Document · PDF

04 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2024-2027

RAADSVERGADERING 2018 t/m 2024 2 november 2023, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Programmabegroting 2024-2027 (besluitvormend)26.959 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Gezien onze bestaande uitdagingen versterkt dit project de noodzaak om nog nadrukkelijker aandacht te besteden aan keuzes rondom de uitvoering van bestaand beleid: welke taken kunnen we wel of niet blijven uitvoeren en van welk niveau. De begroting laat daarmee de onvermijdelijke spanning zien tussen het waarborgen van dagelijkse dienstverlening en de toegevoegde druk van de ontvlechting van 8KTD. In de budgetten moet rekening worden gehouden met (tijdelijke vervanging van) de expertise en capaciteit die nodig is voor dit ontvlechtingsproces en die voor een belangrijk deel uit de eigen organisatie komen. Daarnaast blijft de nieuwe toekomst en de wijze waarop wij onze organisatie en dienstverlening naar onze gemeenschap inrichten centraal staan. Een duurzaam perspectief voor medewerkers en de noodzaak van investeringen in de huidige organisatie is daarbij van belang. In deze begroting stellen we voor om, vanwege de onzekerheid over het toekomstscenario, te investeren in extra capaciteit van medewerkers voor een periode van twee jaar. Met het ontwikkelen van de nieuwe organisatie ontstaat daarbij de benodigde keuzeruimte voor het definitief inrichten van de werkzaamheden. Tenslotte is het essentieel op te merken dat de financiële effecten van toekomstige samenwerkingsbesluiten buiten deze begroting vallen.

Zodra er meer duidelijkheid is over de richting die we inslaan, zullen we een specifiek en gedetailleerd uitvoeringsvoorstel opstellen en aan de raad voorleggen. Mogelijke financiële gevolgen ontvlechting Bij de behandeling van de Kadernota 2024-2027 is motie 3-8-21 "Ontvlechting- en opbouwoperatie opnemen in begroting" aangenomen. De strekking van deze motie is dat ons is gevraagd om in de begroting 2024 en verder een vertaling op te nemen van de benodigde Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

uitgaven voor de ontvlechtings- en opbouwoperatie. Inclusief een overzicht welke consequenties dit heeft voor de voorgestelde ambities in de Kadernota. Daarnaast was het verzoek om hiervoor een specifieke paragraaf in de begroting op te nemen met hierin een overzicht van de betreffende uitgaven in dit kader. Bij het uitbrengen van deze begroting is dit beeld nog onvoldoende concreet, omdat nog volop gewerkt wordt aan het plan van aanpak voor ontvlechting dat eind november aan de raad ter informatie wordt aangeboden. Wel hebben we op basis van de uitkomsten van het Lysias rapport een voorlopig beeld van het meerjarenperspectief geschetst. Voor de te maken incidentele kosten in de periode van 22 juni jl. tot eind 2024 komen we op basis van het plan van aanpak voor ontvlechting in de begrotingswijzigingen van december met een raming van de totale incidentele lasten. Het voorstel is om deze incidenteel benodigde middelen ten laste van de Algemene Reserve te brengen. Kosten voor de nieuwe organisatie zullen volgend jaar in de begroting 2025-2028 worden meegenomen. Voor een indicatie van de structurele impact op onze begroting vindt u hieronder de uitwerking gebaseerd op het Lysias rapport.

Indicatie op basis van Lysias rapport bedragen x € 1 mln

2024

Saldo Begroting 2024-2027

2.118

1.514

-2.564

-4.498

-1.547

- 1.547

2.118

- 33

-4.111

-6.045

Structureel nadeel ontvlechting

Indicatie begroting 2024-2027

Gemeente Tytsjerksteradiel

2025

2026

2027

Programmabegroting 2024-2027

2 Besluitvorming Wij stellen u voor: 1. Akkoord te gaan met het vaststellen van de begroting voor het jaar 2024, inclusief de per programma voorgestelde onttrekkingen aan en stortingen in reserves. 2. Kennis te nemen van het effect op de bijdrage aan de WM8KTD voor de wijzigingen waarop dit van toepassing zoals vermeld in paragraaf 1.3.2 en te besluiten geen zienswijze in te dienen voor de wijzigingen van de begroting 2024-2027 van de WM8KTD. 3. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2025 - 2027. 4. Akkoord te gaan met de uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente en de daarbij behorende bijlagen, zoals verwoord en opgenomen in de programmabegroting. 5. Akkoord te gaan met de lastenontwikkeling voor de burger, zoals opgenomen in paragraaf Lokale heffingen. 6. Akkoord te gaan met de overige uitgangspunten voor het tarievenbeleid zoals voorgesteld in paragraaf Lokale heffingen. 7. Akkoord te gaan met het grondprijzenbeleid voor het jaar 2024 zoals voorgesteld in paragraaf Grondbeleid. 8. De in paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing beschreven risico's te bevestigen. Vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 2 november 2023.

De voorzitter,

De griffier,

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

3 BELEIDSBEGROTING

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

3.1 Programmaplan

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

0. Bestuur en ondersteuning

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen In dit programma gaat het over de dienstverlening ter ondersteuning van onze eigen bestuursorganen, maar ook aan onze burgers, bedrijven en organisaties. Als bestuur willen we transparant, efficiënt en integer zijn en voor onze samenleving dienstbaar, laagdrempelig, herkenbaar en aanspreekbaar. Speerpunten in dit programma zijn een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Hierbij heeft de samenwerking met Achtkarspelen een belangrijke meerwaarde. Ten behoeve van deze (ambtelijke) samenwerking is het van belang dat de gemeentebesturen van beide gemeenten in hun zelfstandige rol regelmatig met elkaar in contact treden. Voor 2024 is het interne speerpunt gericht op de organisatieontwikkeling, waarbij we in de periode tot en met 2024 volop bezig zijn met het ontvlechten van de huidige organisatie en het opbouwen van de nieuwe gemeentelijke organisatie.

Uitwerking Kadernota 2024-2027 In de Kadernota 2024-2027 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 13 juli 2023 door uw raad opiniërend is besproken.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Nieuw of gewijzigd beleid Gemeentelijke co-financiering EU-Leaderprogramma 2024-2027 De ANNO-gemeenten hebben bij monde van de colleges aangegeven graag deel te nemen aan een nieuw LEADER-programma in de periode 2023-2027. De komende jaren zien zij voldoende aanknopingspunten om met de opgaven in de ANNO-agenda invulling te geven aan het nieuwe programma en de lokale ontwikkelingsstrategie voor de regio. Het LEADER-programma is een Europees subsidieprogramma gericht op financiering van projecten op het platteland, waaronder bijvoorbeeld dorpshuizen en andere initiatieven uit de mienskip. Kenmerkend is de bottom-up aanpak bij alle facetten van het programma. Om deel te nemen aan het nieuwe LEADER-programma wordt van de gemeenten een bijdrage gevraagd als cofinanciering voor projectaanvragen in het ANNO- gebied. N.B. De hoogte van de cofinanciering is op dit moment nog niet geheel duidelijk, maar de verwachting is dat twee of maximaal drie gebieden in Fryslân worden aangewezen. In dit kader is het wenselijk uit te gaan van de variant waarbij het hoogste cofinancieringsbedrag wordt gevraagd, i.c. bij de aanwijzing van twee LEADER- gebieden. Er wordt dan een bedrag van € 600.000 gevraagd als garantstelling voor het gemeentelijke gedeelte van de nationale cofinanciering*.

Als we binnen het ANNO- gebied een verdeling hanteren naar rato van inwonertal, ziet de gevraagde bijdrage per gemeente er als volgt uit; •

gemeente Achtkarspelen, € 135.000

•

gemeente Dantumadiel, € 92.000

•

gemeente Noardeast- Fryslân, € 220.000

•

gemeente Tytsjerksteradiel, € 156.000

In totaal zal € 5,6 miljoen beschikbaar komen voor het gebied. Naast de € 0,6 miljoen van de gemeenten zal de provincie € 2,2 miljoen bijdragen en de EU € 2,8 miljoen.

* Nationale cofinanciering bestaat uit een provinciaal deel en een gemeentelijk deel [Kadernota nr. 00.01]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie Ontvlechting- en opbouwoperatie opnemen in begroting In deze begroting hebben we op verschillende plekken uitvoering gegeven aan deze motie, waarin gevraagd werd om een vertaling op te nemen van de benodigde uitgaven voor de ontvlechtings- en opbouwoperatie. Zo zien we in vogelvlucht onder organisatie ontwikkeling in hoofdlijnen de stand van zaken terug. Ook is hier de actuele stand van de ombuigingen meegenomen en daar waar ombuigingen zijn komen te vervallen, is dit financieel meegenomen in de begroting. Tenslotte vindt u hier ook een (voorlopig) overzicht van de (mogelijke) consequenties van de ontvlechting voor de voorgestelde ambities in de Kadernota 2024 - 2027. In de risico paragraaf is de ontvlechting als onderwerp benoemd met een voorlopige inschatting van de financiële consequenties. [Motie nr. M-3-8-21]

Overige ontwikkelingen Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2024 en 2023 komen afwijkingen voor die betrekking hebben op onderwerpen die reeds in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Voorbeeld hiervan is een incidentele uitgave die aangevraagd is in een voorgaande begroting en vanaf 2024 geen financieel effect meer heeft. In dit voorbeeld zorgt dit voor een positief effect op het begrotingssaldo van 2024. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden

deze onderwerpen gepresenteerd onder

de overige

beleidsrelevante ontwikkelingen. Algemene Uitkering De inkomsten uit de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2023. OZB Voor de OZB van 2024 is een reguliere indexatie toegepast van 2,5%. Aanpassing bijdragen Werkmaatschappij Voor 2024 zijn de bijdragen van de beide gemeenten aan de Werkmaatschappij geactualiseerd op basis van met name de doorberekening van de voornemens uit de Kadernota 2024-2027. In het vogelvlucht gedeelte is hier een toelichting op gegeven. Reserves Alle mutaties met betrekking tot onttrekkingen aan dan wel stortingen in de reserves vinden plaats binnen programma 0. De daadwerkelijke uitgaven worden binnen de diverse programma's verwerkt. Ook voor wat betreft reserves is er dus alleen sprake van het duiden van cijfermatige verschillen.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2023

2024

meerjarenperspectief verschil

2025

2026

2027

Lasten

7.827

8.950

1.123

9.330

7.168

9.938

Baten

72.357

79.234

6.877

79.289

73.290

73.989

Saldo

64.529

70.284

5.754

69.959

66.122

64.051

Stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (alle programma's) Saldo

4.006

4.563

557

2.785

158

TOTAAL

68.535

74.847

6.311

72.744

66.280

64.051

per inw.

2.122

2.309

187

2.244

2.045

1.976

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2023 en 2024 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2024

Nieuw beleid Gemeentelijke co-financiering EU-Leaderprogramma 2024-2027; 00.01; tlv AR

-156 N

Openstelling vrijdagochtend; 00.04.36

- 17 N

Publiekszaken - Piek reisdocumenten 2024 t/m 2028; 00.04.35

-33 N

Toegankelijkheidsonderzoek digitale dienstverlening; 00.04.33

-4 N

Bestaand beleid Actualisering bijdragen aan WM (KN 2024-2027)

-151 N

Actualisering salariskosten TD

-53 N

Verhoging contributie VFG en VNG ca.

-22 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Ontwikkelingen Algemene uitkering (inclusief behoedzaamheidsbuffer) Actualiseren reserves ca.

5.812 V 597 V

Begrotingen voorgaande jaren Actualisering verkiezingsbudgetten (21.17)

25 V

Mutaties bestaande ombuigingen Overige ontwikkelingen Actualisatie geldleningen c.a.

111 V

Prijsindex OZB (2,5%)

214 V

Diversen

12 N

Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel

6.311 V

Programmabegroting 2024-2027

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Apparaatskosten

769,8

euro

(2023)

9,7

fte

(2023)

3,6

euro

(2023)

9,3

fte

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bezetting Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Externe inhuur Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Formatie Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel Vennootschap / Coöperatie BNG Bank NV Vitens NV

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

1. Veiligheid

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Veiligheid is het aanwezig zijn van orde en rust in het publieke domein en van bescherming van leven, gezondheid en goederen tegen acute en dreigende aantastingen. Onveiligheid is te omschrijven als alles wat inbreuk op veiligheid maakt. Die inbreuken kunnen zowel feitelijke aantastingen zijn maar ook gevoelens van onveiligheid. Het programma Veiligheid omvat alle gemeentelijke activiteiten op het gebied van handhaving van de openbare orde, bevordering van de veiligheid en activiteiten rondom de bijzondere wetten. Hieraan wordt op verschillende manieren vormgegeven door het stellen van regels, het maken van beleid, uitvoering geven aan handhaving, organisatie van de crisisbeheersing, de brandweer en de samenwerking met de politie. Het programma Veiligheid is onderverdeeld in twee aandachtsgebieden:

Crisisbeheersing en brandweer Hieronder valt onder andere de Veiligheidsregio Fryslân en gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Openbare orde en veiligheid Hieronder vallen diverse gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Ook ontwikkelingen met betrekking tot ketenpartners als politie, Veiligheidshuis en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) vallen hieronder.

Nieuw of gewijzigd beleid Horeca- evenementenbeleid Het beleidstakenpakket met betrekking tot evenementen en de Alcoholwet wordt steeds uitgebreider. Dit takenpakket is gekoppeld aan de maatschappelijke en politieke urgentie op deze onderwerpen. Het is op dit moment niet mogelijk om deze taken goed in de organisatie te borgen en uit te voeren. Beleid, verordeningen en notities op deze onderwerpen zijn niet geactualiseerd en sluiten niet aan bij de maatschappelijke, politieke wensen alsmede de wettelijke kaders. Omdat wij ervoor willen zorgen dat deze taak in overeenstemming met zowel de maatschappelijke (politieke) realiteit als de actuele wetgeving, wordt uitgevoerd, stellen wij voor de formatie uit te breiden met 0,2 fte. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel worden geschat op € 23.500. De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd. De kosten voor deze taak bedragen € 47.000, waarvan beide gemeenten de helft dragen. Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 23.500, waardoor binnen de WM8KTD een budget van € 47.000 beschikbaar komt voor de uitvoering. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden is dit onderwerp voor 2024 en 2025 als incidenteel aangemerkt. [Kadernota nr. 01.07]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Jurist handhaving Er komen steeds meer bevoegdheden bij college en burgemeester terecht en daarmee komen er meer taken bij de juristen handhaving terecht. Deze uitbreiding van taken valt samen met een verdubbeling van het aantal handhavingsverzoeken dat wordt ingediend. We willen aan onze wettelijke taak voldoen voor wat betreft het oppakken van handhavingsverzoeken. Wij willen de reguliere handhavingszaken op blijven kunnen pakken. Daarnaast willen wij onze taken op het gebied van advisering richting college, raad, portefeuillehouders alsmede richting burgers blijven uitvoeren. Dit gaan wij doen door de formatie op juridische handhaving uit te breiden met 0,75 fte voor de gemeente Tytsjerksteradiel. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel worden geschat op € 84.500. De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd. De kosten voor deze taak bedragen € 169.000 waarvan beide gemeenten de helft dragen. Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 84.500, waardoor binnen de WM8KTD een budget van € 169.000 beschikbaar komt voor de uitvoering. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden is dit onderwerp voor 2024 en 2025 als incidenteel aangemerkt. [Kadernota nr. 01.01]

Jurist veiligheid Er komen steeds meer bevoegdheden en taken bij de burgemeester (en in mindere mate ook bij college) terecht op het gebied van openbare orde en veiligheid. Daarnaast komen er steeds meer maatschappelijke ontwikkelingen gerelateerd aan openbare orde op ons af (boerenprotesten, Corona, Oekraïne, Bibob, ondermijning, stikstof, radicalisering etc). Deze actualiteiten vragen inzet op juridisch vlak van eenheid Veiligheid. De BOA capaciteit is hier vorig jaar op aangepast maar de juridische capaciteit blijft achter. Wij willen voldoen aan de taken die nu bij ons liggen. Ook willen wij de burgemeester nu en in de toekomst goed adviseren en ondersteunen. Tenslotte willen wij zware juridische klussen in de keten zelf met de juiste antenne voor openbare orde en veiligheid afwikkelen. Om te kunnen voldoen aan de uitbreiding van bevoegdheden, het beleid en de ontwikkelingen die op ons afkomen, willen wij de formatie voor jurist veiligheid uitbreiden met 0,25 fte voor Tytsjerksteradiel. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel worden geschat op € 29.000. De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd. De totale kosten voor deze taak bedragen € 58.000 waarvan beide gemeenten de helft dragen.

Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 29.000, waardoor binnen de WM8KTD een budget van € 58.000 beschikbaar komt voor de uitvoering. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden is dit onderwerp voor 2024 en 2025 als incidenteel aangemerkt. [Kadernota nr. 01.02] Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

deze onderwerpen gepresenteerd onder

de overige

beleidsrelevante ontwikkelingen. Ombuiging; Aanpassing legestarieven & horeca en evenementenvergunningen In

begroting

2021

voorgenomen

legestarieven

horeca

evenementenvergunningen kostendekkend te maken. Ten opzichte van de primitieve begroting 2023 leidt dit tot een verwachte hogere opbrengst van € 16.000. Aanpassing (lagere) tarieven In de begroting 2023 is besloten om incidenteel de opbrengst voor de tarieven aan te passen (te verlagen) met € 44.000. Deze wijziging is doorgevoerd om de (ongewenste) effecten van het doorvoeren van kostendekkende leges van drank- en horecavergunningen en evenementenvergunningen te voorkomen. In de begroting 2024 is hier geen rekening mee gehouden.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2023

2024

meerjarenperspectief verschil

2025

2026

2027

Lasten

2.732

2.838

106

2.986

3.013

3.128

Baten

Saldo

- 2.718

- 2.764

- 46

- 2.897

- 2.924

- 3.039

-84

- 85

-1

- 89

- 90

- 94

per inw.

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2023 en 2024 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2024

Nieuw beleid KN 2024-2027; Jurist veiligheid; 01.02

-4 N

KN 2024-2027; Horeca - evenementenbeleid; 01.07

-3 N

KN 2024-2027; Jurist handhaving; 01.01

-13 N

Bestaand beleid KN 2024-2027; Actualisering bijdragen aan WM

-23 N

KN 2024-2027; Veiligheidsregio

-119 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen

Begrotingen voorgaande jaren KN 2020-2023; 1.08 veiligheidsregio Raadsbesluit 16-5-19 punt 11

-70 N

KN 2021-2024; 01.01 Veiligheidsregio Fryslân

KN 2023-2026; Schenken onder de 18 jaar; 01.02

30 V

Mutaties bestaande ombuigingen TD: aanpassing legestarieven drank & horeca en evenementenvergunningen

16 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

Actualisatie kapitaallasten

Actualisatie bijdragen WM

93 V

TD: Raad 03-11-2022; aangepaste (lagere) tarieven

44 V

Diversen

Totaal

Gemeente Tytsjerksteradiel

- 46 N

Programmabegroting 2024-2027

tableCell12 Indicator Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,4

aantal

(2022)

1,9

aantal

(2022)

3,3

aantal

(2022)

0,6

aantal

(2022)

5,0

aantal

(2022)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Verwijzingen Halt Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat omvat de aanleg, het beheer en onderhoud van (water-) wegen en straten c.a., openbare verlichting en verkeersveiligheid. Het programma is gericht op het mogelijk maken van een veilige deelname aan het verkeer en een sober en doelmatig beheer van de openbare ruimte, met inachtneming van en respect voor de aanwezige (unieke) kwaliteiten. We zetten in op blijvende bereikbaarheid op het platteland (goede wegeninfrastructuur) en duurzaam vervoer.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie Uitwerking Centrumvisie Burgum De motie behelst een verzoek om na te gaan welke mogelijkheden er zijn om met concrete maatregelen de hinder en overlast door bevoorradend verkeer te verbeteren. Daarvoor wordt bij de uitwerking van de centrumvisie in beeld gebracht hoe structureel er sprake is van een probleem. Met de HIMBO (Handel Industrie Middenstand Bergum Omstreken) zal worden geinventariseerd wat de werkelijke bevoorradingsbewegingen zijn. Dit zal als opgave worden meegenomen bij de uitwerking van de Centrumvisie. In het kader van het opstellen van het Mobiliteitsplan Tytsjerksteradiel kan eveneens de vraag worden meegenomen welke maatregelen het meest passend zijn bij winkelcentrum/winkelstraat in Burgum. [Motie nr. M-3-8-19]

deze onderwerpen gepresenteerd onder

de overige

beleidsrelevante ontwikkelingen. Beëindiging onderzoek naar privatisering haven Earnewâld In 2023 heeft de raad besloten om de passantenhaven in Earnewâld in eigen beheer te houden. Hierdoor wordt de verwachte bezuiniging van € 125.000 niet gerealiseerd. Dit zorgt voor een negatieve afwijking van de primitieve begroting 2024 ten opzichte van 2023. Actualisatie kapitaallasten: De daling van de kapitaallasten wordt voornamelijk veroorzaakt doordat oorspronkelijk rekening gehouden was met een afboeking van de boekwaarde van de brug van Eastermar van € 200.000 (KN 2022-2025; 02.04). Deze 'extra' afboeking wordt nu niet meer verwacht in 2024 waardoor de 'reguliere' kapitaallast wordt verantwoord. Actualisatie BGT-GBI en Data-op-orde: Door middel van een begrotingswijziging in oktober 2020 heeft de raad incidenteel geld beschikbaar gesteld. Voor het begrotingsjaar 2023 is geld beschikbaar gesteld voor (1) het op elkaar aan laten sluiten van de BGT en GBI systemen (€ 40.000) en (2) de Data-op-orde te brengen door een externe partij (€ 50.000). Vanaf de begroting 2024 zijn deze middelen niet meer opgenomen in de begroting.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Beleidsplan en uitvoeringsprogramma openbare verlichting: In 2022 is het beleidsplan en uitvoeringsprogramma openbare verlichting 2022-2026 vastgesteld. De stijging in de primitieve begroting 2024 ten opzichte van de primitieve begroting 2023 is de cijfermatige vertaling van het beleidsplan en uitvoeringsprogramma. Herinrichting van het plein De 3 van Sminia: In 2022 heeft de raad besloten om in de begroting 2023 incidenteel € 90.000 beschikbaar te stellen voor de afwikkeling van de Herinrichting van het plein De 3 van Sminia. Deze afwikkeling ziet toe op de uitvoering van bestratingswerkzaamheden en een aanpassing van de afwatering van het openbaar gebied. Vanaf 2024 zijn deze kosten niet meer opgenomen in de begroting. Onderhoud wegen, fiets- en voetpaden BIj de behandeling van de begroting 2022 is op 4 november 2021 een amendement ingediend en aangenomen om met ingang van 2022 structureel een bedrag van € 75.000 extra op te nemen in de begroting voor het verbeteren van het onderhoudsniveau van fiets- en voetpaden. In de huidige situatie en de nabije toekomst worden de meeste van onze voetpaden meerdere malen opengebroken door meerdere glasvezelaanbieders en de toekomstige verzwaring van het ondergrondse energienetwerk. We zijn daarom terughoudend met de aanpak van voetpaden. Het beschikbaar gestelde bedrag is met name besteed aan onderhoud van fietspaden.

In het raadsprogramma 2022-2026 “Samen in actie voor Tytsjerksteradiel” heeft de raad aangegeven voor het nog vast te stellen wegenbeheerplan sturing te willen geven op de besteding van de budgetten voor de verschillende soorten wegen. Om dit mogelijk te maken wordt samen met de raad een kwaliteitsvisie uitgewerkt die toegepast kan worden in het te actualiseren wegenbeheerplan. Het aangenomen amendement wordt verwerkt in deze kwaliteitsvisie. Het nieuwe wegenbeheerplan moet in principe in 2023 worden vastgesteld omdat de geldigheidsduur van het vigerende plan afloopt. Dit wordt dit jaar niet gehaald omdat enerzijds het raadsprogramma (zie hiervoor) een nadere oriëntatie vraagt op de besteding van de budgetten ca. - wat een extra inspanning vraagt -

en anderzijds prioritering van de

raadsagenda behandeling van dit onderwerp in de tijd naar achteren heeft verschoven. Daarom hebben wij in de begroting 2024 middelen opgenomen die gebaseerd zijn op voortzetting van het beleid van de achterliggende periode. In 2024 wordt het nieuwe wegenbeheersplan ter vaststelling aangeboden aan de raad. Aanleg (tweede) glasvezelnetwerk in onze dorpen Inmiddels is er ook een overeenkomst afgesloten met een tweede aanbieder van een glasvezelnetwerk in onze dorpen. Deze partij gaat vanaf eind 2023 het bestaande 'kopernetwerk' uitfaseren en legt een nieuw glasvezelnetwerk aan in alle dorpen van onze gemeente. Voor onze inwoners een goede ontwikkeling omdat nog meer mogelijkheden beschikbaar komen om gebruik te maken van snellere internetverbindingen.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Parkeren Earnewâld Earnewâld kent sinds jaar en dag een hoge parkeerdruk gedurende het zomerseizoen. Daarom is onderzocht op welke wijze het parkeren door bepaalde doelgroepen verplaatst kan worden naar plaatsen waar dat minder hinder oplevert. De strook langs de noordzijde van de Koaidyk direct ten oosten van de Feantersdyk biedt ruimte om hier in te voorzien, waardoor het ongewenste parkeren in de berm van de Feantersdyk kan worden verboden. Deze maatregel wordt verder uitgewerkt en alsdan zal ook de financiering nog moeten worden ingeregeld.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2023

2024

meerjarenperspectief verschil

2025

2026

2027

Lasten

5.398

5.107

- 290

5.104

5.153

5.151

Baten

595

609

603

Saldo

- 4.803

- 4.498

305

- 4.495

- 4.550

- 4.548

per inw.

-149

- 139

- 140

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2023 en 2024 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2024

Bestaand beleid Aanpassing licentiekosten gladheidsbestrijding

-10 N

Actualisering salariskosten TD

-55 N

Ofspraken wâl - en kadebehear Fryslân

-12 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen

Begrotingen voorgaande jaren KN 2023-2026; Nieuw verkeer- en vervoerbeleid; 02.01

35 V

KN 2023-2026; Inventarisaties en inspecties oeververdedigingsobjecten en steigers/vlonders;

40 V

02.04 KN 2023-2026; Aanpak fietsverbinding Damsingel naar de Van Harinxmaweg; 02.11

-5 N

KN 2023-2026; 2e fase Gebiedsontwikkeling De Centrale As; 02.09

125 V

KN 2023-2026; Infrastructuur rondom Pont Prinses Margrietkanaal Bergumermeer-Sumar; 02.16

340 V

KN 2022-2025; Aanpassingen brug Eastermar; 02.04

-251 N

KN 2022-2025; Borging bijhouden beheerdata; 00.13

-40 N

KN 2021-2024; Inspecties en constructieve veiligheid bruggen; 02.05

-30 N

Overige ontwikkelingen Beëindiging onderzoek naar privatisering haven Earnewâld

-125 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten Actualisatie kapitaallasten

109 V

Actualisatie BGT-GBI en Data-op-orde

90 V

Beleidsplan en uitvoeringsprogramma openbare verlichting 2022-2026

-25 N

Herinrichting van het plein De 3 van Sminia

90 V

Diversen

29 V

Totaal

305 V

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Vennootschap / Coöperatie Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

3. Economie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij willen de lokale economie vitaal houden en toekomstbestendig maken. Daarbij werken wij zoveel mogelijk samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en provincie. Het economisch beleid (2021) van onze gemeente is gericht op: •

Het versterken van het ondernemersklimaat, om daarmee de werkgelegenheid te behouden en te vergroten;

•

Samen met onze ondernemers willen wij in spelen op veranderingen, waarbij het zwaartepunt ligt bij verduurzaming en circulariteit;

•

Via de regionale samenwerking pakken wij via de Versnellingsagenda en ANNO uitdagingen aan op de thema’s zoals onderwijs-arbeidsmarkt en innovatieondernemerschap.

Er is op basis van het vastgestelde beleidsplan door het college een uitvoeringsagenda 20222023 opgesteld. Rond de jaarwisseling 2023-2024 ontvangt de raad een evaluatie van het uitvoeringsprogramma. Tegelijkertijd zal het college een uitvoeringsagenda 2024-2025 vaststellen.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Overige ontwikkelingen Deelname Friese projectenmachine In de 2021 is besloten om deel te nemen aan de Friese projectenmachine. De kosten die hiermee gemoeid zijn, zijn incidenteel en daarom ten laste van de reserve gebracht voor de jaren 2022 en 2023 binnen programma 0. Vanaf 2024 is hier geen budget meer voor beschikbaar en daarom zorgt dit voor een positieve afwijking in de vergelijking tussen de begroting 2023 en 2024 voor dit programma. Actualisatie toeristenbelasting De afgelopen jaren zijn de inkomsten uit toeristenbelasting gestegen. De twee oorzaken hiervoor zijn dat de tarieven voor de heffing van de toeristenbelasting zijn gestegen en dat er meer toeristen komen in onze gemeente. in 2024 is de begroting aangepast waarbij de aansluiting met de realisatie van de afgelopen jaren is gemaakt. De verwachting is dat we in 2024 in totaal € 460.000 zullen ontvangen aan toeristenbelasting. Dit betekent dat we ten opzichte van de primitieve begroting 2023 extra baten hebben van € 28.000.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2023

2024

meerjarenperspectief verschil

2025

2026

2027

Lasten

900

814

- 86

507

Baten

445

474

Saldo

- 454

- 340

114

- 33

per inw.

-14

- 10

-1

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2023 en 2024 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2024

Bestaand beleid KN 2024-2027; Actualisering bijdragen aan WM

-34 N

KN 2024-2027; Stichting Regiomarketing Toerisme

-8 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten Actualisatie kapitaallasten

Actualisatie bijdragen WM

78 V

Deelname Friese projectenmachine; Raad 16-12-2021

21 V

Actualisatie toeristenbelasting

28 V

Diversen

28 V

Totaal

114 V

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

42,5

(2022)

156,4

aantal

(2022)

Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Banen

542,4

aantal

(2022)

Functiemenging Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Vestigingen (van bedrijven) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

tableCell12

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

4. Onderwijs

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen

het

programma

onderwijs

worden

wettelijke

verplichtingen

zoals

onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorkomen en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid •

Aanpakken van (digitale) laaggeletterdheid

•

Voor- en Vroegschoolse Educatie, als basisvoorziening voor ieder kind

•

Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling

•

Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt

Onderwijshuisvesting De werkzaamheden voor de MFA's in Tytsjerk en Jistrum zijn gestart of zullen dit jaar worden gestart. Oplevering van de gebouwen wordt in de tweede helft van 2025 verwacht.

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Met de schoolbesturen wordt een visie ontwikkeld voor de huisvesting van scholen die bij kan dragen aan besluitvorming over de scholen in de Trynwalden. In Garyp wordt met het dorpsbelang de haalbaarheid van een multifunctionele accommodatie onderzocht. In Noardburgum wordt in 2023 een locatieonderzoek afgerond. De keuze die hieruit volgt zal in een nieuw IHP worden meegenomen.

Nieuw of gewijzigd beleid Gebiedsteam-zorg ín de school (GIS) GIS, staat voor het Gebiedsteam in de Scholen; dit betreft een proeftuin op de samenwerking Onderwijs en Zorg; gemeente en de scholen hebben het project ondergebracht onder het Nationaal Plan Onderwijs (NPO); de proeftuin is ingericht in Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel vanuit de preventie-gedachte; door lage drempels, korte lijnen en betere samenwerking; samen zware problemen en (dure) hulpverlening voorkomen. De scholen ervaren het project reeds positief. De ontwikkeling en resultaten van de proeftuin worden nauwlettend gevolgd, een onderzoeksrapportage volgt in het najaar 2023. Voor het verlengen van de proeftuin in 2024 wordt uitgegaan van 54 uren per week verdeeld over 22 scholen in Tytsjerksteradiel. Omgerekend gaat het om de inzet van 1,5 fte. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 132.000 voor het jaar 2024. [Kadernota nr. 04.02]

Peuteropvang De gemeenteraad wordt voorgesteld om het budget voor de reguliere peuteropvang structureel te verhogen met 50.000 euro per jaar. Wij willen hiermee bereiken dat er in de gemeente voldoende peuteropvangplaatsen beschikbaar zijn, zodat alle peuters in Tytsjerksteradiel vanaf de leeftijd van twee jaar naar de peuteropvang kunnen en met een goede voorbereiding op het basisonderwijs kunnen starten. Wanneer het budget voor de reguliere peuteropvang niet wordt verhoogd, moeten de aanbieders de uitvoering rond krijgen binnen de beschikbare middelen. Wij verwachten dat hierdoor wachtlijsten ontstaan. De verhoging wordt deels veroorzaakt door een toename van het aantal peuters maar ook door de jaarlijkse stijging van het landelijke uurtarief kinderdagopvang. Dit bedroeg in 2020 € 8,17 per uur per peuter en in 2023 € 9,12 per uur per peuter. Voor 2024 heeft het ministerie het bedrag vastgesteld op € 9,65 per uur per peuter. [Kadernota nr. 04.04]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie Basisonderwijs Trynwâlden In overleg met de Stichting Adenium en Stichting Oarsprong komt het college in het vierde kwartaal van 2023 met een tijdspad ten aanzien van de toekomst van het basisonderwijs in de Trynwâlden. De Raad wordt via de LIST over dit tijdpad geïnformeerd. De raad wordt binnen de reguliere P&C-cyclus periodiek geïnformeerd over de voortgang. [Motie nr. M-3-8-18]

Overige ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen. De gemeente Tytsjerksteradiel zal in totaal € 495.000 ontvangen.

Besteding Binnen de kaders van de regeling is gekozen voor de proeftuin Gebiedsteam-medewerkers in de School (GIS). Aan het project is een onderzoek gekoppeld waarvan we eind 2023 een rapportage

ontvangen.

Daarnaast

zijn

extra

uren

ingekocht

bij

Kearn

waarmee

Jongerenwerkers actief aanwezig zijn in de scholen van het Voortgezet Onderwijs. De ervaringen van beide initiatieven zijn uiterst positief. De projecten worden financieel gedekt tot 31-12-2024.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2023

2024

meerjarenperspectief verschil

2025

2026

2027

Lasten

4.888

5.087

199

5.024

4.991

4.933

Baten

1.403

1.268

- 135

1.268

Saldo

- 3.486

- 3.819

- 333

- 3.756

- 3.723

- 3.665

per inw.

-108

- 118

- 10

- 116

- 115

- 113

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2023 en 2024 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2024

Nieuw beleid Peuteropvang

-50 N

Bestaand beleid Leerlingenvervoer (JoBinder)

-138 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-85 N

Actualisatie kapitaallasten

53 V

Actualisatie huur onderwijshuisvesting

-75 N

Actualisatie OZB onderwijshuisvesting

-22 N

Indexering overige budgetten

-15 N

Totaal

-333 N

tableCell12 Indicator % Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,2

(2021)

0,0

aantal

(2021)

38,0

aantal

(2022)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Absoluut verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Relatief verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

5. Sport, cultuur en recreatie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij streven naar vitale inwoners en willen een aantrekkelijke woonomgeving bieden. Sport, cultuur en recreatie zijn daarbij belangrijke pijlers. Deze zorgen voor persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Daarnaast vergroten ze de sociale samenhang en deelname aan de samenleving, wat bijdraagt aan een goed leef- en woonklimaat. Sport Het voorzieningenniveau en de samenwerking met sportclubs bevindt zich in vergelijking met andere Friese gemeenten op een hoog niveau. Sport is nadrukkelijk een factor in gezondheid, opvoeding en gemeenschapsvorming. Wat de accommodaties betreft richten wij ons bij ontwikkelingen vooral op mogelijkheden tot concentratie van voorzieningen. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme wordt verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Openbaar groen Openbaar groen is belangrijk voor het welzijn van mensen. Een goede groenomgeving draagt bij aan de gezondheid (zowel fysiek als mentaal) van onze burgers. Onze gemeente kent een

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

grote verscheidenheid qua inrichting van de woonomgeving, waarin rekening gehouden wordt met gebiedseigen kenmerken. Het programma heeft veel relaties met activiteiten in andere programma’s zoals Sociaal Domein, Onderwijs, Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening (planontwikkeling).

Nieuw of gewijzigd beleid Cofinanciering De Twirre We willen Scoutingvereniging de Twirre ondersteunen in het verduurzamen van het clubgebouw door een eenmalige cofinanciering van €75.000 voor de Leader subsidie. Als de gemeente door cofinanciering bijdraagt aan het subsidiebedrag wordt ook een subsidie van het Iepen MienskipsFûns mogelijk gemaakt. Hiermee wordt het voor de Twirre mogelijk om meer subsidies te verwerven om het project haalbaar te maken. Het doel van de scouting is een groen en duurzaam clubgebouw, voorzien van voldoende lokalen en voorzieningen. Dit wordt gefinancierd door middel van subsidies en fondsen. [Kadernota nr. 05.13]

Ekstra formaasje Frysk taalbelied Dit jier wurdt de Nota Frysk taalbelied aktualisearre en sille de ambysjes op it mêd fan it Frysk oanskerpe wurde. Doel fan de Nota Frysk taalbelied is it kreëarjen fan rânebetingsten foar it behâld en fuortsterkjen fan de Fryske taal. Om de kommende jierren de ambysjes útfiere te kinnen, is ekstra formaasje nedich. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 25.000 per jaar. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden wordt dit budget voor 2024 en 2025 incidenteel aangevraagd. [Kadernota nr. 05.04]

Nieuw archiefsysteem + formatie Observeum Het Observeum heeft geen actueel collectieregistratiesysteem meer. Hiernaast heeft de huidige beheerder te weinig uren om de beheerstaken goed uit te voeren. Voor aanvullende beheerstaken en voor uitvoering van de collectieregistratie is uitbreiding met 0,2 fte nodig. Vooralsnog zal de extra 0,2 fte worden beperkt tot twee jaar (2024 en 2025. De kosten voor de aanschaf van een nieuw collectieregistratiesysteem bedragen € 6.500 incidenteeel voor 2024 en voor de 0,2 fte beheerder/conservator € 15.000 per jaar. [Kadernota nr. 05.07]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Subsidie Park Vijversburg Een van de speerpunten van het coalitieakkoord 2022-2026 is het ondersteunen van Park Vijversburg. Park Vijversburg is een Natuur- en Cultuurpark waar jong en oud het belang van de natuur, architectuur en cultuur beleven. De activiteiten en de pr zijn erop gericht om als park uit te groeien tot een belangrijke culturele trekpleister van Fryslân. De kosten hiervan zijn € 5.000 structureel per jaar. [Kadernota nr. 05.06]

Uitvoering Kultuernota Ut de kûlizen In beide gemeenten is de Kultuernota Ut de kûlizen vastgesteld. In het uitvoeringsplan van de cultuurnota zijn nieuwe actiepunten opgenomen. Voor uitvoering van de structurele activiteiten, zoals een digitaal cultuurloket en het organiseren van een cultuurmarkt/platform, is structureel extra budget (•€ 9.000) nodig. [Kadernota nr. 05.03]

Uitwerking biodiversiteitsplan Het is nodig de biodiversiteit in de gemeente te verbeteren om een weerbaar ecosysteem te behouden. Wij (mensen) zijn afhankelijk van een gezond ecosysteem en daarom is het noodzaak dat de gemeente haar hier voor inzet. Een instabiel ecosysteem vormt een directe bedreiging voor ons bestaan. Daarom stellen we voor hier extra aandaacht aan te besteden. Zo is het onder andere de bedoeling in het voorjaar en najaar een inwonersactie te houden in het kader van Steenbreek. Ook zijn er genoeg mogelijkheden voor concrete ontsteningsprojecten op ons eigen terrein en het ecologischer beheren van ons areaal. Vanuit de inwoners en bedrijven merken we ook een toenemend aantal biodiversiteitsprojecten waarbij om hulp wordt gevraagd. Er wordt al gewerkt aan een gemeentelijk biodiversiteitsplan inclusief een uitvoeringsprogramma. Vaststelling hiervan door de raad loopt niet in de pas met het traject van de kadernota/de begroting 2024 omdat het plan later wordt vastgesteld. Om toch in 2024 al aan de slag te kunnen worden de financiële middelen die nodig zijn voor de uitvoering in een eerste inschatting geraamd op structureel € 30.000 per jaar.

Bij vaststelling van het biodiversiteitsplan wordt definitief bepaald wat structureel nodig is en alsdan middels het beschikbare instrumentarium rond de begroting (begrotingswijziging en/of verwerken in een volgende programmbegroting) een en ander correct verwerkt. [Kadernota nr. 05.01]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed (fase 1) De gemeente heeft een voorbeeldfunctie als het gaat om het verduurzamen van het vastgoed. Daarnaast is er de verplichting om voor 2030 de CO uitstoot aanzienlijk te verlagen. Om dit vorm te geven is het van belang om snel te starten met de planvorming. In het uitvoeringsplan Maatschappelijk Vastgoed komen enkele locaties naar voren die de komende 10 tot 15 jaar zeker hun huidige functie behouden. Er speelt daar geen vraag omtrent clustering, nieuwbouw of afstoten. Er is per complex een plan opgesteld om te komen tot een gasloos gebouw in drie stappen. De plannen moeten nu uitgewerkt worden tot een concreet project, zoveel mogelijk afgestemd op de meerjarenonderhoudsplanning. De totale kosten voor het gasloos maken van 6 gebouwen worden geschat op c.a. 2,3 miljoen. [Kadernota nr. 05.12]

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie Formaasje Observeum In de begroting zijn de extra personeelskosten (0,2 fte) voor het Observeum voor twee jaar opgenomen in plaats van de gevraagde structurele verhoging. Het Observeum is van dit besluit op de hoogte gebracht. [Motie nr. M-3-8-12]

Motie Jild Wâldsang dat net brûkt is foar de musyklessen tidens de koroanapandemy Via de subsidievaststelling 2022 delen we Cultuurcentrum de Wâldsang mee dat ze de nietgebruikte subsidie tijdens de coronaperiode niet hoeven terug te storten. In het najaar 2023 vindt een overleg plaats met Cultuurcentrum de Wâldsang over de besteding van dit bedrag. [Motie nr. M-3-8-20]

Motie Structurele bijdrage voor de nader vast te stellen Subsidieregeling Sportvernieuwing Tytsjerksteradiel 2024 Jaarlijks (per 2024 en verder) nemen we een bedrag van € 35.000 op in de begroting voor sportvernieuwing binnen de amateursport. Hiermee ondersteunen we de amateursport, maken het breder toegankelijk en bieden we de amateursport de kans om te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Het bijbehorende initiatiefvoorstel vanuit de raad voor een subsidieregeling hiertoe, wordt in het najaar behandeld in de raad. [Motie nr. M-3-8-5 ]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

deze onderwerpen gepresenteerd onder

de overige

beleidsrelevante ontwikkelingen. Actualisatie onderhoudsbegrotingen (sport)gebouwen Elk jaar worden de onderhoudsplanningen van de gemeentelijke gebouwen geactualiseerd. De afwijking

2024

ten

opzichte

van

2023

wordt

voornamelijk

veroorzaakt

door

kostenstijgingen. Daarnaast zijn, conform de voorgeschreven regels van de BBV, toekomstige onderhoudsuitgaven kritisch beoordeeld. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal uitgaven die geoormerkt waren als investeringen aangepast moesten worden naar

onderhoudskosten

waardoor dit zorgt voor een stijging van de onderhoudsbudgetten. Anderzijds zorgt dit (op termijn) voor lagere kapitaalslasten. Dit effect is beperkter doordat de afschrijvingstermijn veelal een langere termijn bedraagt (10 - 25 jaar) waarover dit 'voordeel' zichtbaar wordt.

Duurzaamheid Met betrekking tot diverse sportfaciliteiten geldt dat we in de komende periode meer nadrukkelijk willen gaan kijken hoe we de verouderende sporthallen de Hege Fiif in Hurdegaryp en de Hege Walden in Oentsjerk gaan aanpakken. Ze moeten weer naar de eisen van deze tijd functioneren en kunnen voldoen aan de duurzaamheidsambities. We zullen hiervoor de planfase opstarten en vanuit een plan van aanpak en programma van eisen in de (nabije) toekomst een voorstel bij college en gemeenteraad voorleggen. (Zie ook de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.)

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2023

2024

meerjarenperspectief verschil

2025

2026

2027

Lasten

8.582

9.565

982

9.284

9.232

9.224

Baten

1.303

1.345

1.344

1.339

1.366

Saldo

- 7.279

- 8.220

- 941

- 7.940

- 7.893

- 7.858

per inw.

-225

- 254

- 28

- 245

- 243

- 242

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2023 en 2024 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2024

Nieuw beleid KN 2024-2027; Uitwerking biodiversiteitsplan 05.01

-30 N

KN 2024-2027; Cofinanciering De Twirre 05.13

-75 N

KN 2024-2027; Coördinator Maatschappelijk Vastgoed; 06.12

-7 N

KN 2024-2027; Subsidie Park Vijversburg; 05.06

-5 N

KN 2024-2027; Uitvoering Kultuernota Ut de kûlizen; 05.03

-9 N

KN 2024-2027; Jurist veiligheid; 01.02

-2 N

KN 2024-2027; Horeca - evenementenbeleid; 01.07

-2 N

KN 2024-2027; Jurist handhaving; 01.01

-7 N

KN 2024-2027; Nieuw archiefsysteem + formatie Observeum; 05.07

-22 N

KN 2024-2027; Ekstra formaasje Frysk taalbelied; 05.04

-3 N

Motie M3-8-5; Subsidie ondersteuning amateursport Tytsjerksteradiel 2024

-35 N

Bestaand beleid KN 2024-2027; Actualisatie bijdrage Marrekrite 2024-2027

-3 N

KN 2024-2027: Actualisering salariskosten TD

-150 N

KN 2024-2027; Compensatie bibliotheek stijging personeels- en energielasten

-238 N

KN 2024-2027; Actualisering bijdragen aan WM

-26 N

KN 2024-2027; Indexering budgetten openbaar groen (bestaand beleid)

-28 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen

Begrotingen voorgaande jaren KN 2023-2026; Realisatie twee TOP's; 03.01

12 V

KN 2023-2026; Garyp yn It Grien; 05.10

32 V

KN 2021-2024; Extra maatregelen kunstgras i.k.v. zorgplicht; 05.01

-12 N

Mutaties bestaande ombuigingen TD Beheer 3.8 Huurtarieven sportaccommodaties

14 V

TD: Raad 03-11-2022; Temporisering ombuiging beheer 3.8

-14 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten Actualisatie kapitaallasten Actualisering bijdragen aan WM

28 V -190 N

Indexatie subsidiebudgetten zoals muziek, bibliotheekwerk en sociale basis

-32 N

Actualisatie onderhoudsbegrotingen (sport)gebouwen

-161 N

Diversen

24 V

Totaal

-941 N

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

tableCell12 Indicator % Niet-sporters

Meting

Eenheid

Refertejaar

56,9

(2020)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite Stichting / Vereniging VvE Nije Westermar

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

6. Sociaal domein

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Er is nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur, welzijn en gezondheid. Ook het onderwerp Nieuwkomers is belegd binnen het Sociaal Domein. Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Regie Wij willen dat inwoners zelf de regie hebben bij hun zorgvraag. Wij zetten ons ervoor in dat mensen zorg en ondersteuning ontvangen die past bij hun behoefte en mogelijkheden. Wij stellen daarbij de mens centraal en werken integraal en vanuit het principe één gezin –één plan –één contactpersoon. Beleid In april 2019 hebben de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel het beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. Hierin zijn de strategische doelstellingen en uitgangspunten benoemd. Daarnaast zijn er diverse financiële maatregelen benoemd om een

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

sluitende begroting voor het Sociaal Domein te realiseren. De maatregelen zijn nog altijd actueel. De uitdaging om de uitgaven beheersbaar te houden blijft onveranderd groot. Belangrijke pijlers in het beleid zijn het versterken van de sociale basis, het aanscherpen (kostenbewust, methodisch en uniform werken) van de werkwijze van onze medewerkers en het herinrichten van de inkoop van zorg en ondersteuning in het Sociaal Domein. Het jaar 2024 is vooral gericht op het nader implementeren van eerdere beleidskeuzes. Met het oog op de aanstaande ontvlechting zullen diverse beleidskeuzes in 2024 worden herzien en opnieuw worden geformuleerd, maar dan nu voor de afzonderlijke gemeenten. Ook bij het schrijven van beleid zal met de ontvlechting rekening worden gehouden.

Nieuw of gewijzigd beleid Beurtschip Het project Beurtschip is een gezamenlijk project met de gemeente Achtkarspelen en bestaat al een aantal jaren. Bij dit project bieden wij inwoners een lasopleiding aan in combinatie met het opdoen van praktijkervaring door te lassen aan een schip. Het doel van het project is om inwoners te begeleiden naar betaald werk in de metaalsector. De kans op een baan in deze sector is groot omdat er de komende jaren veel mensen uitstromen wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Het project werd in de afgelopen jaren (2022- 2023) incidenteel gefinancierd. In 2024 zetten we het project Beurtschip voort in de huidige vorm en we nemen de jaarlijkse kosten van € 158.000 per gemeente op in de begroting voor de jaren 2024, 2025 en 2026. Wij monitoren de kosten en resultaten van het project in deze periode. In de Kadernota 2027–2030 zal een voorstel worden opgenomen om het project al dan niet voort te zetten. [Kadernota nr. 06.04]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Coördinator Maatschappelijk Vastgoed De functie van Coördinator Maatschappelijk Vastgoed is de afgelopen jaren versnipperd over verschillende afdelingen ingevuld, met structureel te weinig uren. We willen de vraagstukken rond maatschappelijk vastgoed in samenhang aanpakken, met vanuit de gemeente steeds één aanspreekpunt voor de beheerders/eigenaren. Vanaf 2024 wordt er een 1 fte Coördinator Maatschappelijk Vastgoed aangesteld die voor beide gemeenten wordt ingezet, dus 0,5 fte per gemeente. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 56.000 per jaar. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden wordt dit budget voor 2024 en 2025 incidenteel aangevraagd. [Kadernota nr. 06.12]

Digitaliseren fysiek archief Inkomen en Participatie Uit het fysieke archief van het Sociaal Domein digitaliseren we de documenten van de openstaande dossiers. Dit doen we om plaats- en tijdonafhankelijk te kunnen werken, te besparen op tijd en materialen, inwoners makkelijker toegang te geven tot hun dossiers en om informatieveiligheid (privacy) te waarborgen. De kosten voor deze digitaliseringsslag bedragen € 25.000 incidenteel in 2024. [Kadernota nr. 06.02]

Gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk (POH Jeugd) We willen voor Tytsjerksteradiel de formatie voor de gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk (POH Jeugd) uitbreiden met 1 fte en uitrollen naar alle huisartspraktijken in de gemeente. Deze vorm van zorg is laagdrempelig voor onze inwoners, heeft een preventief karakter, verbetert en optimaliseert de toegang tot zorg en voorkomt onnodige inzet van zwaardere zorg. De kosten van gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk voor de gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 102.000 per jaar. Een deel daarvan (€45.000) kan worden gefinancierd uit de beschikbare POK-middelen. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden wordt dit budget voor 2024 en 2025 incidenteel aangevraagd.

[Kadernota nr. 06.08]

Plicht tot tegenprestatie In de Participatiewet is vastgelegd dat uitkeringsgerechtigden verplicht zijn om een tegenprestatie te leveren voor de uitkering. Voor de uitvoering van deze wettelijk taak hebben we onvoldoende budget. We nemen de jaarlijkse kosten van € 10.000 voor de uitvoering van deze taak structureel op in de begroting. [Kadernota nr. 06.06]

Gemeente Tytsjerksteradiel

Programmabegroting 2024-2027

Subsidie vrijwilligersorganisaties Wij ondersteunen vrijwilligersorganisaties, die zich in samenwerking met de gemeente inzetten voor de bestrijding van armoede, op basis van wederkerigheid. Als we dit niet doen is de kans groot dat de vrijwilligersorganisaties (op termijn) geen mogelijkheden meer hebben om te blijven bestaan. De kosten hiervan bedragen structureel € 19.000 per jaar. [Kadernota nr. 06.09]

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Tytsjerksteradiel&id=3fe8c189-ed0d-47b0-9f92-1197069223d1