloed heeft op de verkeersveiligheid is het slechte onderhoud van wegen en/of bermen op sommige plekken in de gemeente, zoals de Burgemeester Drijberweg in Hurdegaryp, fietspad De Warren en Noorderend in Suwâld en de Skûlenboargerwei in Eastermar.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

3. Wat komt er op ons af? Dit hoofdstuk is opgebouwd vanuit het heden naar de gewenste toekomst. In het vorige hoofdstuk is ingegaan op de inventarisatie van de huidige situatie. In paragraaf 3.1 t/m 3.6 staat het relevante beleidskader van de gemeente en andere overheden. In paragraaf 3.7 worden de relevante landelijke mobiliteitstrends beschreven, gevolgd door de demografische trends in paragraaf 3.8. Dit hoofdstuk eindigt met een overzicht van de autonome ontwikkelingen in de gemeente (paragraaf 3.9). De resultaten van de inventarisatie, het beleidskader en de ontwikkelingen vormen samen de uitgangspunten van het mobiliteitsprogramma voor de gemeente Tytsjerksteradiel.

3.1

Provinciaal De provincie Fryslân heeft op 5 februari 2019 de Ontwerp Omgevingsvisie ‘De romte diele’ vastgesteld met daarin vier opgaven: 1. Leefbaar, vitaal en bereikbaar 2. Energie transitie 3. Klimaatadaptie 4. Versterken biodiversiteit

Relatie met de Omgevingsvisie

Op Nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau wordt op dit moment gewerkt aan het opstellen van omgevingsvisies. Hierna zijn de belangrijkste opgeven samengevat voor de verschillende overheden. Landelijk De startnota Nationale Omgevingsvisie benoemt de volgende strategische opgaven voor het omgevingsbeleid: 1. Naar een duurzame en concurrerende economie; 2. Naar een klimaatbestendige en klimaatneutrale samenleving; 3. Naar een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving; 4. Naar een waardevolle leefomgeving.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Gemeentelijk In september 2023 is door de gemeenteraad de Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel 2040 vastgesteld. Voor Mobiliteit wordt ingezet op gezond, vlot en veilig. Daarbij gaat het om de volgende zaken: • We zorgen ervoor dat bewoners, ondernemers en toeristen vlot en veilig kunnen gaan, waar ze naar toe willen. Iedereen moet daarbij kunnen kiezen hoe hij/zij wil reizen en makkelijk kunnen wisselen tussen fiets, bus, auto en trein. We benutten daarbij de bestaande infrastructuur zo goed mogelijk, met gebruikmaking van toekomstige digitale mogelijkheden. • In het kader van de energietransitie moet laadinfrastructuur in de komende jaren ingepast en aangelegd worden in de openbare ruimte. • Om bij te dragen aan de sociale basis zorgen we voor voldoende toegang tot voorzieningen door de infrastructuur te optimaliseren. Integraal uitwerken en zorgvuldig omgaan met ruimte Belangrijk in de Omgevingsvisie is ook dat integraal wordt gekeken naar bijvoorbeeld initiatieven uit de samenleving. Daarbij wordt gezocht naar meervoudig ruimtegebruik en koppelkansen. Ook is het belangrijk dat rekening wordt gehouden met de inclusieve samenleving en de gezondheid van de inwoners.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

3.2

Gewijzigde aanpak verkeersveiligheid

STRATEGISCH PLAN VERKEERSVEILIGHEID 2030 Het Rijk, de provincies, de gemeenten en de vervoerregio’s hebben samen met maatschappelijke partijen een nieuwe aanpak beschreven om de verkeersveiligheid structureel te verbeteren. Dit betreft het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030). Alleen door samen te werken kan de veiligheid in het verkeer worden verbeterd, waarbij eenieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid en kennis een bijdrage levert. Het SPV 2030 kent een nulambitie: elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Overheden willen samen met maatschappelijke partners een maximale inspanning leveren om risico’s in kaart te brengen en vervolgens inzetten op maatregelen om die risico’s te verkleinen. Dit vraagt om een impuls voor verkeersveiligheidsbeleid waar het gaat om structurele aandacht, een proactief beleid en een brede samenwerking met partijen.

4. 5.

Kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, scootmobielen en tweewielers); Onervaren verkeersdeelnemers (kinderen, beginnend bestuurder en nieuwe modaliteiten);

De laatste vier betreffen risico’s vanuit de individuele verkeersdeelnemer en zijn gedrag: 6. 7. 8. 9.

Rijden onder invloed (alcohol, drugs en combigebruik); Snelheid in het verkeer (snelheidslimieten, veilige snelheid en geloofwaardige weginrichting); Afleiding in het verkeer (smart functies, passagiers en muziek); Verkeersovertreders (cameratoezicht, wet- en regelgeving en correctieve sancties).

Het SPV 2030 beschrijft negen beleidsthema’s met de belangrijkste risico’s voor verkeerveiligheid. Drie thema’s kijken naar risico’s vanuit het verkeerssysteem en het voertuig: 1. 2. 3.

Veilige infrastructuur (geloofwaardige limieten, aanpassen infrastructuur en veilige bermen); Heterogeniteit in het verkeer (snelheidsverschillen, massaverschil en nieuwe vervoersmiddelen); Technologische ontwikkelingen (rijtaakondersteunende systemen, zelfsturende auto’s en innovatie);

Twee thema’s betreffen specifieke risicogroepen (jongeren, ouderen) en modaliteiten:

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

EERSTE RESULTATEN RISICOANALYSE SPV 2030 In 2021 is de gemeente gestart met een risicoanalyse op basis van de systematiek van het SPV. Qua systematiek is er gekeken naar factoren waarvan bewezen is dat ze leiden tot potentieel gevaarlijke situaties. De belangrijkste knelpunten zijn in dit mobiliteitsprogramma nader beschouwd en ook een belangrijke pijler voor de te treffen maatregelen. De risicoanalyse is opgenomen in bijlage A van het mobiliteitsprogramma.

3.3

Klimaat- en ecologisch beleid

K LIMAATAKKOORD In het nationale Klimaatakkoord uit 2019 zijn door de landelijke overheid ambitieuze doelen en afspraken vastgelegd om de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2 graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. De doelstelling uit dit akkoord is om te komen tot een CO2 reductie van 49% in 2030 en 95% in 2050 ten opzichte van 1990. Voor het mobiliteitsprogramma van de gemeente Tytsjerksteradiel betekent dit dat duurzaamheid een belangrijk onderwerp is om samen met inwoners, bedrijven en andere overheden invulling aan te geven. In het akkoord wordt onderscheid gemaakt in maatregelen die betrekking hebben op: • • • •

Duurzame hernieuwbare energiedrager in mobiliteit; Elektrisch vervoer; Verduurzaming personenmobiliteit; Verduurzaming in logistiek.

Tytsjerksteradiel is het van belang dat er wordt gestreefd naar een duurzame, toekomstvaste vorm van mobiliteit. STIKSTOFAKKOORD De natuur in Nederland en Fryslân staat onder druk, onder andere door een teveel aan stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) dat neerslaat in natuurgebieden. De Nederlandse stikstofuitstoot is ook het hoogste van Europa. In 2021 is de wet stikstofreductie en natuurverbetering aangenomen. Deze wet regelt 3 resultaatverplichtingen; in 2025 moet minimaal 40% van het areaal van de stikstofgevoelige natuur in beschermde Natura 2000-gebieden een gezond stikstofniveau hebben; in 2030 minimaal de helft en in 2035 minimaal 74%. Ook verkeer dient zijn steentje bij te dragen aan het verlagen van de stikstofdepositie. Het wegverkeer en de scheepvaart zijn binnen de verkeer- en vervoersector verantwoordelijk voor de grootste uitstoot. De provincie heeft in het Uitvoeringsprogramma Stikstof Fryslân 2030 de volgende maatregelen opgenomen om de stikstofdepositie te verminderen voor de sector mobiliteit: • • • • • • •

•

Stimulering laadpaalinfrastructuur; Duurzaam Openbaar Vervoer; Opstellen regionaal mobiliteitsprogramma; Stimulering emissiearm materieel in de bouw; Walstroom voor de scheepvaart en pleziervaart; Verlaging van snelheid op provinciale wegen indien dat een substantieel effect heeft op de stikstofuitstoot; Werkgeversaanpak: verkenning en stimulering bij de Friese gemeenten en provincie naar maatregelen om het dienst- en woon-/werkverkeer terug te dringen; Landelijk akkoord op reduceren woon-/werkverkeer en zakelijk reizen.

Daarnaast vormen de Global Goals een belangrijke ambitie die worden omarmd. Dit betreffen 17 ambitieuze doelen voor Duurzame ontwikkeling die door de VN zijn vastgesteld. Ook voor de gemeente

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

TOUR DE F ORCE Een brede coalitie van overheden, marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en samenwerkingsverbanden die verantwoordelijk en betrokken zijn bij het fietsbeleid in Nederland, heeft zich verenigd in de Tour de Force.

GROTE WERKGEVERS OP ZOEK NAAR SCHONERE KILOMETERS Meer dan de helft van alle wegkilometers die gemaakt worden gerelateerd aan werkgebonden personenmobiliteit. Door dit relatief grote aandeel valt er binnen dit terrein veel te winnen wat betreft CO 2reductie onder Nederlandse werkgevers. Bedrijven met meer dan 100 werknemers zijn vanaf 2023 verplicht om een jaarlijkse rapportage uit te brengen waarin het zakelijke reisgedrag van werknemers is gemonitord.

Bij de start van Tour de Force is de ambitie geformuleerd: 20% meer fietskilometers in 2027 ten opzichte van 2017. Het fietsgebruik moet verhoogd worden want de fiets is een gezond, betaalbaar en schoon vervoermiddel. Om te werken aan deze ambitie worden onder andere de volgende maatregelen aangedragen waar de gemeente Tytsjerksteradiel via het mobiliteitsprogramma aan kan bijdragen:

Om daadkrachtig in te zetten op CO2-reductie, wordt aan de hand van het Nederlands gemiddelde een maximumnorm opgesteld. Wanneer deze norm wordt overschreden krijgen de werkgevers een rapport waarin voorgelegde suggesties kunnen helpen om de CO2-uitstoot te verminderen. De werkgevers krijgen vier jaar om te voldoen aan de gestelde maximumnorm. Na vier jaar vindt er vanuit de overheid een algehele evaluatie plaats waarin de behaalde CO2- reductie binnen de werkgebonden personenmobiliteit onder de loep wordt genomen. Op basis van de resultaten kan de maximumnorm worden verlaagd om in opvolgende jaren de CO2- uitstoot nog verder te reduceren. Werkgevers in de gemeente Tytsjerksteradiel met meer dan 100 werknemers hebben bij een overschrijding van de maximumnorm maatregelen te treffen Hierbij kunnen werkgevers aan het volgende denken:t

• •

Kwaliteitsimpuls op drukke en kansrijke regionale fietsroutes; Optimaliseren overstap fiets-OV-fiets en auto-fiets.

• • •

Fietsgebruik stimuleren Verduurzaming mobiliteit (elektrisch, waterstof). Thuiswerken stimuleren.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

CHARTER FOR WALKING Charter for Walking is een internationale verklaring waarin de belangen van voetgangers en wandelaars worden behartigd. De gemeente Tytjerksteradiel ondertekende samen met 12 andere gemeenten in Fryslân de Charter for Walking in 2018.

Om navolging te geven aan de verl;aromg is er in een inventarisatie gemaakt van de knelpunten op het gebied van lopen. Ook zijn er specifieke aanbevelingen gedaan hoe deze knelpunten opgelost kunnen worden.

Door het ondertekenen van de Charter for Walking maakt een gemeente de belofte om loopomstandigheden te verbeteren. Met de volgende 8 standpunten kan de overheid bijdrage leveren aan het stimuleren van lopen en daarmee aan een beter milieu en een gezondere maatschappij: 1.

3. 4.

Meer inclusieve mobiliteit. Burgers hebben recht op toegankelijke straten, pleinen, gebouwen en openbaarvervoerssystemen; Goed sociaal en technisch ontwerp en zorgvuldig beheer van straten en andere openbare ruimte. Hierbij gaat het om de inrichting van wegen, zitgelegenheden, bewegwijzering, groen en water langs routes, beschutting tegen neerslag en bomen voor schaduwvorming; Overal een dicht en samenhangend netwerk van looproutes; Bijpassend grondgebruik en ruimtelijke ordening. Hiermee wordt o.a. bedoeld dat voorzieningen op loopafstand worden geplaatst en langzaam verkeer (lopen, fiets) voorrang krijgt op snel verkeer. Minder hinder en gevaar door rijverkeer. Zorg voor voldoende veilige oversteken voor voetgangers, lagere maximumsnelheden, het scheiden van voetgangers en andere verkeersstromen en gerichte campagnes. Minder (angst voor) criminaliteit, door duistere plekken te voorkomen en gebouwen te bouwen met uitzicht op straatniveau. Meer ondersteuning voor voetgangers vanuit overheden door voetgangers de mogelijkheid te bieden om te lopen. Hiervoor dient de overheid een actieplan voor lopen op te stellen inclusief investeringen.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

3.4

Landelijk mobiliteitsbeleid

3.5

Provinciaal verkeersbeleid

Door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is een Mobiliteitsvisie 2050 opgesteld. Deze mobiliteitsvisie bevat een eerste uitwerking van het integrale mobiliteitsbeleid voor de toekomst. In de Mobiliteitsvisie zijn de volgende vier hoofdlijnen zijn opgenomen:

Het Regionaal Mobiliteitsprogramma 1.0 (RMP) van de provincie Fryslân is de uitwerking van de in mei 2020 vastgestelde Provinciale Omgevingsvisie (POVI) op het terrein van (duurzame) mobiliteit. Grondslag voor dit programma is het Klimaatakkoord.

1. Het nastreven van meer integrale doelen die het publieke belang van bereikbaarheid van maatschappelijk-economisch vitale functies borgen in heel Nederland; 2. Het zo benutten, versterken en verbinden van de krachten van de verschillende modaliteiten dat de bereikbaarheidsdoelen doeltreffend en doelmatig behaald worden: de juiste mobiliteit op de juiste plaats en tijd; 3. Het mobiliteitssysteem van de toekomst voldoet aan de publieke kaders voor duurzaamheid, gezonde leefomgeving en veiligheid;

Op het gebied van mobiliteit is de ambitie gesteld dat iedereen zich veilig kan verplaatsen in, van en naar Fryslân. Belangrijke bestemmingen beschikken over een betrouwbare en toekomstbestendige bereikbaarheid over land en/of water en/of door de lucht. Dit alles vindt plaats op een schone, duurzame, en betaalbare wijze, rekening houdend met de leefbaarheid en de omgeving van onze provincie. Deze ambitie is vertaald in 5 programmalijnen:

De drie hoofdlijnen hierboven worden gebiedsgericht uitgewerkt, in nauwe samenwerking met de bestuurlijke partners, waarbij ook de gebruikers van het mobiliteitssysteem betrokken worden.

2. 3. 4. 5.

We zijn goed bereikbaar en onze netwerken zijn betrouwbaar, efficiënt en toekomstbestendig; We verplaatsen ons duurzaam; We zetten in op mobiliteit voor iedereen; We verplaatsen ons veilig; We zetten in op slimme technieken en gedrag.

Voor elke programmalijn zijn doelen en maatregelen opgesteld in de periode tot 2040 om de ambitie te kunnen bereiken.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

STIMULEREN VAN FIETSVERKEER Op provinciaal niveau wordt duurzame mobiliteit ook als belangrijk thema gezien. Daarbij is het fietsverkeer samen met het OV een belangrijke pijler. Op 21 oktober 2020 is de ‘startnotysje Fyts’ vastgesteld. Insteek van het beleidsproces is dat het in de toekomst niet alleen gaat over infrastructuur, maar ook over de positieve neveneffecten die de fiets met zich meebrengt. Voor het stimuleren van fietsverkeer is het van belang in te zetten op verbetering van fietsvoorzieningen en de fietsveiligheid. Ook is een samenwerking opgezet tussen de drie noordelijke provincies die werken aan de fietsambitie. Hierbij speelt het stimuleren van fietsen via werkgevers een grote rol. Daarnaast heeft de provincie met Friese gemeenten een proces doorlopen voor het bepalen van snelfietsroutes. Hieruit zijn 5 snelfietsroutes voortgekomen, namelijk: • Harlingen – Franeker – Leeuwarden; • Leeuwarden – Burgum – Drachten; • Drachten – Heerenveen; • Heerenveen – Joure; • Joure – Sneek. Voor Tytsjerksteradiel is de route Leeuwarden – Burgum – Drachten relevant. Op regionaal niveau wordt vanuit de ANNO-gemeenten en de provincie echter ook ingezet op een eigen F-wegennet. In de volgende paragraaf is dit nader toegelicht.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

3.6

Regionaal mobiliteitsbeleid

Voor de regio Noordoost is een mobiliteitsvisie opgesteld voor 20202040 met de titel ‘Ferbining’. Deze regionale mobiliteitsvisie zet in op bereikbaarheid van de voorzieningen in en rondom de regio als randvoorwaarde. Inwoners moesten zich gezond, vlot, veilig en duurzaam kunnen verplaatsen. De volgende 3 bijbehorende ambities zijn geformuleerd voor 20202040: •

• •

Iedereen kan kiezen hoe hij wil reizen en het is makkelijk overstappen. De fiets, bus, trein en/of auto brengt je vlot en veilig op je bestemming; We gaan voor duurzame en gezonde mobiliteitskeuzes en ruimtelijke kwaliteit; We benutten de bestaande infrastructuur zo goed mogelijk (met de digitale mogelijkheden van nu en de toekomst).

De regio heeft 6 opgaven geformuleerd om dit te bereiken voor de periode 2020 t/m 2025:

1. 2.

3. 4. 5. 6.

Overstapgemak bij sneltreinstations Buitenpost, Feanwâlden en andere overstappunten (hub’s); Realisatie van een F-wegennet: herkenbare goede en veilige hoofd(snel)fietsroutes en parkeervoorzieningen voor de (elektrische) fiets; Bewustwording van de reismogelijkheden: marketing en educatie; Bereikbaarheidsopgave oostflankregio (Kollum-Buitenpost); Leefbaarheidsopgave De Westereen, Kollumerzwaag en Twijzelerheide; Leefbaarheidsopgave Ee-vallei.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

De belangrijkste regionale opgaven die een relatie hebben met Tytsjerkteradiel, lichten we hieronder toe. OVERSTAPGEMAK BIJ SNELTREINSTATIONS EN ANDERE PUNTEN (HUB’ S ) De regio wil een goed netwerk van hub’s creëren waar overgestapt kan worden van de ene vervoerswijze op de andere (bus, trein, auto, fiets of voet). Sneltreinstations hebben hierbij de eerste prioriteit. Een netwerk van hub’s moet de kwaliteit van het mobiliteitssysteem en de bereikbaarheid van voorzieningen verbeteren. Binnen de gemeente ligt station Hurdegaryp dat twee maal per uur wordt bediend met een stoptrein. Net buiten de gemeentegrenzen ligt Feanwâlden dat in de spits vier keer per uur wordt bediend in de richting van zowel Leeuwarden als Groningen. REALISATIE F- WEGENNET De regio wil een kwalitatief hoogwaardig netwerk van Fietssnelwegen realiseren dat voldoet aan de kwaliteitseisen voor het faciliteren van de elektrische fiets. Deze Fietssnelwegen zijn herkenbaar, veilig, snel en bieden comfort aan. Een aantal routes in dit F-wegennet sluit aan op de belangrijke regionale sneltreinstations en andere overstappunten. Zo wordt de fiets met het openbaar vervoer verknoopt.

Bij de realisatie van het F-wegennet gaat het om de volgende routes in Noordoost-Friesland, die in onderstaande kaart met gele pijlen zijn aangegeven: • Holwerd – Leeuwarden; • Dokkum – Leeuwarden; • Dokkum – Feanwâlden – Burgum; • Leeuwarden – Buitenpost; • Buitenpost – Kollum; • Leeuwarden – Burgum - Drachten; • Buitenpost – Surhuisterveen – Drachten.

LEEFBAARHEIDSOPGAVE EE-VALLEI De Dokkumer Ee is onderdeel van de staande mast route tussen Leeuwarden en Dokkum. De Dokkumer Ee zorgt voor een natuurlijke barrière voor het verkeer. Bij de Dokkumer Ee zijn een paar bruggen aangelegd waar het verkeer de Ee kan kruisen. Op deze wegen wordt verkeer gebundeld en het is de vraag of deze wegen geschikt zijn voor dergelijke verkeersintensiteiten. Er is een studie nodig om de leefbaarheid in de Ee-vallei verder te onderzoeken. De Ee-vallei is het gebied rond de Dokkumer-Ee tussen (Globaal tussen de provinciale weg Leeuwarden-Holwert en de Sintrale As

Onderdeel van deze opgave is ook om de fiets veilig te kunnen parkeren en opladen op de bestemming.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

3.7

Coalitieakkoord

De coalitie van de gemeente Tytsjerksteradiel heeft voor 2022-2026 een akkoord opgesteld waarin de ambities voor diverse thema’s aan bod komen. Verkeer, vervoer en waterstaat zijn hier onderdeel van. Op het aspect verkeer en vervoer staat de coalitie voor “een gezonde omgeving waar bereikbaarheid en mobiliteit hand in hand gaan. Hier staat de mens centraal. Dat betekent dat het gemakkelijk moet zijn om van het ene vervoermiddel over te stappen op het andere.” De volgende speerpunten zijn opgenomen:

• • • • • • • • • •

Verdere uitwerking en uitvoering van de mobiliteitsvisie ANNO. Aanleg van fietssnelwegen (Leeuwarden - Burgum - Drachten en Burgum - Dokkum). Bevorderen van gezonde mobiliteit (van snelverkeer naar langzaam verkeer). Laadpunten voor elektrisch verkeer (fiets, auto, boot en vrachtwagen) bevorderen. Kansen verzilveren van de verschuiving van vrachtvervoer over de weg naar vrachtvervoer over het water. Veiligheid van schoolfietsroutes goed op peil brengen en houden. Behoud van busvervoer in regio en aandringen op combinatievervoer (fiets meenemen). Jobinder is en blijft onze regionaal doelgroepenvervoerder / opstapper. Bij het opwaarderen van de vaarroute Lemmer – Delfzijl, moet er een goede verbinding tussen Eastermar – Jistrum blijven. Wij blijven actief met verkeersveiligheidseducatie.

nationaal niveau is er met de raad een beleidskeuzenotitie voor het mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel opgesteld. Deze beleidskeuzenotitie is de basis voor hoofdstuk 4 ‘waar willen we naartoe?’

3.8

Recreatie en Toerisme

Visie recreatie en toerisme regio Noordoost Fryslân Voor de regio is een gezamenlijke visie opgesteld voor recreatie en toerisme voor de periode 2020 -2030. Noordoost-Friesland zet in op een groeipercentage van 50% meer binnen- en buitenlandse gasten tussen nu en 2030. Voor toeristen en recreanten zijn aantrekkelijke routestructuren (te fiets, te voet of via het water) van groot belang. Ook voor de eigen inwoners van de regio zijn aantrekkelijke paden en routes van belang; om zo ook zelf optimaal te kunnen genieten van de omgeving. De groei van recreatie en toerisme moet onder meer bijdragen aan een prettige leefomgeving voor eigen inwoners. Voor toeristen en recreanten zijn aantrekkelijke routestructuren (te fiets, te voet of via het water) van groot belang. Op het gebied van mobiliteit zijn er 2 acties voorgesteld ten behoeve van het aantrekken van meer gasten: • •

De route infrastructuur (o.a. fietsen en wandelen) wordt verbeterd door knelpunten in beeld te brengen en op te lossen. Per streekmerk worden twee belevingsroutes ontwikkeld (één voor fietsers en één voor wandelaars).

Op basis van het coalitieakkoord, de wensen van inwoners en belangenorganisaties en het beleid op regionaal, provinciaal en

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Beleid en uitvoeringsprogramma toerisme en recreatie 2021-2030 Tytsjerksteradiel streeft naar een levendige en complete toeristische gemeente in 2030. Binnen de gemeente zijn drie onderscheidende clusters met zijn eigen recreatieve identiteit, sterkten, kansen en doelgroepen: Trynwâlden, Earnewâld e.o. en de Burgumer Mar.

Dit streefbeeld wordt onder meer bereikt door het ontwikkelen en benutten van de recreatieve gebruikspotentie van de waterwegen. Voor eigen inwoners is een prettige leefomgeving (denk aan routes) ter bevordering van brede welvaart relevant.

•

Digitale ontoegankelijkheid.

Hierbij horen de volgende aanbevelingen voor de gemeente: • Het verbeteren van de digitale toegankelijkheid met onder meer bijschriften en het volgen van de Web Content Accessbility Guidelines (WCAG). • Obstakelvrije voetpaden. Hiervoor is bewustwording en handhaving nodig. Masterplan Opvaarten – Noordoost Fryslân Voor de regio Noordoost Fryslân is het Masterplan Opvaarten opgesteld. Het doel hiervan is het vergroten van de bevaarbaarheid van de op- en trekvaarten en de toegankelijkheid van de oevers, waardoor het toeristisch-recreatief gebruik en beleving van de vaarten en de omliggende omgeving versterkt wordt. Het belang van de opvaarten gaat verder dan extra toeristen trekken die de vaarten en het achterland gaan verkennen. Het gaat om verbetering van woon- en leefkwaliteitvan de eigen inwoners.

Toegankelijk toerisme Circa 16% van de mensen wereldwijd heeft een beperking en dit percentage groeit. De gemeente Tytsjerksteradiel wil inclusief toerisme promoten en hiermee bijdragen aan de Sustainable Development Goals van de VN. Hiervoor is er onderzoek gedaan naar de aandachtspunten en aanbevelingen aangaande reizen onder mensen met een fysieke beperking. De belangrijkste aandachtspunten met betrekking tot mobiliteit zijn: • • •

Te weinig ruimte op het voetpad voor mensen met een rolstoel (door obstakels) Moeilijkheden met de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. Locaties die te donker of overbelicht zijn voor mensen die slecht zien.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

Centrumplan Burgum In 2022 is de Centrumvisie Burgum tot stand gekomen waarbij wordt ingegaan op een goede afstemming van commerciële functies, het wonen en maatschappelijke voorzieningen. De belangrijkste uitgangspunten die betrekking hebben op mobiliteit in deze centrumvisie zijn als volgt: • Borgen van de structuur van kernwinkelgebied en aanloopgebieden; • Investeren in leefbaarheid en aantrekkelijkheid, bijvoorbeeld door meer groen op straat; • Verbeter de vindbaarheid van parkeerplaatsen en bereikbaarheid inclusief inzicht in de parkeerbezetting; • Meer accent op looproutes en entrees; • Optimaliseren van randvoorwaarden in het centrum, waaronder voldoende oplaadpunten voor elektrische auto’s en fietsen, voldoende parkeergelegenheid en bevoorrading van winkels. In 2023 is door de gemeenteraad ook een motie aangenomen waar bij de uitwerking extra aandacht gevraagd wordt voor de maatvoering van grote vrachtverkeer en bevoorrading.

Ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 januari 2024

3.9

Mobiliteitstrends

Op het gebied van mobiliteit zien we zes landelijke trends en ontwikkelingen op ons afkomen. De eerste vijf trends zijn belangrijk om mee te nemen in dit mobiliteitsprogramma. ELEKTRISCH: Elektrische auto’s, scooters en fietsen zijn in toenemende mate beschikbaar en betaalbaar voor huishoudens. De gemeente kan het verschonen van het wagenpark ondersteunen door elektrische auto’s en elektrische fietsen te faciliteren. Inwoners, bedrijven en instellingen kunnen in de gemeente Tytsjerksteradiel openbare laadpalen voor de auto aanvragen. Verder is het voor de gemeente interessant om in dorpen elektrische deelauto’s en deelfietsen beschikbaar te stellen. GEDEELD: De tweede auto wordt steeds vaker een (elektrische) deelauto die met de buren in de straat wordt gedeeld. Met behulp van mobiele telefoons is het op een makkelijke wijze te regelen. Het biedt extra ruimte als er minder parkeerplaatsen noodzakelijk zijn. Ook deelscooters zijn populair in steden, maar deze worden vaak als vervanging van de fiets gebruikt. Verder maken vooral treinreizigers gebruik van deelfietsen. Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel zijn op dit moment geen georganiseerde deelauto’s en deelscooters aanwezig. Particulieren stellen via websites als SnappCar hun auto beschikbaar om te delen. Daarnaast staan er deelfietsen op station Hurdegaryp.

NIEUW: Op een hoog tempo worden nieuwe voertuigen ontwikkeld, denk aan de speed pedelec of een elektrische step. Hierbij is het zoeken naar de juiste plek op straat. Horen ze op de stoep, het fietspad of op de

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Tytsjerksteradiel&id=c5dbe12d-2655-45cb-96a3-f003c562085b