04a - Raadsvoorstel - Kaderbrief 2026-2029 Veiligheidsregio Fryslân

Riedsútstel

Ried Agindapunt Status Program Eardere behandeling Portefúljehâlder Amtner Taheakke

: : : : : : : :

Saak- en stiknûmer

:

23 januari 2025 4a Besluitvormend Programma 1 – Veiligheid; Programma 7 - Volksgezondheid N.v.t. Mevr. C de Pee Mevr. A. Mentink 1. Aanbiedingsbrief van Veiligheidsregio Fryslân d.d. 28 november 2024 2. Concept Kaderbrief 2026-2029 3. Concept zienswijzebrief Z2024-03274 / S2024-22713

Underwerp Kaderbrief 2026-2029 Veiligheidsregio Fryslân Wy stelle jo foar te besluten om: Een zienswijze in te dienen door middel van het verzenden van bijgevoegde (concept) reactie op de Kaderbrief 2026-2029 van Veiligheidsregio Fryslân. Koarte gearfetting Veiligheidsregio Fryslân is een wettelijk verplichte gemeenschappelijke regeling van alle Friese gemeenten, om taken op het gebied van de brandweerzorg en de publieke gezondheidszorg provinciaal uit te voeren. In de kaderbrief 2026-2029 geeft de Veiligheidsregio Fryslân aan welke ontwikkelingen financieel van invloed zijn de komende jaren. Veiligheidsregio Fryslân (VRF) heeft op 28 november 2024 de Kaderbrief 2026-2029 gestuurd naar de gemeenteraden in Fryslân, met het verzoek hier uiterlijk 31 januari 2025 op te reageren. Er wordt een kaderbrief aangeboden waarin de gemeentelijke bijdrage met zo’n € 2,5 miljoen wordt verlaagd. De besparing van €2,5 miljoen is een positief resultaat, maar er blijven risico’s en opgaven bestaan die directe aandacht vragen. Tegelijkertijd staan er nog belangrijke opgaven en risico’s open. Zo is er binnen het domein gezondheid sprake van structurele tekorten bij de GGD en onzekerheden over landelijke financiering. Daarnaast brengen de achterstanden in de investeringsplanning en mogelijke kostenstijgingen op termijn risico’s met zich mee.

Vanuit deze zorgen en het belang om tijdig inzicht te krijgen in de gevolgen voor de gemeentelijke begroting, stellen wij voor om een zienswijze in te dienen. Hiermee vragen wij aandacht voor de structurele uitdagingen en roepen we op tot concrete oplossingen en transparante communicatie.

Ried Punt Side

: : :

23 januari 2025 4a 2

Foech ried/kolleezje De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld een reactie (zienswijze) te geven op de Kaderbrief 2026-2029. Vervolgens worden de stukken ter definitieve besluitvorming voorgelegd aan het Algemeen Bestuur van Veiligheidsregio Fryslân. Histoarje Bijgevoegde Kaderbrief is op 20 november besproken in de Bestuurscommissie Gezondheid en Veiligheid. Te berikken effekt Aan het einde van het proces ligt er een kaderbrief die, al dan niet aangepast naar aanleiding van zienswijzen, definitief kan worden vastgesteld. Arguminten 1. De Veiligheidsregio Fryslân heeft in de Kaderbrief 2026-2029 een belangrijke stap gezet door de gemeentelijke bijdrage met circa € 2,5 miljoen te verlagen. 2. Autonome ontwikkelingen In de kaderbrief 2025-2028 is aangegeven dat de stijging van de bijdrage veroorzaakt wordt door autonome ontwikkelingen. Het gaat hierbij onder andere om de loonstijgingen en de kosten van materieel. Uit de kaderbrief van 2026-2029 blijkt dat de geschatte loonkosten toch lager uitvallen. Dit komt door een bijstelling van de loonindexatie op basis van de laatste gegevens uit de septembercirculaire van het gemeentefonds. Wel leveren aanpassingen in de indexering voor wat betreft de materiele kosten een kleine verhoging op, maar onderaan de streep is er nog steeds sprake van een kostenbesparing. De laatste autonome ontwikkeling betreft de wet op de lijkbezorging.

Kosten verbonden aan de uitvoering van de Wet op de lijkbezorging worden volledig vergoed via een decentralisatie-uitkering. Dit betekent dat deze ontwikkeling budgettair neutraal is en geen extra lasten voor de gemeente veroorzaakt. Onder de streep resulteert dit alles in een besparing op de totale bijdrage. 3. Doorlichting Uit de doorlichting van de begroting blijkt dat de financiële kaders van de Veiligheidsregio Fryslân robuust zijn, maar geen ruimte bieden voor extra uitgaven. De organisatie is sober en doelmatig ingericht, zoals blijkt uit een benchmark naar de omvang van de overhead en een landelijke vergelijking van de gemeentelijke bijdragen. In tegenstelling tot eerdere jaren, waarin incidentele vrijval van kapitaallasten door achterstanden in de investeringsplanning leidde tot een voordelig resultaat, worden deze achterstanden de komende jaren ingehaald. Dit resulteert in hogere kosten. Deze hogere kosten zijn echter al in de begroting verwerkt. 4. Geen nieuwe beleidsontwikkelingen Er worden in de kaderbrief geen nieuwe beleidsontwikkelingen aangekondigd. 5. Dekkingsplan brandweer In de Bestuurscommissie Veiligheid is gesproken over scenario’s voor het nieuwe Dekkingsplan van de brandweer. Uitgangspunt hierbij is het behouden van de kwaliteit van de basisbrandweerzorg.

Tegelijkertijd wordt bekeken of enkele specialistische taken kunnen komen te vervallen, omdat uit de evaluatie blijkt dat deze minder opleveren dan verwacht. Dit zou naar verwachting een besparing opleveren die wordt verwerkt in de begroting van 2026.

Ried Punt Side

: : :

23 januari 2025 4a 3

Wat zijn de risico’s van het voorgestelde besluit Wel zijn er een aantal (landelijke) ontwikkelingen, waardoor er sprake is van een aantal risico’s waar rekening mee gehouden moeten worden: 1. Onzekerheid over het "ravijnjaar" in 2026 Het financieel "ravijnjaar" in 2026 kan leiden tot een aanzienlijke druk op de begroting van de Veiligheidsregio, wat op de lange termijn kan resulteren in hogere gemeentelijke bijdragen. Als de scenario’s niet voldoende zijn om de gevolgen op te vangen, zou dit voor de gemeente financiële gevolgen kunnen hebben. 2. Onzekerheden rond loonkosten en materiële kosten De huidige schattingen voor loonkosten zijn gebaseerd op de cao die loopt tot augustus 2025. Als de nieuwe cao na 2025 hogere loonkosten met zich meebrengt dan geraamd, kan dit extra financiële druk opleveren. Dit geldt ook voor stijgende indexaties van materiële kosten, die afhankelijk zijn van de werkelijke consumentenprijsindex (CPI). De impact hiervan is moeilijk volledig in te schatten, maar zou de gemeentelijke bijdrage kunnen verhogen. 3. Onzekerheid over landelijke bezuinigingen De voorgenomen 10% korting op specifieke uitkeringen (SPUK’s) is nog niet volledig helder. Er is nog veel onduidelijkheid over de precieze gevolgen van deze korting, wat het moeilijk maakt om de impact goed in te schatten.

Voor de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR), de grootste specifieke uitkering, betekent dit mogelijk jaarlijks € 1,1 miljoen minder voor de Brandweer en Crisisbeheersing. Dit vormt een financieel risico, vooral als de Veiligheidsregio deze korting niet volledig kan opvangen. Daarnaast is er ook impact op de GALA-middelen (Gezond en Actief Leven Akkoord), wat extra onzekerheid met zich meebrengt over de financiering van gezondheidsgerelateerde taken. Het blijft echter onduidelijk hoe het voornemen van het Rijk om deze kortingen door te voeren zich precies zal vertalen naar de praktijk, waardoor de uiteindelijke gevolgen moeilijk in te schatten zijn. 4. Investeringen in de inhaalslag van achterstanden De Veiligheidsregio heeft achterstanden in investeringen gepland ingehaald in de komende jaren. Als deze kosten hoger uitvallen dan begroot of als extra investeringen nodig blijken, kan dit leiden tot verzoeken voor aanvullende financiering. 5. Risico van onzekerheden door het hoofdlijnenakkoord De financiële effecten van het hoofdlijnenakkoord zijn nog niet volledig duidelijk. Beleidsonderdelen in dit akkoord kunnen resulteren in hogere uitgaven voor de Veiligheidsregio, bijvoorbeeld door nieuwe verplichtingen of beleidswijzigingen op het gebied van crisisbeheersing of publieke gezondheid. 6.

Risico’s van structurele tekorten bij de GGD De GGD kampt met structurele tekorten door nieuwe taken, zoals landelijke programma’s en de groeiende vraag naar gezondheidszorg, waarvan veel tijdelijk of deels gefinancierd worden door het Rijk. Dit kan leiden tot hogere gemeentelijke bijdragen. Daarnaast zorgt een achterstand in investeringen en oplopende huisvestingskosten voor extra druk. Het structurele tekort van € 1 miljoen door noodzakelijke functiewaardering en huisvestingskosten wordt

Ried Punt Side

: : :

23 januari 2025 4a 4

momenteel onderzocht. De uitkomsten worden verwerkt in de Kaderbrief 20272030. 7. Beperkingen in flexibiliteit van de begroting De begroting van de Veiligheidsregio wordt al als sober en doelmatig beoordeeld. Dit betekent dat er weinig ruimte is om onverwachte kosten intern op te vangen zonder extra bijdragen van gemeenten. 8. Omgevingswet Het werken onder de Omgevingswet blijkt naar alle waarschijnlijkheid meer tijd en middelen te kosten dan voorheen het geval was. De wet vraagt een andere manier van werken en denken, wat tot meer intensieve werkprocessen leidt. Hoewel het prijspeil in de eerste twee jaar na de inwerkingtreding van de wet wordt gemonitord, lijkt het erop dat de uitvoering inderdaad intensiever is dan voorheen verwacht. In 2025 wordt het bestuur geïnformeerd over de eerste resultaten van de uitvoering, waarna een evaluatie volgt. Na 2025 worden de kosten opnieuw berekend en wordt een nieuwe financieringssystematiek voorgesteld. Dit kan betekenen dat de gemeenten mogelijk extra middelen moeten vrijmaken om de kosten van de nieuwe werkwijze te dekken, wat druk uitoefent op de gemeentelijke begroting. Finânsjes Toelichting op de verlaging van de gemeentelijke bijdrage van € 2,5 miljoen In de Kaderbrief 2026-2029 wordt een verlaging van circa € 2,5 miljoen Veiligheidsregiobreed gerealiseerd.

Deze verlaging is het resultaat van gerichte maatregelen en een efficiëntere organisatie. Belangrijke bijdragen zijn geleverd door een gunstige benchmark van de overhead, evaluatie van het dekkingsplan van de brandweer, en scenarioontwikkeling voor een toekomstbestendige GGD. Daarnaast heeft een bijgestelde inschatting van de loonontwikkeling bijgedragen aan het beperken van de kosten. Ook de autonome ontwikkelingen zorgen voor een lagere gemeentelijke bijdrage. Naast de loonontwikkeling hebben achterstanden in de investeringsplanning geleid tot een tijdelijke vrijval van kapitaallasten. Hoewel de materiële kosten stijgen, wordt dit effect ruimschoots gecompenseerd. Voor Tytsjerksteradiel betekent dit een daling van de bijdrage. De kostenstijging in het kader van de Wet op de Lijkbezorging wordt bovendien volledig gecompenseerd via het gemeentefonds. Voor de gemeente Tytsjerksteradiel ziet de verlaging van de bijdrage aan de Veiligheidsregio er als volgt uit: Verwachte afname bijdrage Tdiel Bestaande Meerjarenraming VRF/gemeente Tytsjerksteradiel Verwachte afname bijdrage veiligheidsregio

2026

2027

2028

2029

€4.446.508

€ 4.543.825

€ 4.718.450

€ 4.896.945

€114.275

€ 80.425

€ 83.988

€ 89.124

NB Door de overige autonome ontwikkelingen in de meerjarenbegroting van de VRF stijgt de jaarlijkse bijdrage. Door de huidige Kaderbrief valt de stijging lager uit.

Deze verlaging is van groot belang voor gemeenten, die eerder hun zorgen hebben geuit over de oplopende begrotingen van de Veiligheidsregio. Wel zijn er risico’s verbonden aan de achterstanden in de investeringsplanning. Door mislukte aanbestedingen lopen investeringen uit de tijd, wat kan leiden tot hogere onderhoudskosten voor bestaand materieel. Ook kunnen de kosten van

Ried Punt Side

: : :

23 januari 2025 4a 5

vervangingsinvesteringen hoger uitvallen dan oorspronkelijk geraamd, door complexiteit of andere factoren die mislukte aanbestedingen veroorzaken. Hoewel we de verlaging van de gemeentelijke bijdrage als een belangrijke stap zien, moet worden benadrukt dat deze risico’s de komende jaren invloed kunnen hebben op de financiële situatie van de Veiligheidsregio en dus ook op de gemeentelijke bijdrage. Lopende onderzoeken naar de brandweer en de GGD zullen hopelijk verdere inzichten bieden in mogelijke efficiëntieslagen, waarmee de Veiligheidsregio haar ambitie voor een toekomstbestendige organisatie kan waarmaken. Conclusie: Voorgesteld wordt om in de zienswijze aan te geven dat de verlaging van de gemeentelijke bijdrage wordt gewaardeerd, daarnaast wordt er kritische aandacht gevraagd voor de toekomstige risico’s en de financiële onzekerheden, vooral rondom de GGD en de investeringsachterstanden. Ynwenners- en oerheidspartisipaasje N.v.t. Kommunikaasje N.v.t. Yntegraliteit Dit advies is tot stand gekomen en besproken met de beleidsmedewerker gezondheid, de afdelingscontroller en de financieel adviseurs. Previnsje N.v.t. Ferfolchtrajekt Er is een mogelijkheid voor het indienen van een zienswijze tot 31 januari 2025. Het Algemeen Bestuur stelt de Kaderbrief vast in de vergadering van 13 maart 2025.

Burgum, 17 december 2024 Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, secretaris,

burgemeester,

dhr. drs. J. Krul

dhr. drs. L.J. Gebben

Riedsbeslút De raad van de gemeente Tytsjerksteradiel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 17 december 2024, punt nummer: 4a; Beslút: Een zienswijze in te dienen door middel van het verzenden van bijgevoegde (concept) reactie op de Kaderbrief 2026-2029 van Veiligheidsregio Fryslân. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel van 23 januari 2025.

De griffier,

De voorzitter,

Mevr. mr. A. Dam

Dhr. drs. L.J. Gebben