03 - Bijlage 1-B Zienswijze door Prakken d'Oliveria namens Stichting Zuiver en 3 omwonenden (ingediend bij provincie)
Tekst van het document
HELMHOLTZSTRAAT 61 -H, 1098 LE AMSTERDAM POSTADRES: POSTBUS 15020, 1001 MA AMSTERDAM TELEFOON +31(0)20-3446200 | FAX +31(0)20-3446201 MARQ WIJNGAARDEN | E-MAIL: info@prakkendoliveira.nl | www.prakkendoliveira.nl FLIP SCHÜLLER PROF. LIESBETH ZEGVELD BONDINE KLOOSTRA MARIEKE VAN EIK WIL EIKELBOOM DR. CHANNA SAMKALDEN TAMARA BURUMA EVA BEZEM BARBARA VAN STRAATEN DR. LISA-MARIE KOMP | PER AANGETEKENDE POST MICHIEL PESTMAN | Gedeputeerde staten BRECHTJE VOSSENBERG EMIEL JURJENS | van de provinsje Fryslân TOM DE BOER DR. KRIT ZEEGERS | Postbus 20120 FREDERIEKE DÖLLE | 8900 HM LEEUWARDEN ELLES TEN VERGERT ISA VAN KRIMPEN DORA BROUWER THOMAS VAN DER SOMMEN LARAB MOHAMMAD SHRUTI TOELSIE CHRIS DEKKERS | Ook per e- mail: | Info@fumo.nl ADVISEURS | Amsterdam, | 30 juni 2026 PROF. HANS ULRICH JESSURUN D’OLIVEIRA | Onze ref. | D20250493/BK/bk PROF. TIES PRAKKEN Uw ref. | 023-FUMO-0075778 2023-FUMO- 0076882 E-mail: | b | @prakkendoliveira.nlJ ZIENSWIJZE OP ONTWERPOMGEVINGSVERGUNNING SONAC Betreft: | Omwonenden Sonac (advies) Geacht college, Namens Stichting Zuiver, statutair gevestigd te Burgum, en de volgende omwonenden: − | de heer M. Westerveen, wonende aan de Burgumerdaam 35 te Burgum; J | J − | mevrouw G.J. Douma, wonende aan de Boek 15 te Burgum; J | J − | mevrouw J.
Herder , wonende aan de Prins Berhardstraat 38 te Burgum, Je ingediend op he | 8 mei 2026 met het hierboven J aangeduide kenmerk dat vanaf 22 mei 2026 ter inzage werd gelegd. Anders dan in de ontwerpvergunning is vermeld, is bij het ingaan van de termijn voor het indienen van een zienswijze wordt hierbij een niet de toezending van een ontwerpvergunning aan de aanvrager leidend, maar de datum van kennisgeving door publicatie, op grond van de artikelen 3:11 en 3:16 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Een aparte zienswijze werd gelijktijdig ingediend bij de raad van gemeente Tytsjerkstradiel inzake de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (bijlage 1). De inhoud daarvan moet in deze zienswijze als herhaald en ingelast worden beschouwd. PRAKKEN D’OLIVEIRA HUMAN RIGHTS LAWYERS COÖPERATIEF U.A. INGESCHREVEN ONDER K.V.K. AMSTERDAM NR. 63477645 IEDERE AANSPRAKELIJKHEID IS BEPERKT TOT HET BEDRAG DAT IN HET DESBETREFFENDE GEVAL ONDER ONZE BEROEPSAANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING WORDT UITBETAALD ANY LIABILITY SHALL BE LIMITED TO THE AMOUNT WHICH IS PAID UNDER THE FIRM’S PROFESSIONAL LIABILITY POLICY IN THE MATTER CONCERNED D20250493 30 juni 2026, pagina 2 Inleiding 1. De installatie van Sonac in Burgum waarin met name slachtafval wordt verwerkt, zorgt al jaren voor een aanzienlijke belasting van het milieu en ernstige overlast voor omwonenden. 2.
De te bouwen vergisters zijn 20 meter hoog en zullen met name in de winter, wanneer er geen blad aan de bomen zit, goed te zien zijn vanuit allerlei richtingen, waaronder vanaf de Burgumerdaam. De fakkel voor affakkelen zowel overdag als ‘s nachts is 14 meter hoog en is daardoor op grote afstand waar te nemen, zeker wanneer deze in gebruik is. 3. Geluid en licht van de fakkelinstallatie zullen milieugevolgen hebben voor omwonenden en de in het gebied levende soorten. Verder is sprake van een toename van het geluidsniveau van 0,5 of 1 dB(A) wat aanzienlijk is gelet op de nabijheid van bewoning. 4. In de huidige situatie is de geurhinder van de bestaande installaties van Sonac aanzienlijk. Omwonenden slapen noodgedwongen met de ramen dicht, vanwege de onvoorspelbare stankgolven van kadavergeur, afkomstig van de aanvoer, opslag en behandeling van slachtafval en swill. Daar wordt nog meer afval, waaronder slachtafval, aan toegevoegd met de voorziene uitbreiding, waaronder soorten afval die nu nog niet bij Sonac worden verwerkt. Met de plannen van Sonac wordt daaraan bovendien nog geurhinder van een ande re soort toegevoegd, niet alleen door nieuwe soorten afvan te verwerken, maar ook door afval te vergisten van onder andere slachtafval en geurhinder door de emissie van amoniak en SO2.
Bovendien blijkt uit de ontwerpvergunning dat andere afvalstromen worde n geaccepteerd door Sonac bovenop het afval dat ook nu al wordt verwerkt. Andere soorten afval kunnen leiden tot meer en andere geurhinder, bovenop de hinder die nu al bestaat. 5. De afvalstromen naar de installaties van Sonac nemen ten gevolge van de uitbreiding verder toe, als gevolg waarvan ook de belasting van vrachtverkeer dat langs en door het dorp moet, toeneemt. 6. De activiteiten van Sonac zorgen verder voor de emissie van NOx, SO2, ammoniak en andere verzurende en vermestende stoffen, die onvermijdelijk zullen neerdalen op en rond het dorp en op in de nabijheid van Burgum gelegen Natura 2000-gebieden. Zo ligt Natura 2000-gebied Alde Feanen op slechts 4 km afstand van de installatie van Sonac. UIt de Natuurdoelanalyse voor Alde Feanen blijkt dat de natuurwaarden in het gebied onder druk van stikstofdepositie verslechteren en dat kenmerkende soorten zijn afgenomen of bijna verdwenen1. 7. Het belang van omwonenden en Stichting Zuiver bij het voorkomen van verdere aantasting van het milieu en de leefomgeving is daarom groot. Ook het natuurbelang verzet zich tegen vergunningverlening aan Sonac. De aanvraag van Sonac dient te worden afgewezen 8.
Eerder, bij aan de gemeenteraad gerichte brief van 12 januari 2026, werd er namens omwonenden al op gewezen dat de beslissing van de raad van 14 december 2023 tot weigering van een verklaring rechtsgeldig is genomen en dat geen nadere verklaring van geen bedenkingen hoeft te worden afgegeven ( bijlage 2). De inhoud van de voornoemde aan de 1 Alde Feanen, provincie Fryslân - Ecologische Autoriteit, zie https://www.ecologischeautoriteit.nl/advies/alde- feanen-provincie-fryslan/ D20250493 30 juni 2026, pagina 3 raad gerichte brief dient als hier herhaald en ingelast te worden beschouwd. Omdat de beslistermijn inzake een besluit van gedeputeerde staten op de gefaseerde aanvraag van Sonac eind november 2023 was verstreken, had onmiddellijk na 14 december door gedeputeerde staten de gefaseerde aanvraag van Sonac al dienen te worden afgewezen. De beslistermijn voor het nemen van een besluit op de aanvraag van Sonac is immers nooit rechtsgeldig verlengd, zoals rechtbank en Afdeling bestuursrechtspraak recent hebben geoordeeld2. Dit betekent dat voor het beoordelen van de aanvraag van Sonac geen nieuwe verklaring van geen bedenkingen nodig is en dat deze aanvraag alsnog dient te worden afgewezen door gedeputeerde staten. 9.
De aangevulde aanvraag van Sonac, aanvulling die dateert van na het in werking treden van de Omgevingswet, zal vervolgens door gedeputeerde staten op basis van de inmiddels geldende wetgeving dienen te worden beoordeeld. Gelet op het voorgaande verzoeken Stichting Zuiver en omwonenden om de gefaseerde aanvraag van Sonac alsnog af te wijzen. Ten onrechte geen MER opgesteld, onvoldoende gemotiveerd 10. Voor projecten met mogelijk aanzienlijke gevolgen voor het milieu dient een milieueffectrapportage te worden opgesteld. Voor in onderdeel D van het Besluit milieueffectrapportage (Besluit mer) opgenomen activiteiten dient te worden beoordeeld of de activiteit belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben. Daarvoor gelden de ‘selectiecriteria’ van Bijlage III van de m.e.r.-richtlijn3. Eén van die selectiecriteria is de ligging nabij een Natura 2000-gebied. Gaat het om een project waarbij verzurende emissies worden uitgestoten, NOx, SO2 etc. En ligt het in de nabijheid van een voor verzuring en vermesting door stikstof gevoelig Natura 2000- gebied, dan kunnen belangrijke nadelige milieugevolgen van dat project waarschijnlijk niet worden uitgesloten. Er dient dan een MER te worden opgesteld. Ook volgens de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak: 2.7.5.
Gelet op het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 15 oktober 2009, Commissie tegen Nederland, C -255/08 (www.curia.europa.eu) dient het bevoegd gezag te kijken naar andere omstandigheden als bedoeld in bijlage III van ri chtlijn 85/337/EEG, die aanleiding kunnen geven tot het opstellen van een milieueffectrapport, ook al worden de drempelwaarden zoals genoemd in de bijlage bij het Besluit mer niet overschreden. In deze bijlage zijn kenmerken van het project, plaats van het project en kenmerken van het potentiële effect als omstandigheden genoemd waarmee het bevoegd gezag rekening dient te houden bij de beoordeling of een milieueffectrapport opgesteld dient te worden. Uit het bestreden besluit blijkt dat het college deze oms tandigheden niet bij zijn beoordeling heeft 2 Uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland 24 juli 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:2998, r.o. 6.1: “Sonac heeft de aanvragen ingediend op 25 april 2023 en 26 mei 2023. Op grond van artikel 3:18, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht (Awb) besluit het bestuursorgaan zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen zes maanden na ontvangst van de aanvraag. Van een verlenging op grond van artikel 3:18, tweede lid, van de Awb is de rechtbank niet gebleken. De beslistermijn is ruimschoots overschreden. Zie ook Raad van State 22 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6258, r.o.
6.1: “(...) De raad heeft bovendien op 14 december 2023 al een beslissing genomen over een verklaring van geen bedenkingen over de oorspronkelijke aanvraag. Daarom ziet de voorzieningenrechter niet in waarom het onrealistisch was dat er binnen 21 weken na de uitspraak een besluit zou zijn genomen over een gewijzigde verklaring van geen bedenkingen. Het betoog slaagt niet.” 3 Richtlijn 2011/92 van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten, zie ook HvJ EU 15 oktober 2009, ECLI:EU:C:2009:630 D20250493 30 juni 2026, pagina 4 betrokken. Het bestreden besluit is in zoverre in strijd met artikel 3:2 van de Awb onzorgvuldig voorbereid.” (ABRvS 8 februari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV3245). 11. Dat Sonac voor depositie van stikstof en andere verzurende en vermestende verbindingen op Natura 2000 -gebieden rond Burgum zorgt blijkt uit de Aerius -berekeningen die bij de ontwerpvergunning ter inzage zijn gelegd (bijlage M6), hoewel daarin bijvoorbeeld de SO2 - emissies nog niet zijn meegenomen. De staat van de natuur is zodanig slecht en in het meest nabije Natura 2000 -gebied Alde Feanen is sprake van zodanige verslechtering van de daar aanwezige natuurwaarden (zie ook hierna) dat belangrijke nadelige milieugevolgen van Sonac inderdaad niet uitgesloten kunnen worden.
In de ook met de ontwerpvergunning ter inzage gelegde ontwerpverklaring van geen bedenkingen wordt zelfs gesteld dat – kort gezegd – voor het voldoen aan het additionaliteitsvereiste dat bij v erslechtering van de natuur geldt, nog steeds geen oplossing is gevonden (ontwerpverklaring, p. 7). 12. De conclusie is dat deze omstandigheden door gedeputeerde staten ten onrechte niet bij de uitgevoerde MER-beoordeling zijn betrokken, zodat de ontwerpvergunning in strijd komt met de in de artikelen 3:2 en 3:46 van de Algemene wet bestuusrecht neergelegde beginselen van zorgvuldige besluitvorming en een draagkrachtige motivering, zodat de ontwerpvergunning niet had mogen worden verleend 13. Ook de toevoeging van biochemische verwerking door middel van vergisting aan de bestaande installatie van Sonac maakt, in combinatie met de vele andere proceseenheden, dat een geïntegreerde chemische installatie ontstaat. Er dient dus een MER te worden opg esteld. Bij gebrek aan een MER dient de aanvraag te worden afgewezen. Onjuiste toets aan BBT 14. In het ontwerpbesluit is ten onrechte niet getoetst aan de aangescherpte toets aan BBT die volgt uit de Europese regelgeving die vanaf 1 juli 2026 van kracht is geworden. Een minder strenge toets aan BBT is in strijd met de gewijzigde Europese richtlijn Industriële emissies4.
De aangescherpte toets houdt – kort gesteld – in dat steeds aan de stengste waarde uit de BBT- conclusies dient te worden getoetst. Zie de recente uitspraak van de rechtbank Midden - Nederland waarin dit nieuwe toetsingskader als volgt uiteen wordt gezet: “Op 4 augustus 2024 is de Richtlijn (EU) 2024/1785 van 24 april 2024 tot wijziging van Richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en de Raad inzake industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging) (…) in werking getreden. Deze richtlijn wijzigt dus de RIE. Eén van de wijzigingen houdt in dat het bevoegd gezag bij het verlenen van vergunningen in beginsel de laagste (s trengste) waarde van een range uit een BBT -conclusie moet voorschrijven. Inrichtingen moeten hiervoor informatie aanleveren zodat het bevoegd gezag een beoordeling kan maken of deze strengste waarde in het concrete geval haalbaar is: de assessment. Deze assessment moet gaan over de gehele BBT -emissierange. Als een bedrijf vindt dat het gegronde redenen heeft niet te kunnen voldoen aan de laagste (strengste) waarde uit een BBT -range, moet het bedrijf daarvoor bewijzen aanleveren aan het bevoegde gez ag. Niet alleen het uitgangspunt wijzigt dus, maar ook de bewijslast wordt verlegd naar de inrichting die onder het toepassingsbereik van de BBT -conclusie valt.
De wijzigingen moeten 4 Richtlijn 2024/1785 van het Europees Parlement en de Raad van 24 april 2024 tot wijziging van richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en de Raad inzake industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging). D20250493 30 juni 2026, pagina 5 echter pas uiterlijk 1 juli 2026 door de lidstaten zijn geïmplementeerd, en dat is tot op heden nog niet gebeurd.” (Rechtbank Midden -Nederland 1 mei 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:2120, ro. 50). 15. In de ontwerpvergunning is in strijd met deze regelgeving die ten tijde van de verlening van een vergunning van kracht zal zijn, niet aan de laagste BBT -waarden getoetst, zodat de ontwerpvergunning ten onrechte is verleend. Toetsing aan BBT-conclusies 16. Voor de aangevraagde activiteiten van Sonac gelden de BBT-conclusies voor slachthuizen en verwerkers van dierlijke bijproducten en/of eetbare nevenproducten, ook wel de BBT SA 5. In het bestreden besluit wordt erkend dat deze conclusies van toepassing zijn. De BBT-conclusies zijn recent gewijzigd. 17. Bij de aanvraag van Sonac is een BBT -toets gevoegd 6. Mogelijk als gevolg van het lang aanhouden van de aanvraag is in de BBT -toets nog niet op de herziene BBT SA ingegaan. De BBT-toets bestaat met name uit een kopie van de toets die bij de revisievergunning al werd ingediend.
In een korte oplegnotitie wordt nog apart ingegaan op de BBT -conclusies over biogasproductie. Hierbij worden enkel de BBT -conclusies over het gebruik van hulpbronnen besproken, omdat biogasproductie daarin expliciet aan bod komt. Er wordt voorbij gegaan aan het feit dat BBT- conclusies ov er emissiecompartimenten óók zien op emissies bij biogasproductie. De BBT -conclusies over emissiecompartimenten, zoals geur of geluid, worden daardoor ten onrechte niet besproken. Ook wordt miskend dat de aanvraag mede ziet op het wijzigen van de afgasbeha ndeling van andere lijnen. De BBT -toets richt zich ten onrechte niet ook op die onderdelen van de aanvraag. 18. Omdat de BBT-toets niet volledig is dient de aanvraag hoe dan ook geweigerd te worden. Ten overvloede wordt hierna op een aantal BBT -conclusies ingegaan, om te laten zien dat ook daadwerkelijk niet aan de BBT wordt voldaan. BBT-conclusies inzake geur 19. Hieronder wordt op een aantal BBT-conclusies ingegaan. BBT 4 20. BBT 4 luidt voor zover relevant als volgt: “BBT 4. De BBT om de frequentie van OTNOC en de emissies tijdens OTNOC te verminderen, is het opstellen en uitvoeren van een risicogebaseerd OTNOC-beheersplan als onderdeel van het milieubeheersplan (zie BBT 1), dat alle volgende elementen omvat: i. identificatie van potentiële OTNOC (bv.
defecten van apparatuur die van cruciaal belang is voor de bescherming van het milieu (“kritieke apparatuur”)), van de onderliggende oorzaken en van de mogelijke gevolgen ervan; ii. een geschikt ontwerp van de cruciale apparatuur (bv. een afvalwaterzuiveringsinstallatie); 5 Uitvoeringsbesluit (EU) 2023/2749 van de Commissie van 11 december 2023 tot vaststelling van BBT - conclusies (beste beschikbare technieken) op grond van Richtlijn 2010/75/EU inzake industriële emissies, voor slachthuizen en verwerkers van dierlijke bijproducten en/of eetbare nevenproducten 6 Bijlage_M9_BREF_rapportage_GGI D20250493 30 juni 2026, pagina 6 iii. opstelling en uitvoering van een inspectieplan en programma voor preventief onderhoud van cruciale apparatuur (zie BBT 1, punt xii); iv. monitoring (d.w.z. schatten of, indien mogelijk, meten) en registratie van emissies tijdens OTNOC en van daarmee verband houdende omstandigheden; v. periodieke beoordeling van de emissies tijdens OTNOC (bv. frequentie van incidenten, duur, hoeveelheden uitgestoten verontreinigende stoffen) en waar nodig uitvoering van corrigerende maatregelen; vi. regelmatige evaluatie en actualisering van de lijst van geïdentificeerde OTNOC in punt i na de periodieke beoordeling van punt v; vii. regelmatig testen van de back-upsystemen.” 21.
Over andere dan reguliere bedrijfsomstandigheden (OTNOC), zijn in het ontwerpbesluit in strijd met BBT4 geen voorschriften opgenomen. Voorschrift 5.1.2 en 5.1.3 hebben uitdrukkelijk enkel betrekking op emissies tijdens reguliere bedrijfsomstandigheden. De term ‘reguliere bedrijfsomstandigheden’ is niet gedefineerd en daarom ook niet voldoende rechtszeker. Ook het geurbeheersplan uit voorschrift 9.1.9 van de revisievergunning heeft geen betrekking op andere dan reguliere bedrijfsomstandigheden. BBT 18 22. BBT 18 luidt voor zover relevant als volgt: “BBT 18. De BBT om geuremissies te voorkomen of, indien dat niet haalbaar is, te verminderen, is om als onderdeel van het milieubeheersysteem (zie BBT 1) een geurbeheersplan op te zetten, uit te voeren en regelmatig te evalueren dat alle volgende elementen omvat: — een protocol met passende acties en termijnen; — een protocol voor de monitoring van geur. Dit kan worden aangevuld met de meting/schatting van de blootstelling aan geur of de schatting van de geuroverlast; — een protocol voor de reactie op geconstateerde geurincidenten, bv. klachten; — een programma voor geurpreventie en - vermindering om de bron(nen) op te sporen, de blootstelling aan geur te meten/ramen, de bijdragen van de bronnen te karakteriseren en preventieve en/of verminderende maatregelen te nemen.” 23.
Specifiek voor de vergistingsinstallatie zijn geen voorschriften inzake een milieubeheersysteem opgenomen. Gelet op de bestaande voorschriften is pas na een jaar actualisatie van het geurbeheersplan nodig. Passend zou zijn om SONAC na ingebruikname van de installatie op kortere termijn een herzien plan ter goedkeuring te laten voorleggen. 24. In de opzet van de vergunning ontbreekt het onderzoek naar de bijdragen van de bronnen en de preventie gericht op specifieke bronnen. De gewijzigde opzet van de afgasbehandelingsinstallatie maakt dat geur van meerdere bronnen gezamenlijk wordt geëmitteerd en gemonitord. Daarmee verdwijnt het zicht op de geurbelasting van de bronnen afzonderlijk. Ook dat inzicht is van belang met het oog op geurreductie aan de bron door verbetering van het proces. BBT 19 25. BBT 19 en de tabel met daarmee verbonden emissies luidt voor zover relevant als volgt: “BBT 19. De BBT om geuremissies te voorkomen of, indien dat niet haalbaar is, te verminderen, is de toepassing van een passende combinatie van de onderstaande technieken. b Techniek: Reiniging en ontsmetting van voertuigen en uitrusting die worden gebruikt voor het vervoeren en leveren van dierlijke bijproducten en/of eetbare nevenproducten. Beschrijving: Regelmatige reiniging (bv.
dagelijks) van installaties en apparatuur, met inbegrip D20250493 30 juni 2026, pagina 7 van ruimten waar dierlijke bijproducten en/of eetbare nevenproducten worden opgeslagen en verwerkt. Toepasbaarheid: Algemeen toepasbaar. c Techniek: Omsluiting van dierlijke bijproducten en/of eetbare nevenproducten tijdens vervoer, ontvangst, laden/lossen en opslag. Beschrijving: De laad -, los- en ontvangstplaatsen bevinden zich in gesloten geventileerde gebouwen. Voor het vervoer en de ops lag van de dierlijke bijproducten en/of eetbare nevenproducten wordt passende apparatuur gebruikt. Toepasbaarheid: Mogelijk niet toepasbaar op bestaande installaties door een gebrek aan ruimte.” “Tabel 1.10 Met de BBT geassocieerde emissieniveaus (BBT -GEN’s) voor geleide emissies naar lucht van geur, organische verbindingen, NH3 en H2S afkomstig van rendering, vetsmelten en verwerking van bloed en/of veren. Geurconcentratie, ouE/m3, 200 -1100. (1) (2) (1) Het BBT -GEN-bereik is mogelijk niet van toepassing in het geval van verbranding (bv. in thermische oxidatoren of stoomketels) van onaangenaam geurende gassen als: - de verbrandingstemperatuur is voldoende hoog (doorgaans tussen 750 en 850 °C) met voldoende verblijftijd (doorgaans tussen 1 en 2 seconden), en het geurverwijderingsrendement bedraagt ≥ 99 %, of, als alternatief, als er in de behandelde afgassen geen procesgeur waarneembaar is.
(2) In het geval van de verwijderingstechniek(en) andere dan de verbranding van onaangenaam geurende gassen kan de bovengrens van het BBT -GEN-bereik hoger zijn, tot maximaal 3 000 ouE/m3, als het verwijderingsrendement ≥ 92 % bedraagt, of er in de behandelde a fgassen geen procesgeur waarneembaar is.” 26. In de aanvraag van Sonac wordt uitgegaan van een verwijderingsrendement voor geur van 80%. De uitzonderingen 1 en 2 zijn derhalve niet van toepassing. De geurconcentratie moet binnen de bandbreedte van 200 - 1100 ouE/m3 vallen. Gelet op de uitspraak met vindplaats ECLI:NL:RBMNE:2026:2120 ligt per 1 juli 2026 de bewijslast dat niet aan de grens van 200 ouE/m3 kan worden voldaan bij de aanvrager. 27. In het ontwerpbesluit wordt ten onrechte ook niet per bron aan BBT 19 getoetst. In het geurrapport SONA23B8 is ook geen duidelijk overzicht van geurconcentraties opgenomen. Dit moet alsnog verduidelijkt en getoetst worden. Uit het geurrapport valt al wel af te leiden dat voor verschillende stromen niet eens voldaan wordt aan de bovengrens van BBT 19. Beoordeling van het geurrapport SONA23B8 d.d. januari 2025 28. De emissie van geur is beoordeeld in een rapport van Olfasense met kenmerk SONA23B8. Het rapport dateert van januari 2025.
In het geurrapport wordt uitgegaan van een verhoging van het rendement van het biofilter bij de BVH -fabriek als gevolg van de wisselwerking tussen installaties in de nieuwe configuratie. Bij de aanvraag ontbreekt een duidelijk overzicht van de configuratie van de verschillende afgasreinigingsinstallaties. Het bij de aanvraag ingediende processchema gaat met name in op de processtappen en behandelt de reinigingstappen niet volledig. Daardoor kan niet worden vastgesteld of de uitgangspunten juist zijn. 29. Dat het reinigingsrendement van de BVH -fabriek omhoog gaat is niet duidelijk genoeg onderbouwd om de verbetering te kwantificeren. Onduidelijk is wat nu de feitelijke rendementen en verblijfstijden in het biofilter zijn. Een berekening van de nieuwe verblijfstijd D20250493 30 juni 2026, pagina 8 ontbreekt ook. Voorts wordt niet duidelijk of in de nieuwe situatie nog altijd wordt voldaan aan de randvoorwaarden voor de goede werking van het biofilter. 30. Voor de emissie van de RTO wordt gesteld dat deze feitelijk niet omhoog gaat, omdat binnen de vergunde capaciteit van de RTO nog ruimte is voor de nieuw toegevoegde afgassen. Feitelijk gaat de emissie natuurlijk wel omhoog. Klaarblijkelijk is het debiet van de RTO volgens de huidige inzichten lager dan waar in de eerder vergunning vanuit is gegaan.
Bij de onderhavige vergunning dient van de meest recente inzichten te worden uitgegaan. De referentiesituatie is volgens de huidige inzichten klaarblijkelijk iet s kleiner. De nieuw toegevoegde emissies kunnen niet bij de referentiesituatie worden opgenomen. 31. Voor een RTO geldt in het algemeen dat zeer wisselende prestaties kunnen optreden afhankelijk van de karakteristieken van de afgasstroom. Bij een lagere calorische dichtheid kan de verbrandingstemperatuur bijvoorbeeld navenant lager worden. In de beoogde s ituatie worden verschillende stromen aan de RTO toegevoegd. Wat de consequenties zijn voor de goede werking van de RTO wordt niet voldoende duidelijk. 32. Bij de berekening van de emissies van het drogen worden twee rapporten aangehaald met zeer verschillende emissies. De betreffende rapporten zijn niet bij de aanvraag gevoegd. Onduidelijk is onder welke procesomstandigheden de betreffende rapporten tot stan d zijn gekomen en op die representatief zijn voor de aangevraagde situatie. 33. Bij biologische verwerking is in het algemeen sprake van sterk fluctuerende emissies. Dit blijkt onder meer uit de dataverzameling voor BBT-conclusies. Het feit dat in de aanvraag twee zeer verschillende metingen bij referentie- installaties worden aangeaald onderstreept dat. Het simpelweg nemen uitmiddelen van deze rapporten is te kort door de bocht.
Voor een goede beoordeling van de geureffecten zijn twee zaken nodig. 34. Ten eerste moeten van de aangehaalde referentie-installaties meer meetrapportages worden betrokken, om vast te stellen of de gevonden waarden representatief zijn. Ten tweede dient in de verspreidingsberekening rekening te worden gehouden met een variabel emissieprofiel, zodat ook de tijdelijk hogere emissies hun weerslag hebben in de berekening van de percentielwaarden7. Voorschriften onvoldoende duidelijk en zeker 35. Het geheel aan voorschriften in de ontwerpvergunning is niet duidelijk en niet voldoende rechtszeker. In het dictum van de ontwerpvergunning wordt in algemene zin gesteld dat voorschriften aan de vergunning worden verbonden, zonder dat duidelijk is geformuleerd om welke voorschriften het gaat. Bij het ontwerpbesluit zit een lijst met genummerde voorschriften, maar de daarin genoemde nummers van voorschriften komen ook al voor in de revisievergunning. Onder dezelfde nummers worden dus meerdere voorschriften van toepassing. De nummering dient helder te zijn, zodat naleving van de voorschriften kan worden afgedwongen. 7 Een percentielwaarden, hier wordt als voorbeeld het 98-percentiel gebruikt, geeft namelijk aan dat de berekende immissiewaarde 98% van de tijd gehaald wordt.
Als bij het berekenen van die immissiewaarde is uitgegaan van een jaarronde constante emissie op het niveau van het jaargemiddelde, kan deze conclusie. Stel dat het halve jaar sprake is van hogere emissies, dan wordt de berekende waarde niet 98% van de tijd gehaald maar slechts ongeveer 50% van de tijd. D20250493 30 juni 2026, pagina 9 Aerius-berekeningen schieten te kort 36. De Aerius -berekeningen (ontwerpvergunning, bijlage M6) hebben ten onrechte slechts betrekking op stikstofverbindingen en niet op de uit te stoten SO2 en andere verzurende emissies. Hierdoor worden de gevolgen van het project van de voor verzurende en vermestende depositie gevoelige Natura 2000-gebieden onderschat. 37. Verder is het vrachtverkeer van en naar de installatie van Sonac als puntbron gemodelleerd, terwijl het gaat om emissies langs een bepaald traject. Dit is met name van betekenis voor het bepalen van de effecten op het op circa 4 km gelegen Natura 2000 -gebied Alde Feanen. De verspreiding van NOx door het wegverkeer wordt over het algemeen in ieder geval berekend over een afstand van 5 km. Geluid 38. Uit de paragrafen 3.5.1 - 3.5.3 van de ontwerpomgevingsvergunning van Sonac blijkt dat er sprake is van de toename van geluid op woningen ten gevolge van de uitbreiding van Sonac. Volgens de ontwerpverklaring van geen bedenkingen van de gemeenteraad (p. 4 en 11) zou dit ‘vergunbaar’ zijn.
De enkele verwijzing naar het gezoneerde bedrijventerrein en de daar geldende ‘toetsnormen’ is echter niet voldoende om te motiveren dat extra geluidhinder voor omwonenden vergunbaar is en dat een verklaring van geen bedenkingen kan worden afgegeven. De norm waaraan in de ontwerpverklaring getoetst had moeten worden is de ‘goede ruimtelijke ordening’. Bovendien wordt bij een toets aan de ingestelde zonering bijvoorbeeld niet getoetst aan de richtafstanden van de VNG en de piekgeluiden die in dat kader ook worden getoetst, terwijl die voor de ingestelde geluidszone buiten beschouwing zijn gebleven. Ook het geluid als gevolg van extra vrachtwagenverkeer is niet bij de boordeling meegenomen. De gemeenteraad had ook aan een goede ruimtelijke ordening dienen te toetsten, ook voor wat betreft de cumulatieve geluidsbelasting7, maar heeft dat nagelaten. Conclusie Stichting Zuiver en omwonenden verzoeken de aanvraag van Sonac voor uitbreiding met een groengasinstallatie af te wijzen. Bondine Kloostra J J BIJLAGE 1 MARQ WIJNGAARDEN FLIP SCHÜLLER PROF. LIESBETH ZEGVELD BONDINE KLOOSTRA MARIEKE VAN EIK WIL EIKELBOOM DR. CHANNA SAMKALDEN TAMARA BURUMA EVA BEZEM BARBARA VAN STRAATEN DR. LISA-MARIE KOMP MICHIEL PESTMAN BRECHTJE VOSSENBERG EMIEL JURJENS TOM DE BOER DR.
KRIT ZEEGERS FREDERIEKE DÖLLE ELLES TEN VERGERT ISA VAN KRIMPEN DORA BROUWER THOMAS VAN DER SOMMEN LARAB MOHAMMAD SHRUTI TOELSIE CHRIS DEKKERS ADVISEURS PROF. HANS ULRICH JESSURUN D’OLIVEIRA PROF. TIES PRAKKEN HELMHOLTZSTRAAT 61 -H, 1098 LE AMSTERDAM POSTADRES: POSTBUS 15020, 1001 MA AMSTERDAM TELEFOON +31(0)20-3446200 | FAX +31(0)20-3446201 E-MAIL: info@prakkendoliveira.nl | www.prakkendoliveira.nl PRAKKEN D’OLIVEIRA HUMAN RIGHTS LAWYERS COÖPERATIEF U.A. INGESCHREVEN ONDER K.V.K. AMSTERDAM NR. 63477645 IEDERE AANSPRAKELIJKHEID IS BEPERKT TOT HET BEDRAG DAT IN HET DESBETREFFENDE GEVAL ONDER ONZE BEROEPSAANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING WORDT UITBETAALD ANY LIABILITY SHALL BE LIMITED TO THE AMOUNT WHICH IS PAID UNDER THE FIRM’S PROFESSIONAL LIABILITY POLICY IN THE MATTER CONCERNED Geachte leden van de raad, Met een ontwerpbesluit inzake de gefaseerde aanvraag voor een omgevingsvergunning van Sonac Burgum B.V. (hierna: Sonac) voor de uitbreiding van de bestaande installatie van Sonac met een groengasinstallatie werd op 22 mei 2026 een ontwerpverklaring van geen bedenkingen (hierna: de ontwerpverklaring) ter inzage gelegd, afgegeven door de raad van de gemeente op 27 januari 2026. De ontwerpverklaring ligt met de ontwerpvergunning ter inzage tot en met 2 juli 2026. Zekerheidshalve gaat die ontwerpverklaring hierbij (bijlage 1).
Namens Stichting Zuiver, statutair gevestigd te Burgum en de omwonenden - de heer M. Westerveen, wonende aan de Burgumerdaam 35 te Burgum; - mevrouw , wonende aan te Burgum; - mevrouw J , wonende aan de te Burgum wordt hierbij een zienswijze ingediend inzake die ontwerpverklaring van de raad. Als gevolg van de indiening van de onderhavige zienswijze wordt niet aan de voorwaarde onder 3 van de ontwerpverklaring1 voldaan (ontwerpverklaring, p. 1), zodat de ontwerpverklaring niet als definitief 1 De onder 1 genoemde verklaring van geen bedenkingen en de onder 2 genoemde voorwaardelijke verplichting aan te merken als een definitieve verklaring en definitieve voorwaardelijke verplichting indien er PER AANGETEKENDE POST Raad van de gemeente Tytjerkstradiel t.a.v. de griffie Raadhuisweg 7 9251 GH Burgum Ook per e- mail: griffie@t-diel.nl en bestuurssecretariaat@t-diel.nl Amsterdam, 30 juni 2026 Onze ref. D20250493/BK/bk Uw ref. 2025100813796 en 252G307948 E-mail: b @prakkendoliveira.nl ZIENSWIJZE OP ONTWERP-VVGB Betreft: Omwonenden Sonac (advies) JJ J J J J J D20250493 30 juni 2026, pagina 2 vastgesteld kan worden beschouwd en voor het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen alsnog nadere besluitvorming zou dienen plaats te vinden. De verzochte verklaring van geen bedenkingen dient niet te worden verleend 1.
Eerder, bij aan de gemeenteraad gerichte brief van 12 januari 2026, werd er namens omwonenden al op gewezen dat de weigering bij raadsbeslissing van 14 december 2023 rechtsgeldig is genomen en dat geen nadere verklaring van geen bedenkingen hoeft te worden afgegeven (bijlage 2). De inhoud van deze brief dient als hier herhaald en ingelast te worden beschouwd. Omdat de beslistermijn inzake een besluit van gedeputeerde staten op de gefaseerde aanvraag van Sonac eind november 2023 was verstreken, had onmiddellijk na 14 december door gedeputeerde staten de gefaseerde aanvraag van Sonac al dienen te worden afgewezen. De beslistermijn voor het nemen van een besluit op de aanvraag van Sonac is immers nooit rechtsgeldig verlengd, zoals rechtbank en Afdeling bestuursrechtspraak recente hebben geoordeeld2. Dit betekent dat voor het beoordelen van de aanvraag van Sonac geen nieuwe verklaring van geen bedenkingen nodig is en dat deze aanvraag alsnog dient te worden afgewezen door gedeputeerde staten. De inhoud van deze brief dient als hier herhaald en ingelast te worden beschouwd. 2. De aangevulde aanvraag van Sonac, aanvulling die dateert van na het in werking treden van de Omgevingswet, zal vervolgens door gedeputeerde staten op basis van de inmiddels geldende wetgeving dienen te worden beoordeeld.
Gelet op het voorgaande verzoeken Stichting Zuiver en omwonenden om de ontwerpverklaring niet om te zetten in een definitieve verklaring van geen bedenkingen en in het kader van de besluitvorming van gedeputeerde staten te verwijzen naar de beslissing van de gemeenteraad van 14 december 2023. De uitbreiding past niet binnen een goede ruimtelijke ordening 3. In de ontwerpverklaring is onvoldoende gewicht toegekend aan het feit dat het aanzicht negatief wordt beïnvloed. De installatie van Sonac is zeker wanneer het groen zijn blad verliest vanaf onder andere de Burgumerdaam goed zichtbaar. Deze ruimtelijke impact komt onder andere bovenop de al geplaatste vettanks die zonder de raad daarover vooraf te informeren, werden geplaatst. Het geheel aan installaties had in het kader van de ontwerpverklaring moeten worden beoordeeld en dat is ten onrechte niet gebeurd. 4. Door extra milieubelasting wordt de footprint van Sonac almaar groter en dat gaat ten kosten van burgers en andere bedrijven. Hoe dat binnen een goede ruimtelijke ordening zou passen, is onvoldoende navolgbaar op basis van de afgegeven ontwerpverklaring. geen zienswijze op de ontwerpverklaring van geen bedenkingen en bijbehorende voorwaardelijke verplichting zijn ingediend. 2 Uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland 24 juli 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:2998, r.o.
6.1: “Sonac heeft de aanvragen ingediend op 25 april 2023 en 26 mei 2023. Op grond van artikel 3:18, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht (Awb) besluit het bestuursorgaan zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen zes maanden na ontvangst van de aanvraag. Van een verlenging op grond van artikel 3:18, tweede lid, van de Awb is de rechtbank niet gebleken. De beslistermijn is ruimschoots overschreden. Zie ook Raad van State 22 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6258 D20250493 30 juni 2026, pagina 3 Niet uitvoerbaar door stikstofdepositie 5. In de ontwerpverklaring is terecht gesteld dat in het kader van een verklaring van geen bedenkingen door de gemeenteraad dient te worden getoetst aan ‘een goede ruimtelijke ordening’. Onderdeel van die toets is de beantwoording van de vraag of voor het project van Sonac een omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit kan worden verleend. 6. Uit de Natuurdoelanalyse3 die voor het op slechts 4 km afstand van het project van Sonac gelegen Natura 2000-gebied Alde Feanen is gemaakt, blijkt in de woorden van de Ecologisch Autoriteit (EA) die over de Natuurdoelanalyse adviseerde, het volgende: “Uit de analyse blijkt dat het gebied deels al verslechterd is, ondanks de maatregelen de nu al worden genomen. En ook met de in de NDA nog voorgenomen extra maatregelen zullen de natuurdoelen niet worden gehaald.
Door met name overbelasting met stikstof en problemen met het watersysteem zijn habitats en leefgebieden verslechterd en zijn kenmerkende soorten afgenomen of bijna verdwenen. (...) De Ecologische Autoriteit adviseert snel aanvullende maatregelen te nemen om te voorkomen dat het gebied verder verslechtert. Noodzakelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld het verbeteren van de waterkwaliteit en het voor de natuur optimaliseren van het waterpeil in het gebied. Ook het verlagen van de stikstofneerslag met bronmaatregelen is van belang.” (Samenvatting EA van het advies inzake de Natuurdoelanalyse Alde Feanen4). 7. Omdat het gebied al aan het verslechteren is, zal het de komende jaren zonder zeer drastische bronmaatregelen die de stikstofdepositie op het Natura 2000-gebied aanzienlijk reduceren, niet mogelijk zijn te voldoen aan de additionaliteitstoets, een vereiste dat op grond van de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak geldt bij de wijziging of uitbreiding van projecten5 en waarbij dient te worden getoetst of verslechtering in de zin van artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn6 wordt voorkomen en of de voor een project nodige stikstofruimte al dan niet nodig is om verslechtering te voorkomen. 8.
Het is gelet op de bestaande stikstofcrisis duidelijk dat op afzienbare termijn door Sonac niet aan het additionaliteitsvereiste zal kunnen worden voldaan, zodat het een omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit voor de groengasinstallatie niet zal kunnen worden verleend. Dit vindt overigens ook bevestiging in het feit dat die vergunning door Sonac al op 26 september 2025 werd aangevraagd en nog steeds niet in verleend. UIt de ontwerpverklaring wordt niet voor niets duidelijk dat er door het additionaliteitesvereiste op afzienbare termijn geen zicht is op verlening van die vergunning: “Op dit moment is niet bekend hoe aan het additionaliteitsvereiste kan worden voldaan en daarmee is ook niet bekend of vergunningen kunnen worden verleend. De provincie heeft 3 Alde Feanen, provincie Fryslân - Ecologische Autoriteit, zie https://www.ecologischeautoriteit.nl/advies/alde- feanen-provincie-fryslan/ 4 idem 5 ABRvS 30 april 2025, ECLI:NL:RVS:2025:1971, r.o 81.8-81.9 6 Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna D20250493 30 juni 2026, pagina 4 daarom besloten de vergunningverlening vooreerst (tot uiterlijk september 2026) op te schorten.” (ontwerpverklaring, p. 7). 9.
De uitvoerbaarheid van het project is daarmee volstrekt onzeker, zodat het project van Sonac een toets aan de goede ruimtelijke ordening niet doorstaat; de gevraagde verklaring van geen bedenkingen dient daarom niet te worden verleend. Overigens blijkt anders dan in de ontwerpverklaring (p. 7) wordt gesteld, uit het als bijlage 4 overgelegde memo van 10 september 2025 van RMDM Advocaten niet anders. Bovendien is uit de zeer beperkte Aerius-berekeningen niet af te leiden op welke andere Natura 2000-gebieden de stikstofdepositie van Sonac neerslaat, zodat bovendien niet is uitgesloten dat niet alleen voor Alde Feanen, maar ook voor andere Natura 2000-gebieden, waaronder het gebied Groote Wielen, onoverkomelijke knelpunten in verband met het additionaliteitsvereiste bestaan. Uitvoerbaarheid in verband met geurhinder 10. De geurhinder zal voor omwonenden zeer belastend zijn, bovenop de al bestaande geurhinder, die er in de huidige situatie al toe leidt dat ramen en deuren in avond en nacht gesloten blijven en dat men geregeld niet buiten kan zitten. In de uitgevoerde onderzoeken is niet meegenomen dat de geur van de vergisters een heel andere geur is dan de bestaande geur van slachtafval en dat daar bovendien een groot volume nieuw slacht- en ander afval bijkomt, dat eveneens voor stankhinder zal zorgen.
De stank van Sonac maakt ernstig inbreuk op de woon- en leefsituatie van de omwonenden en het gebrek aan deugdelijke en complete beoordeling van de gevolgen van de uitbreiding staat op grond daarvan aan de uitvoerbaarheid in de weg, omdat onduidelijk is of met het uitbreidingsproject van Sonac voldaan wordt aan een goede ruimtelijke ordening. Toename vrachtverkeer in strijd met goede ruimtelijke ordening 11. In het kader van de toetst of een verklaring van geen bedenkingen kan worden verleend, is in de ontwerpverklaring ten onrechte ook achterwege gebleven of de activiteiten van Sonac strijdig zijn met de goede ruimtelijke ordening waar het de verkeersaantrekkende werking van de installaties van Sonac betreft. De aanvoer van slacht- en andere afval met vrachtwagens naar Sonac zorgt in de huidige situatie al voor een aanzienlijke verkeersbelasting van het dorp Sumar; met de uitbreiding van Sonac zal sprake zijn van extra verkeersbewegingen in en rond het dorp van zwaar vrachtverkeer. De raad lijkt in het geheel niet te hebben getoetst hoe dit zich verhoudt tot de vereiste toets aan een goede ruimtelijke ordening. De overlast voor omwonenden zal ontegenzeggelijk nog groter worden door dit extra verkeer en de uitbreiding van Sonac heeft daarmee gevolgen voor de verkeersdruk, de veiligheid en de luchtkwaliteit.
Dit alles is echter en ten onrechte in de ontwerpverklaring onbeproken gelaten. Geluid D20250493 30 juni 2026, pagina 5 12. Uit de paragrafen 3.5.1 - 3.5.3 van de ontwerpomgevingsvergunning van Sonac blijkt dat er sprake is van de toename van geluid op woningen ten gevolge van de uitbreiding van Sonac. Volgens de ontwerpverklaring (p. 4 en 11) zou dit ‘vergunbaar’ zijn. De enkele verwijzing naar het gezoneerde bedrijventerrein en de daar geldende ‘toetsnormen’ is echter niet voldoende om te motiveren dat extra geluidhinder voor omwonenden vergunbaar is en dat een verklaring van geen bedenkingen kan worden afgegeven. De norm waaraan in de ontwerpverklaring getoetst had moeten worden is de ‘goede ruimtelijke ordening’. Bovendien wordt bij een toets aan de ingestelde zonering bijvoorbeeld niet getoetst aan de richtafstanden van de VNG en de piekgeluiden die in dat kader ook worden getoetst, terwijl die voor de ingestelde geluidszone buiten beschouwing zijn gebleven. Ook het geluid als gevolg van extra vrachtwagenverkeer is niet bij de boordeling meegenomen. De gemeenteraad had ook aan een goede ruimtelijke ordening dienen te toetsten, ook voor wat betreft de cumulatieve geluidsbelasting7, maar heeft dat nagelaten. Conclusie Stichting Zuiver en de omwonenden verzoeken de raad om geen verklaring van geen bedenkingen af te geven voor de door Sonac aangevraagde uitbreiding.
Bo 7 Zie bijvoorbeeld Rechtbank Gelderland 27 juli 2022, ECLI:NL:RBGEL:2022:3897 J J BIJLAGE 2 BEZOEKADRES: LINNAEUSSTRAAT 2 -A, 1092 CK AMSTERDAM POSTADRES:POSTBUS 15020, 1001 MA AMSTERDAM MARQ WIJNGAARDEN FLIP SCHÜLLER PROF. LIESBETH ZEGVELD | PER AANGETEKENDE POST BONDINE KLOOSTRA MARIEKE VAN EIK | Gemeenteraad van de WIL EIKELBOOM | gemeente Tytsjerksteradiel DR. CHANNA SAMKALDEN TAMARA BURUMA | t.a.v. de griffie EVA BEZEM | Raadhuisweg 7 BARBARA VAN STRAATEN DR. LISA-MARIE KOMP | 9251 GH Burgum MICHIEL PESTMAN BRECHTJE VOSSENBERG EMIEL JURJENS TOM DE BOER DR. KRIT ZEEGERS FREDERIEKE DÖLLE | Ook per e- | griffie@t-diel.nl ELLES TEN VERGERT ISA VAN KRIMPEN | mail: | cc bestuurssecretariaat@t-diel.nl DORA BROUWER THOMAS VAN DER SOMMEN LARAB MOHAMMAD | Amsterdam, | 12 januari 2026 SHRUTI TOELSIE CHRIS DEKKERS | Onze ref. | D20250493/BK/bk Uw ref. | Z2023-02644 / S2023-17843 ADVISEURS | E-mail: | J @prakkendoliveira.nl PROF. HANS ULRICH JESSURUN D’OLIVEIRA PROF. TIES PRAKKEN Nieuw bezoekadres per 1-2-26: Helmholtzstraat 61-H, 1098 LE Amsterdam Betreft: | Omwonenden Sonac (advies) Geachte leden van de Raad, Bij omwonenden van Sonac Burgum B.V.
(hierna: Sonac) bestaat al lange tijd grote onrust over het almaar niet besluiten van de provincie Fryslân op een aanvraag voor het bouwen en in werking hebben van – kort gesteld – een Groengasinstallatie waarvan zij vrezen aanzienlijke hinder te zullen ondervinden. Het gaat om de omwonenden | , | , | , | , | JJJJJ J en | J 1. | Bij uitspraak van 24 juli 2025 heeft de rechtbank Noord-Nederland (zaaknummer LEE 25/ 1508) het door mijn cliënten, omwonenden van Sonac, ingestelde beroep wegens het niet tijdig beslissen door gedeputeerde staten van de provincie Fryslan op de aanvraag van Sonac gegrond verklaard. De uitspraak gaat hierbij (bijlage 1). Het ging om een gefaseerde aanvraag | 1 van Sonac voor een omgevingsvergunning. De rechtbank heeft gedeputeerde staten in de uitspraak opgedragen om binnen 21 weken na de dag van verzending van de uitspraak alsnog een besluit op de aanvraag van Sonac te nemen. Daarbij heeft de rechtbank bepaald dat het college gezamenlijk een dwangsom van € 100,- moet betalen voor elke dag waarmee het college de hiervoor genoemde termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000,-. 2. | Tegen deze uitspraak hebben gedeputeerde staten vervolgens hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling bestuursrechtspraak).
Daarnaast | hebben | gedeputeerde | staten | ook | om | een | spoedvoorziening | verzocht. | De voorzieningenrechter | van | de | Afdeling | bestuursrechtspraak | heeft | bij | uitspraak | van | 22 1 De aanvraag voor fase 1 is ingediend op 25 april 2023 en gaat over het veranderen van de inrichting (milieu) en het handelen in strijd met regels voor ruimtelijke ordening. De aanvraag voor fase 2 is ingediend op 26 mei 2023 en gaat over de activiteit bouwen PRAKKEN D’OLIVEIRA HUMAN RIGHTS LAWYERS COÖPERATIEF U.A. INGESCHREVEN ONDER K.V.K. AMSTERDAM NR. 63477645 IEDERE AANSPRAKELIJKHEID IS BEPERKT TOT HET BEDRAG DAT IN HET DESBETREFFENDE GEVAL ONDER ONZE BEROEPSAANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING WORDT UITBETAALD ANY LIABILITY SHALL BE LIMITED TO THE AMOUNT WHICH IS PAID UNDER THE FIRM’S PROFESSIONAL LIABILITY POLICY IN THE MATTER CONCERNED D20250493 12 januari 2026, pagina 2 december 2025 het verzoek om voorlopige voorziening van gedeputeerde staten afgewezen en het hoger beroep ongegrond verklaard (bijlage 2). De door de rechtbank gegeven termijn van 21 weken voor het alsnog nemen van een besluit is in de uitspraak bevestigd. De voorzieningenrechter ziet geen grond voor het oordeel dat de door de rechtbank gestelde termijn van 21 weken een onrealistisch korte termijn is (r.o. 6.1).
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt daartoe het volgende: “De enige omstandigheid die nu in hoger beroep wordt aangevoerd waarom de termijn te kort is, is dat de raad nog een besluit moet nemen over een verklaring van geen bedenkingen. Dat is echter geen omstandigheid om de gegeven termijn te kort te achten. Het vragen van een verklaring van geen bedenkingen is immers onderdeel van de voorbereidingsprocedure en dus meegenomen in de wettelijke beslistermijn van 26 weken. Er zijn geen bijzonderheden aangevoerd waarom de gemeenteraad niet binnen die termijn een beslissing kon nemen over een verklaring van geen bedenkingen. Dat het college geen invloed heeft op de agenda van de gemeenteraad, is niet een dergelijke bijzonderheid. De raad heeft bovendien op 14 december 2023 al een beslissing genomen over een verklaring van geen bedenkingen over de oorspronkelijke aanvraag. Daarom ziet de voorzieningenrechter niet in waarom het onrealistisch was dat er binnen 21 weken na de uitspraak een besluit zou zijn genomen over een gewijzigde verklaring van geen bedenkingen. Het betoog slaagt niet.” 3.
Daarmee stelt de Afdeling bestuursrechtspraak ook vast dat een besluit op de ingediende aanvraag van Sonac die gefaseerd op 25 april 2023 en op 26 mei 2023 werd ingediend geen nadere verklaring van geen bedenkingen vergt, omdat op 14 december 2023 al een beslissing werd genomen om geen verklaring van geen bedenkingen af te geven. Dat Sonac later een gewijzigde aanvraag heeft ingediend, doet daar niets aan af. Die gewijzigde aanvraag is buiten de wettelijke beslistermijn die ten aanzien van de oorspronkelijke gefaseerde aanvraag is gaan lopen, ingediend. 4. De Afdeling bestuursrechtspraak heeft daarmee ook volstrekt duidelijk gemaakt dat op de aanvraag voor de door Sonac gewenste Groengasinstallatie al veel eerder een besluit genomen had moeten worden door gedeputeerde staten en dat vertraging of obstructie aldus niet door toedoen van de gemeenteraad wordt veroorzaakt. Zou er al aanleiding zijn voor Sonac tot het indienen van een schadeclaim, dan valt niet in te zien op welke wijze de gemeenteraad onrechtmatig zou hebben gehandeld. De gemeenteraad heeft slechts gehandeld in overeenstemming met zijn publiekrechtelijke bevoegdheden die niet tot een andere uitkomst konden leiden dan het weigeren bij beslissing van 14 december 2023 van de gevraagde verklaring van geen bedenkingen.
Dit had, omdat de beslistermijn inzake de aanvraag van Sonac inmiddels eind november 2023 was verstreken, onmiddellijk na 14 december 2023 tot een besluit van gedeputeerde staten tot afwijzing van de aanvraag van Sonac dienen te leiden. De wettelijke beslistermijn is immers niet rechtsgeldig verlengd, zoals de rechtbank terecht in de uitspraak van 24 juli 2025 heeft overwogen 2. Omdat de wettelijke beslistermijn nooit rechtsgeldig is verlengd, kon de aanvraag ook niet meer binnen de beslistermijn worden gewijzigd door Sonac. De gewijzigde aanvraag doet daarom niet af aan de verplichting van gedeputeerde staten om een besluit te nemen op de oorspronkelijke aanvraag van Sonac en wel binnen de termijn van 21 weken die de rechtbank heeft opgelegd en de Afdeling bestuursrechtspraak heeft bevestigd. Voor dat besluit is beslissing van de gemeenteraard inzake een verklaring van geen bedenkingen niet nodig; een beslissing daarover werd immers op 14 december 2023 al genomen. 2 Zie de uitspraak van de rechtbank van 24 juli 2025, r.o. 6.1: “Sonac heeft de aanvragen ingediend op 25 april 2023 en 26 mei 2023. Op grond van artikel 3:18, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht (Awb) besluit het bestuursorgaan zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen zes maanden na ontvangst van de aanvraag. Van een verlenging op grond van artikel 3:18, tweede lid, van de Awb is de rechtbank niet gebleken.
De beslistermijn is ruimschoots overschreden.” D20250493 12 januari 2026, pagina 3 5. In een voorstel van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad van Tytsjerksteradiel wordt, zo lezen cliënten het voorstel, de gemeenteraad ten onrechte onder druk gezet door vrees voor schadeclaims van Sonac te koppelen aan een te nemen nieuwe beslissing van de gemeenteraad over een nieuwe verklaring van geen bedenkingen. Daarbij wijzen burgemeester en wethouders op het feit dat tegen het opnieuw weigeren van een verklaring van geen bedenkingen door Sonac bezwaar kan worden gemaakt. Burgemeester en wethouders zullen hiermee doelen op de mogelijkheid van Sonac om tegen een afwijzing van de aanvraag door gedeputeerde staten rechsmiddelen aan te wenden. De gewijzigde aanvraag van Sonac dateert echter van na 1 januari 2024, zodat daarop de sindsdien in werking getreden Omgevingswet van toepassing is. Artikel 2.27 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en het vereiste van een verklaring van geen bedenkingen daarin, geldt dus niet voor de gewijzigde aanvraag van Sonac. Het voorstel voor een beslissing over een verklaring van geen bedenkingen inzake de gewijzigde aanvraag van Sonac is dus ten onrechte op de agenda van de gemeenteraad geplaatst. 6.
Overigens voldoet de gewijzigde aanvraag van Sonac niet aan de Omgevingswet, althans in de gewijzigde aanvraag is ten onrechte niet aan de bepalingen bij en krachtens de Omgevingswet getoetst. Mocht dit leiden tot afwijzing van de gewijzigde aanvraag van Sonac door gedeputeerde staten, dan staat het Sonac uiteraard vrij om een dergelijk besluit aan te vechten bij de rechter. Het staat echter een ieder vrij om een besluit tot weigering van een aanvraag aan te vechten. Dat geldt ook voor Sonac en roept geen bijzondere verplichtingen voor de gemeenteraad in het leven. Op grond van het voorgaande verzoeken de voornoemde omwonenden de gemeenteraad om het voorstel van burgemeester en wethouders van de raadsagenda te verwijderen, althans de voorgestelde verklaring van geen bedenkingen niet te verlenen, nu een toets aan de Omgevingswet van de gewijzigde aanvraag die van na 1 januari 2024 dateert en dus onder het regime van de Omgevingswet valt, ontbreekt. Graag ontvang ik binnen 7 dagen na heden een reactie op deze brief. Met vriendelijke groet, J J Toelichting grondslagen [J] Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen