CConstaterende datTytsjerksteradiel
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 1 - Jaarrekening 2025 gemeente Tytsjerksteradiel

RAAD IT BESLUT 2 juli 2026, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Jaarstukken 2025 (beslútfoarmjend) (hammerstik) - 15:0972.779 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 9

Het totaal nadeel bedroeg € 45.000. Straatwerkvergoeding bij kabels en leidingen Bij de aanleg van kabels & leidingen wordt straatwerkvergoeding betaald voor herstel van straatschade na de garantieperiode van de aannemer. Aliander is in onze gemeente bezig met het netverzwaringsprogramma NuLelie. De ontvangen straatwerkvergoeding hieruit was nog € 46.000 hoger dan de bijgestelde begroting. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.

Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Economische havens en waterwegen | 208 | 219 | 208 | 11 Recreatieve havens | 290 | 292 | 359 | - 67 Verkeer en vervoer | 4.725 | 4.330 | 4.552 | - 223 Totaal lasten | 5.223 | 4.841 | 5.119 | - 278 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Economische havens en waterwegen | 30 | 63 | 58 | - 5 Recreatieve havens | 104 | 160 | 159 | - 1 Verkeer en vervoer | 486 | 703 | 746 | 44 Totaal baten | 619 | 925 | 963 | 38 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 4.603 | - 3.915 | - 4.156 | - 241 63 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 64 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.

Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) - 241 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen - 287 Lasten - 279 - Lagere kosten bruggen 28 - Hogere onderhoudskosten wegen - 117 - Ontwikkeling personeelskosten - 103 - Hogere lasten openbare verlichting - 45 - Meer onderhoud gebouwen buitendienst - 32 - Overige verschillen - 10 Baten - 8 - Overige verschillen - 8 Incidentele voor- of nadelen 46 Baten 46 - Hogere straatwerkvergoeding kabels en leidingen 46 Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen. Verbonden partij Naam Vestigingsplaats Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF Leeuwarden Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 65 Economie Wij willen de lokale economie vitaal houden en toekomstbestendig maken.

Daarbij werken wij zoveel mogelijk samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en provincie. Het economisch beleid van onze gemeente is gericht o p: • Het versterken van het ondernemersklimaat, om daarmee de werkgelegenheid te behouden en te vergroten; • Samen met onze ondernemers inspelen op veranderingen, waarbij het zwaartepunt ligt bij verduurzaming en circulariteit; • Via de regionale samenwerking (Versnellingsagenda en ANNO) uitdagingen aanpakken op de thema’s zoals onderwijs-arbeidsmarkt en innovatie-ondernemerschap. Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 66 Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld. Aanjagen toerisme [Kadernota 2022 - nr. 03.05] Wat wilden we? Met het Beleidsplan Recreatie en Toerisme is een kwalitatief sterk uitgangspunt gemaakt voor de periode tot 2030 dat past bij onze gemeente. Van belang is nu de uitvoering te implementeren in het werkveld. Wij zoeken die ondernemers die in staat zijn tot nieuwe initiatieven om de parels in onze gemeente goed te benutten en andere ondernemers in producten en activiteiten betrekken. Deze ondernemers verdienen faciliteiten van de gemeente om het nieuwe beleid m et bijbehorende uitvoeringsagenda om te zetten in daden. Deze faciliteiten kunnen zeer divers zijn. Door juist de ondernemers hierin het voortouw te geven kan een vliegwieleffect ontstaan, dat zichzelf gaat versterken. Daarom is financiële ondersteuning vanuit de gemeente vooral in de beginfase van belang.

Het gewenste effect is een aanzienlijke toename van toeristen en verbreding van het recreatieve aanbod die ook de inwoners ten goede komt. We stellen voor om hiervoor een incidenteel budget ter hoogte van jaarlijks € 45.000 gedurende drie jaren beschikbaar te stellen en ten laste te brengen van de algemene reserve. De verwachting is gerechtvaardigd dat als gevolg van de uitvoering de bijdrage n toeristenbelasting zullen toenemen. Wat hebben we bereikt? Het toegekende budget t/m 2026, zoals onder oorspronkelijke planning beschreven, is inmiddels zinvol besteed. Dit aan activiteiten en stimuleringsprojecten om het ondernemerschap in de gemeente te versterken en samenwerking tussen ondernemers onderling te versterken. Samenvattend hebben we de afgelopen jaren, de gelden t/m 2026, ingezet voor: • Het aanjagen van ondernemers via inspiratiebijeenkomsten om nieuw aanbod te gaan bieden, in samenwerking met elkaar. • Informatiebijeenkomsten over duurzaam ondernemen in de gastvrijheidssector • Subsidieregeling voor ondernemers voor activiteiten welke aansluiten bij het beleidsplan • Ontwikkelen van een visie op de gastvrijheidssector in Earnewâld, welke uiteindelijk tot een totale dorpsvisie is doorontwikkeld Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 67 • Het ontwikkelen van een meerdaagse beleefroute in de clusturs Burgum om 'e Mar en de Trynwâlden (gereed 2026).

waarbij de beleefroute het middel vormt om ondernemers en dorpen aan elkaar te verbinden en gezamenlijk aanbod te creëren. In samenhang hiermee worden deze clusters op de kaart gezet en gaat dit leiden tot extra overnachtingen en dagrecreanten. Met ingang van 2027 is er geen ontwikkelbudget meer beschikbaar voor toerisme en recreatie. Het beleidsplan recreatie en toerisme loopt tot 2031. Met het voorgaande budget t/m 2026 hebben we een goede start gemaakt en de eerste resultaten behaald. Om het beleid echter verdergaand uit te kunnen voeren zijn verdere ontwikkelgelden nodig. Bedrijventerreinen [Kadernota 2025 - nr. 03.02] Wat wilden we? In het raadsprogramma heeft de raad aangegeven aan de slag te willen met een nieuw bedrijventerrein voor de gemeente Tytsjerksteradiel. In april 2023 is de startnotitie door de gemeenteraad vastgesteld voor een verkenning naar een nieuw regionaal bedrijventerrein. In de zomer van 2024 heeft het college de gemeenteraad de uitgewerkte ontwerpvisie voor een nieuw bedrijventerrein aangeboden. De voorkeurslocatie ligt zuidelijk van Quatrebras. Ook zijn er een tweetal terugvalopties aangegeven. De ontwerpvisie is gepubliceerd voor inspraak. De verwachting is dat in november 2024 de visie met een reactienota zienswijzen ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad.

Er wordt dan ook een voorstel voor het vervolg (in eerste instantie voor het proces voor verwerving) ingediend met een kostenbegroting. Wat hebben we bereikt? Afgerond. Centrumvisie Burgum [Kadernota 2025 - nr. 03.01] Wat wilden we? Om het winkelcentrum van Burgum actueel te houden en goed aan te laten sluiten bij alle maatschappelijke ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, is op 15 september 2022 door de raad de centrumvisie Burgum vastgesteld. De aandachtspunten, verbeterpunten e n de gewenste aanpassingen uit de ‘Centrumvisie Burgum’ zijn samengevat in een geprioriteerde actielijst, welke kan worden gezien als het uitvoeringsprogramma van de centrumvisie. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 68 Deze bestaat uit: • Verbetering van de Schoolstraat, Passaazje en Markt (actielijn 5 & 6 uit de visie) • Planologisch veiligstellen van winkelfuncties in het kernwinkelgebied (actielijn 1) • Verbeteren van de parkeerstructuur in het centrum (actielijnen 6 & 7) Alle actielijnen zijn in uitvoering genomen en worden vertaald in concrete voorstellen en inrichtingsplannen met een kostenraming. Deze worden (afzonderlijk) in de loop van 2025 besluitvormend aan de raad voorgelegd. Wat hebben we bereikt? De actielijn 'Planologisch veiligstellen van winkelfuncties in het kernwinkelgebied (actielijn 1)'loopt.

Het planologisch veiligstellen van winkelfuncties in het kernwinkelgebied is als eerste onderdeel opgepakt. Hiervoor heeft de raad op 20 april 2023 een voorkeursbesluit voorbereidingsbesluit genomen. Uit onderzoek bleek dat er aanzienlijke financiële risic o’s (nadeelcompensatie) kunnen ontstaan als gevolg van op te leggen planologische beperkingen. Tegen deze achtergrond heeft de raad op 16 april 2025 het eerder vastgesteld voorbereidingsbesluit ingetrokken. De verbonden actielijnen worden meegenomen in het nog op te stellen Omgevingsplan, nadat de termijn van voorzienbaarheid (we gaan uit van minimaal 1 jaar na intrekking van het voorbereidingsbesluit) is verstreken. De voorbereidende werkzaamheden hiervoor zijn opgepakt. De gemeenteraad heeft op 27 november 2025 een besluit genomen over het Centrumplan Burgum. Het betreft de uitwerking van de actielijnen: • Verbetering van de Schoolstraat, Passaazje en Markt (actielijn 5 & 6 uit de visie) • Verbeteren van de parkeerstructuur in het centrum (actielijnen 6 & 7) Deze onderdelen krijgen een vervolg in een ander format 'Uitvoeringsplan verbeteren Schoolstraat, Passaazje en Markt' (Centrumplan). Voor de uitwerking van deze 2 actielijnen van de Centrumvisie heeft de gemeenteraad krediet beschikbaar gesteld. In de periode 2026-2029 wordt het Centrumplan uitgevoerd. Recreatie en toerisme [Kadernota 2025 - nr.

03.03] Wat wilden we? Het Beleid en uitvoeringsprogramma 2021-2030 (Tytsjerksteradiel, folle mear om te ûntdekken) is leidend voor het programma toerisme en recreatie. De raad heeft in 2021 voor de uitvoering budget beschikbaar gesteld voor een periode van 3 jaren (2022 tot en met 2024, 3 x € 45.000). Dit beschikbare budget wordt over een wat langere periode uitgesmeerd omdat de benodigde ambtelijke capaciteit hiervoor pas vanaf het najaar van 2023 beschikbaar was (2025 € 40.000 en 2026 € 34.000). Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 69 Wat hebben we bereikt? Het toegekende budget t/m 2026, zoals onder oorspronkelijke planning beschreven, is inmiddels zinvol besteed. Dit aan activiteiten en stimuleringsprojecten om het ondernemerschap in de gemeente te versterken en samenwerking tussen ondernemers onderling te versterken. Samenvattend hebben we de afgelopen jaren, de gelden t/m 2026, ingezet voor: • Het aanjagen van ondernemers via inspiratiebijeenkomsten om nieuw aanbod te gaan bieden, in samenwerking met elkaar. • Informatiebijeenkomsten over duurzaam ondernemen in de gastvrijheidssector. • Subsidieregeling voor ondernemers voor activiteiten welke aansluiten bij het beleidsplan. • Ontwikkelen van een visie op de gastvrijheidssector in Earnewâld, welke uiteindelijk tot een totale dorpsvisie is doorontwikkeld.

• Het ontwikkelen van een meerdaagse beleefroute in de clusturs Burgum om 'e Mar en de Trynwâlden (gereed 2026). waarbij de beleefroute het middel vormt om ondernemers en dorpen aan elkaar te verbinden en gezamenlijk aanbod te creëren. In samenhang hiermee worden deze clusters op de kaart gezet en gaat dit leiden tot extra overnachtingen en dagrecreanten. Met ingang van 2027 is er geen ontwikkelbudget meer beschikbaar voor toerisme en recreatie. Het beleidsplan recreatie en toerisme loopt tot 2031. Met het voorgaande budget t/m 2026 hebben we een goede start gemaakt en de eerste resultaten behaald. Regiodeal fase II [Kadernota 2019 - nr. 3.1 a] Wat wilden we? De probleemdefinitie en de ambitie is vastgelegd in de notitie 'Maak het Verschil die in de raad is besproken en vastgesteld. De ontwikkellijnen zijn uitgewerkt naar businesscasussen. waarop een programmatisch uitvoeringsprogramma van de Regiodeal fase 2 i s bepaald, uitgaande van doelstellingen voor extra groei van het bruto regionaal product waarmee we onze regio vitaal kunnen houden. Deze regiodeal wordt ter besluitvorming voorgelegd aan colleges en raden. De (nu nog concept) businesscasussen zijn gebaseerd op de ontwikkellijnen: 1. Innovatie & Ondernemerschap 2. Onderwijs & Arbeidsmarkt 3.

Doorontwikkeling regionale samenwerking De Regiodeal (fase 2) is definitief aangemeld voor de bijdrage uit de Regio -enveloppe van het Rijk. Op 24 september hebben alle (42-44) betrokken organisatie een symbolische handtekening gezet onder de Regiodeal. De verwachting is dat het Rijk in november duidelijkheid verschaft over haar bijdrage aan dit project. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 De provincie Fryslan heeft de Regiodeal per brief aan de minister geduid als één van de projecten welke de provincie ook financieel steunt. De gemeente(n) zullen hun bijdrage aan de Regiodeal ook moeten formaliseren met een besluit door de raden. De totale bijdrage vanuit onze gemeente in de periode 2019 t/m 2024 bedraagt € 1.542.000 en verwachten wij over de jaren als volgt in te zetten: • | 2019: | € 157.000 • | 2020: | € 257.000 • | 2021 t/m 2024 | € 282.000 Wat hebben we bereikt? De Versnellingsagenda is het uitvoeringsprogramma van de Regio Deal Noordoost-Fryslân I voor de periode 2020-2025. Regio Deal I werd op 31 december 2025 formeel na vijf jaar afgerond. Het uitvoeringsprogramma Versnellingsagenda loopt, conform de Samenwerkingsovereenkomst (SOK), tot medio 2027 door. In de passieve fase waarin de Versnellingsagenda zich nu bevindt gaat het om de voortgangs- en eindbeoordeling van de nog lopende projecten.

De projecten die gefinancierd werden mogen tot 31 december 2026 activiteiten uitvoeren. De Versnellingsagenda is tot stand gekomen in een partnerschap van de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân, en Tytsjerksteradiel, de provincie Fryslân en het Rijk. Het doel van de Regio Deal was te bouwen aan een krachtige regio Noordoost- Fryslân waar goed wonen, werken, leren en recreëren een essentiële rol krijgt. Monitoring Het Fries Sociaal Planbureau verzorgde de monitoring van de Versnellingsagenda. Jaarlijks werd er een Regionale Basisscan Brede Welvaart gemaakt, waarin de brede welvaartsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek werd geduid voor de regio Noordoost-Fryslân. Deze scan werd jaarlijks aangevuld met een verdiepend onderzoek dat inzoomde op een van de programmalijnen van de Versnellingsagenda en een lerende evaluatie op het niveau van de business cases binnen de programmalijnen. In het tweede kwartaal van 2026 zal Planbureau Fryslân de eindevaluatie van de Versnellingsagenda doen. De bevindingen hiervan zullen in de andere vormen van de regionale samenwerking, zoals Regio Deal II en Nationaal Programma Vitale Regio’s, verwerkt worden. Dit zal onder de aandacht van de Raad worden gebracht. Resterende middelen In Q1 2026 brengen we in kaart welke resterende middelen de Versnellingsagenda nog heeft na de vaststelling van subsidies.

Deze middelen worden, conform de Regio Deal, opnieuw in de regio geïnvesteerd. In het Rijk Regio overleg van juni 2025 is bestuurlijk afgesproken om het verwachte restant van circa € 1 miljoen te besteden aan één cultureel project dat de regio verbindt. De uitwerking hiervan gebeurt in afstemming met de vier gemeenten en de provincie. 70 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 71 Dit incidentele project, gericht op regionale samenwerking, wordt gezien als een waardevolle investering voor Noordoost Fryslân. Omdat de nieuwe Regio Deal minder inzet op cultuur, vormt dit project een belangrijke aanvulling en kan het de effecten van bezuinigingen in de sector deels verzachten. De raad wordt te zijner tijd geïnformeerd over de voortgang. De regio Noordoost-Fryslân gaat in de komende 5 jaar aan de slag met de Regio Deal Noordoost-Fryslân II. Met een gezamenlijke investering van 36 miljoen euro (18 miljoen van het Rijk en 18 miljoen van de regio) zet de regio samen met het Rijk in op wonen, mobiliteit, ondernemerschap en samenwerking om de regio toekomstbestendig en duurzaam te maken. De besluitvorming in de colleges van de betrokken overheden over het programma voor de komende jaren is in februari 2026 afgerond. Het programma heeft de titel “mei- inoar trochpakke ". Vanaf maart 2026 starten de eerste projecten.

Anders dan de eerste Regio Deal (de Versnellingsagenda) is deze tweede deal geen subsidieregeling. De projecten zijn ditmaal gericht op structurele, regionale en lokale oplossingen voor de opgaven in de regio. De ca 40 projecten – deels regionaal, deels lokaal, worden vanuit de gezamenlijke overheden aangewezen en gecoördineerd. Het gaat om een voortzetting van een jarenlange samenwerking van vier gemeenten (Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel) en provincie Fryslân. Overige ontwikkelingen Hogere kosten marktkasten De marktkasten voor stroomvoorziening op de Markt in Burgum zijn vervangen waardoor er een overschrijding van € 28.000 is ontstaan. Voordeel van de nieuwe marktkasten is dat het verbruik van de stroom meteen wordt doorbelast naar de gebruikers waar dit voorheen niet gebeurde. De stroomkosten werden dan door de gemeente betaald en feitelijk maar zeer beperkt doorgerekend in de markttarieven. In 2025 genereerden de nieuwe kasten al bijna de dekking voor de volledige stroomkosten bij de gebruikers. De verwachting is dat vanaf 2026 de volledige stroomkosten , begroot € 10.000, daarom kunnen worden verhaald en daarmee wordt de overschrijding in een paar jaar weer terugverdiend. Hogere opbrengst toeristenbelasting De totale opbrengst toeristenbelasting over 2025 is € 476.000. Ten opzichte van de oorspronkelijke raming is dit € 16.000 hoger.

Voor de jaarrekening heeft dit een positief effect van € 16.000. Winstrealisatie grondexploitaties bedrijventerreinen Per saldo is op de bedrijventerreinen in 2025 een resultaat behaald van € 278.000. Deze winst wordt veroorzaakt door de volgende complexen: • Bergum West € 21.000 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 • | Gytsjerk centrum | € 180.000 • | Oentsjerk Sanjesfjild | € 77.000 Voor de jaarrekening heeft dit een positief effect van € 278.000. Voor een uitgebreidere toelichting op de grondexploitaties wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid en de Meerjaren Prognose Grondbeleid. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken | en | financiën) | en | ondersteunende | medewerkers | op | de | taakvelden | (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.

Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 45 | 12 | 40 | - 28 Economische ontwikkeling | 321 | 584 | 635 | - 51 Economische promotie | 193 | 175 | 193 | - 18 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | - | - | 1.295 | - 1.295 Totaal lasten | 559 | 771 | 2.164 | - 1.393 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 13 | 13 | 13 | - Economische ontwikkeling | - | - | - | - Economische promotie | 460 | 460 | 476 | 15 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | - | - | 1.572 | 1.572 Totaal baten | 474 | 474 | 2.060 | 1.587 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 85 | - 298 | - 104 | 194 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.

Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) | 194 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen | 194 72 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Lasten | - 99 - Ontwikkeling personeelskosten | - 56 - Hogere lasten marktkasten | - 28 - Diverse verschillen per saldo | - 15 Baten | 293 - Hogere baten toeristenbelasting | 16 - Resultaat grondexploitaties bedrijventerreinen | 278 - Diverse verschillen per saldo | - 1 Verbonden Partijen Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld | 03. Economie De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 43,80 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 42,90 Rekening 2024 | 42,90 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 54,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 54,20 Rekening 2024 | 54,20 Vestigingen (van bedrijven) Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 | -64 jaar. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] 73 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Rekening 2025 | 175,40 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 177,50 Rekening 2024 | 165,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 191,40 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 197,10 Rekening 2024 | 181,80 74 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 75 Onderwijs Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen het programma onderwijs worden de wettelijke verplichtingen zoals de onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorko men en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste.

Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 76 We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld. Gebiedsteam-zorg ín de school (GIS) [Kadernota 2024 - nr. 04.02] Wat wilden we? GIS, staat voor het Gebiedsteam in de Scholen; dit betreft een proeftuin op de samenwerking Onderwijs en Zorg; gemeente en de scholen hebben het project ondergebracht onder het Nationaal Plan Onderwijs (NPO); de proeftuin is ingericht in Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel vanuit de preventie-gedachte; door lage drempels, korte lijnen en betere samenwerking; samen zware problemen en (dure) hulpverlening voorkomen. De scholen ervaren het project reeds positief. De ontwikkeling en resultaten van de proeftuin w orden nauwlettend gevolgd, een onderzoeksrapportage volgt in het najaar 2023. Voor het verlengen van de proeftuin in 2024 wordt uitgegaan van 54 uren per week verdeeld over 22 scholen in Tytsjerksteradiel. Omgerekend gaat het om de inzet van 1,5 fte. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 132.000 voor het jaar 2024. Wat hebben we bereikt? De inzet van de gebiedsteams in de scholen is voortgezet in 2024. Ook de onderzoeksmonitor werd verlengd. De ervaringen zijn vervolgens meegenomen in het onderzoek en de resultaten daarvan zijn gerapporteerd aan de gemeenteraad.

Overtuigd van het belang, gezien de positieve bevindingen, heeft de raad in november 2024 voor verlenging gekozen voor vooralsnog twee jaren (2025 en 2026). De basisscholen en de scholen voor voortgezet onderwijs houden aldus de gewenste beschikking over een GIS. Tussen de GIS en het jongerenwerk in de VO-scholen is goede onderlinge samenwerking en afstemming een aandachtspunt. De nadere ontwikkeling van de gezamenlijke inzet van de beide functies is in preventieve zin van belang. De ontwikkeling en resultaten word en ook de komende periode gevolgd. De ontwikkeling en resultaten moeten ook de komende periode worden gevolgd. De inrichting daarvan wordt opgepakt. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 77 In stand houden jongerenwerk op scholen (motie) Wat wilden we? Jongerenwerk in het voortgezet onderwijs en gebiedsteam medewerker in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs In de raadsvergadering van 11 juli 2024 is een motie aangenomen om het jongerenwerk op de voortgezet onderwijs-scholen structureel in de begroting op te nemen en bij een succesvolle evaluatie van de pilot gebiedsteam medewerker ook hiervoor met een voorste l bij de begroting 2025-2028 op terug te komen. Een eventuele voortzetting van jongerenwerk in het voortgezet onderwijs en de gebiedsteam medewerker (in welke vorm dan ook) kan niet los gezien worden van een brede preventieve aanpak.

De onderzoeksrapportage gebiedsteam medewerker (proeftuin) is in het n ajaar 2024 gereed. Over het vervolg komt het college met een voorstel naar de raad. Wat hebben we bereikt? De monitoring van het jongerenwerk op VO wordt in 2026 ingericht en uitgezet. Doel is om inzicht te krijgen in bereik, effecten en samenwerking met onderwijs en GIS. De resultaten worden meegenomen in de verdere besluitvorming over structurele borging. Integraal huisvestingplan onderwijs [Kadernota 2025 - nr. 04.01] Wat wilden we? In 2025 wordt in overleg met de schoolbesturen een nieuw integraal huisvestingsplan (IHP) opgesteld. Het IHP geeft de actuele weergave en schetst een toekomstbeeld van de huisvesting van de scholen. Welke scholen zijn op welk moment aan vervanging toe? En zijn er bijvoorbeeld dringende aanpassingen nodig? Belangrijke ontwikkelingen en afwegingen worden in het IHP beschreven, waarbij ook de huisvesting van basisscholen in eventueel (toekomstige) multifunctionele accommodaties aan bod komt. In het huidige IHP staat de vervanging van de basisschool in Garyp genoemd. Momenteel wordt voor Garyp de haalbaarheid van een MFA onderzocht. Voor Noardburgum en de Trynwalden is in het huidige IHP budget opgenomen voor onderzoeken. In Noardburgum is een onderzoek naar een locatie gaande. De huidige school is de komende vijf jaar aan vervanging toe.

In het gebied van de Trynwâlden is nu een zevental scholen die op betrekkelijk korte afstand van elkaar gelegen zijn. Zij zijn alle zeven op een dusdanige leeftijd dat vervang/aanpassing snel actueel zal worden. De verwachting is dat hiervoor binnen 5 tot 10 jaar een investeringsvraag volgt. Momenteel wordt met betrokkenen in het gebied gewerkt aan een goed participatietraject. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 78 Wat hebben we bereikt? Op het Iepen Podium van december 2025 is de raad bijgepraat over de ontwikkelingen leerlingenaantallen en scholen in Tytsjerksteradiel. Planning is om in april 2026 het concept IHP ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Motie Basisonderwijs Trynwâlden [Kadernota 2024 - nr. M-3-8-18] Wat wilden we? In overleg met de Stichting Adenium en Stichting Oarsprong komt het college in het vierde kwartaal van 2023 met een tijdspad ten aanzien van de toekomst van het basisonderwijs in de Trynwâlden. De Raad wordt via de LIST over dit tijdpad geïnformeerd. De raad wordt binnen de reguliere P&C-cyclus periodiek geïnformeerd over de voortgang. Wat hebben we bereikt? Met de schoolbesturen wordt verder gewerkt aan toekomstgericht onderwijs in de Trynwâlden. Intentie is om in het derde kwartaal van 2026 helderheid te hebben over de te volgen koers. In het IHP wordt al rekening gehouden met investeringen voor onderwijsvoorzieningen in de Trynwâlden.

De gemeenteraad en betrokkenen worden onder andere via nieuwsbrieven geïnformeerd. Ontwikkelingen onderwijs [Kadernota 2025 - nr. 04.02] Wat wilden we? Het onderwijs-kansenbeleid gaat voort op de ingeslagen weg. De huidige beleidsperiode met de bijbehorende rijksmiddelen (GOAB) loopt tot en met 2026. De gemeentelijke speerpunten blijven gericht op de Voor- en Vroegschoolse Educatie, de aanpak Laaggeletterdheid en ontwikkeling van de verbinding tussen Onderwijs en Zorg in en rond de school. Wat hebben we bereikt? De uitvoering van het onderwijs-kansenbeleid verloopt conform planning. De inzet van de middelen voor GOAB en VVE is gecontinueerd volgens de vastgestelde kaders. De budgetten worden conform planning besteed. Aandachtspunt is de landelijke ontwikkeling rondom financiering en mogelijke wijzigingen in rijksbeleid. Dit wordt gemonitord. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 79 Overige ontwikkelingen Leerlingenvervoer Op totaalniveau is er een voordeel op de gerealiseerde baten leerlingenvervoer van € 118.000. De afgelopen jaren zien we een sterke toename in de inkomsten van leerlingenvervoer. De gemeente heeft op grond van de wet op het primair onderwijs en de wet voortgezet onderwijs 2020 een wettelijke zorgplicht voor leerlingenvervoer naar passend onderwijs. Deze zorgplicht geldt ook voor kinderen die verblijven in het AZC binnen de gemeente.

Omdat de opvang van asielzoekers een verantwoordelijkheid van het Rijk is, vergoedt het COA de daadwerkelijk gemaakte kosten voor leerlingenvervoer van kinderen die in een COA opvang verblijven. We hebben hierop de begroting niet aangepast, terwijl dit wel een structureel voordeel oplevert. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren de inkomsten vanuit de COA niet gefactureerd. Dit is in 2025 hersteld, waardoor dit jaar de baten vanuit het COA voor de jaren 2022 tot en met 2025 zichtbaar zijn. Het herstel van de jaren 2022 tot en met 2024 geeft een voordeel van € 73.000. Dit is een incidenteel voordeel. Het overige verschil van € 45.000 kan als structureel voordeel worden gezien. We zullen dit meenemen in de begroting 2027. Master Frankeskoalle De exploitatie van de Master Frankeskoalle is voor de gemeente, op de vergoeding van de aanvulling op de kosten van administratie, beheer en bestuur na, budgettair neutraal. De financiële ondersteuning voor het schoolbestuur is extern belegd. Het verschil bij zowel de uitgaven als de inkomsten wordt veroorzaakt, doordat gedurende het exploitatiejaar hierop geen begrotingswijzigingen zijn voorgelegd, terwijl de kosten en daarmee ook onze vergoeding hoger waren. Onderwijsachterstandenbeleid In 2019 is het Onderwijsachterstandenbeleid landelijk herijkt. De ontvangen middelen mogen gedurende een periode van vier jaar worden ingezet.

De huidige periode loopt van 2023 tot en met 2026. Op grond van de regeling mag de gemeente eventuele middelen die overblijven meenemen naar het volgende jaar. In 2025 hebben we conform begroting van het Rijk € 1.218.000 aan middelen ontvangen. De besteding is lager geweest dan de ontvangen middelen. In totaal hebben we € 1.002.000 besteed. De resterende gelden ( € 2 16.000) zijn op de balans gezet en mogen in 2026 nog worden ingezet. Reden voor de onderbesteding ten opzichte van de begroting is dat er nog onvoldoende directe inzet beschikbaar is om deze gelden doelgericht te besteden. Wij merken overigens op dat op basis van de huidige bezetting onze verwachting is dat de balansgelden naar alle waarschijnlijkheid terugbetaald moeten worden. Onderwijshuisvesting basisonderwijs Binnen onderwijshuisvesting basisonderwijs zijn de baten € 29.000 lager dan begroot. Dit is nog niet definitief, daar nog een boeking moet worden verricht vanuit de SISA verantwoording. De lasten binnen onderwijshuisvesting basisonderwijs zijn € 79.000 hoger dan de begrote € 1.359.000. Reden voor de hogere lasten volgt met name uit de hogere OZB ten opzichte van begroot (€ 51.000). De lasten zijn vrijwel gelijk aan voorgaand jaar, maar de begrote lasten zijn t.o.v. voorgaand jaar veel lager ingeschat.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Verder zien we dat met name hogere kosten zijn gemaakt ten behoeve van het IHP voor de Trynwalden welke niet waren begroot. Daarnaast resteren nog diverse kleinere verschillen. Onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs In 2024 is er € 56.000 minder uitgegeven dan de begrote € 618.000 voor onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs. Het verschil is voornamelijk te verklaren doordat de bevoorschotting aan het Tjalling Koopmans College voor 2025 € 229.0000 is geweest, terwijl wij een begroting hebben opgenomen van € 296.000. Het Tjalling Koopmans College ontvangt een voorschot op basis van het (verwachte) | aantal leerlingen. Het Tjalling Koopmans College wordt geconfronteerd met lagere leerlingenaantallen, waardoor de realisatie lager is. Onze begroting is hierop niet tijdig bijgesteld. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.

Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 2.902 | 3.208 | 2.922 | 286 Onderwijshuisvesting | 2.378 | 1.977 | 2.000 | - 23 Openbaar basisonderwijs | 548 | 548 | 631 | - 83 Totaal lasten | 5.828 | 5.733 | 5.553 | 179 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 1.078 | 1.294 | 1.193 | - 100 Onderwijshuisvesting | 35 | 35 | 5 | - 29 Openbaar basisonderwijs | 536 | 536 | 621 | 85 Totaal baten | 1.649 | 1.864 | 1.820 | - 44 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 4.179 | - 3.868 | - 3.733 | 135 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.

80 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) | 135 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen | - 83 Lasten | - 39 - Lagere lasten Onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs | 56 - Lagere lasten leerlingenvervoer | 100 - Hogere lasten Master Frankeskoalle | - 85 - Hogere lasten Onderwijshuisvesting basisonderwijs | - 79 - Diverse verschillen per saldo | - 31 Baten | - 44 - Hogere baten Master Frankeskoalle | 85 - Hogere baten Leerlingenvervoer | 118 - Lagere baten Achterstandenbeleid | - 213 - Lagere baten Onderwijshuisvesting basisonderwijs | - 29 - Diverse verschillen per saldo | - 5 Incidentele voor- of nadelen | 218 Lasten | 218 - Lagere lasten achterstandenbeleid | 218 Verbonden Partijen Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld | 04. Onderwijs De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v.

de historie % Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv | -ers) Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 | - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,90 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,90 Rekening 2024 | 1,90 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,90 | Ontwikkeling | Prognose 81 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Begroting 2025 | 2,40 Rekening 2024 | 2,40 Absoluut verzuim Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | ,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,00 Rekening 2024 | ,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2023] Rekening 2025 | 2,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,30 Rekening 2024 | 6,30 Relatief verzuim Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Per 1.000 leerlingen.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 51,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 51,00 Rekening 2024 | 51,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 28,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 27,00 Rekening 2024 | 27,00 82 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 83 Sport, cultuur en recreatie Wij streven naar vitale inwoners en willen een aantrekkelijke woonomgeving bieden. Sport, cultuur en recreatie zijn daarbij belangrijke pijlers. Deze zorgen voor persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Daarnaast vergroten ze de sociale samenhang en deelname aan de samenleving, wat bijdraagt aan een goed leef- en woonklimaat. Sport Het voorzieningenniveau en de samenwerking met sportclubs bevindt zich in vergelijking met andere Friese gemeenten op een hoog niveau. Sport is nadrukkelijk een factor in gezondheid, opvoeding en gemeenschapsvorming. Wat de accommodaties betreft richten wi j ons bij ontwikkelingen vooral op mogelijkheden tot concentratie van voorzieningen. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme wordt verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Openbaar groen Openbaar groen is belangrijk voor het welzijn van mensen.

Een goede groenomgeving draagt bij aan de gezondheid (zowel fysiek als mentaal) van onze burgers. Onze gemeente kent een grote verscheidenheid qua inrichting van de woonomgeving, waarin rekening gehouden wordt met gebiedseigen kenmerken.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 84 Het programma heeft veel relaties met activiteiten in andere programma’s zoals Sociaal Domein, Onderwijs, Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening (planontwikkeling). Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresent., -prod. en participatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openb. groen en (openlucht)recreatie Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 85 Alde Feanen; herinrichting - afrondende (3e) uitvoeringsmodule [Kadernota 2019 - nr. 5.7 a] Wat wilden we? Op basis van de laatste gesprekken (en ramingen) van de Provincie met ons en de andere gebiedspartners houden wij in de begroting rekening met een minimale bijdrage/cofinanciering van de gemeente van € 240.000, verspreid over de jaren 2020 tot en met 2022. Hierdoor kunnen we de gewenste afronding van de vaarroute realiseren en krijgen we een eindinrichting van de Panhuyspoel.

Daardoor kunnen we ook het gebied afmaken en inrichten zoals het beoogd was in het Raamplan. En sluiten we aan bij de reeds eerder uitgevoerde 1e en 2e uitvoeringsmodule en ook blijven eerder gedane investeringen behouden. De bijdrage is bestemd voor het afronden van de vaarroute uit de 2e uitvoeringsmodule (€ 140.000) en de eindinrichting van de Panhuyspoel (€ 100.000). Wat hebben we bereikt? De uitbreiding van de vaarroute door de Âlde Feanen wordt niet meer nagestreefd, hierover is de Raad in 2023 geïnformeerd. Dit vanwege (met name) de feitelijk geraamde projectkosten, die vanwege waterhuishoudkundige randvoorwaarden exorbitant veel hoger zouden worden dan geraamd. Het budget zou te zijner tijd en ter beoordeling door de raad eventueel deels ingezet kunnen worden voor het revitaliseren en overdragen van het beheer en onderhoud van bestaande voorzieningen in de bestaande vaarroute. De eindinrichting Panhuyspoel is gekoppeld aan de winningvergunning van de zandwinlocatie en zal pas op langere termijn plaats kunnen vinden. Het budget ten behoeve van de eindinrichting (€ 100.000) Panhuyspoel moet meerjarig in stand blijven. Biodiversiteitsplan [Kadernota 2025 - nr. 05.01] Wat wilden we? In september 2024 is het Biodiversiteitsplan in de gemeenteraad vastgesteld.

Het plan voorziet in de wens vanuit de raad om als gemeente ons extra in te spannen voor het behoud van de biodiversiteit. De looptijd van het plan is t/m 2030. De financiële vert aling is verwerkt in de begroting. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 86 Wat hebben we bereikt? De komende tijd zal in teken staan van het uitvoeren van het vastgestelde beleid. In januari is de nieuwe beleidsmedewerker voor biodiversiteit begonnen. Momenteel wordt er gewerkt aan het opstellen van de uitvoeringsagenda voor 2026, dit in samenwerking m et de betrokken organisaties. In deze agenda worden de acties in het kader van het biodiversiteitsplan voor het komende jaar gepresenteerd. Daarnaast is het jaarplan (koersdocument) voor natuur en milieu educatie opgesteld voor 2026. Afgelopen winter is een bloembollenproject uitgevoerd waar 10 dorpen aan hebben meegewerkt. Momenteel wordt deze actie geëvalueerd. Ekstra formaasje Frysk taalbelied [Kadernota 2024 - nr. 05.04] Wat wilden we? Dit jier wurdt de Nota Frysk taalbelied aktualisearre en sille de ambysjes op it mêd fan it Frysk oanskerpe wurde. Doel fan de Nota Frysk taalbelied is it kreëarjen fan rânebetingsten foar it behâld en fuortsterkjen fan de Fryske taal. Om de kommende jierren de ambysjes útfiere te kinnen, is ekstra formaasje nedich. De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 25.000 per jaar.

In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden wordt dit budget voor 2024 en 2025 incidenteel aangevraagd. Wat hebben we bereikt? Yn oktober 2024 is in Koördinator Frysk begûn foar 6 oeren yn 'e wike. De koördinator Frysk hâldt har dwaande mei útfiering fan de ambysjes fan it Frysk taalbelied. Sa is der bygelyks in kursus Frysk skriuwen foar doarpskrantsjes/-websides en ferienings pleatslik belang útein set en wie der yn febrewaris wer in Fryske Wike. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 87 Groen beheerplan Wat wilden we? In de raadsvergadering van december 2024 worden de uitgangspunten van het groenbeleid en een aantal scenario’s voor het onderhoudsbeeld met een financiële vertaling opiniërend aan de raad voorgelegd. In het groenbeleidsplan is het pakket aan maatregelen m et betrekking tot het kapitaalgoed openbaar groen uit het Biodiversiteitsplan vertaald in het groenbeleid en de uitvoering van dit beleid. In Q1 2025 wordt het groenbeleidsplan inclusief financiële gevolgen voor deze begroting 2025-2028 besluitvormend aan de raad voorgelegd. Als gevolg van de onzekerheid voor de keuze van een scenario is de financiële vertaling nog niet opgenomen in deze begroting 2025-2028. Wat hebben we bereikt? In de raadsvergadering van december 2025 is het groenbeleidsplan vastgesteld.

Daarnaast is bij de vaststelling van de begroting 2026-2029 de beschikbare middelen voor het beheer van het openbaar groen vastgesteld. Overstap bibliotheekwerk [Kadernota 2025 - nr. 05.05] Wat wilden we? In 2023 heeft u gevraagd te onderzoeken of het bibliotheekwerk in Tytsjerksteradiel kan worden uitgevoerd door stichting Bibliotheken Noord Fryslân. Naar aanleiding van het onderzoek hebben wij besloten om de subsidierelatie met dbieb per 1 januari 2026 te beëindigen en het bibliotheekwerk uit te laten voeren door stichting Bibliotheken Noord Fryslân. In de raadsvergadering van oktober is dit besluit aan u voorgelegd en hebben wij gevraagd om voor de overstapkosten van BNF en de begeleiding van het vervolgtraject geld beschikbaar te stellen. De totale incidentele uitgaven voor het jaar 2025 bedragen € 714.000 en worden ten laste van de algemene reserve gebracht. Wat hebben we bereikt? In juli 2025 is geconcludeerd dat de overgang naar Bibliotheken Noord Fryslân niet verantwoord kon worden voortgezet. De totale kosten vielen aanzienlijk hoger uit dan geraamd en de verschillen in dienstverlening tussen dbieb en BNF zijn beperkt, waardoor de maatschappelijke meerwaarde van een overstap onvoldoende was. Het college heeft daarom het eerdere besluit ingetrokken. In het derde kwartaal 2025 is gewerkt aan het versterken van de samenwerking met dbieb.

Er zijn bestuurlijke en ambtelijke overlegstructuren ingericht en de regierol van de gemeente is nader uitgewerkt. Daarnaast zijn de inhoudelijke koers van dbieb en de planning van de P&C en overlegcyclus voor 2026 vastgesteld. Ook is gestart met de uitwerking van de zorgplicht bibliotheek en is dbieb aangesloten bij de Doarpetoer om input van inwoners op te halen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 88 Subsidie Park Vijversburg [Kadernota 2024 - nr. 05.06] Wat wilden we? Een van de speerpunten van het coalitieakkoord 2022-2026 is het ondersteunen van Park Vijversburg. Park Vijversburg is een Natuur- en Cultuurpark waar jong en oud het belang van de natuur, architectuur en cultuur beleven. De activiteiten en de pr zijn erop gericht om als park uit te groeien tot een belangrijke culturele trekpleister van Fryslân. De kosten hiervan zijn € 5.000 structureel per jaar. Wat hebben we bereikt? In Q1 2026 is verdere voortgang geboekt in de ontwikkeling van de toekomstvisie voor Park Vijversburg. In het kader van de eerder gehonoreerde Regiodeal -subsidie wordt momenteel een marktonderzoek uitgevoerd naar de toekomstige positionering van het park en de mogelijkheden tot het realiseren van een kinderkunstpark. Dit onderzoek vormt een belangrijk fundament voor het opstellen van een nieuw beleids- en ontwikkelplan voor het park.

Daarnaast is in 2025 door de gemeente een subsidie van € 5.000 verleend ter ondersteuning van het project Fabelwezen. Deze bijdrage sluit aan bij de structurele gemeentelijke ondersteuning uit het coalitieakkoord, gericht op versterking van de culturele en educatieve functie van Park Vijversburg. De uitwerking van een definitieve toekomstvisie en het bijbehorende beleidsplan bevindt zich nog in ontwikkeling. De resultaten van het lopende marktonderzoek zijn noodzakelijk om deze fase zorgvuldig te kunnen afronden. Voor de vervolgstappen is het afronden en analyseren van het marktonderzoek belangrijk. Op basis hiervan kan Park Vijversburg het beleidsplan opstellen en concretiseren welke investeringen en samenwerkingsafspraken nodig zijn voor de verdere ontwikkeling, waaronder het mogelijke eerste kunstwerk in 2027. De gemeente kan op dat moment een weloverwogen afweging maken over toekomstige rol, ondersteuning en benodigde middelen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 89 Sûderfinne / It Pypke Suwâld [Kadernota 2025 - nr. 05.03] Wat wilden we? Recent hebben we bestuurlijk contact gehad met het dorpshuis bestuur van de Suderfinne / It Pypke. We hebben daar gesproken over de voortgang van de herbouw na de brand en de plannen die men nog heeft voor het verder verduurzamen en toekomstbestendig maken van het dorpshuis in zijn geheel.

Voor de herbouw is budget beschikbaar van de verzekeraar. Dit budget is voldoende om te herbouwen naar gelijke staat als voor het uitbreken van de brand. Om te voldoen aan de huidige regels omtrent thermische- en geluid isolatiewaardes is extra budget nodig. Hiervoor heeft het bestuur subsidies, fondsen en andere vor men van financiering gezocht. Dit proces loopt nog. Verder wordt vanuit het dorpshuis bestuur geprobeerd door middel van het organiseren van muziekfeesten, toneelvoorstellingen etc. nog aanvullende financiering te realiseren voor het verduurzamen en toekomstbestendig maken van het dorpshuis. Ook probeert me n hiervoor nog subsidies en fondsen te werven. De totale kosten voor het verder verduurzamen en toekomstbestendig maken van het dorpshuis worden geraamd op ongeveer € 500.000. Om het geheel te realiseren vraagt het bestuur de gemeente een incidentele bijdrage. De hoogte van deze bijdrage is nog niet bekend. Dit zal de komende tijd duidelijk worden. Het bedrag zal afhangen van inkomsten uit subsidies, fondsen en aanvullende financieringen, de geraamde kosten minus deze inkomsten. Over een eventuele bijdrage vanuit de gemeente zijn we in overleg met het dorpshuis bestuur. Zodra hier meer over bekend is, komen we met een afzonderlijk voorstel richting de raad.

Wat hebben we bereikt? In maart 2025 is er een raadsvoorstel geweest en op basis daarvan is een incidentele bijdrage van € 178.000 toegekend en inmiddels uitgekeerd. De overige € 97.000 komt voor rekening van SFDT (Stichting Federatie Dorpshuizen Tytsjerksteradiel), de gemeente hoeft daar verder niets mee te doen, ook dit bedrag is uitgekeerd. De interne verbouw is zo goed als afgerond, door inzet van vrijwilligers, aannemers, installateurs en budgetten uit subsidies, giften en de incidentele bijdrage van de gemeente. De laatste werkzaamheden worden inmiddels door vrijwilligers uitgevoerd, denk hierbij aan schilderwerk en werkzaamheden aan de bar. Het idee is om na de zomervakantie de officiële opening te organiseren. Uitvoering Kultuernota Ut de kûlizen [Kadernota 2024 - nr. 05.03] Wat wilden we? In beide gemeenten is de Kultuernota Ut de Kûlizen vastgesteld. In het uitvoeringsplan van de cultuurnota zijn nieuwe actiepunten opgenomen. Voor uitvoering van de structurele activiteiten, zoals een digitaal cultuurloket en het organiseren van een cultuur markt/- platform, is structureel extra budget (€ 9.000) nodig. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 90 Wat hebben we bereikt? In mei 2025 is de nieuwe medewerker Cultuur gestart.

In de tweede helft van 2025 heeft zij zich gericht op het inwerken, het opbouwen van een relevant netwerk en het bepalen van prioriteiten binnen het cultuur- en taalbeleid. Ook zijn de eerste relaties gelegd met belangrijke stakeholders in het culturele veld. Veel van de actiepunten uit het uitvoeringsplan van de cultuurnota Ut de Kûlizen zijn in voorbereiding gebracht, maar nog niet uitgevoerd. De focus lag in 2025 op stabilisatie van de bezetting en het creëren van de noodzakelijke basis om structurele activi teiten goed te kunnen opstarten. In 2026 worden deze voorbereide actiepunten verder opgepakt en uitgevoerd. Daarnaast wordt in 2026 gestart met de evaluatie van de huidige cultuurnota en de doorontwikkeling naar nieuw cultuurbeleid. Viering 80 jaar vrijheid en Arcadia [Kadernota 2025 - nr. 05.04] Wat wilden we? In 2025 wordt landelijk en provinciaal 80 jaar vrijheid gevierd. Daarnaast vindt in 2025 de driejaarlijkse manifestatie van Arcadia plaats. Om culturele activiteiten in het kader van deze evenementen in Tytsjerksteradiel mogelijk te maken, vragen we eenmalig € 40.000. Deze incidentele uitgaaf brengen we volgens bestendige gedragslijn ten laste van de algemene reserve. Hierdoor heeft deze wijziging geen effect op het begrotingssaldo. Wat hebben we bereikt? De útfinansiering fan de eveneminten 80 jier frijheid en Arcadia is yn 2025 korrekt ôfrûne.

Fan it totaal beskikbere budzjet (€ 40.000) is yn 2025 € 17.850 realisearre (80 jier vrijheid: € 15.350, Arcadia: € 2.500). Op 14 oktober 2025 hat it kolleezje besluten dat it oerbleaune restant fan € 22.000 ynsidinteel oersetten wurdt nei 2026, mei in dúdlike ferdieling: • € 5.000 nei de Subsidieregeling Mienskip, Kulturele aktiviteiten; • € 12.000 foar de útfiering fan de kultuernota Ut de kûlizen; • € 5.000 foar útfiering fan de nota Taalbelied Frysk, mei fokus op fernijing en sichtberens fan it Frysk. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 91 De finansjele dekking is goed ôfstimd mei Finansjes en is meinommen yn de begruttingswiziging fan desimber 2025, lykas pland. De feitlike útfierring fan de aktiviteiten dy’t mei it oersetten bedrach mooglik makke wurde (kultuernota, taalbelied en subsydzje mienskip) leit foar in grut part yn 2026 en is yn Q1 2026 noch net starten. De konkrete útfierringsplanning, prioritering en útsetting fan de budzjetten binne noch net folslein operasjoneel delset, om’t de middels yn 2026 beskikber komme. Monitoring-ynstrumenten (útfieringsrapportage taal & kultuer) binne oanwêzich, mar moatte yn 2026 noch aktyf tapast wurde. Overige ontwikkelingen Bibliotheekwerk Als gevolg van de afrekening met de bibliotheek zijn de subsidielasten lager uitgevallen dan geraamd. Dit leidt tot een positief resultaat van circa € 127.000 ten opzichte van de begroting.

Inkomsten Zwembad De Wetterstins De inkomsten van zwembad De Wetterstins lagen in 2025 in totaal € 57.000 hoger dan begroot. Door een hoger bezoekersaantal was er meer abonnement- en kaartverkoop, in totaal een bedrag van € 31.000. Daarnaast was er een incidentele opbrengst in verband met een SDE subsidie en de terugvergoeding van nutskosten in verband met aanleg kabels & leidingen , samen in totaal € 26.000. Kosten sportcomplex De Wetterstins De totale lasten van sportcomplex De Wetterstins waren € 108.000 hoger dan begroot. Het gasverbruik in 2025 was € 82.000 hoger doordat het zwembad eerder wordt opgewarmd om op temperatuur te komen voor warm water doelgroep zwemmen na klachten. Daarnaast waren er in 2025 een aantal storingen waarna het hele bad weer opnieuw moest worden opgewarmd. Het onderhoud viel in 2025 juist € 59.000 lager uit met name doordat een groot deel van het onderhoud gepland in 2025 al bij de grote renovatie van het zwembad in 2024 is uitgevoerd. De schoonmaakkosten waren € 35.000 hoger dan begroot maar waren wel in lijn met 2024. De kosten voor stroomverbruik, aanschaf van nieuwe toegangskaarten en kosten voor telecommunicatie waren samen € 36.000 hoger. Overige verschillen € 14.000 nadelig. Kosten sporthal De Nije Westermar De kosten voor de sporthal De Nije Westermar waren € 21.000 hoger dan begroot.

De betaalde bijdrage aan de vereniging van eigenaren € 19.000 hoger dan begroot. Het betreft de eerste daadwerkelijke verrekening over een volledig normaal boekjaar voor de VVE. Daarbij zijn de Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 92 begrotingscijfers voor dit onderdeel gebaseerd op de oorspronkelijke uitgangspunten uit 2019 waarbij de daadwerkelijke kosten aanzienlijk zijn gestegen door inflatie. Muziekonderwijs De huuropbrengsten van het pand Schoolstraat vallen € 44.000 lager uit dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt doordat het pand is verhuurd tegen markthuur, welke aanzienlijk lager ligt dan het vorige huurcontract. De begroting was hier nog niet op aangepast. Dit leidt tot lagere baten ten opzichte van de begroting. Sportactivering De uitgaven voor sportactivering waren in 2025 € 133.000 lager dan begroot. Belangrijkste oorzaken waren het niet volledig benutten van de incidentele GALA middelen en daarnaast werd er een minimaal beroep gedaan op de eigen subsidieregeling voor evenement en en activiteiten. Subsidie verduurzaming sportgebouwen In 2025 waren er vier verenigingen die een subsidie hebben ontvangen voor verduurzaming van hun sportgebouw voor in totaal € 105.000. De € 200.000 voor rentesubsidies blijft tot nu toe onbenut. In de praktijk zien we dat sportbestuurders niet graag langdurige financieringen aangaan voor investeringen in duurzaamheid.

Het restant budget van deze regeling is eind 2025 € 790.000. Het verzoek is om dit bedrag mee te nemen naar 2026 en beschikbaar te houden voor de deze subsidieregeling die tot en met 31 december 2026 loopt. De Subsidie verduurzaming sportgebouwen is een incidentele subsidie die wordt gefinancierd vanuit de Algemene Reserve. Het voordeel in lagere lasten in programma 5 van € 790.000 leidt tot een even groot nadeel van lagere onttrekking vanuit de Algemene Rese rve van € 790.000 in programma 0. Per saldo is het effect op het jaarrekeningresultaat van deze ontwikkeling daarom nihil. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszak en, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Cultureel erfgoed | 90 | 90 | 94 | - 5 Cultuurpresent., -prod.

en participatie | 744 | 662 | 612 | 50 Media | 1.386 | 802 | 655 | 148 Musea | 68 | 68 | 80 | - 12 Openb. groen en (openlucht)recreatie | 3.117 | 3.451 | 3.430 | 21 Sportaccommodaties | 4.280 | 4.240 | 4.355 | - 115 Sportbeleid en activering | 315 | 1.335 | 410 | 924 Totaal lasten | 10.001 | 10.647 | 9.636 | 1.011 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Cultureel erfgoed | 10 | 10 | 10 | - Cultuurpresent., -prod. en participatie | 69 | 69 | 37 | - 31 Media | 32 | 32 | 32 | - Musea | - | - | - | - Openb. groen en (openlucht)recreatie | 153 | 187 | 203 | 16 Sportaccommodaties | 1.083 | 1.200 | 1.314 | 114 Sportbeleid en activering | 15 | 215 | 210 | - 5 Totaal baten | 1.362 | 1.713 | 1.807 | 94 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 8.639 | - 8.935 | - 7.830 | 1.105 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.

Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) | 1.105 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen | 35 Lasten | - 59 - Ontwikkeling personeelskosten | 70 - Hogere beheerskosten sportcomplex De Wetterstins | - 108 - Hogere beheerskosten sporthal De Nije Westermar | - 21 Baten | 94 - Diverse verschillen per saldo | 26 - Ontwikkeling personeelskosten | 55 - Hogere inkomsten zwembad De Wetterstins Burgum | 57 - Lagere baten Muziekonderwijs | - 44 Incidentele voor- of nadelen | 1.070 93 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Lasten | 1.070 - Lagere lasten sportactivering | 133 - Lagere lasten bibiliotheek | 147 - Lagere uitgaven subsidie Verduurzaming sportaccommodaties | 790 Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. | Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen. Verbonden partij Naam | Vestigingsplaats Recreatieschap Marrekrite | Grou VvE Nije Westermar | Burgum Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/78f2bc68-a5e8-4596-879b-ffe753e0e648?agendaItemId=c4171269-dd8a-4a6e-910e-a7c2643db582