Veiligheidsanalyse Twenterand 2025 - versie 01-12-2025
Tekst van het document
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025 Factsheet gemeente Twenterand
Deze factsheet is een samenvatting van de veiligheids analyse uitgevoerd door Ipsos I&O voor gemeente Twenterand en geeft een overzicht van de belangrijkste resultaten op de vijf veiligheidsvelden van het kernbeleid veiligheid (VNG, 2022). Aan de hand van dit model kan de integrale veiligheidssituatie van Twenterand worden beschreven en kunnen prioriteiten worden gesteld.
De vijf veiligheidsvelden zijn: 1 Veilige woon- en leefomgeving 2 Bedrijvigheid en veiligheid 3 Jeugd en veiligheid 4 Fysieke veiligheid 5 Integriteit en veiligheid
1 Veilige woon- en leefomgeving Veiligheid in de alledaagse woon- en leefomgeving, in de wijk, de buurt en de straat. Hoofdthema’s zijn sociale kwaliteit, fysieke kwaliteit, objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid (veiligheidsgevoel). Bronnen voor deze thema’s zijn registraties van de gemeentelijke BOA’s, Mijande (wonen), buurtbemiddeling Twenterand, de politie, Veilig Thuis, Tactus (verslavingszorg), en de inwonersenquête van de Veiligheidsmonitor.
1.1 Sociale kwaliteit Bij sociale kwaliteit gaat het vooral om de thema’s sociale cohesie en – overlast, woonoverlast en overlast verwarde personen. Figuur 1.1 Schaalscore sociale cohesie in de buurt
Figuur 1.2 Sociale overlast in de buurt
(0-10)
Twenterand
(percentage ervaart zelf veel overlast)
Twenterand 7,0
2023 2015
6%
2023
7,3
Twente
2015
8%
Twente
2023
6,7
2023
2015
6,8
2015
11% 10%
Nederland
Nederland 2023
6,4
2023
2015
6,3
2015
13% 12%
Bron: Veiligheidsmonitor
Bron: Veiligheidsmonitor
In Twenterand is de sociale cohesie hoog en de sociale overlast laag in vergelijking met het gemiddelde in de regio Twente en Nederland. Wel zien we uit verschillende bronnen een toename in overlast van personen met zorgwekkend gedrag (vooral psychiatrisch en multiproblematiek). Deze toename is ook sterker dan de regionale ontwikkeling.
Figuur 1.3 Overlast personen met zorgwekkend gedrag per 1.000 inwoners 9 8
7,5 6,7
7
6,9
6
5,8
5
5,2
8,0
7,3
7,5 5,7
4,3
4,8
4,2 Twenterand Twente Nederland
3,4
3 2,3 2019
8,4 8,3
6,2
4
2
7,9
2020
2021
2022
2023
2024
Bron: Veiligheidsmonitor
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
2
Incidenten personen met zorgwekkend gedrag per 10.000 inwoners
Figuur 1.4 Twenterand
Twente 17,0
2024
24,2
2024
2023 6,2
2023
12,9
Bron: GGD Twente – meldpunt zorgwekkend gedrag
1.2 Fysieke kwaliteit Bij fysieke kwaliteit gaat het vooral om fysieke voorzieningen, vernielingen, verloedering en zwerfvuil. In Twenterand is de trend op het gebied van fysieke verloedering, overlast en vernielingen stabiel (met een toename in zwerfvuil en vernielingen rond 2020). Landelijk en in de regio is er echter een positieve trend te zien op deze onderwerpen. Twenterand doet het nog wel goed ten opzichte van het regionale en landelijke gemiddelde, maar het verschil loopt terug.
Figuur 1.5 Fysieke verloedering
in de buurt
Figuur 1.6 Incidenten illegaal gestort afval
(percentage ervaart zelf veel overlast)
en zwerfvuil
Fysieke verloedering (VM) is het totale percentage inwoners Twenterand dat zelf veel overlast ervaart van één of meer van de volgende overlast: 1) rommel op straat; 2) bekladde muren 17% 2023vormen van of gebouwen; 3) vernield straatmeubilair, bijv. vuilnisbakken of 2015bankjes; 4)17% hondenpoep, bijv. op de stoep of op grasveldjes.
Twenterand 20
2024 2023
33
2022
Twente 2023
18%
2015
18%
70
2021
56
2020
100
2019
Nederland 21%
2023 2015
24
Bron: gemeente Twenterand (VTH)
23%
Bron: Veiligheidsmonitor
Figuur 1.7 Slachtofferschap vernielingen (percentage zelf slachtoffer) Twenterand
Twente
2023
3%
2023
2015
2%
2015
Nederland 5%
2023 2015
8%
7% 9%
Bron: Veiligheidsmonitor
Figuur 1.8 Misdrijven vernieling c.q. zaakbeschadiging per 1.000 inwoners 5 4,5
4,5
4,1
4 3,6
3,7
3 2
1,9
2,4
3,5
4,0 3,6
3,9
3,2
3,4
2,4 2,0
2,0 1,7
1 0
4,0
Twenterand Twente Nederland 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Bron: openbare data politie
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
3
1.3 Objectieve veiligheid Bij objectieve veiligheid gaat het vooral om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit zoals inbraak en diefstal, mishandeling en huiselijk geweld. In Twenterand komen vermogensdelicten zoals diefstal en inbraak relatief weinig voor in vergelijking met de regio en landelijk. Voor geweldsdelicten was dit de afgelopen jaren ook (nog) het geval, maar hier loopt het verschil terug. Het aantal geweldsdelicten in Twenterand stijgt namelijk. Specifiek is er een ook een stijging in het aantal meldingen van huiselijk geweld, dit komt nu in Twenterand relatief gezien vaker voor dan gemiddeld in Twente en Nederland.
Figuur 1.9 Misdrijven diefstal, inbraak en overige vermogensdelicten per 1.000 inwoners 20 18,3 15
16,3
14,4
17,4 14,3
15,3 14,7
11,9
10
0
17,5
17,2
13,8
5
17,5
6,1
2019
5,7 4,7
4,4
2020
2021
5,2
4,8
2022
2023
4,8
4,5
Twenterand Twente Nederland 2024
Bron: openbare data politie
Figuur 1.10 Misdrijven geweldsdelicten per 1.000 inwoners 6 5 4
5,1
4,8
3,8
3,4
4,6
3,7 3,2
3 2
1,7
2,4
2,7
3,3
2019
3,1
1,8
2020
2021
3,6
3,3
1 0
4,7
2022
2023
Twenterand Twente Nederland 2024
Bron: openbare data politie
Figuur 1.11 Meldingen huiselijk geweld per 1.000 inwoners 9 8
7,6
7,3
7 6 5 4
5,2 4,3
5,2
6,8 5,6
7,0 6,3
5,6
6,6 5,3
4,7
4,4
Twenterand Twente Nederland
3 2
7,6 7,2 7,0
7,2
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Bron: openbare data Veilig Thuis
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
4
Figuur 1.12 Slachtofferschap huiselijk geweld in Twenterand
2023
2,5%
Kent iemand in buurt of w�k
2,1%
Heeft een vermoeden
Bron: Veiligheidsmonitor
1.4 Subjectieve veiligheid Bij subjectieve veiligheid gaat het vooral om de veiligheidsbeleving van inwoners in de buurt. De Veiligheidsmonitor is de enige (cijfermatige) bron van informatie hierover.
In Twenterand zijn inwoners meer tevreden over de veiligheid in de woonomgeving en voelen zich in het algemeen minder onveilig dan gemiddeld in de regio en Nederland. Het verschil is over de afgelopen jaren wel teruggelopen, want regionaal en landelijk zijn er positieve ontwikkelingen op dit thema en in Twenterand is de situatie stabiel. Binnen de gemeente voelen meer inwoners van WesterhaarVriezenveensewijk zich wel eens onveilig in de buurt dan gemiddeld.
Figuur 1.13 Rapportcijfer veiligheid in de woonomgeving
Figuur 1.14 Veiligheidsbeleving in het algemeen
(1-10)
Twenterand
(percentage wel eens onveilig)
Twenterand
2023
7,7
2023
23%
2015
7,7
2015
22%
Twente
Twente 7,6
2023 2015
2023 2015
7,2
Nederland
29% 32%
Nederland
2023
7,5
2023
2015
7,2
2015
Bron: Veiligheidsmonitor
35% 37%
Bron: Veiligheidsmonitor
Figuur 1.15 Veiligheidsbeleving in de buurt (percentage wel eens onveilig)
2023
5,9%
Gemeente Twenterand
11,8%
Westerhaar-Vriezenveensew�k
Bron: Veiligheidsmonitor
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
5
2 Bedrijvigheid en veiligheid Sociale veiligheid (overlast, geweld en vermogenscriminaliteit) rond verschillende vormen/locaties van bedrijvigheid, zoals winkels, bedrijventerreinen, uitgaansgebied en evenementen. Bronnen voor deze thema’s zijn vooral de registraties van de BOA’s en politie, en de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor.
Figuur 2.1 Misdrijven winkeldiefstal en diefstal/inbraak bedrijven en instellingen per 10.000 inwoners 35
34,0
30 26,9
25
32,5
30,1
29,3
28,6
24,0 25,2
24,4
20
Twenterand Twente Nederland
18,4
15 10,4
10 5
11,0
2019
2020
6,8 2021
23,2
25,0
9,2
8,6
2022
2023
8,5 2024
Bron: openbare data politie
Figuur 2.2 Overlast i.v.m. alcohol/drugs per 10.000 inwoners 35
26,6
26,3
31,2
30,4
30 25 20 15
23,2 22,4
18,7
33,9 32,2
33,4 33,2
34,0 31,9
Twenterand Twente Nederland
18,7
16,3
12,3
10
10,9
7,7
5
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Bron: openbare data politie
De ontwikkelingen op het gebied van winkeldiefstal en diefstal/inbraak bij bedrijven en instellingen in Twenterand zijn vergelijkbaar met de regionale en landelijke ontwikkelingen. Over de langere termijn is er sprake van een daling, met specifiek in 2021 een dip (corona). Bij overlast in verband met alcohol en drugs is er in Twenterand opvallend genoeg een dalende trend, terwijl regionaal en landelijk de overlast toeneemt. Controles van de BOA’s gerelateerd aan uitgaansleven en evenementen vertonen ook een daling tussen 2019 en 2024, hoewel er in 2022 wel extra veel controles (nodig) waren.
Figuur 2.3 Controles alcoholwet en
bijzondere wetten excl. evenementen 2024 2023
6
2020
paasvuren en eindejaarvieringen 32
2024 2023
8
2022 2021
Figuur 2.4 Controles evenementen (A/B/C en alcoholwet)
28
2022
38
55
2021
10
2020
15
2019 Bron: gemeente Twenterand (VTH)
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
44
43 14
2019
60
Bron: gemeente Twenterand (VTH)
6
3 Jeugd en veiligheid Jeugdoverlast en -criminaliteit, problematische individuele jongeren, alcohol- en drugsgebruik door jongeren en veiligheid in en om de school. Bronnen voor deze thema’s zijn registraties van de politie, stichting Halt, leerplichtambtenaren en informatie uit de GGD gezondheidsmonitor jeugd en de Veiligheidsmonitor.
Figuur 3.1 Meldingen overlast jeugd per 1.000 inwoners 9
7
7,3
6
6,2
5 4 3 2
Twenterand Twente Nederland
7,9
8
7,2 7,2 6,1
5,0
4,4
4,9
3,3 3,1
3,6
2019
2020
2021
2022
4,7 4,6
5,0 4,7 4,0
3,0 2023
2024
Bron: openbare data politie
Overlast door jeugd in Twenterand is lager dan gemiddeld in de regio en landelijk, en volgt dezelfde trend. Daarbij worden er in Twenterand relatief steeds minder jongeren verwezen naar Halt voor strafbare feiten in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Wel opvallend is de toename in dronkenschap van jongeren en het aandeel dagelijkse rokers. Dit neemt in Twenterand sterker toe dan gemiddeld in Twente, terwijl er landelijk helemaal geen toename is. De leerplichtambtenaren van de gemeente constateren een toename in het aantal meldingen van ongeoorloofd verzuim. Hierbij dient te worden opgemerkt dat er specifiek is ingezet op het verbeteren van de meldingsbereidheid bij scholen, aangezien leerplichtambtenaren pas kunnen optreden wanneer meldingen daadwerkelijk worden gedaan.
Figuur 3.2 Verwijzingen naar stichting Halt per 10.000 inwoners 9
8,6
8 7,1
7 6
5,7
5,4
5
5,8
5,8
4,1
4 3 2
3,3 2021
2022
‘In Twenterand worden relatief steeds minder jongeren verwezen naar Halt voor strafbare feiten...’
Twenterand Twente 2023
2024
Bron: stichting Halt
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
7
Figuur 3.3 Aandeel jeugd dat in de afgelopen
Figuur 3.4 Aandeel jeugd dat dagelijks rookt
Twenterand
Twenterand
4 weken dronken is geweest
2023
2023
26%
2021
20%
2021
2019
20%
2019
Twente
11% 6% 4%
Twente
2023
2023
22%
5%
2021
17%
2021
3%
2019
16%
2019
3%
Nederland
Nederland
2023
15%
2023
3%
2021
15%
2021
3%
2019
3%
2019
13%
Bron: GGD gezondheidsmonitor jeugd
Bron: GGD gezondheidsmonitor jeugd
Figuur 3.5 Meldingen ongeoorloofd schoolverzuim 194
192
123
112 82
37 2
7
6
2019
2020
2021
10 2022
10 2023
8
Jongeren Proces-verbaal
2024
Bron: gemeente Twenterand (leerplichtambtenaar)
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
8
4 Fysieke veiligheid Verkeersveiligheid is het enige thema waar op dit moment inzicht voor te geven is op gemeenteniveau, de andere thema’s binnen dit veiligheidsveld spelen vooral op het niveau van de regio Twente (brandveiligheid, externe veiligheid / omgevingsveiligheid en voorbereiding op crisisbeheersing). Bronnen voor informatie over verkeersveiligheid zijn de politie en de Veiligheidsmonitor.
Figuur 4.1 Verkeersoverlast (percentage zelf veel overlast ervaren) Twenterand 26%
2023 2015
22%
‘De verkeersoverlast in Twenterand is toegenomen tussen 2015 en 2023, net als gemiddeld in Nederland’
Twente 2023
28%
2015
28%
Nederland 32%
2023 2015
29%
Bron: Veiligheidsmonitor
De verkeersoverlast in Twenterand is toegenomen tussen 2015 en 2023, net als gemiddeld in Nederland. In de periode 2019 tot en met 2024 is er in Twenterand een afname in het aantal verkeersmisdrijven op de weg (o.a. rijden onder invloed) en ongevallen, hoewel er in 2022 wel een piek Verkeersoverlast (VM) is het totale percentage was. Indat dezelf regio als geheel is er over de periode 2019 t/m 2024 juist sprake van een inwoners veel Twente overlast ervaart van éénen of Nederland meer van de volgende vormen van overlast: 1) te harden rijden; lichte toename in verkeersmisdrijven ongevallen. 2) agressief gedrag in het verkeer; 3) parkeerproblemen, bijv. fout geparkeerde voertuigen of te weinig plaatsen.
Figuur 4.2 Verkeersmisdrijven (weg) en ongevallen (weg) per 1.000 inwoners 9
8,3
8 7 6
6,8 7,1 6,5 6,0
6,5
7,1
6,7
6,5
7,8
7,6
6,2
7,5
7,3 7,1
6,8 6,1
5,5
5 4 Twenterand Twente Nederland
3 2
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Bron: openbare data politie
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
9
5 Integriteit en veiligheid Bij dit veiligheidsveld gaat het om verschijnselen die meer fundamenteel de rechtsorde en veiligheid bedreigen: radicalisering en polarisatie, georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit, Veilige Publieke Taak, informatieveiligheid en ambtelijke en bestuurlijke integriteit. Dit is ook het veiligheidsveld waar het verkrijgen van (vergelijkbare) informatiecriminaliteit over verschillende jaren Ondermijnende (Min. J. en V.) is de term voor het gebruik van legale bedrijven en dienstverleners en regionale en landelijke benchmarks het moeilijkst is. De beschikbare informatie komt onder door de georganiseerde misdaad voor hun illegale andere van Vizier (Art. 1 voorziening), de politie, de BOA’s, gemeentelijke privacy-officer, activiteiten. Hierdoor raken onder- en bovenwereld met elkaar vermengd. Dat zorgt voor onveilige situaties. Het vertrouwenspersoon en de Veiligheidsmonitor. ontwricht de samenleving en ondermijnt de rechtsstaat.
Figuur 5.1 Discriminatie, vreemdelingenzorg, cybercrime en maatschappelijke integriteit per 10.000 inwoners 20
15
11,4
8,9
6,4
5,6
4,1
1,8
0
10,7
10,7
9,5
5
14,8 12,9
13,5 10
15,1
2019
Twenterand Twente Nederland
2020
2021
2022
9,7
9,9 8,6
5,6
4,7
2023
2024
Bron: openbare data politie
Het aantal misdrijven binnen de brede categorie polarisatie en maatschappelijke integriteit (waar ook cybercrime onder valt) is in Twenterand toegenomen tussen 2019 en 2024, net als in Twente. Georganiseerde criminaliteit is wat gedaald ten opzichte van 2019, maar hier waren in 2022 en 2020 duidelijke toenames in. De gemeentelijke BOA’s zijn in 2020 ook veel bezig geweest met handhavings trajecten, en het jaar erop met toezicht op de sluiting van (drugs)panden. Meer dan een kwart van de inwoners van Twenterand heeft één of meer verdachte situaties gezien of meegemaakt in de woonom geving die te maken zouden kunnen hebben met ondermijning. In Westerhaar-Vriezenveensewijk is dit percentage significant hoger dan gemiddeld. Specifiek bij het thema mensenhandel zien sommige inwo Verdachte situaties (VM) is het totale percentage inwoners dat weleens iets verdachts gezien of meegemaakt heeft in de woonomgeving in devoor ners wel signalen van uitbuiting op het werk, andere signalen als criminele en seksuele uitbuiting zijn afgelopen 12 maanden, van 10 situaties die te maken kunnen hebben de meeste inwoners onzichtbaar. De thema’s met informatieveiligheid (datalekken) en bestuurlijke (ondermijnende) criminaliteit.
Voorbeelden van situaties en zijn:ambtelijke verdachte personen die rondhingen in de buurt; woningen waar verdacht veel integriteit (vertrouwenspersoon) hebben geen data van voor 2024 en kunnen (nog) niet geduid worden. verschillende mensen in- en uitgaan; aanwijzingen voor drugsgebruik, bijv. verdachte zakjes met wiet of poeder, tabletten of spuiten.
Figuur 5.2 Toezichttaken BOA’s gerelateerd aan ondermijnende criminaliteit 5 32
6 25
0
17 4
2020
0
5 2
5 2021
2022
2023
0 0
7
0
Integrale controles Handhavingstraject (drugs)panden
2024
Bron: gemeente Twenterand (VTH)
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
10
Figuur 5.3 Verdachte situatie(s) gezien of meegemaakt in de woonomgeving 28%
Gemeente Twenterand
39%
Westerhaar-Vriezenveensew�k
2024 Bron: Veiligheidsmonitor
Figuur 5.4 Uitbuiting op het werk (percentage signalen opgemerkt in eigen omgeving) Mensen die zwart betaald worden of niet verzekerd zijn tegen bijv. ongevallen 11% Mensen die niet of te weinig betaald krijgen of lang op betaling moeten wachten 8% Mensen die bijna altijd lange werkdagen moeten maken 8% Bron: Veiligheidsmonitor
Figuur 5.5 Georganiseerde criminaliteit per 10.000 inwoners 20
Twenterand Twente Nederland
15
10
11,8
11,6 10,6
11,1
11,2 10,5
8,9 5
0
10,5 9,8 9,6
5,0
4,1
2019
2020
2021
2022
11,4
12,0
9,0
8,1
4,1
3,2
2023
2024
Bron: openbare data politie
Figuur 5.6 Melding datalek
2024
18
Melding datalek, niet door naar AP
2
Melding datalek, wel door naar AP
Bron: gemeente Twenterand (privacy officer)
Figuur 5.7 Meldingen vertrouwenspersoon
Melding ongewenst gedrag/integriteit
5
1
Melding overtreden gedragsregels
2024 Bron: gemeente Twenterand (vertrouwenspersoon)
Veiligheidsanalyse Twenterand 2025
11
Colofon Opdrachtgever
Gemeente Twenterand Manitobaplein 1 7671 GS Vriezenveen Een uitgave van
Ipsos I&O Publiek Zuiderval 70 7543 EZ Enschede
Vormgeving
Studio Wiegers erik@studiowiegers.nl