04 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025

-50

-50

-50

-

-

-

Actualisering locatiedossiers op het onderdeel bodem (KN 2020-2023 7.02)

-7

-

-

-

-

-

Vastgoed registratiesysteem (KN 2020-2023 8.01)

-25

-

-

-

-

-

Bijdrage aan omgevingswet (KN)

-184

-88

-23

-

-

-

Bijdrage aan Millenium (KN)

-3

-

-

-

-

-

Bijdrage aan Karakteristieke panden (KN)

-45

-

-

-

-

-

Kwantitatieve en kwalitatieve impuls financiën en control

-45

-

-

-

-

-

Bijdrage ontmoetingscentrum Gytsjerk

-43

-

-

-57

-

-

Beurtschip; lasopleiding en spitkeet (eenmalig 2021); begroting 2021-2024

-121

-

-

-

-

-

Bijdrage formatie stikstofproblematiek; begroting 2021-2024

-91

-

-

-

-

-

Kosten harmoniseren beleid en uitvoering en optimaliseren van processen (Omb. 5.1)

-161

-235

-

-

-

Frictiekosten (Omb. 5.4 )

-123

-

-

-

-

-

Onderzoek kostendekkendheid leges en tarieven (Omb. 4.9)

-

-

-

-

-

-

Digitaal adm. Toezicht naleven van regels en vergunningen (Omb. 2.23)

-50

-

-

-

-

-

Herindeling team Communicatie / tijd. Uitbreiding (KN 2022-2025; 00.02)

-

-57

-

-

-

-

Continuering FTE HRM (KN 2022-2025; 00.04 )

-

-45

-

-

-

-

P&C-coördinator/gemeenteadviseur (KN 2022-2025; 00.11)

-

-47

-47

-

-

-

Aanpassing bediening brug Aldtsjerk (KN 2022-2025; 02.02)

-

-25

-

-

-

-

Aanpassing brug Eastermar (KN 2022-2025; 02.04)

-

-

-

-215

-

-

Aanjagen toerisme (KN 2022-2025; 03.05)

-

-45

-45

-45

-

-

Facilitering ambities biodiversiteit (KN 2022-2025; 05.04)

-

-75

-75

-75

-

-

Uitbreiding formatie zorgadministratie (KN 2022-2025; 06.10)

-

-20

-20

-

-

-

Uitbreiding formatie Communicatie SD (KN 2022-2025; 06.11)

-

-35

-

-

-

-

Uitbreiding formatie Gebiedsteams (KN 2022-2025; 06.12)

-

-250

-

-

-

-

Project Beurtschip (KN 2022-2025; 06.13)

-

-144

-144

-

-

-

Uitbreiding ondersteuning gaswinningsdossier (KN 2022-2025; 07.08)

-

-33

-33

-

-

-

Formatie stikstof (KN 2022-2025; 07.09)

-

-40

-40

-

-

-

Formatie gemeentelijk beleid Milieu (KN 2022-2025; 07.10)

-

-18

-18

-

-

-

Uitvoering woningbouwprogrammering (KN 2022-2025; 08.05)

-

-200

-

-

-

-

Omgevingswet (KN 2022-2025; 08.09b)

-

-15

-80

-

-

-

Versimpelteam (M-3-9-13-Motie CU)

-

-20

-

-

-

-

-

-20

-

-

-

-

13.205

14.353

17.152

20.188

Gebiedsontwikkeling Zuid en Midden CA (PPN 2009/2e berap 2012)

Investeringen vooraf (ombuigingen begroting 2021-2024) -4

Kadernota 2022-2025

Overig Verkiezingskosten 2022 Griffie Stand algemene reserve (exclusief begrotingsresultaat 2022-2026)

Gemeente Tytsjerksteradiel 94

17.274

12.800

Programmabegroting 2022-2025

Afspraken We kunnen niet eindeloos uit de reserves putten. Bij een structurele daling is het ook van belang om de benedengrens voor de reserves en de afgesproken streefwaarden te bewaken. De omvang van de reserves houdt direct verband met het weerstandsvermogen van de gemeente.

We

vergelijken

de

financiële

risico’s

die

de

gemeente

loopt

met

de

weerstandscapaciteit. Daaraan kunnen we toetsen in hoeverre de risico’s opgevangen kunnen worden. De risico's worden beschreven en we vertellen hoe we het risico denken te beheersen. Hiervoor gebruiken we een (risico)matrix. Daarbij wordt op basis van een aantal factoren voor elk risico een inschatting gemaakt van omvang en kans van optreden. Voor de stand van de Algemene Reserve werken we nu met een signaalniveau en met een minimumniveau om eventuele slechte scenario's vroegtijdig te onderkennen en te voorkomen. Signaalniveau

Het binnen een nieuwe Kaderperiode optreden van een daling van de Algemene Reserve tot onder het signaalniveau betekent dat maatregelen nodig zijn voor het op termijn op peil houden van de algemene reserve en dat hiervoor tijdig actie wordt opgestart (raad en college). Minimumniveau Het binnen een nieuwe Kaderperiode optreden van een daling

van de algemene reserve tot onder het minimumniveau geldt als niet aanvaardbaar. Dit betekent dat maatregelen om het minimumniveau te kunnen blijven garanderen vroegtijdig ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Voor de meerjarenbegroting 2022 - 2025 is het signaalniveau van de Algemene Reserve gesteld op € 15 miljoen en het minimumniveau op € 10 miljoen.

Risico's Inleiding Niet ieder risico is relevant en hoeft ten laste van de weerstandscapaciteit te worden gebracht. Wij beschouwen een risico als volgt:

'Risico’s zijn relatief grote bestaande of toekomstige verplichtingen met een buitengewoon karakter, waarbij de omvang en de kans niet is in te schatten (ook niet bij benadering) en die niet worden afgedekt door een voorziening, verzekering of andere beheersmaatregel.'

Gemeente Tytsjerksteradiel 95

Programmabegroting 2022-2025

Risico's < € 100.000 Risico’s, waarvan de financiële tegenvaller lager dan € 100.000 wordt geschat, vallen binnen de reguliere bedrijfsvoering. Dat geldt ook voor risico's waarschijnlijk periodiek terugkeren. Wij kiezen ervoor waar mogelijk deze risico’s te verzekeren of via een voorziening af te dekken. Begrotingstechnische

risico’s

mogen

ook

niet

leiden

tot

een

beroep

op

de

weerstandscapaciteit omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning & control. Dan gaat om bijvoorbeeld aan open-einde regelingen, aantallen bijstandsgerechtigden en bijstelling van rijksbudgetten. Als in het begrotingsjaar materiële afwijkingen van de begroting voorkomen dan melden we dit in de bestuursrapportages. Dat geldt ook voor de niet in geld uit te drukken risico’s van bijvoorbeeld vertragingen in processen, het niet realiseren van beleidsdoelstellingen, risico’s met betrekking tot arbo en veiligheid, faillissement van aannemers en het aantreffen van bodemvervuiling bij aankoop van grond. Risico's > € 100.000 Financiële

risico’s

groter

dan

€ 100.000

worden

opgenomen

in

de

paragraaf

Weerstandsvermogen. Verzekering van risico's Een deel van de operationele risico’s kan worden afgedekt door het afsluiten van verzekeringen. We maken daarbij een afweging tussen de kans op schade en de kosten daarvan enerzijds en de verzekeringspremie anderzijds. Het bestaande beleid wordt periodiek beoordeeld en indien nodig bijgesteld. Wat betreft het eigen risico is gekozen voor het standaard eigen risico per gebeurtenis. Specificatie van risico's Onderwerp

Borgstelling geldleningen aan woningcorporaties

Risico

Onze gemeente staat per 1-1-2021 borg voor een bedrag van 93,5 miljoen waarvan 82,1 miljoen betrekking heeft op woningcorporatie WoonFriesland. Het totale bedrag aan borgstellingen is overgedragen aan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) waarbij de gemeente samen met het rijk als tertiaire achtervanger optreedt. Dit betekent in de praktijk , dat de corporatie in eerste wordt aangesproken (primair), daarna het WSW (secundair) en dan pas de gemeente en het rijk (tertiair, elk voor 50%).

Strategie

WSW is onze waarborg voor het goed volgen van mogelijke risico's. Het WSW

stelt

eisen

aan

de

kredietwaardigheid

van

de

woningbouwcorporaties. Financieel gevolg

Verstrekken van een renteloze lening aan het WSW samen met het Rijk als tertiaire achtervang. Lening wordt t.z.t. weer door het WSW afgelost. Relatief gering rentenadeel voor gemeente en rijk.

Kans van optreden

Heel Klein

Benodigd weerstandsvermogen

Niet van toepassing

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar

Gemeente Tytsjerksteradiel 96

Programmabegroting 2022-2025

Onderwerp

Covid-19

Risico

Op dit moment is nog onduidelijk wat het effect van Covid-19 voor het jaar 2022

met zich mee zal brengen. Er kan sprake zijn van

onvoorziene kosten en daling van inkomsten door Covid-19. Compensatie-uitkeringen vanuit het rijk zijn hopelijk voldoende om de extra kosten te kunnen dekken. Ook een extra beroep op de gemeentelijke BUIG-middelen en de maatschappelijke opvang is mogelijk. Bij continuering van het thuiswerken zullen extra kwalitatieve investeringen nodig zijn in ICT, thuiswerkplekken en andere facilitaire voorzieningen. Strategie

Monitoren en (waar mogelijk) anticiperen op relevante ontwikkelingen. De gevolgen en de financiële impact hebben vooral een indirect effect en zijn nog moeilijk in geld uit te drukken. Op grond van onderzoeken (CPB en AEF) kan een voorzichtige inschatting worden gemaakt van de impact op de financiële begroting.

Financieel gevolg

€ 500.000 - € 1.000.000

Kans van optreden

25%

Benodigd weerstandsvermogen

€ 125.000 - € 250.000

Incidenteel/Structureel

Incidenteel

Status

Gewijzigd t.o.v. van vorig jaar

Onderwerp

Bouwgrondexploitatie

Risico

Het hebben van een bouwgrondexploitatie brengt financiële risico’s met zich mee. In de paragraaf Grondbeleid worden de financiële risico’s van de bouwgrondexploitatie toegelicht.

Strategie

Door het jaarlijks opstellen van geactualiseerde berekeningen op basis van de meest recente ontwikkelingen kunnen wij de raad tijdig informeren via de reguliere P&C-cyclus.

Financieel gevolg

Mede afhankelijk van economische ontwikkelingen

Kans van optreden

30%

Benodigd weerstandsvermogen

€ 300.000 - € 600.000

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar

Onderwerp

Sociaal Domein - Jeugdzorg en Wmo

Risico

De maatwerkvoorzieningen binnen de Jeugdzorg de Wmo (inclusief Beschermd Wonen)zijn open-einde regelingen. In de afgelopen jaren hebben we steeds meer data en kennis verkregen om de kosten in de Jeugdzorg en de Wmo te voorspellen en te volgen. Deze prognose is ook opgenomen in de meerjarige begroting. Ondanks dat blijft het risico bestaan dat de groei van het aantal cliënten hoger is dan verwacht. Zeker voor de cliënten die hoog-specialistische zorg ontvangen kan een stijging (of een daling) leiden tot een forse financiële bijstelling. In de begroting houden we namelijk rekening met een

gemiddeld

aantal

cliënten

die

hoog-specialistische

zorg

ontvangen. Binnen de Jeugdzorg hebben we daarnaast in 2022 te maken met de invoering van de Woonplaatsbeginsel. De verantwoordelijk van zorg veranderd landelijk gezien voor 20.000 kinderen naar andere gemeenten. Voor onze gemeente betekent dit dat, als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid van de zorg, wij op met ingang van 2022 worden gekort met een bedrag van € 609.000 op onze rijksbijdrage voor de Jeugd in het gemeentefonds. We gaan ervan Gemeente Tytsjerksteradiel 97

Programmabegroting 2022-2025

uit dat we aan de lasten kant op basis van dit principe ook navenant minder zorgkosten zullen krijgen. Hoewel de eerste uitwerkingen van de effecten van het woonplaatsbeginsel voor onze gemeente per saldo positief lijken uit te pakken, gaan we op dit moment nog uit van een budgettair neutraal effect, aangezien de exacte cijfers en de uitwerking daarvan nog niet bekend zijn. Strategie

Maandelijks worden er prognoses gemaakt van de Jeugd en Wmo maatwerkvoorzieningen. Hierbij wordt de ontwikkeling van het aantal cliënten en de kosten daarvan gemonitord. Indien noodzakelijk zal de raad

via

de

planning-

en

controlcyclus

documenten

worden

geïnformeerd over de afwijkingen ten opzichte van de begroting. Financieel gevolg

€ 800.000

Kans van optreden

50%

Benodigd weerstandsvermogen

€ 400.000

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Gewijzigd t.o.v. vorig jaar

Onderwerp

Algemene uitkering en herijking gemeentefonds

Risico

Voor het meerjarenperspectief wordt in de circulaires van het Rijk onvoldoende aangegeven waar de gemeenten rekening mee kunnen houden. In die zin blijft de algemene uitkering als belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente een risico. Berichtgeving betreffende ontwikkelingen algemene uitkering uit het gemeentefonds nauwlettend volgen. Zodra meer zekerheid wordt geboden zullen wij een nieuwe berekening confronteren met de berekende algemene uitkering in de begroting. Eventuele verschillen inbrengen via reguliere planning- en controlcyclus en daar waar nodig de raad vooraf informeren. Daarnaast is nog steeds onduidelijk hoe de herijking van het gemeentefonds voor onze gemeente uitpakt.

Strategie

Berichtgeving betreffende ontwikkelingen algemene uitkering uit het gemeentefonds nauwlettend volgen. Zodra meer zekerheid wordt geboden zullen wij een nieuwe berekening confronteren met de berekende algemene uitkering in de begroting. Eventuele verschillen inbrengen via reguliere planning- en controlcyclus en daar waar nodig de raad vooraf informeren.

Financieel gevolg

€ 400.000 - € 800.000

Kans van optreden

50%

Benodigd weerstandsvermogen

€ 200.000 - € 400.000

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar

Onderwerp Risico

Ombuigingen (begroting 2021) en maatregelenpakket (begroting 2020) Ombuigingen In de Kadernota 2021 en begroting 2021 zijn vijf ombuigingslijnen beschreven.

Deze

ombuigingslijnen

schetsen

te

realiseren

bezuinigingen en benodigde incidentele investeringen om structurele bezuinigingen mogelijk te maken. Het risico is aanwezig dat de begrote bezuinigingsbedragen niet of niet geheel worden gerealiseerd in het betreffende jaar waarin deze bedragen zijn begroot. Maatregelenpakket In de begroting 2020 is een maatregelpakket opgenomen. Ook hiervoor is het risico aanwezig dat de begrote bedragen niet of niet

Gemeente Tytsjerksteradiel 98

Programmabegroting 2022-2025

geheel worden gerealiseerd in het betreffende jaar waarin deze bedragen zijn begroot. Strategie

Continue monitoring via de P&C cyclus zodat eventueel tijdig kan worden ingespeeld op het niet of niet geheel realiseren van de ombuigingen en/of taakstellingen.

Financieel gevolg

-

Kans van optreden

10%

Benodigd weerstandsvermogen

€ 400.000

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar

Onderwerp

Stikstofdossier en PFAS

Risico

Stikstofdossier De depositie van stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) is schadelijk voor de natuur. In Tytsjerksteradiel speelt dat vooral rond de Natura2000 gebieden De Alde Feanen en De Groote Wielen. Het Rijk en de Provincie hebben de taak er voor te zorgen dat de stikstofdepositie wordt teruggedrongen en de natuur herstelt. De beperkingen van de stikstofdepositie werkt belemmerend voor nieuwe activiteiten in de bouw en bestaande en nieuwe activiteiten in het verkeer, de agrarische sector en andere ontwikkelingen. Vanaf 1 juli 2021 is de nieuwe Stikstofwet

en

het

bijbehorend

Besluit

stikstofreductie

en

natuurbescherming van kracht. Hiermee zijn de reductiedoelstellingen voor

stikstofreductie

geformuleerd,

is

geld

vrijgespeeld

voor

maatregelen en heeft het kabinet met de bouwvrijstelling (voor tijdelijke bouw-, aanleg en sloopactiviteiten) ook ruimte gecreëerd om ontwikkelingen weer mogelijk te maken. Stikstof in de gebruiksfase blijft een issue en kan belemmerend blijven voor nieuwe activiteiten van derden en van de gemeente zelf. Het is verder onzeker in hoeverre de huidige stikstofregels in nieuwe rechtszaken stand houden. PFAS In januari 2020 is de Bodemkwaliteitskaart PFAS voor Fryslân opgesteld. In de maanden daarna is deze BKK-PFAS door de Friese gemeenten, en ook in Tytsjerksteradiel (en Achtkarspelen) vastgesteld. Hierbij is aangesloten bij het generieke beleid zoals opgenomen in het Tijdelijk Handelingskader (THK) van 28 november 2019. In het geactualiseerde

THK

van

2

juli

jl.

zijn

de

landelijke

achtergrondwaarden voor PFAS opnieuw verhoogd. Op basis van het nieuwe beleid (geactualiseerde bodemkwaliteitskaart) en verruimde normen voor PFAS zijn er geen (grote) belemmeringen voor de afvoer of toepassing van grond. Voor het toepassen van baggerspecie afkomstig uit baggerwerken zijn echter nog wel belemmeringen. In de toepassingslocaties van het Wetterskip Fryslân, voormalige zandwinputten zoals De Wiide Ee, zijn de normen nog niet versoepeld. Voor toepassen grond en baggerspecie binnen een grondwaterbeschermingsgebied geldt de toepassingsnorm van

0,1

µg/kg. Wanneer de bodemkwaliteitskaart niet geldig is als erkend bewijsmiddel moet men in de huidige situatie wel structureel extra kosten maken voor het analyseren van PFAS binnen een partijkeuring of waterbodemonderzoek. Hierover is het college en raad eind 2019, begin 2020 over geïnformeerd. Strategie

-

Financieel gevolg

-

Gemeente Tytsjerksteradiel 99

Programmabegroting 2022-2025

Kans van optreden

-

Benodigd weerstandsvermogen

€ 400.000

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar

Onderwerp

Omgevingswet

Risico

De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Invoering van de Omgevingswet is voorzien per 1 juli 2022 en hier wordt dan ook hard aan gewerkt. Het vraagt van de organisatie aanpassingen in o.a. werkprocessen, ICT en dienstverlening. Landelijk zijn hier minimale eisen aan gesteld. De invoering van de Omgevingswet is de grootste stelselwijziging binnen het fysieke domein, waardoor nog niet alle effecten en benodigdheden voor de implementatie zijn te overzien. Zo is de datum van invoering al een paar keer uitgesteld en is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) nog in ontwikkeling.

Strategie

-

Financieel gevolg

Niet bekend

Kans van optreden

-

Benodigd weerstandsvermogen

Niet bekend

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd t.o.v. van vorig jaar

Onderwerp

Duurzaamheid

Risico

In de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda is een aantal keuzes opgenomen die in meer of mindere mate van invloed kunnen zijn op het weerstandsvermogen. Met name de energietransitie op basis van het klimaatakkoord zal veel extra inzet, en dus kosten, met zich meebrengen. Uit een eerste ruwe uitkomst van het onderzoek van de Raad voor het openbaar bestuur blijkt dat aangaande de benodigde inzet om invulling te kunnen geven aan het klimaatakkoord in de periode 2022-2030 fors is. Het is nog niet duidelijk of hier ook structureel Rijksmiddelen tegenover staan.

Strategie

-

Financieel gevolg

Niet bekend

Kans van optreden

-

Benodigd weerstandsvermogen

Niet bekend

Incidenteel/Structureel

Structureel

Status

Ongewijzigd

Gemeente Tytsjerksteradiel 100