04 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2023-2026 (aangepast) met wijzigingen volgens erratum
Tekst van het document
Overige ontwikkelingen Kosten gemeentehuis De grootste mutatie binnen programma Overhead, naaste de toegelichte onderdelen vanuit de Kadernota, betreft de toename van de energiekosten ten behoeve van het gemeentehuis. Wij begroten de toename ten opzichte van 2021 op € 158.000. Hiernaast begroten wij een mutatie in de voorziening op basis van de geactualiseerde onderhoudsplanning van € 63.000. Aanpassing bijdragen Werkmaatschappij Voor 2023 zijn de bijdragen van de beide gemeenten aan de Werkmaatschappij geactualiseerd op basis van doorbelastingen van geactualiseerde kosten binnen de Werkmaatschappij. In het publieksdeel hebben we hier een algemene toelichting op gegeven.
Gemeente Tytsjerksteradiel 90
Programmabegroting 2023-2026
Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)
2022
2023
meerjarenperspectief verschil
2024
2025
2026
Lasten
9.379
10.364
985
9.745
9.556
9.620
Baten
48
48
-
48
48
48
Saldo
- 9.331
- 10.316
- 985
- 9.697
- 9.508
- 9.571
per inw.
-291
- 319
- 28
- 300
- 294
- 296
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 via bijdrage aan de Werkmaatschappij 00.01 Taakverzwaring strategische advisering colleges, raden, AB en DB
- 65 N
00.03 Inrichten Mijngemeente.nl
- 13 N
00.04 Invulling actiepunten vanuit Communicatiestrategie
- 69 N
00.04.01 Formatie medewerker recordbeheer
- 57 N
00.04.02 IBP / Informatieveiligheid
-3N
00.04.03 ICT Diverse noodzakelijke upgrades
- 13 N
00.04.04 ICT Datagedreven werken
- 25 N
00.04.05 ICT Informatieveiligheid
- 13 N
00.04.07 Facilitair senior beleidsadviseur
- 40 N
00.04.08 Noodzakelijke upgrading financieel informatiesysteem naar een nieuw platform
- 40 N
00.04.09 Organiseren van het thuiswerken
- 143 N
00.04.11 Capaciteitsuitbreiding contactmanagement en contractbeheer
- 60 N
00.04.12 Kwantitatieve en kwantitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie)
- 258 N
00.04.16 HR Recruitment
- 43 N
00.04.19 DIV medewerker semi statisch en openbaar archief
- 23 N
00.04.20 I&A doorontwikkelingen team en organisatie
-192 N
00.04.17 HR Vlootschouw in het kader van SPP
- 37 N
00.04.21 Samengestelde objectregistratie
-8N
Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Externe advisering: Motie Versimpelteam (incidenteel in 2022)
20 V
Mutaties bestaande ombuigingen Frictiekosten (in 2022 was er een budget t.b.v. frictiekosten)
230 V
Overige ontwikkelingen Gemeentehuis: Actualisatie kosten gas en elektra
- 158 N
Gemeentehuis: Mutatie in voorziening op basis van geactualiseerde onderhoudsplanning
- 63 N
Diverse overige ontwikkelingen Totaal
Gemeente Tytsjerksteradiel 91
88 V 985 N
Programmabegroting 2023-2026
Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda
tableCell12 Indicator
Meting
Eenheid
Refertejaar
Overhead
10,8
euro
(2023)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Gemeente Tytsjerksteradiel 92
Programmabegroting 2023-2026
3.2 Paragrafen
Gemeente Tytsjerksteradiel 93
Programmabegroting 2023-2026
3.2.1 Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dit is van belang voor de integrale afweging tussen aan de ene kant beleid en aan de andere kant de inkomsten. Ook laten we zien welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. De lokale heffingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De heffingen worden voor het grootste deel opgebracht door burgers.
Algemeen De uitgangspunten van ons legesbeleid worden expliciet opgenomen in deze paragraaf. Door het eenduidig opnemen van informatie over tarieven en heffingen in de verschillende jaarstukken en het daarbij verstrekken van inzicht in de mate van kostendekkendheid op hoofdlijnen krijgt de raad sturingsmogelijkheden aangereikt. Zo kan de raad op een verantwoorde wijze keuzes maken ten aanzien van de gewenste en benodigde hoogte van tarieven c.a.
Basis van het beleid Per 1 januari 1994 zijn de (huidige) Gemeentewet en de wet Materiële belastingbepalingen van kracht geworden. De huidige legesverordening kent nog steeds zijn basis vanuit deze wetswijziging. Bij de jaarlijkse vaststelling van deze verordening is telkens vanuit deze kaders verder gewerkt.
Uitgangspunten van beleid voor deze begroting Bij het samenstellen van de begroting 2023 en de meerjarenraming is op grond van de Kaderbrief van december 2021, de Kadernota 2023 - 2026 (voorjaar 2022) en de nadere kaderstelling voor de begroting 2023 en verder, rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: Verhoging van de totale OZB opbrengst met 1,9% voor 2023 ten opzichte van 2022. Wij
•
stellen hierbij voor om de, in het kader van de ombuigingen 2021 en verder voorgestelde extra OZB verhoging voor de jaren 2023 en 2024 niet door te voeren en de reeks vanaf 2025 conform eerdere ombuigingslijn te vervolgen. Dit ter lastenverlichting van onze inwoners in tijden van hoge inflatie. De
•
afvalstoffenheffing
daalt
voor
de
meerpersoonshuishouden
en
eenpersoonshuishoudens met respectievelijk 0,82% en 0,88%. Per saldo leiden al deze ontwikkelingen tot een beperkte
daling van de afvalstoffenheffing van respectievelijk
€ 2,40 en € 1,80 per huishouden. Voor de rioolheffing stellen wij voor om de tarieven conform de uitgangspunten van het
•
vastgestelde vGRP vast te stellen zodat een kostendekkend tarief gehanteerd wordt. In de paragraaf Lokale heffingen vindt u hierover een nadere toelichting. Verhoging overige tarieven daar waar mogelijk met een inflatiecorrectie van 1,9% .
•
Gemeente Tytsjerksteradiel 94
Programmabegroting 2023-2026
Belasting, heffingen en leges In het hiernavolgende overzicht worden de opbrengsten van de gemeentelijke belasting, heffingen en leges voor 2023 weergegeven. Ook is er een vergelijking met de begroting van 2022 gemaakt.
(x € 1.000)
Begroting
Begroting
2022
2023
Verschil
Afvalstoffenheffing 7.3
Afval
3.556
3.634
78
317
294
- 24
Burgerzaken 0.2
Burgerzaken
Omgevingsvergunningen 1.2
Openbare orde en veiligheid
27
7
- 20
8.1
Ruimtelijke ordening
117
130
13
2.1
Verkeer en vervoer
12
107
95
8.3
Wonen en bouwen
344
344
-
Overige 3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
10
10
-
2.4
Economische havens en waterwegen
2
2
-
7.4
Milieubeheer
2
2
-
1.2
Openbare orde en veiligheid
4
6
2
2.3
Recreatieve havens
85
85
-
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
18
18
-
8.3
Wonen en bouwen
13
13
-
0.62
OZB niet-woningen
2.452
2.500
48
0.61
OZB woningen
5.920
6.037
117
8
8
-
46
46
-
2.208
2.309
101
432
432
-
15.572
15.983
411
OZB
Precario 5.2
Sportaccommodaties
Reclamebelasting 0.64
Belastingen overig
Rioolheffing 7.2
Riolering
Toeristenbelasting 3.4
Economische promotie
TOTAAL
Gemeente Tytsjerksteradiel 95
Programmabegroting 2023-2026
Toelichtingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De onroerendezaakbelastingen zijn belastingen die worden geheven over binnen de gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. De WOZ-waarde vormt de heffingsmaatstaf voor de OZB. De tarieven worden jaarlijks gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. Omdat de lasten voor onze inwoners door onder meer de hoge gas- en elektriciteitsprijzen toenemen, willen we de in het kader van de ombuigingen 2021-2025 voorgestelde extra OZB verhoging voor de jaren 2023 en 2024 niet door voeren en de reeks vanaf 2025 in overeenstemming met de eerdere ombuigingslijn te vervolgen. De inflatiecorrectie van 1,9% wordt wel doorgevoerd voor de begroting 2023. Het niet doorvoeren van de extra OZB-verhoging voor 2023 en 2024 heeft voor de begroting 2023 en verder het volgende effect: •
2023: € 195.000 nadeel
•
2024: € 389.000 nadeel
•
2025: € 389.000 nadeel
•
2026: € 195.000 nadeel
Overige belastingen Toeristenbelasting De toeristenbelasting blijft in 2023 €1,50 per persoon per overnachting. Reclamebelasting De raad heeft op 19 december 2013 besloten tot het invoeren van een reclamebelasting waarbij de opbrengsten gebruikt zullen worden om een ondernemersfonds te voeden. Het doel van dit fonds is om het de ondernemers mogelijk te maken in het centrum promotionele activiteiten te organiseren en in te spelen op de ontwikkelingen van het Nieuwe Winkelen en de leegstandsproblematiek. Voor de heffing geldt: •
een vast bedrag van € 75
•
een tarief van € 1,90 per € 1.000 WOZ-waarde (niet-woning) met een maximum van € 725.
Kostendekkende tarieven Onder het streven naar de kostendekkende tarieven kunnen vallen de Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en overige leges en rechten (algemeen). De kostenopbouw heeft te maken met directe- en indirecte kosten. Onder de directe kosten vallen de kosten op de taakvelden welke betrekking hebben op de heffing. Onder indirecte kosten vallen overhead, minimabeleid en btw.
Gemeente Tytsjerksteradiel 96
Programmabegroting 2023-2026
De overhead moet extracomptabel worden toegerekend en wordt berekend aan de hand van een methode waarbij een opslagpercentage over de directe lasten wordt gehanteerd voor de dekking van de overheadkosten. Dit percentage is berekend door de omvang van alle lasten van alle taakvelden (gecorrigeerd met de overheadkosten en het saldo) te delen door de omvang van de overheadkosten. Afvalstoffenheffing (ASH) Het tarief van de afvalstoffenheffing bestaat voornamelijk uit de kosten van het taakveld Afval. Echter niet alle kosten van dit taakveld worden doorberekend in de heffing, omdat de kosten niet allemaal betrekking hebben op het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Het composteerterrein wordt voor 67,5% in de heffing meegenomen, omdat naast tuinafval ook het groen afkomstig uit gemeente plantsoenen en bermen en sloten er wordt verwerkt. Verder worden kosten van andere taakvelden in de heffing meegenomen: •
wegen
•
groen
•
riolering (met name tractie middelen)
•
een deel van de kosten van de gebouwen buitendienst
•
een deel van de kosten van taakveld inkomensregelingen (in het bijzonder de kwijtschelding afvalstoffenheffing).
Vervolgens worden overheadkosten toegerekend. De afvalstoffenheffing 2023 laat een kleine daling zien. Dit is het gevolg van een beperkte volume ontwikkeling van de onderliggende begrote afvalstromen voor zowel het grijs huisvuil als het groen afval door toepassing van het Grondstoffen beleidsplan met o.a. de gewijzigde inzamelfrequentie. De volumeontwikkeling voor 2023 wordt begroot zoals deze is gerealiseerd in 2021 en wordt verwacht in 2022. In 2023 is er sprake van incidenteel lagere kosten voor het verwerken van grijs huisvuil bij Afvalsturing Friesland NV door hogere opbrengsten vanuit duurzame energieproductie. De kosten van transport en voor verwerking van groen (GFT) afval bij Afvalsturing Friesland NV nemen wel toe. Op de milieustraat zien we een beperkte volumegroei. Door fors herstel van de grondstofprijzen en eigen keuzes ten aanzien van verwerking en transport zien we een daling van de verwerking en transportkosten van de milieustraat. Ditzelfde prijsherstel leidt ook tot extra inkomsten voor kunststoffen & drankenkartons, metaal en oud papier. De verwerkingskosten op ons eigen Composteringsterrein in Sumar zijn toegenomen en aangepast aan de realisatie in 2020 en 2021. Vanuit de lasten van andere taakvelden zien we voor Gebouwen Buitendienst een forse toename van energielasten en tot slot zijn de lasten voor kwijtschelding toegenomen. Tarieven afvalstoffenheffing
2022
2023
Verschil
Verschil %
Meerpersoonshuishouden
291,60
289,20
-2,40
-0,82%
Eenpersoonshuishouden
204,00
202,20
-1,80
-0,88%
Gemeente Tytsjerksteradiel 97
Programmabegroting 2023-2026
In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing weergegeven, zoals deze meerjarig is verwerkt in de begroting. De baten bestaan uit: afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, inkomsten oud papier, metaal, textiel en glas. (x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten taakvelden incl. omslagrente
3.639
3.820
3.820
3.820
3.820
Inkomsten taakvelden excl. heffingen
545
709
709
709
709
3.094
3.111
3.111
3.111
3.111
420
466
466
466
466
-
-
-
-
-
3.514
3.577
3.577
3.577
3.577
109
111
111
111
111
Opbrengst heffingen
3.514
3.574
3.574
3.574
3.574
dekking
100%
100%
100%
100%
100%
Netto lasten taakveld
toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente BCF-BTW Totale lasten
- kosten per inwoner in hele euro's
Rioolheffingen (RH) De gemeente heeft zelf een grote mate van beleidsvrijheid om de heffingsmaatstaf en belastingplichtige voor de rioolheffing te bepalen. In het verbreed Gemeentelijke Riolering Plan (vGRP) is de heffingsgrondslag als volgt: •
Een basisheffing voor gemeenschappelijk taakinvulling. Deze basisheffing wordt opgelegd aan alle bebouwde objecten in de gemeente. Deze basisheffing is vastgesteld op 33% van de totale rioolheffing.
•
Een heffing voor aansluiting en gebruik van de gemeentelijke voorziening. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen eigenaren en gebruikers.
De heffing voor eigenaren is vastgesteld op eveneens 33% van de totale rioolheffing. De heffing is gelijk voor alle objecten.
•
Bij de heffing voor gebruikers kennen we de volgende categorieën: •
eenpersoonshuishouden
•
meerpersoonshuishouden
•
bedrijven
De verhouding tussen eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens is 70:100 (conform de verhouding afvalstoffenheffing).
•
De verhouding tussen meerpersoonshuishoudens en bedrijven is 100:150.
•
De totale heffing voor gebruikers over alle 3 categorieën is ook 33% van de totale opbrengst rioolheffing.
•
In verband met rekenvoorschriften (deelbaarheid door twaalf en afronding van bedragen op € 0,05) kunnen beperkte afrondingsverschillen ontstaan op bovenstaande verhoudingsgetallen.
Voor de bepaling van het tarief worden naast nagenoeg alle kosten van het taakveld Riolering, ook kosten van taakveld Wegen, zoals een deel van de kosten van de gebouwen buitendienst, Gemeente Tytsjerksteradiel 98
Programmabegroting 2023-2026
taakveld Inkomensregeling, de kwijtschelding rioolheffing en een omslag voor overhead als kosten meegenomen. Voor de bepaling van de kosten is het recent vastgestelde vGRP als uitgangspunt genomen en er is sprake van nagenoeg 100% kostendekking. De uitgangspunten hebben geleid tot onderstaande tarieven. De hierboven vermelde tariefdifferentiatie voor eenpersoons-, meerpersoonshuishoudens en bedrijven is niet eenduidig uit de tarieven te halen omdat voor een deel van het tarief, het basistarief en het eigenaarsdeel, die differentiatie niet geldt. Vanuit het verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) 2020-2025 Wettersoarch is gekozen voor een stabiele en gematigde jaarlijkse tariefontwikkeling. Dit is het uitgangspunt voor de rioolheffing 2023. De te dekken lasten stijgen in 2023 iets meer dan het tarief. Hierdoor is er een beperkte onttrekking vanuit de voorziening riolering noodzakelijk om alle kosten te dekken. De stand van de voorziening is hiervoor toereikend. Tarieven rioolheffing Niet aangesloten percelen
2022
2023
Verschil
Verschil %
49,20
49,80
0,60
1,22%
Eenpersoonshuishouden
141,60
143,40
1,80
1,27%
Meerpersoonshuishouden
157,80
159,60
1,80
1,14%
Eenpersoonshuishouden
89,40
90,60
1,20
1,34%
Meerpersoonshuishouden
105,60
106,80
1,20
1,14%
Bedrijven
186,00
188,40
2,40
1,29%
Eigenaar/bewoner
Huurder
In onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid van riolering weergegeven, zoals deze meerjarig is verwerkt in de begroting.
Gemeente Tytsjerksteradiel 99
Programmabegroting 2023-2026
(x € 1.000)
2022
lasten taakvelden incl. omslagrente inkomsten taakvelden excl. heffingen netto lasten taakveld
2023
2024
2025
2026
1.993
2.072
2.254
2.309
2.277
11
11
11
11
11
1.982
2.061
2.243
2.298
2.266
224
247
247
247
247
-
-
-
-
-
2.206
2.308
2.490
2.545
2.513
68
71
77
79
78
2.184
2.246
2.490
2.545
2.513
99%
97%
100%
100%
100%
toe te rekenen lasten overhead incl. omslagrente BCF-BTW totale lasten
- kosten per inwoner in hele euro's
opbrengst heffingen
dekking
Leges Burgerzaken Wij gaan in de begroting voor de leges Burgerzaken uit van de veelal wettelijk vastgestelde tarieven. De kostendekkendheid voor 2023 wordt weergegeven in onderstaande tabel. De directe kosten bestaan voor het merendeel uit loonkosten van het team Publieksdiensten die direct werkzaam zijn aan de verschillende producten (bv reisdocumenten, rijbewijzen etc.). Daarnaast worden de overige directe kosten van het taakveld Burgerzaken toegerekend. De indirecte kosten bestaan uit een opslag voor overheadkosten. Deze kosten worden op basis van het omslagstelsel naar rato van het totaal van de lasten op alle taakvelden toegerekend aan de directe kosten van dit product.
(x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
401
420
420
420
420
waarvan directe kosten
383
395
395
395
395
waarvan indirecte (perceptie)kosten
18
25
25
25
25
Baten
317
294
294
294
294
Saldo
-84
-126
-126
-126
-126
- kosten per inwoner in hele euro's
13
13
13
13
13
79,12%
69,90%
69,90%
69,90%
69,90%
Kostendekkendheid
Gemeente Tytsjerksteradiel 100