04 - Bijlage 1 - Visie op maatschappelijk vastgoed
Tekst van het document
VISIE OP MAATSCHAPPELIJK VASTGOED 4 JUNI 2021 | GEMEENTE TYTSJERKSTERADIEL
NIELS VAN SCHAIK, THOMAS VAN ZEEWIJK VINK, TED RIJPKEMA, AUKJE VAN DER GALIËN
INHOUDSOPGAVE VISIE OP MAATSCHAPPELIJK VASTGOED 1. Inleiding
3
Waarom deze visie
5. Uitgangspunten
19
4
Ontmoeting: in elk dorp een excellente ontmoetingsplek
20
2. Proces
5
Eigendom: geen doel maar mogelijk een middel
20
Atlas
6
De gemeente stimuleert sociaal ondernemerschap maar creëert
Aansluiten bij bestaande visies, een bouwsteen voor de omgevingsvisie
6
Samenwerken met de mienskip
7
We zijn zuinig met onze middelen
21
Participatie in tijden van corona
7
Nieuwbouw en financiering van nieuwbouw of verbouw
22
3. Huidige situatie en ontwikkelingen
8
Verantwoordelijkheid en exploitatie bij de eigenaren van gebouwen
22
10
Aanbieden van maatschappelijk vastgoed
22
4. Visie: der moat fjoer yn sitte!
12
Toegankelijkheid
22
De gebruiker staat centraal
13
Bereikbaarheid van groot belang voor bovenlokale accommodaties
geen oneerlijke concurrentie
21
Wij hebben maatschappelijke accommodaties voor het verbeteren van de leefbaarheid en sociale binding in onze dorpen
14
Voor een vitale leefomgeving bieden we excellente voorzieningen aan
15
De Mienskip krijgt de ruimte
16
De gemeente is faciliterend
16
Ons maatschappelijk vastgoed is functioneel en flexibel inzetbaar
17
Ons maatschappelijk vastgoed is toekomstbestendig en toegankelijk
17
2
INHOUDSOPGAVE VISIE OP MAATSCHAPPELIJK VASTGOED 6. Kaders
23
Bij beslissingen over toevoeging, behoud of het afstoten van maat-
7. Vervolg
schappelijk vastgoed wordt de doelmatigheid, efficiëntie en proportionaliteit van de opties meegenomen in de afweging
Uitvoeringsplan 24
Zelfwerkzaamheid wordt gestimuleerd en gewaardeerd, en kent verschillende verschijningsvormen en is maatwerk per locatie Clustering kan een oplossing bieden voor een hogere kwaliteit
Bijlage 1 Samenvatting enquêteresultaten
29 30
Responsgroep
31
25
Functie van maatschappellijk vastgoed: ontmoeting
31
25
Tevredenheid: blij met wat er in een woonplaats is, andere dorpen
Het huidige budget is het financiële uitgangspunt, hoewel die op veel plekken nu onder druk staat door bezuinigingen
28
goed bereikbaar 25
Bijlage 2 Atlas maatschappelijk vastgoed
32 33
Bij ontwikkeling van nieuwe locaties beslist de raad over de (financiële)
bestemming van de vrijkomende locaties en het budget voor de nieuwe locatie Overtollig vastgoed en vrijkomende locaties stoten we in principe af Wat betekenen deze kaders in concrete gevallen
26 26 27
3
I INLEIDING
4
1. INLEIDING MAATSCHAPPELIJK VASTGOED ALS ONDERDEEL VAN LEEFBAARHEID Leefbaarheid is een belangrijk thema in Tytsjerksteradiel en
exploitatie. Hoewel het voorzieningenniveau nu nog hoog is in
In december 2020 heeft de gemeenteraad op basis van een
maatschappelijk vastgoed is hier een belangrijk onderdeel
de gemeente, kan de gemeente niet op deze voet verder
startnotitie besloten om vanuit een breder perspectief naar de
van. De gemeente wil graag voorzieningen in stand houden
gaan. Er spelen vragen over eigendom, kostprijsdekkende
toekomst van accommodaties te kijken, zodat de benodigde
en toekomstgericht en toekomstbestendig invullen. Er spelen
huur, beheer en exploitatie, het clusteren/delen van
beslissingen over maatschappelijk vastgoed goed onderbouwd
diverse actuele vraagstukken en ervaringen op dit thema;
accommodaties en het draagvlak en mogelijke leegstand. Ook
genomen kunnen worden. Daarmee geeft de gemeente
over onderwijs, sport, ontmoetingsplaatsen in de vorm van
hebben we een verplichting tot het verduurzamen van
zichzelf, maar ook andere partijen, duidelijkheid over hoe het
dorpshuizen of multifunctionele centra. Dit alles binnen
gemeentelijke gebouwen.
maatschappelijk vastgoed in Tytsjerksteradiel efficiënt en
demografische en maatschappelijke ontwikkelingen waardoor
doelgericht kan worden aangeboden. Voor u ligt de
vraag naar en aanbod van voorzieningen verandert.
Waarom deze visie
conceptvisie van het college in het kader van de opiniërende
In 2017 is het onderwerp maatschappelijk vastgoed op de
De gemeente wil met toekomstbestendig beleid en
behandeling door de gemeenteraad.
raadsagenda behandeld. Uit een daarbij getoonde
toekomstbestendige gebouwen werken aan sociale cohesie en
inventarisatie van de vastgoedportefeuille van de gemeente
de leefbaarheid van onze dorpen en de leefbaarheid in de
bleek dat in de gemeente circa driehonderd gebouwen en
dorpen ondersteunen. Het beleid gaat niet om de gebouwen,
locaties als maatschappelijk vastgoed in gebruik zijn en
het gaat om de functie die die gebouwen vervullen in een
daarvan ongeveer honderdzestig in eigendom. Scholen
gemeenschap. Om vandaag te kunnen sturen hebben we visie
hebben te kampen gehad met teruglopende
op de toekomst nodig. De visie biedt geen pasklare
leerlingenaantallen en hoge boekwaarden, dorpshuizen/MFC’s
oplossingen voor elk probleem. Maatwerk blijft mogelijk er
soms met gedeeltelijke leegstand en problemen met de
blijft ruimte voor lokale afweging.
5
II PROCES
6
2. PROCES EEN PROCES IN BIJZONDERE TIJDEN Deze visie op maatschappelijk vastgoed in de gemeente
Atlas
Aansluiten bij bestaande visies, een bouwsteen voor
Tytsjerksteradiel is opgesteld in bijzondere tijden. Door
Voor een inventarisatie van de huidige situatie is een
de Omgevingsvisie
beperkingen vanwege het coronavirus zijn fysieke
dorpenatlas gemaakt. De belangrijkste bevindingen daaruit
Deze visie staat niet op zichzelf. Ze sluit aan bij bestaande
bijeenkomsten zo goed als onmogelijk. Toch hebben we
zijn hieronder uitgewerkt. De atlas is gebaseerd op
visies en beleidsdocumenten, zoals de ambities geformuleerd
geprobeerd met bewoners en gemeenteraad informeel in
demografische gegevens van de woningmarktanalyse in
in de Agenda Netwerk Noordoost (ANNO) III, en de visie op
gesprek te komen, online via bijeenkomsten, serious games
Noordoost-Fryslân. Daarnaast zijn gegevens over
recreatie en toerisme. Nog lopende trajecten zijn de visie op
en/of enquêtes.
accommodaties verzameld uit diverse bronnen: kadastrale
de sociale basis en de Omgevingsvisie. Die visie wil antwoord
data, navraag bij dorpsbelangen en interne kennis binnen de
geven op vragen over leefbaarheid, gezondheid, economische
gemeente. Hierdoor is een beeld ontstaan van het huidige
ontwikkeling, relatie overheid-inwoner en klimaatverandering.
aanbod en functioneren van accommodaties.
De Omgevingsvisie wordt een plan voor de toekomst van
Tytsjerksteradiel, ontwikkeld samen met bewoners. Deze visie op maatschappelijk vastgoed is een bouwsteen voor de Omgevingsvisie.
7
2. PROCES EEN PROCES IN BIJZONDERE TIJDEN Samenwerken met de mienskip
Participatie in tijden van Corona
Uit al die bestaande en aanstaande visies komen onder meer
Voor deze visie zijn veel ingrediënten gebruikt: een enquête
de doelstellingen om de mienskip te versterken met
onder bewoners, een serious game onder bewoners en met
basisvoorzieningen, en door informele netwerken en
raadsleden en meerdere informele raadsbijeenkomsten, een
inwonersinitiatieven ruimte te bieden. De gemeente wil meer
enquête onder dorpsbelangen en de ingebrachte ervaring met
samenwerken met lokale partijen: professionals en inwoners
het opstellen van accommodatiebeleid in andere gemeenten.
werken samen aan een stevige sociale basis, zodat dorpen
Allemaal digitaal, waarbij zo veel als mogelijk gebruik gemaakt
optimaal kunnen functioneren. Maatschappelijk vastgoed
is van de nieuwe participatiewebsite van de gemeente. De
speelt ook een belangrijke rol in het halen van de
enquête en serious game zijn beperkt representatief, maar
duurzaamheidsdoelstellingen, geformuleerd in de
bieden wel een leidraad voor de politieke keuzes die de raad
Duurzaamheidsagenda: de eigen organisatie en het
moet gaan maken.
maatschappelijk vastgoed moeten in 2040 energieneutraal en
Foto 2: Dorpshuis Aldtsjerk
circulair zijn. Dat zal grote investeringen vergen de komende jaren.
8
III HUIDIGE SITUATIE EN ONTWIKKELINGEN 9
3. HUIDIGE SITUATIE EN ONTWIKKELINGEN SOORT, EIGENDOM EN AANTAL ACCOMMODATIES Er zijn 26 scholen in de gemeente, waarvan sommige kampen met teruglopende leerlingenaantallen. Daarom wordt er op enkele locaties gekeken naar het samengaan van verschillende scholen. Veel schoolgebouwen in de gemeente
raken verouderd. Daarom moeten er op termijn afwegingen gemaakt worden over renovatie, nieuwbouw of afstoten van schoolgebouwen. De meeste scholen in particulier eigendom komen in eigendom van de gemeente wanneer de onderwijsfunctie komt te vervallen. Er zijn vier grote sporthallen in de voorzieningenkernen en
nog zeven gymzalen in kleinere dorpen. Behalve Wyns heeft ieder dorp een buitensportvoorziening. Deze worden op goed niveau onderhouden, maar de huuropbrengsten zijn niet kostendekkend. Gezien het grote publieke belang is dat niet altijd een probleem, maar het streven is wel om of de bezetting te verbeteren, of te onderzoeken of de sportvoorzieningen ook met andere dorpen gedeeld kunnen worden.
Tabel 1: aanbod maatschappelijk vastgoed in Tytsjerksteradiel. Bibliotheken, een belangrijke vorm van maatschappelijk vastgoed, vallen onder ‘cultuur’; waar bijvoorbeeld ook musea, bezoekerscentra en muziek-/theaterscholen onder vallen.
10
3. HUIDIGE SITUATIE EN ONTWIKKELINGEN BEREIKBAARHEID VAN GROOT BELANG VOOR BOVENLOKALE ACCOMMODATIES De locaties die (met het openbaar vervoer) goed bereikbaar zijn, zijn met groene stippen gemarkeerd, de slechter bereikbare locaties zijn met rode stippen gemarkeerd. De goed bereikbare gebieden liggen langs het spoor en de
grotere wegen. Daar liggen kansen voor het aanbieden van grootschalige voorzieningen met een bovenlokale functie. Mindere bereikbaarheid is niet per se een probleem, maar zegt wel iets over de functie van deze voorzieningen: dergelijke voorzieningen zullen meer gericht zijn op de bewoners van het dorp zelf en minder gebruikers van buiten
aantrekken. Bewoners van de ‘roze gebieden’ kunnen ook over de gemeentegrens heen kijken: daar zijn vaak wel voorzieningen in de buurt (bewoners van Wyns maken veel gebruik van voorzieningen in Leeuwarden). De gemeente Tytsjerksteradiel hoeft dus niet alles zelf aan te bieden, samenwerking met buurgemeenten is van belang.
Kaartbeeld 1: ligging en bereikbaarheid maatschappelijk vastgoed
11
3. HUIDIGE SITUATIE EN ONTWIKKELINGEN GEVOLGEN VAN VERGRIJZING EN ONTGROENING Er zijn grote verschillen in het aandeel ouderen per woonplaats: ouderen clusteren waar voorzieningen zijn. Waar die voorzieningen niet zijn, trekken ouderen noodgedwongen weg. Dat is te zien aan het percentage 65+’ers in dorpen
zonder op ouderen gerichte voorzieningen, dat vaak lager ligt dan het gemiddelde van de hele gemeente. Ook de nabijheid van meer ‘alledaags’ maatschappelijk vastgoed is van belang voor ouderen. Zij zijn vaak minder mobiel en daardoor worden de benodigde voorzieningen eerder onbereikbaar. Het blijkt dat naast aanwezigheid in het dorp, vooral
bereikbaarheid van zorg- en dagbestedingsaccommodaties (met het OV) cruciaal is voor het behouden van ouderen in een dorp. Dorpen met relatief veel ouderen en (zorg)voorzieningen zijn Hurdegaryp, Oentsjerk en Burgum. Andere dorpen met relatief veel ouderen maar minder voorzieningen zijn Tytsjerk, Gytsjerk en Mûnein; deze dorpen zijn goed verbonden in het netwerk van de Trynwâlden en hebben relatief goede OV-bereikbaarheid. In dorpen zonder (zorg)voorzieningen én matige (OV-)bereikbaarheid wonen ook relatief minder ouderen.
Foto 3: MFC It Maskelyn, Hurdegaryp
12
IV VISIE: DER MOAT FJOER YN SITTE!
13
4. VISIE: DER MOAT FJOER IN SYTTE! WAAR WILLEN WE NAARTOE? In het coalitieakkoord Duorsum Oparbeidzje benoemen we
een hoog ambitieniveau voor de regio in een context van een
gezond dorp is een plek voor ontmoeting de basis. Voor het
onze maatschappelijke opgaven. Wij stellen daarin onder
nu nog licht afnemende bevolking. Om die krimp te keren
vasthouden van het dorps(wel)zijn, voor mooie
andere dat onze voorzieningen voor een vitale leefomgeving
moet de regio flink investeren in werk, in wonen,
toekomstplannen, voor oude en nieuwe vriendschappen. De
op peil moeten blijven, dit is voor ons een belangrijk
bereikbaarheid en voorzieningen. Dat heeft ook zijn invloed
vorm van zo’n ontmoetingsplek kan verschillend zijn, omdat
ingrediënt voor de visie op maatschappelijk vastgoed.
op visie op maatschappelijk vastgoed. Want het doel om de
dit afhankelijk is van de gebruikers. Het hoeft niet per se een
Volgens onze sport en beweegvisie 2018-2025 vinden we het
beste regio in Noord-Nederland te worden om te wonen,
dorpshuis te zijn.
belangrijk dat er sportaccommodaties in de directe leef- en
werken en recreëren is zonder voorzieningen met excellente
woonomgeving van inwoners blijven. Dit is belangrijk voor de
kwaliteit niet haalbaar. Ons maatschappelijk vastgoed moet
sociale interactie en leefbaarheid in dorpen vanwege de
daar dus een flinke bijdrage aan leveren. Tegelijkertijd zijn de
laagdrempelige ontmoetingsfunctie van de
financiën beperkt, dus we moeten ook slim zijn.
sportaccommodatie. In de onlangs vastgestelde Duurzaamheidsagenda is
De gebruiker staat centraal
neergelegd dat de ambitie is om het maatschappelijk
Ontmoeting is één van de belangrijkste ingrediënten van de
vastgoed energieneutraal en circulair te maken. Ons
sociale cohesie in een dorp. Zonder ontmoeting verwordt een
maatschappelijk vastgoed wordt binnen de kaders van deze
dorp tot een anonieme plek waar niemand elkaar kent. Die
duurzaamheidsagenda en de daarbij geldende wet en
ontmoeting kan spontaan plaatsvinden, tussen buren en op
regelgeving zo efficiënt mogelijk verduurzaamd.
straat, maar ook meer georganiseerd, bijvoorbeeld in een
Uit de recent gepresenteerde plannen voor ANNO III spreekt
dorpshuis, kerk, café, school of op de sportclub. Voor een
14
4. VISIE: DER MOAT FJOER IN SYTTE! WAAR WILLEN WE NAARTOE? Wij hebben maatschappelijke accommodaties voor het
Onder accommodaties van deze visie op maatschappelijk
Opgemerkt wordt dat de schoolgebouwen onder het begrip
verbeteren van de leefbaarheid en sociale binding in
vastgoed verstaan wij:
maatschappelijk vastgoed vallen. Het neemt echter wel een
onze dorpen
• Accommodaties in juridisch eigendom van de gemeente, en;
specifieke positie in door de wettelijke zorgplicht van de
Het doel van accommodaties is het behouden en verbeteren
• Accommodaties in particulier eigendom die een
gemeente voor onderwijshuisvesting. Voor deze gebouwen
van de leefbaarheid en binding in dorpen en ruimte te geven
maatschappelijke functie hebben
wordt een integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting
aan mienskip. Maatschappelijk vastgoed draagt hieraan bij
opgesteld. Een accommodatie is de potentiële motor van
door het actief faciliteren van ontmoeting, het aanbieden van
De ‘maatschappelijke functie’ houdt in dat het vastgoed
sociale verbetering. Het kan een gebouw of plek zijn, maar
betaalbare (gemeenschappelijk te gebruiken) openbare ruimte
ontmoeting of andere sociale en/of culturele functies voor
het is in elk geval meer dan bakstenen alleen. Het gaat om
en het onderdak bieden aan gezamenlijke activiteiten. Dat
mensen of het dorp stimuleren. Gemeentelijke en particuliere
ontmoeting.
ondersteunt het dorps(wel)zijn en de sociale cohesie,
accommodaties hebben verschillende functies, maar de
aanvullend op wat ‘de markt’ biedt. Daar waar het gaat om
gemeente kan wel gebruikmaken van particulier eigendom om
het stimuleren van sociale ontmoeting, gaat het om
daar een maatschappelijke functie te faciliteren. Dit kan door
maatschappelijke activiteiten en om exploitatie. Daar waar de
huur te betalen of subsidies te verstrekken voor het
gemeentelijke visie op de sociale basis zich richt op onder
aanbieden van bepaalde activiteiten die anders niet in een
andere de ondersteuning van maatschappelijke activiteiten,
dorp zouden plaatsvinden.
richt de visie op maatschappelijk vastgoed zich meer op het vastgoed dat daarvoor nodig is.
15
4. VISIE: DER MOAT FJOER IN SYTTE! WAAR WILLEN WE NAARTOE? Voor een vitale leefomgeving bieden we excellente voorzieningen aan We streven naar toekomstbestendige voorzieningen met excellente kwaliteit om inwoners te binden, zoals
sportvoorzieningen en scholen, maar ook recreatieve voorzieningen. Deze voorzieningen vallen niet allemaal onder de noemer maatschappelijk vastgoed, maar bieden wel kansen voor dubbelgebruik en win-winsituaties. We zetten daarbij in op sociaal ondernemerschap, zoals ook blijkt uit de
Onder een ‘excellente voorziening’ verstaan wij een voorziening die genoeg gebruikt wordt om een duidelijke bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in een dorp, die waar van toepassing, gehuisvest is in een kwalitatief goed pand (dat duurzaam is of gemaakt kan worden), een maatschappelijke meerwaarde heeft en waarvan de kosten nu en in de toekomst redelijk zijn voor het belang van de aangeboden functie. Wat het dorp onder excellent verstaat is daarin belangrijk, het is maatwerk, daar past ook de nodige Friese nuchterheid bij. In de grotere voorzieningenkernen kunnen deze functies ook een regionale uitstraling krijgen.
In ieder dorp is in ieder geval een excellente ontmoetingsfunctie en houden we de kwaliteit daarvan hoog, mits er in dat dorp aantoonbaar sprake is van behoefte aan een ontmoetingsfunctie. Daarbij leggen we vooraf niet vast in
welke vorm dat moet zijn. Dus dit kan een dorpshuis zijn, maar ook in een combinatie met kerk of dorpscafé. In elk geval altijd van een duurzaam en toekomstbestendig niveau. Ook andere vormen dan hiervoor genoemd kunnen, het gaat om de kwaliteit. Liever goed en geclusterd, dan overal een
visie op recreatie en toerisme en het coalitieakkoord van het
eigen matige kwaliteit.
huidige college. We omarmen de kansen waar die zich
Onze jeugd neemt hierin ook een speciale positie in. We
voordoen op het grensvlak met andere beleidsvelden.
hebben extra aandacht voor deze doelgroep, om hen een
Onze ambitie is om in onze voorzieningenkernen die
goede en mogelijk eigen plek te geven.
excellente voorzieningen te hebben of te creëren, geclusterd om daarmee de hoge kwaliteit te waarborgen en de uitwisseling en samenwerking te stimuleren.
16
4. VISIE: DER MOAT FJOER IN SYTTE! WAAR WILLEN WE NAARTOE? De Mienskip krijgt de ruimte
taak niet. We moeten namelijk niet vergeten dat ‘de mienskip’
de dorpen zelf te laten. De genoemde kaders werken we in
Mienskip is een centraal thema in onze visie op
bestaat uit vrijwilligers, waarvan er niet overal evenveel actief
deze visie verder uit.
maatschappelijk vastgoed. We willen daarom ook veel ruimte
zijn. Waar vrijwilligers een voorziening willen aanbieden
De gemeente ziet dat veel maatschappelijke partners,
geven aan de dorpen zelf. Bijvoorbeeld door het hanteren van
moeten zij zoveel mogelijk ondersteund (maar niet overvoerd
verenigingen en derden die voorheen vastgoed in eigendom
een ‘right to challenge’. Er is daarom ruimte voor het dorp om
met informatie of vragen) worden, maar ook waar géén
hadden dat een belangrijke rol heeft in de sociale ontmoeting,
de ontmoetingsvorm zelf vorm te geven of over te nemen als
vrijwilligers te vinden zijn kan er behoefte zijn aan
zich meer en meer gaan richten op de inhoudelijke rol en het
daarmee de toekomstbestendigheid beter gewaarborgd kan
ontmoetingsplaatsen.
vastgoed zo veel als mogelijk afstoten. De gemeente ziet hier
worden. Daarbij stimuleren we als gemeente de verbinding
een maatschappelijke verantwoordelijkheid.
met de doelen uit het sociaal domein. Dit werken we verder
De gemeente is faciliterend
uit in de visie op het versterken van de sociale basis. Als
De gemeente ziet haar rol als faciliterend: de gemeente
gemeente verschuift onze rol steeds meer van de instantie die
ondersteunt dorpen in het organiseren van maximale kwaliteit
alles regelt, naar die van facilitator en ‘mogelijkmaker’: we
van hun voorzieningen en geeft mensen energie daarvoor.
bieden bewoners de kans zélf mee te denken over het
Gemaakte keuzes moeten daarom begrijpelijk en transparant
maatschappelijk vastgoed in hun woonplaats, waarbij we erop
zijn: dat zorgt voor draagvlak onder bewoners. De gemeente
letten dat er geen groepen of dorpen vergeten worden. Daar
geeft daarin de kaders aan vanuit haar taak om het algemeen
waar bepaalde groepen niet uit zichzelf actief reageren
belang te waarborgen. De kwaliteit van voorzieningen bepaalt
betrekt de gemeente deze groepen actief bij de overweging.
namelijk mede de leefbaarheid in een plaats. We streven er
Denk bijvoorbeeld aan de jeugd. We vergeten onze publieke
echter naar de keuze binnen die kaders zoveel mogelijk aan
17
4. VISIE: DER MOAT FJOER IN SYTTE! WAAR WILLEN WE NAARTOE? Ons maatschappelijk vastgoed is functioneel en
gebouwen) kan zo wel degelijk invloed hebben op de
Ons maatschappelijk vastgoed is toekomstbestendig
flexibel inzetbaar
leefbaarheid.
en toegankelijk
Het is voor ons belangrijk dat mensen zich thuis voelen in hun
Die invloed op leefbaarheid is niet overal even sterk van
Sterk gespecialiseerde accommodaties zijn kwetsbaar voor
woonplaats, waarbij mensen een netwerk hebben en hun
toepassing. Er is verschil tussen forenzen-dorpen en dorpen
maatschappelijke en demografische veranderingen. Door te
dagelijkse routine kunnen blijven uitoefenen. Dit kan lang niet
met meer ‘mienskip’. De kaders die de gemeente hanteert
zorgen dat accommodaties flexibel zijn in gebruik, kan er
altijd wanneer je uit je dorp moet verhuizen om dichter bij
voor maatschappelijk vastgoed moeten dus weliswaar
‘meer met minder’ worden aangeboden. Een goede
zorgaccommodaties te zijn, of aan de rand van een dorpskern
voldoende sturing en duidelijkheid bieden om te zorgen dat
samenwerking tussen dorpen en organisaties is daarom een
woont in een verzorgingshuis. In Tytsjerksteradiel, waar
de leefbaarheid overal behouden blijft, maar ook flexibel
belangrijke zaak waar meer aandacht aan besteed moet
sprake is van ‘dubbele vergrijzing’, speelt dit een grote rol: de
genoeg zijn om logische keuzes voor ieder dorp te kunnen
worden om accommodaties beter en slimmer te benutten.
groep ouderen wordt in absolute aantallen steeds groter,
maken. Deze kaders worden in het volgende hoofdstuk
Denk hierbij aan een netwerk van dorpen die samenwerken
maar maakt bovendien procentueel een steeds groter deel uit
uitgewerkt.
om activiteiten te organiseren in bestaande accommodaties
van de hele bevolking. Dat komt omdat er tegelijkertijd sprake
verspreid over de dorpen. Door deze samenwerking is de
is van ontgroening, door minder geboortes en doordat
bezettingsgraad goed, en sluiten de activiteiten aan op de
jongeren (die over het algemeen mobieler zijn dan ouderen)
wensen van de dorpsbewoners. Wij willen alle inwoners
vaak wegtrekken en minder terugkeren (bijv. na hun studie).
kansen op ontmoeting bieden, de toegankelijkheid en
De bevolking gaat steeds meer bestaan uit mensen die niet
bereikbaarheid van onze gebouwen is daarom een bijzonder
gemakkelijk ver kunnen reizen om gebruik te maken van
aandachtspunt.
accommodaties. Een lager aanbod aan voorzieningen (de
18
4. VISIE: DER MOAT FJOER IN SYTTE! WAAR WILLEN WE NAARTOE? Leegstand daarvan is onwenselijk: een leegstaand pand is slecht voor de uitstraling en aantrekkelijkheid van een dorp. Daarbij is het meten van draagvlak voor en behoefte aan voorzieningen onder de totale bevolking van het dorp
essentieel om in beeld te hebben. We behouden vaak liever wat er is, maar ondertussen staat de wereld niet stil. Dorpen groeien of krimpen, de leeftijdsopbouw verandert gedurende de tijd. Activiteiten en gebouwen moeten daarin mee veranderen, zodat het aanbod blijft passen bij de vraag. Ook vanuit het oogpunt van
duurzaamheid moeten gebouwen toekomstbestendig worden gemaakt. Bij verouderde gebouwen dient de vraag zich steeds sterker aan: is het nog rendabel in dit gebouw te investeren?
Foto 4: Ontwikkelingen Jistrum
19
V UITGANGSPUNTEN
20
5. UITGANGSPUNTEN WAT VINDEN WE NORMAAL? Ontmoeting: in elk dorp een excellente
voor dat dorpshuis, sportkantine en een dorpscafé overlap
leefbaarheid in ieder dorp op peil blijft.
ontmoetingsplek
kunnen hebben in activiteiten en doelgroepen. Overleg tussen
Privatisering is andersom echter ook geen doel op zich. Het
Ontmoeting is het doel van maatschappelijk vastgoed en zorgt
dorpen, maar ook tussen accommodaties bínnen dorpen, is
gaat erom wat in de lokale situatie het best aansluit bij de
daarmee voor leefbaarheid, sociale cohesie en mienskip. Elk
dus van belang. De gemeente kan hierin faciliteren en het
behoefte van de gemeenschap.
dorp heeft daarom een excellente plek voor ontmoeting en
gesprek leiden. Het is belangrijk dat de praktische uitwerking
Voor onderhoud bij eigendom van de gemeente gaan we ook
activiteiten, die past bij de lokale behoefte. Dit hoeft niet per
van deze functie gebaseerd wordt op inbreng van bewoners
weer uit van verantwoordelijkheden: het dagelijks onderhoud
se een dorpshuis te zijn, maar kan ook geclusterd worden met
en gebruikers, dat maakt de accommodaties ook
is een verantwoordelijkheid van de gebruikers. We
bijvoorbeeld de school, een kerk of café. Complementariteit
toekomstbestendiger.
verwachten van hen, ongeacht wie de eigenaar is, dat zij de
van voorzieningen is belangrijk, zodat accommodaties niet
kleine dingen bijhouden en oplossen. Alleen als er grote
met elkaar gaan concurreren om dezelfde doelgroep en/of
Eigendom: geen doel maar mogelijk een middel
ingrepen nodig zijn, komt de gemeente in beeld. We stellen
type activiteit en andere groepen niet bediend worden.
Gemeentelijk eigendom is geen doel op zich maar kan,
budget beschikbaar voor noodzakelijk onderhoud, nu en in de
Accommodaties en de geboden voorzieningen moeten elkaar
wanneer er geen passende alternatieven zijn, een middel zijn
toekomst.
juist aanvullen, en richten op andere groepen om staande te
om ontmoeting te faciliteren. Wij zien onze maatschappelijke
blijven. Waar accommodaties momenteel complementair zijn
verantwoordelijkheid en dragen zorg voor het faciliteren van
aan elkaar, zien we een positief effect in het gebruik en de
passend maatschappelijk vastgoed. De gemeente is niet per
bezettingsgraad van deze accommodaties. Wij verwachten
se gehecht aan het maatschappelijk vastgoed in hun bezit.
daarvan extra een positief effect op de leefbaarheid.
Haar rol is namelijk niet om fysieke panden in de lucht te
Toch gebeurt dit aanvullen van elkaar niet altijd. Zo komt het
houden, maar op zo’n manier ontmoeting te faciliteren dat de
21
5. UITGANGSPUNTEN WAT VINDEN WE NORMAAL? De gemeente stimuleert sociaal ondernemerschap
Tegelijkertijd zorgt de gemeente voor een gelijk speelveld.
We zijn zuinig met onze middelen
maar creëert geen oneerlijke concurrentie
Maatschappelijke accommodaties moeten niet oneigenlijk
Er is geen opgelegde bezuinigingsopgave, maar we zijn wel
Daar waar het gaat om de exploitatie van maatschappelijk
concurreren , als het om niet-maatschappelijke activiteiten
zuinig met onze middelen. Dat betekent dat we ons geld
vastgoed stimuleren we sociaal ondernemerschap om
gaat, waarvoor richting de gebruiker gebruikelijk commerciële
effectief en doelmatig inzetten en kijken waar we dat
ontmoetingsplekken te faciliteren. Sociaal ondernemerschap
tarieven worden gehanteerd, zoals zaalhuur voor feesten en
efficiënter kunnen doen. Als we het over financiën hebben
kan ook op andere plekken een win-winsituatie opleveren en
partijen of commerciële activiteiten zoals bijvoorbeeld de
maken we onderscheid tussen eenmalige investeringen en
hier staan we dan ook in basis positief tegenover. We willen
yogales, de kinderopvang en de kapsalon. Er mogen
lopende exploitaties en subsidies. Voor dat laatste is het
ruimte bieden aan de dorpen om zelf het heft in handen te
bovendien natuurlijk wel prijsverschillen zijn, als dit ook in de
bestaande budget het uitgangspunt per dorp. Mocht het
nemen, binnen gestelde kaders. We gaan uit van het ‘right to
kwaliteit tot uiting komt. Nb. Bij het lokale restaurant zal de
bestaande budget ontoereikend blijken, of als er toch minder
challenge’, vanuit de overtuiging dat dorpen het ook zelf
kwaliteit van het totale aanbod waarschijnlijk anders zijn
budget komt, gaat de aandacht naar het aanbieden van zoveel
kunnen. Een bezuinigingsopgave is hierbij geen overweging.
waar ook andere prijzen bij passen. Als verschillende
mogelijk kwaliteit. Er zal dan dus niet geïnvesteerd worden in
Het gaat om het toevoegen van kwaliteit en het activeren van
accommodaties verschillende groepen aantrekken en daarvoor
het aantal accommodaties, maar in het optimaliseren van hun
eigenaarschap en mienskipssin.
verschillende tarieven rekenen, is er geen sprake van
maatschappelijke ontmoetingsfunctie. Daarbij is
De gemeente ondersteunt dorpen in het organiseren van
oneerlijke concurrentie.
zorgvuldigheid ook van belang: om de kosten en kwaliteit van
maximale kwaliteit van hun voorzieningen. Voor
De gemeente maakt, daar waar nodig, afspraken over
maatschappelijk vastgoed te borgen, mag het best wat langer
maatschappelijke functies waarvoor geen commerciële
wanneer wel en niet welke zaalhuur of commerciële tarieven
duren om passende accommodaties te realiseren.
alternatieven bereikbaar of beschikbaar zijn, worden
worden gevraagd. Zo zorgen we ervoor dat alle doelgroepen
maatschappelijk aanvaardbare tarieven gehanteerd.
bediend worden en ook iedereen een passende plek kan vinden.
22
5. UITGANGSPUNTEN WAT VINDEN WE NORMAAL? Nieuwbouw en financiering van nieuwbouw of verbouw
beschikbare middelen efficiënt inzetten om zo goed mogelijk
accommodaties voorkomen: een commerciële
Investeringen in ons maatschappelijk vastgoed doen we op
bij te dragen aan het doel van accommodaties. Het budget
ontmoetingsplek kan óók bij de gemeente terecht om een
natuurlijke momenten, naar aanleiding van bezettingsgraden,
voor accommodaties moet dan ook afhankelijk zijn van het
maatschappelijke functie te vervullen. Daar waar dat niet het
onderhoudsmomenten of initiatieven uit het dorp. In de
aantal bezoekers en de activiteiten: niet het gebouw, maar de
geval is werken we daar in de komende periode naar toe. We
duurzaamheidsagenda is neergelegd dat nieuwbouw van
ontmoetingsfunctie die een accommodatie vervult staat
nemen hier ruim de tijd voor. Wanneer dit de toegankelijkheid
eigen gebouwen energieneutraal dient te zijn, deze opgave
centraal.
en het gebruik blokkeert kan de gemeenteraad er voor kiezen
zal grote investeringen vragen, we zetten ook hier onze
Als een stichtingsbestuur een accommodatie overneemt van
maatschappelijk vastgoed aan te wijzen als een dienst van
middelen hier zo efficiënt en doelmatig mogelijk in.
de gemeente, komt ook alle verantwoordelijkheid waaronder
algemeen belang en een lagere waarde door te belasten. De
die voor de exploitatie bij hen te liggen.
gemeenteraad heeft dit besluit bijvoorbeeld al genomen voor
Verantwoordelijkheid en exploitatie bij de eigenaren van
De gemeente wil een bemiddelende rol spelen in het verlenen
de sportaccommodaties.
gebouwen
en aanvragen van subsidies, maar staat in principe niet garant
Bij de exploitatie kan het gaan om energielasten,
en geeft geen borg (de gemeente wil geen rol als bank).
huisvestingssubsidies, huuropbrengsten en/of -kosten. Zoals
Toegankelijkheid Ons maatschappelijk vastgoed is zo goed mogelijk
eerder aangegeven is het huidige budget het uitgangspunt,
Aanbieden van maatschappelijk vastgoed
toegankelijk voor alle inwoners. Wanneer we investeren in
ook bij/na de ontwikkeling van een nieuw gebouw. Daarbij
Huur- en gebruikslasten worden op grond van wet- en
onze gebouwen, op momenten van groot onderhoud, nieuw
geeft de gemeente voorkeur aan het financieren van
regelgeving marktconform en minimaal kostendekkend
of verbouw, hebben we aandacht voor deze toegankelijkheid.
activiteiten boven het financieren van gebouwen. Van
doorbelast (Wet Markt en Overheid). Zo wordt oneerlijke
beheerders van de gebouwen wordt verwacht dat ze de
concurrentie tussen gemeentelijke en particuliere
23
VI KADERS
24
6. KADERS WAT BETEKENT DEZE VISIE IN DE PRAKTIJK? De visie schetst de doelen van de gemeente op hoofdlijnen,
onderbenut is en mogelijkheden van clustering voordat tot
aan bezettingsgraden te verbinden, daar waar het gaat om
maar moet wel duidelijkheid geven als er keuzes gemaakt
verduurzaming, sloopnieuwbouw of grootschalige renovatie
toevoeging, behoud of afstoten van maatschappelijk
moeten worden. De precieze uitwerking per dorp zal in een
wordt overgegaan. Dit geldt helemaal voor panden waarbij de
vastgoed. Beslissingen daarover worden in maatwerk en op
uitvoeringsagenda terecht komen, maar deze visie moet wel
economische levensduur ten einde is.
basis van de volgende vragen genomen: Hoe groot is het
de vragen die nu spelen in Tytsjerksteradiel kunnen
Daar waar nieuwbouw doelmatig, efficiënt en proportioneel
algemeen belang van accommodaties voor het dorp en haar
beantwoorden. De visie betekent in de praktijk onder meer:
bijdraagt aan de maatschappelijke doelstellingen van de
omgeving? Is clustering van voorzieningen binnen het dorp of
gemeente kan nieuwbouw worden toegepast. Dit wordt
zelfs in de omgeving mogelijk? Kan het dorp de voorziening
Bij beslissingen over toevoeging, behoud of het
gebaseerd op inhoudelijke afwegingen, het hangt niet af van
zelf in stand houden? Is de accommodatie in haar rol als
afstoten van maatschappelijk vastgoed wordt de
het wel of niet vrijkomen van bestaande locaties: dat zijn
excellente ontmoetingsplek doelmatig, efficiënt en
doelmatigheid, efficiëntie en proportionaliteit van de
twee losstaande overwegingen.
proportioneel?
opties meegenomen in de afweging
De financiering van nieuwbouw of verbouw van gemeentelijk
Voordat er grote investeringen (groot onderhoud, nieuwbouw,
maatschappelijk vastgoed is aan de gemeenteraad. Hiervoor
clustering) worden gedaan aan maatschappelijk vastgoed,
wordt per initiatief een maatwerk advies op basis van
vindt er eerst een scan plaats van vraag en aanbod en
effectiviteit, doelmatigheid en proportionaliteit gegeven. Op
alternatieven.
basis van effectiviteit en doelmatigheid wordt beslist hoeveel
De ‘scan van vraag en aanbod en alternatieven’ houdt in dat
geld er beschikbaar komt voor de nieuwe locatie.
eerst wordt gekeken naar het samenspel tussen vraag en
De gemeente kiest ervoor in deze visie over de gehele
aanbod, waarbij ook wordt gekeken naar nabij aanbod dat
gemeente geen algemeen geldende harde cijfermatige grens
25
6. KADERS WAT BETEKENT DEZE VISIE IN DE PRAKTIJK? Zelfwerkzaamheid wordt gestimuleerd en
tijdstippen. Daarmee stimuleren we flexibel en efficiënt
tussen eenmalige investeringen en lopende exploitaties en
gewaardeerd, en kent verschillende
ruimtegebruik van de bestaande ruimtes.
subsidies. Voor dat laatste is het bestaande budget het
verschijningsvormen en is maatwerk per locatie
We vinden het belangrijk dat er (sport)accommodaties in de
uitgangspunt per dorp. Hierbij lopen twee financiële kaders
Naast het overnemen van een volledige accommodatie, zijn er
directe leef- en woonomgeving van inwoners blijven. Dit is
naast elkaar: die voor exploitatie van het gebouw, dat gaat
ook talloze tussenvormen te verzinnen, waarbij
belangrijk voor de sociale interactie en leefbaarheid in dorpen
over draagvlak en sociale basis, en een vastgoedachtige
zelfwerkzaamheid de cohesie en het gevoel van
vanwege de laagdrempelige ontmoetingsfunctie van de
discussie over beheer en onderhoud. Beide zijn belangrijk
eigenaarschap vergroot, en mogelijk kosten bespaart. Daarbij
(sport)accommodatie. Echter als de bezetting, bijvoorbeeld
voor het realiseren van ontmoeting, maar het zijn wel twee
moet er een balans zijn tussen de juridische
door sluiting van scholen, van een accommodatie zodanig is
onderdelen van financiering waarover apart van elkaar keuzes
verantwoordelijkheid en de gewenste vrijheid van handelen
dat het financieel niet verantwoord is deze in stand te
gemaakt kunnen worden.
door vrijwilligers. De gemeente denkt mee in oplossingen.
houden, zijn ingrepen nodig en is clustering een
Indien nodig of noodzakelijk kunnen partijen een
oplossingsrichting.
huisvestingssubsidie bij de gemeente aanvragen, daarvoor
Clustering kan een oplossing bieden voor een hogere
moet de gemeente een huisvestingssubsidieverordening
kwaliteit
Het huidige budget is het financiële uitgangspunt,
opstellen. Dat sluit aan bij de doelstelling om met het
Clustering vindt plaats in logische en natuurlijke
hoewel die op veel plekken nu onder druk staat door
bestaande budget te blijven werken. Zo wordt oneerlijke
dorpsverbanden. Clustering betekent niet per se het
bezuinigingen
concurrentie tussen gemeentelijke en particuliere
samenbrengen van verschillende functies in één nieuw
• Voor exploitatie: afhankelijk van draagvlak en sociale basis
accommodaties voorkomen.
gebouw, in het eigen dorp of juist in een nabijgelegen dorp.
• Voor beheer en onderhoud: afhankelijk van staat en gebruik
Het kan ook betekenen dat verschillende groepen binnen het
van de gebouwen
dorp gebruik maken van dezelfde ruimtes op andere
Als we het over financiën hebben maken we onderscheid
26
6. KADERS WAT BETEKENT DEZE VISIE IN DE PRAKTIJK? Bij ontwikkeling van nieuwe locaties beslist de raad
Overtollig vastgoed en vrijkomende locaties stoten we
willen overnemen moeten zowel de investering als exploitatie
over de (financiële) bestemming van de vrijkomende
in principe af
de komende jaren kunnen bolwerken. De gemeente stuurt op
locaties en het budget voor de nieuwe locatie
Gemeentelijk vastgoed wordt verkocht of herontwikkeld
deze vereisten door goed te kijken of er voldoende draagvlak
We stellen, indien van toepassing, de toekomstige
wanneer het geen maatschappelijke functie meer heeft. Het
is en blijft voor het exploiteren van een accommodatie en
gekapitaliseerde onderhoudslast van de oude locaties
huidige vastgoed in eigendom van de gemeenten zonder
voor de (voorgestelde) activiteiten. Ook blijven de andere
beschikbaar voor het toekomstig onderhoud van de nieuwe
maatschappelijke functie (zoals de nu nog bij de gemeenten
kaders van toepassing op maatschappelijk vastgoed dat door
locatie of om te investeren in (nieuwe) gebouwen en daarmee
in eigendom zijnde huurwoningen) wordt afgestoten op
het dorp zelf beheerd wordt. Daarnaast zal ze stimuleren dat
onderhoudskosten op een later moment te voorkomen.
natuurlijke momenten. Afstoten van vastgoed doen we,
er zoveel mogelijk van de subsidie wordt gebruikt om
De waarde van bij de gemeente in eigendom zijnde locaties
conform het gemeentelijk grondbeleid tegen marktconforme
ontmoeting actief te faciliteren. Met andere woorden, door
valt niet automatisch onder de dekking. De raad bepaalt wat
en getaxeerde waardes.
activiteiten te belonen.
er met de opbrengsten van de vrijkomende locaties gebeurt.
Het afstoten van eigendom maatschappelijk vastgoed is geen
Zonder harde zekerheden wordt de opbrengst niet
doel op zich, maar als het eigendom van het maatschappelijk
meegenomen in de dekking. We willen eerst zekerheid over
vastgoed beter, goedkoper en/of toekomstbestendiger door
de verkoopprijs van het vrijkomende pand.
het dorp zelf kan worden beheerd en dat kan worden aangetoond, dan staat de gemeente daar zeker open voor en juichen we het toe. Toegankelijkheid is dan wel een vereiste, zowel fysiek als financieel. ‘Financiële toekomstbestendigheid’ is ook een vereiste: partijen die maatschappelijk vastgoed
27
WAT BETEKENEN DEZE KADERS IN CONCRETE GEVALLEN? Het toepassen van de kaders is per dorp natuurlijk maatwerk,
Het realiseren van het aanbod
Financiering
maar we kunnen wel duidelijk maken hoe we daarbij te werk
1. Het aanbod van accommodaties komt tot stand in overleg
1. Kostenefficiëntie betekent niet dat elke accommodatie
gaan:
tussen gemeente, marktpartijen en mienskip. Of de gemeente
kostendekkend moet zijn. De accommodaties met een groot
zich richt op het aanbieden van een gebouw of van
maatschappelijk belang mogen geld kosten. Het is daarnaast
Het bepalen van de vraag
ontmoeting, is afhankelijk van wat andere partijen vragen en
voor sommige vormen van maatschappelijk vastgoed zoals
1. Bij een aanvraag voor een nieuwe accommodatie moet het
aanbieden. Zo verschilt de rol van de gemeente per dorp en
sportzalen en sportvelden veelal onrealistisch om rendabel te
dorp het maatschappelijk belang kunnen aantonen,
locatie.
zijn.
bijvoorbeeld door een hoge bezettingsgraad of zelf het
2. We gaan eerst kijken naar clustering (in
2. Gemeentelijke accommodaties moeten niet op prijs
initiatief en/of verantwoordelijkheid voor ontwikkeling of
logische/natuurlijke dorpsverbanden) voordat er iets nieuws
concurreren met particuliere accommodaties. Waar ze dat wel
exploitatie te nemen.
wordt gebouwd. Het terugdringen van het aantal
doen, wordt dit gelijk getrokken om oneerlijke concurrentie te
2. De gemeente heeft weliswaar de taak om ontmoeting te
accommodaties is een consequentie van de noodzaak om
voorkomen.
faciliteren, maar dat betekent niet dat er per se in ieder dorp
efficiënt en doelmatig te werken.
3. De gemeente investeert alleen in haar panden, als duidelijk
een gemeentelijk gefinancierde ontmoetingsplek is. Er moet
3. Het is beter vanaf het begin ‘in the lead’ te zijn dan later
is dat die blijven voorzien in de vraag vanuit de mienskip. Er
voldoende behoefte zijn. De vraag naar accommodaties moet
een verouderd gebouw te moeten ophouden om activiteiten in
wordt dus eerst gekeken naar het samenspel tussen vraag en
dus door het dorp aangetoond kunnen worden.
aan te bieden. Nieuwbouw is dus niet uitgesloten, maar niet
aanbod, waarbij ook wordt gekeken naar nabij aanbod dat
3. De minimale bezettingsgraad waarmee ‘maatschappelijk
de enige optie.
onderbenut is en mogelijkheden van clustering voordat tot
belang’ is aangetoond varieert per dorp en type
verduurzaming, sloopnieuwbouw of grootschalige renovatie
accommodatie en hangt ook onder andere af van de mienskip
wordt overgegaan. Dit geldt helemaal voor panden waarbij de
en ligging van het dorp.
economische levensduur ten einde is.
28
VII VERVOLG
29
7. VERVOLG UITVOERINGSPLAN Na vaststelling van deze visie volgt een uitvoeringsplan voor deze visie dat richting geeft aan investerings- en onderhoudsbeslissingen die we vandaag moeten maken. Het college maakt daarin het komende half jaar samen met de
dorpen, per dorp en per object een overweging voor de toekomst. In het gesprek dat daarvoor nodig is gaat het nooit alleen over één specifiek gebouw. Het moet gaan om de toegevoegde waarde van het maatschappelijk vastgoed aan een dorp. Hierbij moet dus ook het aanbod in en de mogelijkheid voor gebruik van accommodaties in andere
plaatsen meegewogen worden. Deze visie op maatschappelijk vastgoed is niet in beton gegoten, maar moet in de komende jaren meebewegen met de maatschappelijke ontwikkeling. Daarom stellen we voor de visie over 5 jaar evaluerend te behandelen, om mogelijk tot aanpassingen te komen.
Jachthaven in Earnewâld
30
B1 BIJLAGE 1: SAMENVATTING ENQUÊTERESULTATEN 31
B1. SAMENVATTING ENQUÊTERESULTATEN RESPONSGROEP EN FUNCTIE Responsgroep
waarderen aan maatschappelijk vastgoed.
Van 17 februari tot 22 maart 2021 stond een enquête uit die
Omdat dorpshuizen en scholen zoveel gebruikt worden, worden die als onmisbaar gezien door bewoners. Overigens
bewoners konden invullen via de participatiewebsite van de
Functie van maatschappelijk vastgoed: ontmoeting
vinden ook mensen die niet zelf gebruik maken van deze
gemeente (denkmee.t-diel.nl). Er kwam een respons van 284.
De belangrijkste functie van maatschappelijk vastgoed is dat
accommodaties, ze toch belangrijk voor het dorp.
De gemiddelde leeftijd van de respondenten was 47,7 jaar,
het zorgt voor ontmoeting. Accommodaties maken het
Waarschijnlijk omdat ze merken dat anderen er wel veel
beginnend bij twintigers en eindigend bij tachtigers. Daarmee
mogelijk dat mensen samenkomen, daarmee zorgt het (op
gebruik van maken en deze voorzieningen daardoor een
vormde de responsgroep wat betreft leeftijdsopbouw een
allerlei verschillende manieren) voor meer verbinding en
belangrijke functie vervullen.
goede doorsnede van de bevolking. Wat betreft woonplaats
sociale cohesie – wat uiteindelijk de leefbaarheid van een
waren de dorpen in de Trynwâlden relatief sterk
dorp verbetert. Om een prettige woonplaats te zijn, hebben
vertegenwoordigd, terwijl er naar verhouding weinig
dorpen met name een kerk, restaurant/café en een locatie
respondenten uit de grotere kernen Burgum en Hurdegaryp
voor medische zorg/ouderenwoningen nodig. Behalve dat
kwamen. Een mogelijke verklaring is dat deze visie op
accommodaties moeten zorgen voor ontmoeting, wordt het
maatschappelijk vastgoed meer speelt in kleinere kernen,
dus ook belangrijk gevonden dat iedereen prettig in een dorp
omdat in de grote plaatsen men toch wel meer verzekerd is
kan blijven wonen. Als mensen een nieuwe woonplaats
van het behoud van voorzieningen. Vanwege het aantal
zouden kiezen, zijn de aanwezigheid van een school, een
deelnemers en hun geografische spreiding is deze enquête
dorpshuis en een supermarkt het belangrijkst. Dat zijn de
beperkt representatief, maar wel bruikbaar om in beeld te
voorzieningen waar bepaalde groepen dagelijks gebruik van
brengen wat bewoners belangrijk vinden en (wel of niet)
maken, het liefst hebben mensen die dus in de buurt.
32
B1. SAMENVATTING ENQUÊTERESULTATEN TEVREDENHEID Blij met wat er in een woonplaats is, andere dorpen
mensen liever niet dat hun kinderen in een andere plaats naar
goed bereikbaar
school zouden moeten en vinden ze dat ieder dorp een
Mensen maken in hun eigen woonplaats het meest gebruik
dorpshuis moet hebben. Mensen geven ook vaak aan best zelf
van het dorpshuis. Ook scholen worden vaak gebruikt, maar
in actie te willen komen om het maatschappelijk vastgoed in
dan moeten die wel aanwezig zijn in de woonplaats zelf
hun woonplaats te ondersteunen. Sommige mensen zijn sterk
(anders gaan mensen daarvoor naar andere plaatsen). Voor
voor meer samenwerking tussen de dorpen, anderen zien
winkels, met name de supermarkt, moeten mensen het vaakst
liever dat alles behouden blijft in ieder dorp. Het belangrijkste
naar een andere plaats reizen. Mensen zijn over het algemeen
is echter dat de kwaliteit op orde blijft, ook als dat betekent
tevreden over de bereikbaarheid van maatschappelijk
dat bewoners zelf meer tijd moeten investeren erin. Toch
vastgoed in andere plaatsen. De meeste bewoners missen nu
blijft de rol van de gemeente als facilitator en aanbieder van
niks in hun woonplaats, anders noemen ze een supermarkt of
maatschappelijk vastgoed belangrijk.
een dorpshuis. Mensen geven dan ook hoge cijfers voor het maatschappelijk vastgoed ín hun woonplaats (gemiddeld 7,7) en voor de bereikbaarheid van maatschappelijk vastgoed in andere plaatsen (gemiddeld 7,4). Toch geven veel mensen aan dat hun dorp met minder voorzieningen, minder prettig zou zijn om te wonen. Zo willen
33
B2 BIJLAGE 2: ATLAS MAATSCHAPPELIJK VASTGOED 34
B2. ATLAS MAATSCHAPPELIJK VASTGOED OVERZICHT AANWEZIG MAATSCHAPPELIJK VASTGOED PER DORP Zie los document
35