04 - Bijlage 1 - Jaarrekening 2025 gemeente Tytsjerksteradiel
Tekst van het document
De Locale Actiegroep (LAG) Noordoost Fryslân heeft eind 2025 besloten het bezwaar in te trekken voor het niet verkrijgen van de Leader-status voor de regio. In de begroting was gemeentelijke cofinanciering opgenomen voor het EU-Leaderprogramma voor de periode 2024-2027. Het budget van in totaal €156.000 is hiermee beschikbaar gekomen. In de begrotingswijzigingen van december 2025 is de verwerking van deze aanpassing meegenomen. Inrichten Mijngemeente.nl Kadernota 2023 - nr. 00.03 Wat wilden we? We beschikken nu over Mijn Overheid, welke is bedoeld voor het publiceren van eindbeschikkingen en bekendmakingen (bijvoorbeeld aanslag onroerende zaken). Mijn Overheid is echter niet geschikt voor interactie tussen burger en gemeente. Zo vindt er bijvoorbeeld na een digitale aanvraag voor een omgevingswet nog veel communicatie analoog of via e-mail plaats. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 32 Met het gebruik van Mijn Gemeente kunnen we tijdens het proces tussen aanvraag en besluit wel volledig digitaal communiceren met de burger. Aanvullend op Mijn Overheid willen we een kanaal Mijn Gemeente inrichten, waarin communicatie met onze inwoners zove el mogelijk digitaal kan plaatsvinden. Wij vragen een jaarlijkse bijdrage van € 13.000 (per gemeente) om dit te realiseren.
Wat hebben we bereikt? Prioriteit is gegeven aan het ontvlechten van de ICT-omgeving, waardoor er geen tijd en aandacht beschikbaar was voor het inrichten van Mijngemeente. Er wordt op dit moment verkend op welke wijze invulling kan worden gegeven aan mijn gemeente. De markt is op dit terrein heel erg in beweging en dit vraagt een zorgvuldige afweging. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt. Inzet op overheids- en inwonersparticipatie Kadernota 2025 - nr. 00.05 Wat wilden we? In september 2024 is de startnotitie burger- en overheidsparticipatie voorgelegd aan de gemeenteraad. In deze startnotitie worden scenario’s beschreven over de inrichting van participatieprocessen binnen de gemeente. De raad heeft gekozen voor Scenario 2, het leerscenario. Dit scenario is gericht op gezamenlijk – stap voor stap – bepalen wat belangrijk, haalbaar en passend is. In dit scenario stellen we voor om een duale werkgroep (met het presidium, de portefeuillehou der en personeel uit de ambtelijke organisatie) in te richten om deze stappen te zetten. We willen dit onderdeel uit laten maken van het ontwikkelplan van de gemeentelijke organisatie dat volgt op het vastgestelde inrichtingsplan. Met als doel een cultuurinterventie in de organisatie te borgen.
Het trainen van medewerkers zorgt er bovendien vo or dat we een groep ambassadeurs in de organisatie krijgen, die deze werkwijze kunnen uitdragen en aanmoedigen. De benodigde bijdrage van € 107.000 is voor 2025 in de begroting verwerkt. Wat hebben we bereikt? De visie op overheids- en inwonersparticipatie is in januari vastgesteld. Hierin is ook besloten om in januari 2027 te evalueren en te komen met een voorstel voor structurele borging. Dit jaar wordt ingezet om de toolbox te ontwikkelen, de werkwijze te ver beteren en de verordening te maken en in november 2025 vast te laten stellen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Motie Ontvlechting- en opbouwoperatie opnemen in begroting | Kadernota 2024 - nr. M-3-8-21 Wat wilden we? In de begroting hebben we op verschillende plekken uitvoering gegeven aan deze motie, waarin gevraagd werd om een vertaling op te nemen van de benodigde uitgaven voor de ontvlechtings- en opbouwoperatie. Zo zien we in Vogelvlucht onder organisatie ontwikkeling in hoofdlijnen de stand van zaken terug. Ook is hier de actuele stand van de ombuigingen meegenomen en daar waar ombuigingen zijn komen te vervallen, is dit financieel meegenomen in de begroting. Tenslotte vindt u hier ook een (voorlopig) overzicht van de (mogelijke) consequenties van de ontvlechting voor de voorgestelde ambities in de Kadernota 2024 | - 2027.
In de risicoparagraaf is de ontvlechting als onderwerp benoemd met een voorlopige inschatting van de financiële consequenties. Wat hebben we bereikt? Op 1 januari 2025 zijn we gestarten met onze nieuwe eigen ambtelijke organisatie. Vanuit onze koers "Dit binne wy" is in 2024 een inrichtingsplan én een ontwikkelagenda 2025 | -2026 voor de nieuwe organisatie vastgesteld. Deze is in 2025 verder uitgevoerd, waarbij telkens via de vier momenten van begrotingswijziging een actuele stand van zaken aan de raad is meegegeven. De organisatie wordt ook in de komende jaren verder opgebouwd aan de hand van twee pijlers: 1. Medewerkers, leidinggevenden en cultuur 2. Toekomstbestendige organisatie In 2025 is de vaste formatie opnieuw vastgesteld op basis van de uitkomsten van het plaatsingsproces en de verdere vacaturevervulling. In de begrotingswijzigingen van oktober is dit vertaald naar een aangepaste personeelsbegroting. De begroting 2025 en de begroting 2026 is geactualiseerd naar de nieuwe organisatie en de nieuwe ontwikkelingen in het kader van de begroting 2026-2029. De enige ombuiging die nu nog in de meerjarenbegroting is opgenomen is de extra verhoging van de OZB. In 2024 was voor de opbouw van de nieuwe organisatie een incidenteel budget beschikbaar gesteld van € 500.000. Daarvan is uiteindelijk € 289.000 in 2024 besteed en € 211.000 overgeheveld naar 2025.
Samen met het budget voor de programma manager ontwikkelagenda en een stukje nasleep van de ontvlechtingskosten was er voor 2025 € 439.000 beschikbaar. Hiervan is € 351.000 besteed. Het restant valt vrij ten gunste van de jaarrekening 2025. 33 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 34 Ontvlechting Werkmaatschappij 8KTD en inrichting BVO-ICT Kadernota 2025 - nr. 00.04 Wat wilden we? Algemeen Nadat de inrichtingsplannen van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel voltooid en in de raden van 20 juni 2024 behandeld zijn, is voor de werknemers het plaatsingsproces in gang gezet. Voor de zomervakantie heeft ieder zijn, of haar belangstelling kunnen tonen. De plaatsingsadviescommissie is vanaf dat moment aan de slag gegaan met het vormgeven van de plaatsing. Medio oktober zijn alle medewerkers in de vorm van een vooraankondiging geïnformeerd over het advies dat de plaatsingscommissie uit zal gaan brengen. Begin november ontvangen de medewerkers een gemotiveerd bericht over de voorlopige plaatsing. Dat bericht heeft dan een officiële status, in die zin dat eventueel door de medewerker een zienswijze kan worden ingediend. Als een medewerker geen zienswijze indient is hij/zij na 14 kalenderdagen definitief geplaatst. Op basis van de vooraankondiging en de voorlopige plaatsing kan vast worden gestart met het invullen van vacatures.
Ontvlechting werkmaatschappij 8KTD De financiële ontvlechting van de Werkmaatschappij exclusief de onderdelen voor de nieuwe BVO-ICT is in deze begroting meegenomen. Per saldo heeft deze financieel technische vertaling geen effect op het begrotingssaldo. De precieze uitkomsten van de effect en voor de personeelskosten zijn echter mede afhankelijk van de definitieve plaatsing die pas eind dit jaar rond is. Dit betekent dat we in de begrotingswijzigingen van juni 2025 nog bij uw Raad terugkomen met een geactualiseerde personeelsbegroting voor zowel 2025 en de jaren daarna ten behoeve van de Kadernota 2026-2029 en begroting 2026-2029. Inrichting BVO-ICT Voor ICT is het besluit genomen dat we na 1 januari 2025 nog een periode met elkaar blijven samenwerken. Het ontvlechten van ICT voor 1 januari 2025 is namelijk niet haalbaar. Een tijdelijke samenwerking geeft beide gemeenten de kans zich te oriënteren op een nieuwe inbedding van ICT-taken in de eigen organisatie, of elders. De tijdelijke samenwerking krijgt gestalte in de vorm van een lichte gemeenschappelijke regeling. Dit betekent dat de huidige gemeenschappelijke regeling wordt omgevormd van een openbaar lichaam naar een bedrijfsvoeringsorganisatie. Dit alles voor een tijdelijke periode van maximaal drie jaar, want een volledige ontvlechting van de Werkmaatschappij is en blijft het uitgangspunt.
Wat hebben we bereikt? Algemeen Het plaatsingsproces is eind 2024 voltooid en de nieuwe organisatie is per 1 januari 2025 van start gegaan. Gedurende het jaar zijn nog diverse openstaande vacatures ingevuld. Ontvlechting werkmaatschappij 8KTD De financiële ontvlechting van de Werkmaatschappij exclusief de onderdelen voor de nieuwe BVO-ICT was al in de begroting meegenomen en daarmee afgerond. De precieze uitkomsten van de effecten voor de personeelskosten in de nieuwe organisatie waren bij aanvang nog niet helemaal bekend vanwege het nog af te ronden plaatsingsproces. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 35 Uiteindelijk heeft via de begrotingswijzigingen van oktober 2025 een actualisatie van de personeelslasten plaatsgevonden en natuurlijk voor de begroting 2026-2029 via het reguliere begrotingsproces. Hiermee is het financiële proces van de ontvlechting afgewikkeld. Inrichting BVO-ICT Het jaar 2025 was het eerste jaar van de Werkmaatschappij (BVO-ICT) in afgeslankte stijl. Voor wat betreft de bijdragen van beide gemeenten aan de werkmaatschappij voor 2025 kunnen we melden dat we binnen de begrote bijdragen blijven en dat er nog een geri ng bedrag aan bijdragen terugvloeit naar de gemeenten. Eind 2025 zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een verkenning van de toekomstige ontwikkelingen voor de Werkmaatschappij. Uitvoeringsprogramma Kadernota 2025 - nr.
00.02 Wat wilden we? In de begroting 2024-2027 was een stelpost van € 1.000.000 opgenomen voor ontwikkelingen in het kader van het Uitvoeringsprogramma. Deze stelpost is met ingang van de begroting 2025-2028 komen te vervallen en is binnen de Kaderbrief gebruikt voor dekking van de koersvertaling. In de nieuwe organisatie en in lijn met de koers “Dit binne wy” kunnen we onze taken, dienstverlening en beleidsambities blijven uitvoeren. Hiermee dragen we indirect ook bij aan een aantal uitgangspunten van de koersvertaling. Daarnaast is een aantal ond erwerpen uit het Uitvoeringsprogramma nu ook onderdeel van de begroting 2025-20228 geworden. Denk hierbij aan bioferskaat en overheids- en inwonersparticipatie. Mochten er andere ontwikkelingen zijn dan zullen we die via de reguliere P&C cyclus meenemen r ichting uw Raad. Wat hebben we bereikt? Deze stelpost is met ingang van de begroting 2025-2028 komen te vervallen en gebruikt voor dekking van de koersvertaling voor de nieuwe organisatie. Verduurzaming eigen gebouwen Wat wilden we? De gemeente heeft een voorbeeldfunctie als het gaat om het verduurzamen van het vastgoed. Daarnaast is er de verplichting om voor 2030 de CO2-uitstoot aanzienlijk te verlagen. Om dit vorm te geven is het van belang om snel te starten met de planvorming.
In het uitvoeringsplan Maatschappelijk Vastgoed komen enkele locaties naar voren die de komende 10 tot 15 jaar zeker hun huidige functie behouden. Er speelt daar geen vraag omtrent clustering, nieuwbouw of afstoten. Er is per complex een plan opgesteld om te Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 36 komen tot een gasloos gebouw in drie stappen. De plannen worden nu afgestemd op de meerjarenonderhoudsplanning. Daarna volgt de technische uitwerking per gebouw. Ook is begonnen met het verwerven van subsidies. Wat hebben we bereikt? Per complex is er een plan opgesteld, zijn er kostenramingen gemaakt en is er een DUMAVA subsidie aangevraagd en toegekend. In 2 fases zijn de DUMAVA subsidies aangevraagd, ronde 1 in 2024 en ronde 2 in 2025. In ronde 1, 2024, is voor de volgende panden DUMAVA subsidie beschikbaar gekomen: • Sporthal de Heege Fiif in Hurdegaryp • Sporthal it heech Noardburgum • MFC de Balstien Noardburgum • Sporthal en zwembad de Wetterstins Burgum • Muziekschool Burgum • Dorpshuis It Geahus • Gymzaal Garyp • Dorpshuis de Kamp Sumar In ronde 2, 2025, is voor de volgende panden DUMAVA subsidie beschikbaar gekomen: • Dorpshuis de Mounestien Munein • Havengebouw Earnewald In 2025 is er gestart met het uitwerken van de verduurzamingsplannen per pand.
Er zijn maatwerkadviezen opgesteld voor verduurzaming welke als leidraad genomen zullen worden voor het verduurzamingsplan (bestek) wat intern verder uitgewerkt gaat worden, waa rbij voor de benodigde extra inzet een beroep wordt gedaan op beschikbare rijksmiddelen uit de zogenaamde CDOKE gelden. In 2026 zal er a.d.h.v. een prioriteringslijst worden gestart met de voorbereiding op de verduurzaming van de eerste panden. Alles met betrekking tot dit onderwerp staat ook het in 'Beleidsplan gebouwenbeheer 2026 - 2030'. Visie op dienstverlening Kadernota 2025 - nr. 00.06 Wat wilden we? Per 1 januari 2025 is Tytsjerksteradiel weer een zelfstandige organisatie met een eigen koersbepaling en daar hoort een passende visie op dienstverlening bij. De visie op dienstverlening beschrijft in hoofdlijnen wat we willen bereiken met onze dienstverle ning en geldt niet alleen voor onze inwoners, maar ook zeker voor onze eigen organisatie. In de visie Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 37 is er dan ook aandacht voor de manier waarop we als organisatie in verbinding staan met onze samenleving. Om tot een visie op dienstverlening te komen moet duidelijk zijn wat voor soort dienstverlening de gemeente Tytsjerksteradiel ambieert en welke succesfactoren daarbij van belang zijn. De visie wordt besluitvormend behandeld door het college en de raad in kwartaal vier van 2024.
De ambitie kunnen we niet van vandaag op morgen realiseren. Dit vraagt om inspanningen van bestuur en organisatie. De inspanningen en acties om tot uitvoering va n de visie te komen, worden uitgewerkt in een uitvoeringsagenda en maakt onderdeel uit van het organisatiebrede ontwikkelplan. Wat hebben we bereikt? De visie is vastgesteld op 28 november 2024. Voortzetting samenwerking EuropaPact Fryslân Kadernota 2025 - nr. 00.07 Wat wilden we? De ANNO-gemeenten hebben sinds 2022 voor een periode van twee jaar deelgenomen aan EuropaPact (voorheen Friese Projectenmachine). Het samenwerkingsverband van de provincie, Friese gemeenten en maatschappelijke organisaties om kansen die Europese agenda’s Fryslân bieden te verzilveren. Deze termijn is inmiddels verstreken en we hebben de balans opgemaakt over onze deelname vanuit de ANNO-regio. Willen we hier meerwaarde uit gaan halen in de regio, dan moeten we hier samen in op blijven trekken. Als het gaat om samenwerking in Europese programma’s is het college van mening dat je op Europese thema’s minimaal als regio (ANNO-verband), bij voorkeur op Friese schaal, samen een strategie moet maken. Onze deelname in EuropaPact Fryslân met de ANNO-gemeenten willen we om die reden continueren. Ons streven is om de ambtelijke inzet op Europa vanuit de ANNO-gemeenten zoveel mogelijk te bundelen.
Daarvoor is het helder dat er personele capaciteit nodig is om de samenwerking met EuropaPact te laten vliegen. We maken ons hard voor een gezamenlijke strategie, agenda en ambtelijke inzet (een aanspreekpunt). Bij voorkeur op Friese schaal, maar minimaal op regionaal formaat. De kosten hiervan bedragen een jaarlijkse bijdrage van € 1 per inwoner en zijn opgenomen in de begroting 2025-2028. Wat hebben we bereikt? Tytsjerksteradiel neemt sinds 2022 tweejaarlijks deel aan EuropaPact, het samenwerkingsverband van provincie, Friese gemeenten en maatschappelijke organisaties Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 38 om Europese kansen voor Fryslân te benutten. De huidige termijn loopt tot 31 december 2027. Samen met de andere ANNO-gemeenten constateren we dat EuropaPact nu beperkt bijdraagt aan netwerkvorming, gezamenlijke projecten en financiering, omdat gemeenten zelf nog geen duidelijke Europa-agenda hebben en de interne organisatie hier niet op is ingericht. Willen we meerwaarde uit Europa(Pact) halen, dan moeten we onze organisatie daarop voorbereiden. Uiterlijk 1 juli 2026 moet Tytsjerksteradiel aangeven of deelname na 2027 wordt voortgezet. Via de begroting doet het college zo nodig een voorstel voor deelname in 2027 –2029.
Voor Tytsjerksteradiel betekent dit dat er bestuurlijke keuzes nodig zijn: hoe verhouden we ons tot Europa, met welke regionale partners trekken we op en waar zetten we onze beperkte capaciteit op in? In Q1 2026 worden de benodigde stappen in kaart gebrach t en spreekt het college over haar Europese ambities. Hier wordt de keuze over voortgang deelname aan EuropaPact na 2027 ook besproken. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 39 Overige ontwikkelingen Algemene uitkering Jaar 2025 De algemene uitkering uit het gemeentefonds inclusief integratie uitkering voor het Sociaal Domein voor 2025 bedraagt zowel op begroting - als rekeningbasis € 78 miljoen. Begroting en jaarrekening zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2025 en de laatste specificatie van 2025 op basis van de decembercirculaire 2025. Uitkering vorige dienstjaren (2022, 2023 en 2024) In 2025 is er nog een aantal mutaties over de jaren 2022, 2023 en 2024 doorgevoerd. Voor de jaarrekening 2025 levert dit per saldo een nadelige ontwikkeling op van € 775.000. We lichten hier in het bijzonder het nadeel voor 2024 toe met betrekking tot de maatstaven lage inkomens met drempel en inkomens met laag opleidingsniveau en drempel én de suppletie uitkering huishoudens met laag inkomen, omdat de correctie in 2025 over 2 024 een grote nadelige impact van in totaal € 707.000 heeft op de algemene uitkering over oude dienstjaren.
De correctie voor lage inkomens met drempel c.a. in de algemene uitkering van het gemeentefonds voor het jaar 2024 betreft een herziening van de verdeelmaatstaf 'huishoudens met laag inkomen (boven de drempel)', die de afgelopen jaren zorgde voor grote verschillen tussen gemeenten. Vanaf 2025 wordt deze maatstaf gebaseerd op een driejarig voortschrijdend gemiddelde in plaats van het aantal huishoudens met een laag inkomen op 1 januari van het voorgaande jaar, wat de grote fluctuaties in de komende jaren moe t dempen en moet gaan leiden tot stabiliteit. Het Rijk is van mening dat met deze correcties de verdeling van het gemeentefonds eerlijker en voorspelbaarder maakt voor gemeenten met een vergelijkbare armoedeproblematiek. Bij een herziening is er altijd sprake van voordeel - en nadeelgemeenten. Deze herziening levert voor onze gemeente helaas een nadeel op. De berekening van de algemene uitkering voor de jaren vanaf 2025 is gebaseerd op de nieuwe maatstaven. Het betreft de volgende mutaties m.b.t.
de verschillende jaren: Jaar 2022 • Actualisering uitkeringsfactor met 3,0 punt 101.000 V • Actualiseren WOZ-waarden 7.000 V 108.000 V Jaar 2023 • Actualisering inkomens met laag opleidingsniveau en drempel 55.000 V Jaar 2024 • Actualisering lage inkomens en inkomens met laag opleidingsniveau en drempel 479.000 N • Actualisering suppletie uitkering huishoudens met Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 laag inkomen | 228.000 N • | Actualisering decentralisatie uitkering jeugdhulp AZC | 23.000 N • | Verlaging uitkeringsfactor met 3,0 punt | 151.000 N • | Actualisering aantallen bijstandsontvangers | 56.000 N • | Actualisering diverse maatstaven | 1.000 N 938.000 N Totaal 2022, 2023 en 2024 | 775.000 N Ontwikkeling personeelskosten Er is het afgelopen jaar meer geld uitgegeven aan salarissen en inhuur dan verwacht werd bij de begrotingswijzigingen van oktober en december. Dit heeft geleid tot een | voordelig resultaat van € 96.000. Dit betreft zowel de salariskosten van vaste en tijdelijke medewerkers, de kosten van inhuur op formatie, verkoop/koop vakantiedagen en de kosten van voormalig personeel, onder aftrek van ontvangen vergoedingen en aanvullende gelden. De totale begroting voor de personeelskosten bedroeg € 34,5 miljoen. De afwijking is zoals onderstaand verdeeld over de programma's. De personeelskosten zijn geanalyseerd naar aard van de kosten en die is als volgt.
Onderstaand worden de grootste verschillen toegelicht. Salariskosten huidig personeel De begroting voor de salariskosten huidig personeel was vastgesteld op € 27,6 miljoen. De realisatie voor 2025 komt uit op 27,5 miljoen. Dit betekent | een positief resultaat van € 109.000 op basis van de salariskosten huidig personeel. Inhuur personeel In 2025 was de opdracht gegeven om zo weinig mogelijk inhuur op vacatureruimte aan te nemen en aan te houden. Dit heeft er in 2025 voor gezorgd dat er een uitstroom van 83 inhuur medewerkers | was | en | tegelijkertijd | een | instroom | van | 66 | medewerkers. | Wel | zijn de 40 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 41 inhuurkosten hoger dan begroot. Dit komt doordat de uurtarieven van inhuur personeel hoger ligt dan vast personeel. Dit veroorzaakt een overschrijding van € 561.000. Inhuur ziekte De primitieve begroting voor het centraal ziektebudget was vastgesteld op € 607.000. In de oktoberwijziging is het centraal ziektebudget verhoogd naar 6% van de salariskosten. Hiermee hebben we het centraal ziektebudget voor 2025 begroot op € 1.725.000. Da arbij hebben we ook de ontvangen uitkeringen begroot op € 276.000. De realisatie van de kosten voor ziektevervanging bedragen in 2025 € 1.298.000. Het gros hiervan vond plaats via externe inleen. De ontvangen uitkeringen bedroegen € 274.000. Per saldo hebb en we hierop een voordeel van € 351.000.
Ontvangen vergoeding uitlenen personeel Voor het uitlenen van personeel ontvangen wij een vergoeding. Hier is in de begroting geen rekening mee gehouden. Voor 2025 betekent dit een voordeel van € 239.000 ten opzichte van de begroting. Voorlopige aanslag Vennootschapbelasting In de begroting houden we geen rekening met de te betalen vennootschapbelasting, omdat deze hoofdzakelijk is gerelateerd aan de opbrengsten van de bouwgrondexploitatie. Deze opbrengsten betreffen zogenaamde incidentele baten en tellen niet mee voor het str uctureel materieel evenwicht van de begroting. om die reen nemen we ook de te betalen vennootschapbelasting niet mee. Voor de jaarrekening betekent dit een nadeel van € 115.000. Hogere contributie VNG en VFG In de begroting was geen rekening gehouden met de benodigde indexering van de contributiebijdragen aan de VNG en VFG voor het jaar 2025. Voor de jaarrekening betekent dit een nadeel van € 43.000. Administratieve verrekening btw correcties jaarrekening 2025 In 2025 heeft Fiscaliade voor ons een onderzoek gedaan naar het correct toepassen van de verschillende btw percentages. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat de zogenaamde mengpercentages voor de btw in ons voordeel konden worden aangepast. Dit betreft een verlaging van de zogenaamde kostprijsverhogende btw.
Er is voor de jaarrekening 2025 gekozen om deze correctie getotaliseerd in programma 0 op te voeren en niet via talloze boekingen binnen alle programma's. Voor de jaarrekening 2025 betekent dit een ee nmalig voordeel van € 208.000. Kosten leegstaande scholen Tytsjerk en Jistrum Voor de voormalige schoolgebouwen in Tytsjerk en Jistrum die zijn opgegaan in beide multifunctionele centra zijn nog aanzienlijke kosten gemaakt voor objectbeveiliging en onderzoeken voor de geplande sloop van deze gebouwen. Met deze kosten was in de begroting geen rekening gehouden. Dit levert voor de jaarrekening een nadeel op van € 71.000. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 42 Hogere OZB opbrengst Bij het bepalen van het tarief (begin oktober t -1) wordt een inschatting gemaakt van de ontwikkeling van het accres, oftewel de waardemutatie van alle WOZ objecten per categorie. Op dat moment zijn de definitieve taxaties nog niet afgerond. Deze worden doo rgaans pas aan het einde van het jaar of begin van het nieuwe jaar vastgesteld. Daarnaast wordt een inschatting gemaakt van de effecten van bezwaar en beroepsprocedures, die eveneens van invloed zijn op de uiteindelijke WOZ waarden. De in de begroting opge nomen bedragen zijn derhalve gebaseerd op de best mogelijke inschatting op dat moment.
Deze factoren leiden dus tot verschillen in de uiteindelijk gerealiseerde opbrengsten uit de OZB voor de jaarrekening. Voor de jaarrekening 2025 is er sprake van een voordelige ontwikkeling van € 66.000. Afboeken oude balansposten Bij de beoordeling van de oude balansposten in het kader van de jaarrekening 2025 hebben we geconstateerd, dat een paar oude verplichtingen kunnen komen te vervallen. Voor de jaarrekening 2025 betekent dit per saldo een eenmalig voordeel van € 68.000. Deze vervallen verplichtingen betreffen: • Bijdrage stadsregio projecten Duorsumens (€ 22.000 V) • Bijdrage stadsregio pilot snelvaren Burgermar (€ 14.000 V) • Bijdrage stadsregio ten behoeve van coöperatie Burgum (€ 2.500 N) • Bijdrage stadsregio ten behoeve van doarpsbelangen Hurdegaryp (€ 1.000 N) • Energiecoaches (€ 2.500 N) • Kosten energiecoaches 2022 (€ 55.000 V) • Subsidie sichtberens Fryske taal (€ 17.000 N) Ontwikkeling voorziening APPA Op basis van de recente berekening van de actuariële waarde van de pensioenaanspraken van wethouders en voormalige wethouders is beoordeeld in hoeverre aanpassing nodig is van de voorziening APPA. Deze berekeningen worden gemaakt aan de hand van de wettelijke factoren voor individuele waardeoverdracht naar de situatie van eind 2025.
Hierbij wordt uitgegaan van de uitgangspunten circulaire ‘aanpassingen pensioenen en inhoudingen APPA, van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor onze gemeente betekent dit dat wij de voorziening APPA kunnen verlagen met € 198.000. Voor de jaarrekening een voordelige ontwikkeling. Daarnaast was in de begroting opgenomen dat de voorziening zou worden bijgestort met € 1,2 mln. Hierop heeft een correctie plaatsgevonden van eveneens €198.000, wat een voordeel oplevert in de jaarrekening. Lagere uitnames algemene reserve en reserve overlopende posten In de (bijgestelde) begroting was rekening gehouden met diverse uitnames uit de algemene reserve en de reserve overlopende posten, die uiteindelijk niet in 2025 (volledig) nodig waren. Dit betrof ondermeer: • Dorpenbudget (€ 227.000) • Klimaatmiddelen transitievisie warmte (€ 200.000) • Subsidies verduurzaming sport (€ 790.000) Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 • | Aanpassing brug Eastermar (€ 137.000) Voor dit programma betekent het een nadeel van € 2.476.000, echter binnen de diverse programma's hebben de uitgaven ook niet plaatsgevonden. Binnen de programma's leidt dit op deze onderwerpen tot een voordeel. Voor de jaarrekening 2025 is er per saldo geen voor- of nadeel. Daar waar nodig worden de benodigde middelen overgeheveld naar 2026.
Voorziening woningen en garageboxen Het doel van deze voorziening is het financieren en dekken van planmatig onderhoud aan woningen en garageboxen. Het gereserveerde bedrag in de voorziening was te hoog voor het geplande | onderhoud | daarom | is | er | € | 100.000 | vrijgevallen | ten | gunste | van | het jaarrekeningresultaat 2025. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.
Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief AU en overige uitkeringen gemeentefonds | - | - | - | - Beheer overige gebouwen en gronden | 555 | 621 | 854 | - 232 Belastingen overig | 44 | 44 | 26 | 18 Bestuur | 2.261 | 3.452 | 3.301 | 150 Burgerzaken | 1.973 | 2.670 | 2.301 | 369 Overige baten en lasten | 2.684 | 982 | 746 | 236 OZB niet-woningen | 207 | 282 | 271 | 12 OZB woningen | 236 | 340 | 297 | 43 Treasury | 1.006 | 634 | 614 | 20 Vennootschapsbelasting (VpB) | - | - | 115 | - 115 Totaal lasten | 8.965 | 9.024 | 8.524 | 500 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief AU en overige uitkeringen gemeentefonds | 73.553 | 77.989 | 77.214 | - 775 Beheer overige gebouwen en gronden | 143 | 143 | 209 | 66 43 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Belastingen overig | 70 | 70 | 65 | - 5 Bestuur | - | - | 313 | 313 Burgerzaken | 621 | 709 | 728 | 19 Overige baten en lasten | 190 | 935 | 1.010 | 75 OZB niet-woningen | 2.614 | 2.624 | 2.633 | 9 OZB woningen | 6.467 | 6.484 | 6.541 | 58 Treasury | 386 | 536 | 597 | 61 Vennootschapsbelasting (VpB) | - | - | - | - Totaal baten | 84.044 | 89.491 | 89.312 | - 180 Saldo van baten en lasten (excl.
reserves) | 75.079 | 80.467 | 80.788 | 320 In de reserves gestort | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Mutaties reserves | - | 1.488 | 1.488 | - Totaal lasten | - | 1.488 | 1.488 | - Uit de reserves gehaald | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Mutaties reserves | 5.037 | 7.158 | 4.682 | - 2.476 Totaal baten | 5.037 | 7.158 | 4.682 | - 2.476 Saldo mutaties reserves | 5.037 | 5.670 | 3.194 | - 2.476 TOTAAL | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Lasten programma | 8.965 | 10.511 | 10.012 | 500 Baten programma | 89.081 | 96.649 | 93.993 | - 2.655 Saldo programma | 80.116 | 86.137 | 83.982 | - 2.156 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.
Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) | - 2.156 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen | - 2.857 Lasten | 328 - Diverse ontwikkelingen | 42 - Ontwikkeling personeelskosten | 444 - Voorlopige aanslag Vennootschaps belasting | - 115 - Hogere contributie VNG en VFG | - 43 44 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 45 Baten - 3.185 - Hogere OZB opbrengst 66 - Lagere uitnames algemene reserve en reserve overlopende posten - 2.476 - AU oude dienstjaren (2022, 2023 en 2024) - 775 Incidentele voor- of nadelen 701 Lasten 335 - Lagere storting voorziening APPA 198 - Administratieve verrekening btw correcties jaarrrekening 2025 208 - Kosten leegstaande scholen Tytsjerk en Jistrum - 71 Baten 366 - Afboeken oude balansposten 68 - Vrijval bovenmatigheid voorziening woningen 100 - Vrijval voorziening APPA 198 Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Verbonden partij Naam Vestigingsplaats BNG Bank NV Den Haag Vitens NV Zwolle Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel Buitenpost / Burgum Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld 00. Bestuur en ondersteuning De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Apparaatskosten Kosten per inwoner
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 1093,33 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 769,80 Rekening 2024 (Totale apparaatskosten 2025 bedraagt 36.080 mln. Op 33.000 inwoners wordt de meetwaarde 1.093. Het wijkt af ten op zichten van referteperiode 2023. Dit komt mede door de ontvlechting en verouderde gegevens 2023.) Nederland | Nederland Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 Rekening 2024 Bezetting Bezetting in fte per 1.000 inwoners Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 12,92 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 9,70 Rekening 2024 (Totale bezetting 426 FTE op circa 33.000 inwoners) Nederland | Nederland Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 Rekening 2024 Externe inhuur Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2022] Rekening 2025 | 17,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 17,50 Rekening 2024 Nederland | Nederland Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 Rekening 2024 Formatie 46 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 47 Het aantal fte per 1.000 inwoners Tytsjerksteradiel Tytsjerksteradiel [referentiejaar 2025] Rekening 2025 10,26 Ontwikkeling Prognose Begroting 2025 9,30 Rekening 2024 (Formatie 2025 338 FTE op afgerond
33.000 inwoners ) Nederland Nederland Rekening 2025 Ontwikkeling Prognose Begroting 2025 Rekening 2024
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 48 Veiligheid Veiligheid is het aanwezig zijn van orde en rust in het publieke domein en van bescherming van leven, gezondheid en goederen tegen acute en dreigende aantastingen. Onveiligheid is te omschrijven als alles wat inbreuk op veiligheid maakt. Die inbreuken kunn en zowel feitelijke aantastingen zijn maar ook gevoelens van onveiligheid. Het programma Veiligheid omvat alle gemeentelijke activiteiten op het gebied van handhaving van de openbare orde, bevordering van de veiligheid en activiteiten rondom de bijzondere wetten. Hieraan wordt op verschillende manieren vormgegeven door het stelle n van regels, het maken van beleid, uitvoering geven aan handhaving, organisatie van de crisisbeheersing, de brandweer en de samenwerking met de politie. Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 49 Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld. Overige ontwikkelingen Leges drank- en horeca evenementen De opbrengsten van de leges drank- en horeca evenementen zijn in 2025 € 71.000 lager dan begroot. De reden hiervoor is voornamelijk gelegen in de hogere tarieven waar in de begroting mee is gerekend. De realisatie is gebaseerd op lagere tarieven waardoor d e opbrengsten in 2025 lager zijn dan begroot. Oorspronkelijk is afgesproken om kostendekkende tarieven te hanteren vanaf 2023. Echter in 2023 is naar aanleiding van de begroting 2023-2026 besloten om de tarieven voor de drank- en horeca evenementen niet te verhogen. Hierbij is afgesproken om voor 2025 , op basis van het eerder afgesproken uitgangspunt van 100% kostendekkendheid (en het ingroeipad), ruim voor de Kadernota 2024 -2027 de haalbaarheid en wenselijkheid van de stijging van de tarieven goed in beeld te brengen. Dit heeft niet plaatsgevonden waa rdoor deze onderschrijding zichtbaar wordt in de jaarrekening.
Oekraïnegelden Voor de opvang van de Oekraïners wordt door het rijk op drie manieren een vergoeding gegeven. Voor leefgeld particuliere opvang en transitiekosten gebouwen is dat een 100% dekkende vergoeding. Daarnaast wordt voor de gemeentelijke opvang een normvergoeding verstrekt op basis van een gerealiseerde opvangplek per dag. Op basis van de SISA - verantwoording 2025 is gebleken dat wij recht hebben op een vergoeding van het Rijk van € 4.668.000. Deze vergoeding is nagenoeg gelijk aan het voorschot dat was verkregen. Ten opzichte van het voorschot (op basis van gemiddelden) hebben wij nagenoeg dezelfde opvangplekken gerealiseerd over eenzelfde aantal dagen waardoor de vergoeding ongeveer gelijk is. De totale baten voor 2025 zijn € 265.000. De totale lasten voor 2025 zijn - € 864.000. Het nadeel is met name ontstaan doordat de lasten omhoog zijn gegaan ten opzichte van de begroting. Dit wordt veroorzaakt doordat dit jaar onder andere de kosten van het leerlingenvervoer voor Oekraïense leerlin gen en de verstrekking van het minimabeleid niet waren mee begroot. Daarnaast is er ook een overschrijding te zien in de kosten van het inhuur personeel, dit werd veroorzaakt door ziekte en diverse personeelswijzigingen die elkaar hebben overlapt. In de ja arrekening volgt dat het saldo in dit programma uiteindelijk - € 598.000 is geworden.
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Veiligheidsregio Friesland; brandweer en crisisbeheersing Vanuit de Veiligheidsregio Friesland heeft er een verrekening plaats gevonden m.b.t. brandweer. Hiervoor is een bedrag van | € 18.000 ontvangen, waar in de begroting geen rekening mee was gehouden. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Crisisbeheersing en brandweer | 2.619 | 2.632 | 2.619 | 12 Openbare orde en veiligheid | 688 | 4.736 | 5.633 | - 897 Totaal lasten | 3.306 | 7.368 | 8.253 | - 885 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Crisisbeheersing en brandweer | - | - | 17 | 17 Openbare orde en veiligheid | 89 | 4.866 | 5.064 | 198 Totaal baten | 89 | 4.866 | 5.082 | 215 Saldo van baten en lasten (excl.
reserves) | - 3.217 | - 2.501 | - 3.171 | - 670 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel. Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) | - 670 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen | - 195 Lasten | - 124 - Ontwikkeling personeelskosten | - 124 Baten | - 71 - Lagere opbrengsten leges drank, horeca en evenementen | - 71 Incidentele voor- of nadelen | - 475 Lasten | - 761 - Diverse verschillen per saldo | 103 - hogere lasten opvang Oekraïners | - 864 50 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Baten | 286 - Diverse verschillen per saldo | 4 - Hogere baten brandweer | 16 - Hogere bijdrage opvang Oekraïners | 266 Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. | Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Verbonden partij Naam | Vestigingsplaats Veiligheidsregio Fryslân | Leeuwarden Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld | 01. Veiligheid De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,50 Rekening 2024 | 1,50 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,20 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,30 Rekening 2024 | 1,30 51 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 2,60 Rekening 2024 | 2,60 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 4,30 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 4,30 Rekening 2024 | 4,20 Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 2,60 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 3,40 Rekening 2024 | 3,40 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 5,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 5,80 Rekening 2024 | 5,80 Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | ,90 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,80 Rekening 2024 | ,80 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 2,20 | Ontwikkeling | Prognose 52 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Begroting 2025 | 2,50 Rekening 2024 | 2,50 Verwijzingen Halt Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf.
Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 4,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,00 Rekening 2024 | 6,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 9,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 9,00 Rekening 2024 | 9,00 53 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 54 Verkeer, vervoer en waterstaat Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat omvat de aanleg, het beheer en onderhoud van (water-) wegen en straten c.a., openbare verlichting en verkeersveiligheid. Het programma is gericht op het mogelijk maken van een veilige deelname aan het verkeer en een sober en doelmatig beheer van de openbare ruimte, met inachtneming van en respect voor de aanwezige (unieke) kwaliteiten. Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing.
We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld.
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 55 2e fase Gebiedsontwikkeling De Centrale As [Kadernota 2023 - nr. 02.09] Wat wilden we? De Gebiedsontwikkeling zorgt ervoor dat De Centrale As goed wordt ingepast in het landschap en moet daarnaast zorgen voor een “plus” voor het gebied. Deze “gebiedsplus” is als een soort van compensatie toegezegd aan de streek en kent zogenaamde fase 1 en f ase 2 maatregelen. Het college heeft ingestemd met de maatregelen voor beide fasen en voor fase 1 is tevens de gemeentelijke cofinanciering (50%) geregeld. Voor de fase 2 maatregelen is er nog geen gemeentelijke cofinanciering geregeld. Deze wordt op basis van de laatste informatie van de Provincie geraamd op € 125.000 voor het realiseren van: • Z38; aanleg recreatieve voorzieningen natuurgebied De Leijen • Z42; aanleg recreatieve voorzieningen natuurgebied De Súdermar • M54; Aanleg wandelpad Rijksstraatweg Noardburgum Voor incidentele lasten hanteren we de lijn dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Wat hebben we bereikt? Als gevolg van personele capaciteit (onder andere ziekte en ontvlechting) zijn deze projecten niet geprioriteerd. Vanaf het vierde kwartaal is externe capaciteit voor dit project beschikbaar gekomen (voor ziektewaarneming) en is begonnen met actualiseren van te benaderen externe belanghebbenden (grondeigenaren, en dergelijke).
In 2026 zullen voor het project noodzakelijke externe partijen, grondeigenaren worden benaderd. Vervolgens zal bij instemming van de belanghebbenden, verdere plandetaillering, vergunningaanvragen en tenslotte opstellen bestek/aanbesteding plaatsvinden. Per aanvang 2026 wordt duidelijk dat de provincie niet van zins is de cofinanciering te verlengen. Het provinciale deel van de gelden zal wél zijn weg vinden naar natuurgebied Súdemar (e.a.), welke delen qua recreatieve voorzieningen valt te realiseren. Mo gelijk kan de gemeente hierin nog (operationeel of geldelijk) een rol spelen, hierover lopen nog ambtelijke gesprekken waarna hierover eventueel besluitvorming kan plaatsvinden. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 56 Aanpak fietsverbinding Damsingel naar de van Harinxmaweg [Kadernota 2023 - nr. 02.11] Wat wilden we? De bedrijven Sonac en Noppert hebben een probleem voorgelegd dat zij ervaren met fietsers die de route over het bedrijventerrein Sumar nemen. In gezamenlijk overleg is het probleem geanalyseerd en onderzocht op welke wijze iets aan de situatie gedaan kan worden. De oplossing die is onderzocht is erop gericht om het bedrijventerrein voor fietsende werknemers vanuit Burgum wel toegankelijk te houden, maar deze minder aantrekkelijk te maken voor doorgaand fietsverkeer.
Dit kan door de huidige fietsverbinding vanaf de Van Harinxmaweg naar beneden richting bedrijventerrein op te heffen en een nieuwe verbinding aan te leggen die vanaf de Van Harinxmaweg terug buigt (en afdaalt) richting het kanaal. Recreatief fietsverkeer kan zo de route linksaf vervolgen via het aquaduct naar Garyp en werknemers kunnen daar rechtsaf naar het bedrijventerrein fietsen. De totale kosten van de genoemde aanpassing in de fietsroute van de Van Harinxmaweg naar het bedrijventerrein Sumar zijn geraamd op € 125.000. Met de betrokken bedrijven is nog niet gesproken over een verdeling van deze kosten. Het maximale financiële effect (uitgaande van € 125.000) voor de gemeente bedraagt € 5.000. Wat hebben we bereikt? Het plan is in overleg met bedrijven opgesteld en een ontwerp is uitgewerkt. Berekeningen met betrekking tot grondverzet zijn uitgevoerd. Raming is opgesteld en sluit aan bij het begrote bedrag. De laatste afstemming met de bedrijven vindt plaats. De uitvoering vindt vervolgens in 2025 plaats. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 57 Aanpassingen brug Eastermar [Kadernota 2022 - nr. 02.04] Wat wilden we? De brug Eastermar wordt bediend vanuit de bedienpost Schuilenburg. Deze bedienpost van Rijkswaterstaat wordt op termijn gesloten. De gemeenteraad heeft eerder dit jaar besloten de beweegbare brug in stand te houden, maar wel grondig te renoveren.
We gaan de brugbediening op afstand verplaatsen naar, dan wel geschikt maken voor, aansluiting op de provinciale bedienpost It Swettehûs in Leeuwarden. Bovendien moet groot onderhoud uitgevoerd worden aan de brug. Het groot onderhoud is enerzijds nodig op basis van de onderhoudstoestand, anderzijds moeten er in combinatie met de aanpassing van de brugbediening op afstand aanpassingen gedaan worden om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving. Wat hebben we bereikt? De voorbereiding om groot onderhoud uit te voeren en de bediening geschikt maken voor aansluiting op bedienpost It Swettehûs is gereed om aan te besteden. Op 22 januari 2026 heeft de raad extra krediet beschikbaar gesteld. De aanbesteding is inmiddels gest art en er wordt gekoerst op de start van de werkzaamheden op 1 oktober 2026. Beheerplan wegen [Kadernota 2025 - nr. 02.03] Wat wilden we? Het Kwaliteitsplan Wegen is op 20 juni 2024 door de raad vastgesteld. In dit Kwaliteitsplan wegen is door de raad bepaald aan welk onderhoudsniveau de verschillende wegen in onze gemeente moeten voldoen. Vervolg op het Kwaliteitsplan wegen is het Beheerplan wegen waarin nader wordt uitgewerkt hoe het onderhoud moet worden uitgevoerd om het vereiste kwaliteitsniveau te continueren of te bereiken. Hierin wordt ook getoetst of het bestaande onderhoudsbudget voldoende is voor de gestelde eisen.
Op dit moment wordt het Beheerplan wegen opgesteld in samenwerking met Antea Group. Planning is om het beheerplan in Q4 2024 aan de raad voor te leggen ter besluitvorming. Wat hebben we bereikt? Er wordt jaarlijks uitvoering gegeven aan het wegenbeheerplan. De wegen worden vooraf geïnspecteerd door middel van een globale visuele weg inspectie conform de CROW richtlijnen. Hierop wordt door de wegbeheerder een maatregeltoets uitgevoerd wat resulteert in een uitvoeringsplan. Het uitvoeringsplan is voor 2026 met name gericht op het opwaarderen van het kwaliteitsniveau van enkele fietspaden. Daarnaast zullen de werkzaamheden gericht zijn op kleinere onderhoudsmaatregelen om grote vervangingsopgaven op termijn eerst uit te stellen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 58 Gemeentelijk Mobiliteitsplan [Kadernota 2025 - nr. 02.01] Wat wilden we? Het Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel is op 20 juni 2024 vastgesteld door de raad. De financiële effecten zijn vertaald in de meerjarenbegroting 2025 -2028. Het hoofddoel van het Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Dit is overigens een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers èn beheerders van de infrastructuur.
De gemeente Tytsjerksteradiel kenmerkt zich door een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. We zetten volop in op behoud daarvan, door in te zetten op duurzame mobiliteit. Dit is ook een doorvertaling van de aspecten uit de Omgevingsvisie van Tytsjerksteradiel en de Regionale Mobiliteitsvisie ‘Ferbining’. Deze visie op hoofdlijnen is vertaald in strategische opgaven op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Daarbij speelt ook gezondheid van de inwoners een belangrijke rol. De bereikbaarheid voor het autoverkeer is binnen de gemeente relatief goed op orde. We zetten de komende periode met name in op de verbetering van verkeersveiligheid waarbij de kwetsbare verkeersdeelnemers extra aandacht krijgen. Ook stimuleren we lopen, fietsen en het openbaar vervoer en de combinatie van verschillende vervoersmiddelen. Dit doen we om onze inwoners te verleiden om minder gebruik te maken van de auto. Dit heeft niet alleen maar een positief effect op de duurzaamheid maar heeft ook een positieve invloed op de gezondheid en de verblijfskwaliteit van onze inwoners. Wat hebben we bereikt? Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 59 Infrastructuur rondom Pont Prinses Margrietkanaal Bergumermeer-Sumar [Kadernota 2023 - nr. 02.16] Wat wilden we? De realisatie van een pontverbinding tussen Burgum en Sumar (ter hoogte van Recreatiecentrum Bergumermeer).
Dit initiatief maakt onderdeel uit van de Gebiedsontwikkeling De Centrale As, fase 2. Het project is tot stand gekomen met een stichting (i.o), waarin de lokale mienskip participeert. De aanleg van de pontverbinding, nabij de Burgumer Mar, versterkt de toeristisch-recreatieve (infra)structuur in de gemeente. Dit initiatief past binnen de ambitie van het gebiedscluster Burgumer Mar, welke is opgenomen in het toeristisch-recreatieve beleidsplan “Tytsjerksteradiel, folle mear om te ûntdekken”. Door het ontbreken van de financiële middelen heeft het project een tijd stilgelegen. Het project kan nu een vervolg krijgen en moet weer worden geactiveerd. Provincie en gemeente zijn gezamenlijk 50/50% verantwoordelijk voor de randvoorwaardelijke zaken v an de pontverbinding: de fietspaden en de aanlandingsplaatsen aan de noord- en zuidkant van het Prinses Margrietkanaal. De stichting i.o. is verantwoordelijk voor de aanschaf van de pont. De stichting i.o. zal via een scholenproject een pont laten bouwen op hun kosten. Daarnaast is de stichting i.o. verantwoordelijk voor de exploitatie van het geheel (inclusief beheer en onderhoud). De aangenomen motie wordt meegenomen bij de verdere uitvoering. De totale kosten voor de gemeente Tytsjerksteradiel worden geschat op € 340.000. De provincie investeert eveneens € 340.000 zodat er een totaalbudget ontstaat van € 680.000.
Dit onderwerp classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Wat hebben we bereikt? In 2024 is veel werk verzet om de benodigde participatie van de gemeenschap te begeleiden en verder te brengen. Doel van die fase was met name het verkrijgen van unanimiteit met betrekking tot de randvoorwaarden van het project, het verder verkennen en uit werken van de mogelijkheden van de initiatiefnemers en de entiteit die de pont op termijn in de vaart moet brengen (en houden). De gezochte unanimiteit en eenheid is in 2024 bereikt, dit was in de tweede helft van 2024 aanleiding om een aanvang te maken met het concept- voorontwerp van technische varianten/uitwerking. De verdere uitwerking van het concept-voorontwerp van de technische varianten/uitwerking is benodigd om zowel ruimtelijke procedures te kunnen doorlopen, als om een definitieve kostenstudie te kunnen maken. De verwachting is dat deze fase in het tweede kwa rtaal van 2025 afgerond is. 2-2026 MBo: in de laatse fase van 2025 is duidelijk geworden dat project waarschijnlijk niet binnen budget gerealiseerd kan gaan worden. De werkgroep / initiatiefgroep zou rond 2 - 2026 nog een tegenraming aanbieden. Een besluit over de wijze van verdere uit werking wordt kwartaal 1-2 2026 verwacht.
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 60 Kwaliteitsplan wegen [Kadernota 2025 - nr. 02.02] Wat wilden we? Het Kwaliteitsplan wegen is op 20 juni 2024 vastgesteld door de raad. Uit de evaluatie in het kwaliteitsplan wegen blijkt dat Tytsjerksteradiel op onderhoudsniveau nog steeds in stijgende lijn is, ondanks hogere kwaliteitseisen die aan het onderhoud gesteld worden. Denk hierbij aan bijvoorbeeld klimaatadaptatie en circularit eit. De conclusie is daarmee dat de gemeente het goed doet. Het voorstel aan de raad is dan ook om het huidig beleid op dit moment door te zetten en beleidsmatig de beheerkwaliteit niet te verhogen. Het college ziet wel mogelijkheden om binnen de huidige budget ten de fietspaden naar het gewenste hogere niveau te brengen. Wat hebben we bereikt? De werkzaamheden worden jaarlijks ingepland na uitvoering van de maatregeltoets door de wegbeheerder. Een nieuw kwaliteitsplan wegen wordt aan de raad voorgelegd in 2028. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 61 Motie Pont Burgum-Sumar [Kadernota 2023 - nr.
M-4-8-2] Wat wilden we? Om by de inisjatyfnimmers foar de pont Burgum-Sumar oan te jaan dat in ynsidintele ynvestearring troch de gemeente Tytsjerksteradiel allinnich akkoart is mits de kontinuïteit fan de farrûte boarge wurde kin en der oan in oantal rânebetingsten foldien wurdt: • De te kiezen oanlisplakken moatte yn oerlis mei alle belanghawwenden fêststelt wurde. • Der is sprake fan in sluten eksploitaasje ynklusyf reservearringen foar ferfanging/grut ûnderhâld. • In konsept jierplanning en frijwilligerspool binne klear foardat besluten wurdt oer de ynsidintele ynvestearring (sûnder leechrin frijwilligerspool Sûwald). • De rie op de hichte hâlden wurdt fan de wize werop oan de rânebetingsten foldien wurde. Op 18 augustus jl. heeft er een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met de vertegenwoordigers van de stichting Pont PMK i.o. De gemeente gaat, in navolging van de aangenomen motie, in gesprek met vertegenwoordigers van de dorpsbelangen, over dit initiatief en het draagvlak ervoor. De dorpsbelangen Burgum, Sumar, Eastermar, Jistrum en Noardburgum zijn uitgenodigd voor een overleg op 26 september. De vertegenwoordigers van de stichting gaan in de tussentijd verder met de actualisatie van het plan en betrekken van partners en vrijwilligers. Wat hebben we bereikt? Om het project verder te krijgen is hard gewerkt.
In overeenstemming met de motie zijn in 2024 alle betrokkenen in meerdere sessies bijeengebracht teneinde unanimiteit en/of voor eenieder tot bereikbare compromissen te komen (zoals onder andere met betrekk ing tot oanlisplakken). Gesprekken met initiatiefnemers met betrekking tot organisatie jierplanning/vrijwilligers etc. gaan door. Een en ander is in voldoende mate afgerond om verder te gaan met projectvoorbereiding. Personele capaciteit (onder andere ziekte, ontvlechting) heeft wel gezorgd dat het project aan het einde van 'rek' in de planning zit (deadline voor provinciale bijdrage: 1-1-2027). De komende maanden zijn cruciaal voor het wel of niet door kunnen gaan van het project. Er is nog een haalbaar schema. Echter zitten we wel aan de achterkant daarvan. In het eerste halfjaar van 2026 wordt beoordeeld of het project wel of niet door kan gaan. Het proces is vervolgd met onder andere werkgroep/initiatiefgroep en Rijkswaterstaat. Alle interne begrotingen duidden op financieel niet haalbaar binnen beschikbare budget en tijd. Echter de werkgroep/initiatiefgroep wil een tegenbegroting/-voorstel doen. In afwachting daarvan moet het budget beschikbaar blijven en proberen we het proces goed te begeleiden. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 62 Motie Uitwerking Centrumvisie Burgum [Kadernota 2024 - nr.
M-3-8-19] Wat wilden we? De motie behelst een verzoek om na te gaan welke mogelijkheden er zijn om met concrete maatregelen de hinder en overlast door bevoorradend verkeer te verbeteren. Daarvoor wordt bij de uitwerking van de centrumvisie in beeld gebracht hoe structureel er sprake is van een probleem. Met de HIMBO (Handel Industrie Middenstand Bergum Omstreken) zal worden geinventariseerd wat de werkelijke bevoorradingsbewegingen zijn. Dit zal als opgave worden meegenomen bij de uitwerking van de Centrumvisie. In het kader van het opstellen van het Mobiliteitsplan Tytsjerksteradiel kan eveneens de vraag worden meegenomen welke maatregelen het meest passend zijn bij winkelcentrum/ - straat in Burgum. Wat hebben we bereikt? In het vorig jaar vastgestelde Mobiliteitsplan is dit item in het uitvoeringsprogramma opgenomen. Bij de nadere uitwerking van het Centrumplan Burgum dat in het voorjaar van 2025 plaatsvindt met alle relevante stakeholders wordt ook nadrukkelijk aandacht besteed aan dit onderwerp. Besluitvorming hieromtrent vindt in 2025 plaats. Overige ontwikkelingen Onderhoud gebouwen buitendienst Het werkelijk onderhoud van de gebouwen buitendienst ligt hoger dan begroting. Dit komt door een combinatie van bouwkundig onderhoud en overig onderhoud rondom de buitendienst. Alleen het bouwkundig onderhoud is begroot. Dit moet vanaf 2027 worden gesplitst en bijgesteld.
Totaal nadeel € 32.000. Onderhoudskosten wegen Het klein onderhoud wegen is € 71.000 hoger uitgevallen door meer kleine noodzakelijke reparaties aan de weg uitgevoerd door de aannemer en meer inzet van de mobiele kraan voor bermonderhoud. Daarnaast is het surplus aan straatwerkvergoeding van € 46.000 i n de voorziening onderhoud wegen gestort. Dit leidt in totaal tot € 117.000 hogere onderhoudskosten voor wegen. Ontwikkeling bruggen De brug in Eastermar werd in 2025 weer handmatig bediend. Hierdoor was er vrijval van het budget van de bedieningskosten op afstand door Rijkswaterstaat van € 18.000. De Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 personeelskosten voor de handmatige bediening maken onderdeel uit van ontwikkeling personeelskosten en bedroegen ruim € 80.000. Daarnaast waren de onderhoudskosten voor bruggen € 10.000 lager i.v.m. de geplande renovatie van de brug Eastermar. Het acute mankement met de draaipunten van de brug Eastermar kwam pas eind 2025 naar voren en is in het voorjaar van 2026 hersteld. Totaal voordeel op kosten bruggen (exclusief personeel) is € 28.000. Openbare verlichting Het stroomverbruik voor openbare verlichting is te laag begroot doordat voordeel in het verbruik door inpassing van LED al volledig was ingerekend en de uitvoering van vervanging LED armaturen vertraging opliep in 2025. Daarnaast is er extra onderhoud gepleegd.