Uitvoeringsprogramma centrumvisie Vriezenveen
Tekst van het document
CENTRUM VRIEZENVEEN uitvoeringsprogramma
11-11-2024
DATUM:
11-11-2024
PROJECT: PROJECTNUMMER:
Vriezenveen, centrum, uitvoeringsprogramma 20231353/134751/002
OPDRACHTGEVER: STATUS:
Gemeente Twenterand Definitief
PAG 02
VOORWOORD Zo doen we dat hier De ochtendzon piept tussen de winkelpanden door. Ik knijp mijn ogen dicht
Over meer groen in het centrum en fleurige plantenbakken. Over authen-
tegen het felle licht. Al wandelend door het dorpscentrum denk ik aan
tieke bestrating en gezellige terrasjes. Over kleur en smoel geven aan
gisteravond. De bijeenkomst met betrokken inwoners, ondernemers en ande-
het centrum van Vriezenveen. Klaar voor de toekomst, met oog voor de
re belangstellenden, over de toekomst van hún dorpscentrum. Mooie ideeën,
rijke historie. Zo doen we dat hier.
wensen en aandachtspunten hebben we besproken. Ik kijk het centrum rond en ik zie het voor me. Een mooi ingericht centrum waarbij de historie van
Het resultaat van de bijeenkomsten is dit uitvoeringsprogramma voor het
Vriezenveen zichtbaar is. Gezelligheid op de terrassen en kinderen die
centrum van Vriezenveen. Ingrijpende basis is het autovrij maken van
spelen op het plein. Er wordt gewinkeld en inwoners ontmoeten elkaar in
het centrum. Een autovrij centrum draagt bij aan een prettig verblijfsge-
het centrum. Is dit de toekomst van het centrum? De samenwerking met
bied, de plek voor winkelen, ontmoeten en ontspannen.
ondernemers en belangenorganisaties was top. Het mondde uit in een mooi proces, met veel belangstellenden die hun mening kenbaar hebben
Er moet nog veel gebeuren voordat Vriezenveen daadwerkelijk dat mooie
gemaakt. Zeggen wat je ervan vindt, zo doen we dat hier.
nieuwe centrum heeft. Dit proces gaan we weer samen doen met ondernemers, belangenorganisaties, inwoners en andere belangstellenden.
Tijdens de bijeenkomsten zijn waardevolle gesprekken gevoerd. Soms rustig
Samen de schouders eronder. Zo doen we dat hier!
over grote onderwerpen, soms vol geestdrift over details. Maar altijd betrokken en enthousiast. Over veiligheid in het centrum én over mooie bankjes
Aimée van der Ham
om op te zitten.
Wethouder Economie
PAG 03
INLEIDING Uitvoeringsprogramma centrum Vriezenveen
2. Verkeer en parkeren – de balans tussen een goede bereikbaarheid
Proces
In Vriezenveen is behoefte aan een duidelijk afgebakend centrum-
voor aanwezige functies en leefbaarheid (auto minder dominant in
Rho Adviseurs heeft de ontwikkelingen van de afgelopen jaren, de
gebied met verblijfskwaliteit. Het moet een plek worden om te wonen,
het straatbeeld).
huidige situatie in vraag en aanbod en veranderingen in beleid en
werken, winkelen, verblijven en te recreëren. Maar het moet ook een plek worden met een eigen Vriezenveense identiteit. Voorliggend uitvoeringsprogramma geeft hiervoor de visie, het inzicht in de kansen die er liggen en de opgaven die daarbij horen. De uitvoering is een traject van lange adem en afhankelijk van veel partijen.
3. Gebouwen en openbare ruimte – vergroten verblijfsfunctie en (be)leefbaarheid. 4. Vriezenveense identiteit – een centrumgebied dat inwoners trots maakt. Dat past bij de schaal en cultuur van Vriezenveen en ruimte biedt voor ontmoeting en evenementen.
wet- en regelgeving in beeld gebracht. Deze analyse heeft de belangrijkste opgaven voor het centrum van Vriezenveen bepaald. Op verschillende momenten zijn we hierover in gesprek gegaan met belanghebbenden zoals ondernemers, vastgoedeigenaren en bewoners. › Het proces is begeleid door een projectgroep bestaande uit
Wat er aan vooraf ging Voor Vriezenveen is in 2021 een centrumvisie opgesteld door bureau MA.AN. Deze visie is via een participatietraject met de koplopers van Vriezenveen en medewerkers van de gemeente tot stand gekomen. Er is meer ambitie en inzicht in programma nodig. Voorliggend uitvoeringsprogramma is een nadere uitwerking van deze
Resultaat
vertegenwoordigers van het bedrijfsleven (Vriezenveense
Het resultaat is een visie op een toekomstbestendig centrumgebied
Ondernemers Vereniging en Ondernemershuis Twenterand),
voor Vriezenveen, zowel in programma als ruimtelijke inpassing. Deze
organisatoren van evenementen, Dorpsraad Vriezenveen en
visie is vertaald in een kansenkaart en een uitvoeringsprogramma met
medewerkers van de gemeente.
als doel om:
› Er zijn twee openbare participatieavonden georganiseerd, waarvan
centrumvisie.
› Een toetsingskader te bieden voor de gemeente, bij initiatieven wordt het ja, mits principe toegepast;
4 Thema’s centraal
› Duidelijkheid en voorzienbaarheid te creëren voor vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars;
Leeswijzer
› Te inspireren en ondernemers richting en nieuwe kansen te geven.
lende analyses gepresenteerd: de vertreksituatie. Hieruit zijn de
In deze uitwerking stonden vier thema’s centraal: 1. Functies – een toekomstbestendig programma dat meerwaarde biedt voor de levendigheid in het centrumgebied.
de verslagen in de bijlagen zijn opgenomen.
In hoofdstuk 1 worden de belangrijkste uitkomsten van de verschilbelangrijkste opgaven voor de komende jaren geformuleerd in een Kansenkaart. In hoofdstuk 2 is de visie uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan. Hoe we de opgaven invullen komt naar voren in het uitvoeringsprogramma in hoofdstuk 3.
PAG 04
INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 - Vertreksituatie
6
• 2.6 - Belangrijke ontwikkellocaties
33
• 1.1 - Resultaten analyse omgeving
6
• 2.7 - Subontwikkellocaties
37
• 1.1.1 - Historie
7
• 2.8 - Verkeersparagraaf
38
• 1.1.2 - Situering functies aan lint
8
• 2.8.1 - Parkeren op afstand
39
• 1.1.3 - Infrastructuur
8
• 2.8.2 - Mindervaliden
39
• 1.1.4 - Oppaden
8
• 2.8.3 - Fietsparkeren
40
• 1.1.5 - Bronpunten
9
• 2.8.4 - Verkeersafwikkeling
40
• 1.1.6 - Oriëntatie bebouwing
9
• 2.8.5 - Oversteekbaarheid Koningsweg
40
• 1.1.7 - Groenstructuur en klimaatadaptatie
10
Hoofdstuk 3 - Uitvoeringsprogramma
41
• 1.2 - Resultaten analyse activiteiten
11
• 1.2.1 - Centrumgebied Vriezenveen
11
• 3.1 - Algemeen
42
• 1.2.2 - Huidig commercieel aanbod
12
• 3.2 - Ruimtelijk instrumentarium
42
• 1.2.3 - Ontwikkeling commercieel aanbod sinds 2010
13
• 3.2.1 - Plancapaciteit in balans brengen
42
• 1.2.4 - Verbeterpunten centrum uit het Koopstromenonderzoek
15
• 3.2.2 - Ruimtelijke en planologische randvoorwaarden
43
15
• 3.2.3 - Gevelbeeld / reclame / uitstallingen
44
16
• 3.2.4 - Aanpassen verkeerssituatie
44
• 3.2.5 - Horeca-terrassen
45
• 3.3 - Private ontwikkelingen
45
• 3.4 - Overige beleidsaspecten
46
• 3.5 - Monitoring
46
• 1.2.5 - Resumé • 1.3 - Kansenkaart
Hoofdstuk 2 - Stedenbouwkundig plan
18
• 2.1 - Uitgangspunten stedenbouwkundig plan
20
• 2.2 - Westeinde
20
• 2.3 - Pleinen & Impressies
21
• 2.4 - Groene kaart - Biodiversiteit
25
Bijlage
• 2.5 - Doorsneden
30
• Participatieverslag
47 47
1. Vertreksituatie De historische lintstructuur van het Westeinde is overduidelijk
Het wordt een plek om te wonen, werken, winkelen, verblijven
zichtbaar in het centrum van Vriezenveen, in de bebouwing en
en te recreëren. Een plek met een eigen Vriezenveense identi-
het kenmerkende stratenpatroon met oppaden. De auto is
teit. Een plek waar evenementen mogelijk zijn. Een plek waar
dominant in het straatbeeld aanwezig. Het aanwezige voorzie-
inwoners elkaar ontmoeten, waar inwoners kunnen zitten om
ningenaanbod en de inrichting van de openbare ruimte maakt
een kop koffie te drinken of iets te eten, al dan niet gekoppeld
dat het centrum sterk doelgericht wordt bezocht. Het zijn vaak
aan winkelbezoek. Het zorgt voor een aantrekkelijk vestigings-
korte bezoeken en meestal met de auto.
klimaat voor huidige, maar zeker ook voor nieuwe ondernemers die met nieuwe concepten inspelen op de vervagende grenzen
De komende jaren willen we het centrum een impuls geven om
tussen detailhandel, horeca, vermaak, dienstverlening en
het een plek te maken voor ontspanning en ontmoeting. Een
ambacht. Kortom, een plek die uitnodigt om vaker en langer te
aantrekkelijk centrum dat in belangrijke mate bijdraagt aan de
bezoeken en om te wonen. Dit zorgt voor meer omzet voor
leefbaarheid, voor bestaande én nieuwe inwoners van Vriezen-
ondernemers en meer levendigheid.
veen. Want met de bouw van meer dan 1.000 woningen groeit het dorp ook de komende jaren stevig door.
In dit hoofdstuk worden de vertreksituatie, belangrijkste opgaven en kansen voor het centrumgebied van Vriezenveen
Om de verblijfskwaliteit te verbeteren maakt de auto plaats
beschreven.
voor groen en mogelijkheden om te recreëren. Dit maakt het centrum niet alleen vriendelijker, maar geeft het centrum ook een herkenbare en aantrekkelijke uitstraling. Het biedt ondernemers extra ruimte om te ondernemen en dingen te organiseren. Groen is onmisbaar voor de benodigde klimaatadaptatie zoals hittestress en een goede waterafvoer. PAG 06
Figuur 1. Winkelstraat Vriezenveen
1.1.1 Historie
1364
1900
1957
1975
De historie van Vriezenveen begint in de twee-
Door de eeuwen heen is het dorp als lintstruc-
Tussen de jaren 1957 en 1969 is rond de
Met name vanaf 1975 is het dorp in een snel
de helft van de 14e eeuw. In deze periode
tuur rondom de kerk verder gegroeid. De
4.400 hectare grond herverkaveld en is een
tempo gegroeid en werd verder afgeweken van
werd in de regio veel veen gewonnen. Zo ook
lintbebouwing met de naastgelegen oppaden
groot aantal aan versnipperde percelen
de originele historische lintstructuur. Ook de
in het veengebied tussen de ‘Wederder wues-
is tot ca. 1900 de basisstructuur gebleven.
samengevoegd tot grotere, aaneengesloten
komende jaren is de ambitie dat het dorp
te ende Bavesbeke’, waar na enkele verplaat-
kavels. Op de historische kaarten van
stevig doorgroeit, onder meer met de groot-
singen in het jaar 1364 het dorp Vriezenveen
Vriezenveen is dan ook goed te zien hoe het
schalige ontwikkeling Vriezenveen-Zuid.
ontstond.
dorp zich rond deze periode verder is gaan uitbreiden buiten de originele lintstructuur.
Figuur 1. Historische groei van Vriezenveen.
PAG 07
1.1.2 Situering functies aan het lint
1.1.3 Infrastructuur
1.1.4 Oppaden
Vriezenveen kent een uitgebreid aanbod aan functies. Deze
Vanuit de historische lintstructuur worden het Westeinde en
De hoofdstructuur van Vriezenveen bestaat uit de histori-
zijn in te delen in drie thema’s: bedrijvigheid, voorzieningen
Oosteinde gebruikt als de hoofdontsluitingsroute van Vriezen-
sche lintbebouwing langs het Westeinde en Oosteinde. Door
en wonen. Het overgrote deel van de bebouwing in het dorp
veen. De route over het Westeinde, vanaf de Jumbo tot aan de
de jaren heen is het dorp verder uitgegroeid en zijn nieuwe
bestaat uit woningen. Oorspronkelijk bevonden deze wonin-
rotonde aan het begin van het Oosteinde, is op verschillende
panden achter deze eerste linie van bebouwing toegevoegd.
gen zich als lintbebouwing aan het Westeinde en Oosteinde,
plekken beperkt tot eenrichtingsverkeer. Rondom het Tilanus-
maar in de afgelopen eeuw is het dorp verder uitgegroeid naar
plein is de route alleen begaanbaar voor laden en lossen en
Deze panden zijn door middel van nieuwe doorsteken, of oppa-
buiten. Er zijn verschillende nieuwe woonbuurten toegevoegd.
fietsers.
den, met de hoofdroute in verbinding gebracht. Deze oppaden lopen parallel aan de landschappelijke structuur van het gebied.
De voorzieningen bevinden zich nog steeds vooral langs het
De huidige verkeersstromen, routes en de hiermee gepaarde
lint. De grootste voorzieningen, waaronder de supermarkten,
verkeersveiligheid in het centrumgebied verdienen aandacht.
horecagelegenheden en overige winkels bevinden zich met
Door de Koningsweg en Willem Alexanderlaan als hoofdont-
Ook in de huidige situatie vormen deze oppaden nog steeds
name in de eerste en tweede zone van het dorp, zoals te zien
sluitingsroute te gebruiken hoeft het verkeer niet door het
de basis voor de hoofdstructuur van het dorp. Het is van meer-
op pagina 11.
centrum te rijden.
waarde om bij toekomstige vernieuwingen in het centrumgebied op deze structuur in te blijven spelen.
In tegenstelling tot de woningen en voorzieningen bevindt de bedrijvigheid zich met name achter de eerste rij lintbebouwing. Deze bedrijvigheid is dan ook niet vanaf het Westeinde zichtbaar.
PAG 08
1.1.5 Bronpunten
Vriezenveen is zowel per trein als bus bereikbaar. Het trein-
Een aantal gebouwen heeft een historische uitstraling, zoals
Aan de randen van het dorpscentrum liggen verschillende
station van Vriezenveen ligt aan de westzijde van het dorp
de Grote Kerk (Westeinde 39), het pand van de Pearl (West-
parkeerterreinen die bereikbaar zijn via de omliggende ontslui-
aan de Wierdenseweg, op ca. 2 km van het centrum. De enige
einde 24) en het Historisch Museum Vriezenveen (Westeinde
tingsroute. De parkeerterreinen zijn voor voetgangers via
bushalte is Vriezenveen ’t Midden, aan de Koningsweg nabij
54), en zijn beeldbepalend voor de sfeer van het dorp.
verschillende oppaden verbonden met het Westeinde. Deze
de Bouwmeesterstraat, met busverbindingen naar Ommen,
aansluiting kan op verschillende plekken beter. Ook sluiten de
Westerhaar en Almelo.
Opvallend is dat de grote supermarkten (Jumbo, Lidl, Plus
parkeerterreinen onderling niet overal goed op elkaar aan. Hier
en Aldi) niet met hun entree op het Westeinde zijn gericht,
liggen kansen voor optimalisatie.
maar op de Kruisingastraat en de Koningsweg. Dit zorgt voor
1.1.6
Oriëntatie bebouwing
gesloten gevels, zowel direct aan het Westeinde als de oppa-
Het centraal gelegen parkeerterrein, ter hoogte van Westein-
De oriëntatie en uitstraling van de bebouwing is zeer bepalend
den richting het lint. In sommige gevallen vindt het laden en
de 19-29, wordt via het Westeinde en Willem Alexanderlaan
voor de sfeer en beleving van de plek. In Vriezenveen is het
lossen ook nog plaats aan het Westeinde of de oppaden.
ontsloten. Dit zorgt voor een verkeersstroom door het centrum,
grootste deel van de bebouwing met de representatieve zijde
terwijl het parkeerterrein ook te bereiken is via de omliggende
georiënteerd op het lint. De entrees van deze panden bevinden
Een belangrijke opgave is het aanpakken van de gesloten
ontsluitingsroute. Het loskoppelen van het parkeerterrein van
zich dan ook aan het Westeinde. Ook rondom de centraal gele-
gevels en deze representatief te maken. Ook is het zaak om de
het Westeinde wordt als grote kans gezien om de verblijfskwa-
gen parkeerplaats aan het Westeinde staat de bebouwing voor
beeldbepalende panden prominenter in het straatbeeld te krij-
liteit aan het Westeinde te verbeteren.
het grootste deel richting de openbare ruimte georiënteerd.
gen.
Optimalisatie is mogelijk voor de winkelplint aan het Er kan ook geparkeerd worden op het Manitobaplein, dat
Westeinde 31, dat een lange blinde zijgevel heeft richting het
net buiten het centrumgebied ligt. De verbinding tussen dit
parkeerterrein.
parkeerterrein en het centrum is niet optimaal.
PAG 09
1.1.7
Groenstructuur en klimaatadaptatie
Extreme regenbuien en hete zomers zijn gevolgen van klimaatverandering. In een aantal delen van het centrum is grote kans op wateroverlast, zoals te zien op de kaart hiernaast. Hoe donkerder de kleur blauw, hoe meer wateroverlast op straat te verwachten is. Het centrum van Vriezenveen bestaat vooral uit verharde pleinen en straten waardoor het regenwater niet tot nauwelijks de grond in kan. In tijden van droogte kan het overtollige water van pas komen. Water vasthouden, bergen en afvoeren zijn belangrijk thema’s om mee te nemen bij de ontwikkeling. Het toepassen van groene straten en half verharding spelen hierbij ook een belangrijke rol. Deze ‘stenige’ inrichting zorgt er ook voor dat op warme zomerdagen de temperatuur in het centrum flink kan oplopen. Bebouwing en verharding houden veel warmte vast. Het
Huidig kernverzorgend centrum
centrum kent nauwelijks groen of water dat kan zorgen voor verkoeling. Het Tilanusplein kent bij een paar extreem warme dagen een gevoelstemperatuur van circa 40 graden. Door klimaatverandering zullen deze temperaturen in de toekomst nog verder oplopen.
PAG 10
Figuur 2. Overstromingsrisico’s 2018 (Bron: Deltares)
1.2 Resultaten analyse activiteiten Vriezenveen ontstond in 1364 tijdens de veenwinning. Deze historie is nog steeds terug te zien in het dorp en de omgeving (o.a. hoogveencomplex Engbertsdijksvenen). De veengebieden en heidevelden zijn een restant van het grote veenmoeras dat de omgeving ooit bedekte. Hiermee heeft het dorp ook een toeristische functie. Dit uit zich onder andere in diverse fiets- en wandelroutes door Vriezenveen en omliggende dorpen en natuurgebieden. Ook zijn er nog overblijfselen van het rijke textielverleden van Vriezenveen zichtbaar. De kledingstukken uit de Vriezenveense textielfabrieken hadden (inter)nationale bekendheid. Het Historisch Museum Vriezenveen besteedt uitgebreid aandacht aan het verleden. Om de identiteit te versterken is het zaak om het (industriële) prominenter in het straatbeeld te krijgen.
1.2.1 Centrumgebied Vriezenveen Vriezenveen heeft een divers en rijkgevuld detailhandelsaan-
LEGENDA Huidig kernverzorgend centrum
bod. Niet alleen in het centrumgebied, maar ook elders aan het historische lint. Verspreid over het Westeinde zijn verschillende
Winkelgebieden Vriezenveen
detailhandelsvestigingen te vinden en aan de zuidwestkant ligt een groot cluster woon- en doe-het-zelfwinkels. De ambitie is om
N
in het nieuwe project Vriezenveen-Zuid ook perifere detailhandel mogelijk te maken. PAG 11
Figuur 1. Winkelgebieden, gedefinieerd als clusteringen van tenminste 5 winkels, in Vriezenveen (bron: 2024). FiguurLocatus, 3. Winkelgebieden, gedefinieerd als clusteringen van tenminste 5 winkels, in Vriezenveen (bron: Locatus, 2024).
1.2.2
Huidig commercieel aanbod
Vriezenveen kent momenteel een commercieel voorzieningenaanbod
Van de commerciële voorzieningen zit een deel buiten het centrum
van 170 vestigingen (winkels, horeca en diensten) met een totale
(figuur 4). Het gaat dan met name om de branches ‘In/Om het Huis’,
omvang van 44.331 m2 wvo (Locatus, januari 2024). Het grootste
‘Ambacht’ en ‘Overig’ (‘Diensten’ en ‘Cultuur en Ontspanning’).
deel van het aanbod in Vriezenveen bestaat uit winkels in de bran-
Deze worden doorgaans doelgericht bezocht. In het centrum ligt de
che ‘Dagelijkse goederen’ (14%), ‘Mode en Luxe’ (14%) en In/Om
focus op ‘Dagelijkse Goederen’ en ‘Mode en Luxe’. De supermarkten
Huis’ (16%) (figuur 4). Het totaal van ‘Diensten’ (excl. ambacht)
zijn grote publiekstrekkers in het centrum. Deze worden doelgericht
en ‘Cultuur en Ontspanning’ beslaat zo’n 31% van het aantal vesti-
bezocht, maar het overige aanbod moet het doorgaans veel meer
gingen. Wanneer er wordt gekeken naar de omvang van het winkel-
hebben van elkaars nabijheid en hogere bezoekersaantallen.
vloeroppervlak (in m2 wvo) is te zien dat dezelfde branches als bij de analyse van vestigingen het hoofdaanbod vormen (figuur 5). Met de
De leegstand in Vriezenveen omvat 9 vestigingen met een winkel-
aanwezigheid van twee grote woonwinkels is ook de branchegroep ‘In/
vloeroppervlak van 1.900 m2 wvo1. Dit betekent dat 5,3% van het
Om Huis’ omvangrijk.
aantal panden en 4,3% van het totale winkelvloeroppervlak leegstaat.
Figuur 4. Aantal verkooppunten commercieel aanbod Vriezenveen (bron: Locatus, 2024).
Dit is minder dan in vergelijkbare kernen waar gemiddeld 10 panden In Vriezenveen is er ook een wekelijkse markt op woensdag, aan het
leegstaan (figuur 5). Wat verder opvalt in Vriezenveen ten opzichte
Westeinde en Tilanusplein.
van de benchmark is het grote aanbod in de branche ‘In/Om Huis’ (+39%) en het kleine horeca-aanbod (-40%).
1 In de cijfers van Locatus is de recente leegstand door het faillissement van Bristol nog niet meegenomen (783 m² wvo). Het is nog onduidelijk wat dit op korte termijn betekent voor deze winkel en eventuele herinvulling.
PAG 12
Figuur 5. Omvang commercieel aanbod Vriezenveen (bron: Locatus, 2024).
1.2.3 Ontwikkeling commercieel aanbod sinds 2010 Als we inzoomen op het centrum van Vriezenveen, dan is een verandering in de omvang en samenstelling van het commerciële aanbod zichtbaar. Vanaf 2010 is het aantal verkooppunten in het centrum gedaald van 82 naar 72 in 2023. De totale omvang is daarentegen eerst afgenomen en vanaf 2015 weer elk jaar toegenomen. Deze toename vindt voornamelijk plaats in de branche ‘Levensmiddelen’. Dit heeft te maken met de verplaatsing en uitbreiding van Aldi, waarmee de leegstand ook (tijdelijk) is toegenomen.
Figuur 6. Locatie van het commerciële aanbod (in aantal verkooppunten) (bron: Locatus, 2024)
Figuur 7. Vergelijking aanbod (aantal verkooppunten) in Vriezenveen met het gemiddelde in kernen met 10.000 tot 15.000 inwoners (bron: Locatus, 2024).
Figuur 8. Historische ontwikkeling commercieel aanbod in het centrum van Vriezenveen van 2010 tot 2023 in aantal verkooppunten (bron: Locatus, 2023).
Figuur 9. Historische ontwikkeling commercieel aanbod in het centrum van Vriezenveen van 2010 tot 2023 in aantal verkooppunten 2 (bron: Locatus, 2023).
Vergeleken met andere centra in vergelijkbare kernen is het aanbod in Vriezenveen in omvang vergelijkbaar, maar is het aantal winkels aanzienlijk kleiner. In vrijwel alle branches is er ten opzichte van de benchmark minder aanbod aanwezig in het centrum dan is te verwachten (figuur 12). De winkels in het centrum van Vriezenveen zijn hiermee relatief groot. Dit geldt met name voor de branches ‘Levensmiddelen’ en ‘Mode en Luxe’.
2 In 2010 en 2015 zijn er vanuit Locatus geen gegevens over het wvo van Transport, Horeca, Cultuur en Diensten. Voor een evenwichtige vergelijking zijn deze branches niet opgenomen in de totaalsom in deze grafiek. PAG 13
Sinds 2010 is het aanbod in een aantal branchegroepen afgenomen, maar het sterkst in ‘Mode en Luxe’. Hierdoor is de samenstelling veranderd (zie figuur 10 en 11). Er is sprake van verschraling van het voorzieningenaanbod; het aanbod in het centrum is minder compleet. Winkels in de branches hobby, doe-het-zelf en overige detailhandel (zoals tweedehandswinkels) zijn niet aanwezig in het centrum. De kern als geheel heeft wel een compleet aanbod. Verschillende branches zijn wel buiten het centrum
Figuur 10. Samenstelling winkelaanbod centrum Vriezenveen in 2010 (bron: Locatus, 2024).
Figuur 11. Samenstelling winkelaanbod centrum Vriezenveen in 2023 (bron: Locatus, 2024).
van Vriezenveen gevestigd.
Figuur 12. Procentueel verschil in aanbod in het centrum van Vriezenveen en de centra in vergelijkbare kernen (bron: Locatus, 2024). PAG 14
1.2.4 Verbeterpunten centrum uit het Koopstromenonderzoek In het najaar van 2023 is een nieuw koopstromenonderzoek
Ook is gevraagd naar verbeterpunten voor het centrum van Vriez-
De uitkomsten van het Koopstromenonderzoek bevestigen het
uitgevoerd in en om de 85 gemeenten van ‘Oost-Nederland’,
enveen. Deze open vraag is door 32 inwoners ingevuld. De meest
belang van sfeer in het centrum. Versterking en clustering van
waaronder Twenterand. Dit levert belangrijke inzichten op over
voorkomende verbeterpunten zijn:
het aanbod, samen met een herinrichting van de openbare ruim-
het koopgedrag en het profiel van het centrum van Vriezenveen.
› Het ontbreken van terrasmogelijkheden (bij bijv. de kerk of
› De omzet voor de dagelijkse artikelensector is voor een belangrijk deel afkomstig uit eigen gemeente, in lijn met andere gemeenten uit het onderzoek. Voor de recreatieve
Hema). Meer horeca wordt als een verbeterpunt gezien voor het winkelcentrum van Vriezenveen. › De sfeer in het centrum. Respondenten geven aan dat ze
branches (o.a. ‘Mode & Luxe’) is de omzet sterker afhankelijk
voor de gezelligheid liever naar een andere plaats gaan, zoals
van eigen inwoners, terwijl de doelgerichte branches (o.a.
Hardenberg of Rijssen.
wonen) juist meer omzet uit omliggende gemeenten haalt. › De bezoekfrequentie aan het centrum van Vriezenveen ligt hoog, maar liefst 69% van de bezoekers komt met de auto en de verblijfsduur is relatief kort (minder dan een uur). › De algehele waardering voor het centrum is iets gedaald sinds het vorige onderzoek in 2019, maar met een 7,2 nog steeds voldoende. De bereikbaarheid van het centrum per auto en fiets en de parkeermogelijkheden worden goed gewaardeerd. Horeca, sfeer en uitstraling, de aanwezigheid van groen en faciliteiten als wc, wifi, afhaalpunt en bankjes scoren laag.
PAG 15
› De afstanden tussen winkels. Respondenten zien de winkels liever wat meer geclusterd in het centrum. › Meer en betere winkels. Aangegeven is dat het van belang is om naar de diversiteit van winkels te kijken. Nu zijn er in
te, bieden kansen om meer bezoekers voor een langere tijd aan het centrum te binden.
1.2.5 Resumé Het voorzieningenaanbod in het centrum van Vriezenveen is de afgelopen jaren redelijk op niveau gebleven. Met een sterke basis in de branches ‘Dagelijkse goederen’ en ‘Mode & Luxe’, heeft het niet alleen een functie voor eigen inwoners, maar ook voor de inwoners uit omliggende kernen. Voor de komende jaren is een kwalitatieve versterking van het aanbod de opgave. Het is zaak om de juiste functies op de juiste plek te krijgen.
het centrum veel supermarkten en fast-foodhoreca-zaken (bijvoorbeeld pizzeria’s). › Aantrekkelijkere inrichting van de openbare ruimte. Zo worden er groen en looppaden gemist in het centrum, kan het onderhoud beter (o.a. asfalt) en is het niet altijd schoon.
De vraag naar winkels, horeca en andere commerciële functies stabiliseert. Hierin is een verschuiving te verwachten, van ‘Mode en Luxe’ naar horeca en ambachten. Dit zal voor een belangrijk deel ingevuld moeten worden door bestaande ondernemers en branches, die nu buiten het centrum zijn gevestigd.
1.3 Kansenkaart Op basis van de ruimtelijke en functionele analyse en de opgehaalde informatie uit het participatietraject is een (integrale) kansenkaart opgesteld. Er zijn vier belangrijke thema’s benoemd: functies, verkeer en parkeren, gebouwen en openbare ruimte en de Vriezenveense identiteit. Navolgend worden verschillende oplossingsrichtingen voor het versterken van de ruimtelijke (verblijfs)kwaliteit van het kernwinkelgebied per thema toegelicht.
PAG 16
Figuur 13. Kansenkaart
1. Identiteit: Vriezenveen ontleent haar identiteit aan het lint.
In een levendig centrum wordt ook gewoond! Geschikte locaties
Maar het is zo veel meer dan een verkeersader. Naar de
voor woningbouw zijn aan het Westeinde en rondom het centrale
toekomst moet het Westeinde beter beleefbaar worden. In het
parkeerterrein dat wordt getransformeerd naar een verblijfsplein.
· Fietsers omarmen op het Westeinde. Benut de kansen
centrum doen we dit met aandacht voor historie, door:
Hiermee kan een bijdrage worden geleverd aan de invulling van de
van de ligging aan de regionale fietsnetwerken, door
· De (landschappelijke) oppadenstructuur te versterken;
lokale woonbehoefte. Uit de Woonvisie Twenterand (2022) blijkt
verblijfsplekken en goede stallingsmogelijkheden te bieden;
· Groene gevels en/of kunst in de openbare ruimte aan te brengen;
dat er veel vraag is naar betaalbare woningen voor starters, (jonge) gezinnen en (grondgebonden) levensloopbestendige en nultredenwoningen voor senioren. In het centrum is 7.000 tot 9.000 m2
· De entrees naar het centrum te verbeteren, voor een betere verbinding met het Westeinde; · De Vriezenveense historie beter zichtbaar en ‘beleefbaar’ te maken.
woningbouw mogelijk: · Door in bestaande bebouwing ‘wonen boven winkels’ te faciliteren; · En bij transformatie in te zetten op verdichting door
2. Functies: Vriezenveen kent een sterk voorzieningenaanbod; kwantitatief zijn de versterkingsmogelijkheden beperkt. Ook fysiek zijn de mogelijkheden beperkt: In het centrumgebied is nog een uitbreiding van 500 tot 1.000 m² wvo retail te realiseren. Het is zaak om activiteiten samen te brengen die elkaar versterken. · Uitbreiding van het horecaprogramma: daghoreca met een terrasfunctie; · Verplaatsing detailhandelsprogramma: ondernemers stimuleren om zich in het centrumgebied te vestigen; · Verlevendigen openbare ruimte door markt/standplaatsen en evenementen. PAG 17
woningbouw op de verdieping te realiseren. 3. Verkeer en parkeren: De auto is zeer dominant in het centrum van Vriezenveen. Door de schaarse ruimte gaat dit niet samen met een verbetering van de verblijfskwaliteit. De volgende kansen worden gezien voor ontsluiting en parkeren: · Westeinde autovrij. Dit kan door een centrumroute te
· Gebruik maken van verschillende parkeerregimes en een kop peling te maken met het Manitobaplein;
· Gebruik maken van alle mogelijkheden m.b.t. openbaar- en deelvervoer. 4. Gebouwen en openbare ruimte: Door de samenhang tussen gebouwen, zowel onderling als in de openbare ruimte te vergroten, wordt de functie als identiteitsdrager voor het Westeinde vergroot. Dit doen we door: · Herinrichting van de drie pleinen, nieuwe functies toe te voegen en het creeren van goede pleinwanden; · Beeldkwaliteit te verbeteren; · Plinten te activeren. Op de begane grond komen zoveel mogelijk publieksgerichte functies met open puien; · Belangrijke ontwikkellocaties te benutten;
creëren via de Koningsweg en Willem Alexanderlaan;
· De ruimte die vrijkomt door het centrum autoluw te maken
· Parkeerterreinen optimaliseren en voor voetgangers beter
in te zetten voor vergroening en hiermee ook in te spelen op
aansluiten op Westeinde;
klimaatadaptatie.
2. STEDENBOUWKUNDIG PLAN In dit hoofdstuk presenteren we het stedenbouwkundig plan. De achterliggende principes zijn verbeeld en uitgewerkt in een stedenbouwkundige plankaart, doorsneden, aanzichten en sfeerbeelden.
/ waterelement
PAG 18
Figuur 14. Stedenbouwkundig plan - Inzoom centrum
2. STEDENBOUWKUNDIG PLAN
/ waterelement
PAG 19
Figuur 15. Stedenbouwkundig volledig
2.1 Uitgangspunten stedenbouwkundig plan Ingrijpende keuzes zijn nodig. Voor het stedenbouwkundige
4. Om de bereikbaarheid van het centrum goed te houden
plan is uitgegaan van de volgende principes:
optimaliseren we bestaande parkeerplaatsen, kijken we
1. Het Westeinde loopt als een parelsnoer door het centrum
kritisch naar het parkeerregime en leggen we een parkeer-
van Vriezenveen met hieraan de pleinen, beeldbepalende
route aan. Hierin leggen we de rode loper uit naar het
monumenten en ontwikkellocaties als parels. Tussen de
Manitobaplein.
Weemestraat en de Almeloseweg wordt het Westeinde autovrij. De fiets is hier te gast. Op deze manier is het
Hiermee voldoen we aan de sociale opgave: ontmoeten,
Westeinde een zelfstandige drager van het stedenbouwkun-
gezondheid en vitaliteit.
dige plan. De hieraan grenzende pleinen en ontwikkellocaties kunnen gefaseerd tot ontwikkeling worden gebracht en
2.2 Westeinde
hiermee kwaliteit toevoegen.
Voor de inrichting van het Westeinde wordt uitgegaan van de
2. We brengen de historische verkaveling terug in het straatbeeld en we maken verbinding met de achterliggende
volgende ontwerpuitgangspunten: › Een meer duidelijke inrichting van het Westeinde met
parkeerterreinen. De ‘oppaden’ bieden kansen om de Vrie-
ruimte voor terrassen, uitstallingen en meer ruimte voor
zenveense identiteit uit te dragen. Dit doen we met inrich-
groen. In deze groene ruimte wordt het fietsparkeren
ting van de openbare ruimte, groene gevels en gevelkunst.
geïntegreerd. De fiets is te gast en nooit dominant. Er kan
3. We willen aanmoedigen dat meer bezoekers te voet of met
altijd dicht bij de winkels en voorzieningen worden gestald.
de fiets naar het centrum komen. De ervaring elders leert
› De inrichting van het Westeinde wordt afgestemd op de
dat dit leidt tot een hogere bezoekfrequentie en hiermee
historische oppaden. Groene gevels en kunst worden op
meer levendigheid en bestedingen. Dit doen we door de
deze ‘kruispunten’ gestimuleerd en de entrees worden in de
ontsluiting en stallingsmogelijkheden voor fietsen te verbe-
bestrating aangezet.
teren. Ook maken we een betere verbinding met bushalte ’t Midden aan de Koningsweg nabij Bouwmeesterstraat. PAG 20
2.3 Pleinen In het centrum van Vriezenveen komen drie pleinen met een
2. De parkeerfunctie verdwijnt van het centraal gelegen plein
eigen functie en identiteit.
aan het Westeinde, ter hoogte van Westeinde 19-29 en
1. De inrichting van het Tilanusplein dient te passen bij het
wordt hiermee automatisch meer een verblijfsplein. De
gebruik van de kerk en andere maatschappelijke functies
inrichting speelt in op toekomstige ontwikkelingen van het
als het museum. Om levendigheid te creëren is hier een
omliggende vastgoed en leent zich goed als locatie voor
sterk ruimtelijk element nodig.
standplaatsen en/of de warenmarkt. Aangekochte etens-
a. Uitbreiding museumfunctie naar het plein. b. Een kunstelement dat ook geschikt is om op te spelen, mogelijk in combinatie met een waterelement zoals ‘bedriegertjes/ waterelement’. Deze dienen wel dusdanig gesitueerd te worden dat het niet hinderlijk is bij bruiloften/uitvaarten en evenementen in het centrum. c. Rondom de entree van de kerk een inrichting die geschikt is voor muziek en ontmoeting. Deze ruimte kan gebruikt worden door de kerk, zowel bij aanvang als na afloop van kerkdiensten, maar ook door derden. d. Daghoreca (koffie, lunch, ijsverkoop, etc.). De eventuele terrasfunctie is beperkt en wordt subtiel afgebakend. e. Aanpak Weemestraat/ Westeinde ter verbetering van de oversteekbaarheid. Hierbij dient ook rekening gehouden te worden met de ontsluiting van het Tilanusplein voor auto’s bij bruiloften/uitvaarten. PAG 21
waren kunnen ter plekke genuttigd worden door zitgelegenheid te maken. Het plein krijgt een sfeervolle groene aankleding die de functie ervan ondersteunt. Hierin is een watertappunt ook van toegevoegde waarde. 3. Het oostelijk deel van het Westeinde, rondom ‘Het Wapen van Vriezenveen’, wordt aantrekkelijker door groen meer ruimte te bieden. Mede vanuit het huidige gebruik wordt een (avond)horecafunctie hier als meest passend beschouwd. De inrichting wordt hierop afgestemd.
IMPRESSIE
Figuur 16. Sfeerimpressie vanaf de rotonde op de oostzijde van het Westeinde (t.h.v. het Wapen van Vriezenveen, Westeinde 6)
PAG 22
IMPRESSIE
Figuur 17. Sfeerimpressie centraal aan het Westeinde gelegen plein (t.h.v. Bakkerij Nollen, Westeinde 36) PAG 23
IMPRESSIE
Figuur 18. Sfeerimpressie Tilanusplein (t.h.v. Historisch Museum Vriezenveen, Westeinde 54) PAG 24
2.4 Groene kaart - Biodiversiteit Biodiversiteit in centrumgebieden Biodiversiteit in het centrumgebied van Vriezenveen, draagt bij aan een gezonde leefomgeving voor planten, dieren en mensen. Door de juiste keuzes te maken in beplanting en beheermethodes wordt de biodiversiteit bevorderd. Mogelijkheden groen parkeren onderzoeken Het centrumgebied kan ook groener worden gemaakt door de aanleg van groene parkeerplaatsen. Er zijn verschillende toepassingen van groene of waterdoorlatende verharding, waarmee water makkelijker in de grond kan infiltreren. Dit draagt ook bij aan de verbetering van de biodiversiteit en verkoeling in het centrum. Wat de beste oplossing voor het centrum van Vriezenveen is dient nader onderzocht te worden. Gemengde groenelementen De groenelementen die toegepast worden bestaan uit inheemse soorten. Het is belangrijk dat groenelementen uit meerdere soorten beplanting bestaat om zo voldoende diversiteit aan te kunnen bieden aan vlinders, bijen en andere insecten.
Gemengde border met vaste planten versterken de biodiversiteit
Fietsnietjes
Bedriegertjes/ waterelement met kunstobject
Nieuwe bomen tbv biodiversiteit en klimaatadaptatie
Verhoogde plantvakken met zitelement
Naast variatie in beplanting, is variatie in structuur (bomen, struiken en kruidenlaag) en leeftijd ook belangrijk.
Waterdoorlatende bestrating en groene uitstraling PAG 25
Figuur 19. Groene kaart centrum Vriezenveen
Groen parkeren
REFERENTIES
Bedriegertjes/ waterelement op het plein
PAG 26
Ontmoetingsplekken en groen wisselen elkaar af
BEPLANTING - BOMEN
Tilia cordata ‘Böhlje’ - winterlinde
Tilia cordata ‘Greenspire’ - winterlinde
Ulmus lobel - Lobel iep
Figuur 20. Bomenkaart (Bron: Ebben Kwekerij)
PAG 27
BEPLANTING - VASTE PLANTEN
Gemengde border met diverse structuren en versterken de biodiversiteit
Achillea filipendulina - Duizendblad
Persicaria amplexicaulis - Duizendpoot
Echinacea purpurea - Zonnehoed
Rudbeckia Fulgida - Little Goldstar
Aster novi-belgii - Aster
Nepeta racemosa - Kattenkruid
Leucanthemum vulgare - Gewone margriet
PAG 28
MATERIALISATIE
Waalformaat bestrating
Strakke lijngoot
Verhoogde massieve border met houten zitelementen
Verhoogde massieve border met houten zitelementen
Parkeren op groen- en waterdoorlatende bestrating
Fietsnietjes
Groendoorlatende bestrating
Trap met zitelementen en beplanting
PAG 29
2.5 PROFIELEN - PROFIEL A A
A
A’
Winkel
Winkel 3,4m
Winkel 2,8m
Figuur 21. Profiel A - Doorsnede & bovenaanzicht
PAG 30
Plein 2,8m
Trottoir 5m
Woning/winkel
A’
PROFIEL B B
B’
B
B’
Historisch Museum Vriezenveen
Voorzone / Terras
Winkel
Tilanusplein
6m
2,5m
20m
Figuur 22. Profiel B - Doorsnede & bovenaanzicht
PAG 31
Zit element
Groen
1,9m
2m
Entree 8m
Grote Kerk
C
PROFIEL C
C’
C
C’
Wapen van Vriezenveen (Restaurant)
Terras
Groen
Winkelstraat
4m
1,8m
9m
Figuur 23. Profiel C - Doorsnede & bovenaanzicht
PAG 32
Bebouwing
2.6 Belangrijke ontwikkellocaties In het centrum van Vriezenveen zijn drie grote ontwikkellocaties aanwezig, die in grote mate kunnen bijdragen aan de beleefbaarheid van het centrumgebied: 1. Westeinde 31, waar voorheen Aldi was gevestigd. 2. Westeinde 19 – 29, planmatig ontwikkelde winkelstrip waar o.a. Bruna, Kruidvat en Shoeby zijn gevestigd en het bijbehorende parkeerterrein. 3. Westeinde 34 (Ed’s Kaashuis), Westeinde 36 (Bakkerij Nollen) en het naastgelegen braakliggende perceel grond (Westeinde 38). Navolgend worden per locatie de ontwikkelkansen benoemd.
Figuur 24. Hoofdontwikkellocaties PAG 33
WESTEINDE 31 Het gaat hier om een woon-/winkelcomplex met een eigen parkeervoorziening. De Vriezenveense vestiging van De Lelie is nu de enig overgebleven winkel (entree Westeinde). Met het vertrek van Aldi (entree zuidzijde) is een belangrijke publiekstrekker aan het plein weggevallen, waarmee ook een deel van de parkeerdruk wegvalt. Dit biedt kansen voor een aanzienlijke versterking van het plein, door: › De gesloten gevel op de begane grond, richting het plein, open te maken; › Entrees aan de pleinzijde te situeren (alzijdig gebouw maken); › Hoogteverschillen goed op te lossen en obstakels te verwijderen; › Het verblijfsklimaat te verbeteren door het parkeerterrein in gezamenlijkheid met de verschillende eigenaren opnieuw in te richten.
PAG 34
Kaders: › Bouwhoogte: 2 lagen met een kap of terugliggende laag (incidenteel 3 lagen).
WESTEINDE 19 - 29 In dit planmatig ontwikkelde vastgoed zijn winkels dominant. De winkelruimten zijn vanwege omvang en opzet courant en hebben bovendien een eigen parkeervoorzie-
Kaders: › Bouwhoogte: 2 lagen met kap (incidenteel 3 lagen).
ning voor de deur; voor deze ondernemers zijn er maar
› Stedenbouwkundige randvoorwaarden: Oriëntatie op het
weinig alternatieven in het centrum van Vriezenveen. De
plein en detailhandel of voorzieningen op de begane
uitstraling van het vastgoed is echter gedateerd en het
grond. Het is de ambitie om een beeldkwaliteitsplan op
parkeerterrein behoeft groot onderhoud. In de toekomst
te stellen voor de gewenste vormgeving en uitstraling
kan hier een aanzienlijke kwalitatieve versterking plaats-
van nieuwe gebouwen. Denk daarbij aan een duidelijke
vinden door:
parcelering en passende materiaalkeuze.
› Het verblijfsklimaat te verbeteren door het parkeerterrein in gezamenlijkheid met de verschillende eigenaren en belanghebbenden opnieuw in te richten als aantrekkelijk verblijfsgebied; › Hoogteverschillen goed op te lossen en obstakels te verwijderen; › Verdichting toe te passen (woonprogramma op de verdieping toe te voegen); › Het naastgelegen pand van Regiobank en achterliggend oppad te integreren in het plan; › De ontwikkellocatie integraal op te pakken met Westeinde 31 en tussenliggende pleinruimte.
PAG 35
WESTEINDE 34 - 38 Bakkerij Nollen en Ed’s kaashuis liggen op een prominente plek in het centrum van Vriezenveen. Beide winkels zijn van toegevoegde waarde voor het centrumgebied, maar het vastgoed oogt gedateerd en is slecht ingepast in de openbare ruimte. Naastgelegen perceel ligt al jaren braak. Beide percelen bieden een kans om apart of gezamenlijk een aanzienlijke kwalitatieve versterking te realiseren, door: › Nieuwe woon-/winkelpanden te realiseren met meer allure; › Meer winkelfront en terrasruimte te realiseren, gericht op het plein; › Looproutes richting beide parkeerterreinen te verbeteren; › Woonprogramma op de verdieping toe te voegen met buitenruimte aan het Westeinde.
PAG 36
Kaders: › Bouwhoogte: maximaal 2 bouwlagen lagen met een kap (incidenteel 3 lagen). › Stedenbouwkundige randvoorwaarden: Oriëntatie op Westeinde en naastgelegen oppad. Detailhandel of voorzieningen op de begane grond. Het is de ambitie om een beeldkwaliteitsplan op te stellen voor de gewenste vormgeving en uitstraling van nieuwe gebouwen.
2.7 Subontwikkellocaties Ook op kleinere schaal willen we ontwikkelingen faciliteren. Het gaat onder meer om: 1. Westeinde 39: Verbeteren entree en ontsluiting Grote kerk aan het Tilanusplein. 2. Westeinde 54: Het historische pand, waar het Historisch Museum Vriezenveen gevestigd is, zowel fysiek als functioneel beter verbinden met het Tilanusplein. 3. Westeinde 52 en Kerkstraat 1: Activeren van de plint, door publieksgerichte voorzieningen met open puien op de begane grond te stimuleren op deze centrale locaties. Dit kan zowel fysiek door het openbreken van de pui als functioneel door andere, meer publieksgerichte functies te stimuleren (o.a. daghoreca). 4. Westeinde 48/ Weemestraat 10: Dit gebied als volwaardig onderdeel van het centrum opwaarderen. Stimuleren om de puien op de begane grond van het bestaande winkelvastgoed aan het Westeinde 48 te ‘openen’. Met name de gevel van Action aan het parkeerterrein vraagt aandacht. Door de doorgang in het noordelijke deel autovrij te maken, ligt er een koppelkans met het vastgoed aan de Weemestraat 10. Een herontwikkeling van deze percelen met een woongebouw met een commerciële plint is van meerwaarde voor dit gebied. 5. Invulling geven aan het historische gebied rondom de Veemarkt. 6.
Erwins Pleintje: Verkeersveilige inrichting van dit deel van het Tilanusplein, verbinden met het plein met een levendige terrasfunctie, waarbij rekening wordt gehouden met de kerkfunctie (rouwen en trouwen). We leggen de rode loper uit naar het Manitobaplein, als bronpunt voor het centrum, waar het vastgoed aan de westzijde van het plein voor verloedering zorgt. Herontwikkeling van dit voormalige bankgebouw is van grote meerwaarde. PAG 37
Figuur. 25. Subontwikkellocaties
2.8 Verkeersparagraaf
is. Uit eerder parkeeronderzoek van Goudappel Coffeng
Om tot een echt verblijfsgebied te komen is een compact
is gebleken dat er op zaterdagmiddag een restcapaciteit
centrumgebied een vereiste (korte afstanden) en dienen we
aanwezig is van 155 plaatsen. De restcapaciteit is
verkeersstromen te ontvlechten. Het Westeinde wordt autovrij.
gedefinieerd als het aantal parkeerplaatsen dat nog bezet kan
Bezoekers parkeren hun auto op overzichtelijke parkeerterreinen
worden voordat 85% van de parkeerplaatsen bezet is.
aan de randen van het centrum. In het centrum neemt het
› Met beoogde uitbreiding van het programma, de
belang van fietsen toe. In tegenstelling tot automobilisten
parkeerbehoefte op de zaterdagmiddag ca. 104 plaatsen meer
kunnen fietsers en voetgangers wel tot in het centrumgebied
zal zijn dan in de bestaande situatie.
komen. Fietsers en voetgangers geven weinig tot geen overlast, maar zijn wel van groot belang voor een succesvol winkelgebied. Aan het Westeinde maken parkeerplaatsen plaats voor groen en openbare ruimte. Bovendien wordt er programma toegevoegd, wat leidt tot extra verkeersgeneratie en parkeerbehoefte. De effecten hiervan zijn in kaart gebracht. Uit de opgestelde parkeerbalans blijkt dat:
104 = 51 parkeerplaatsen kunnen verdwijnen, voordat er
Er verdwijnen 54 parkeerplaatsen met de herinrichting van het Westeinde. De parkeerdruk zal naar verwachting op zaterdagmiddag de gewenste 85% met 0,7% overstijgen.
110-140m
Zoekverkeer wat ontstaat door een hoge parkeerdruk is onwenselijk, maar omdat parkeren geclusterd is vormgegeven veel
de week, verschillende parkeerbehoeften hebben. Het
minder hinderlijk dan wanneer parkeren in een verblijfsgebied
maatgevende moment is zaterdagmiddag. Dit is het
is gefaciliteerd. Bij geconcentreerde parkeervoorzieningen zal
moment waarop het beoogde extra programma de meeste
de afstand die zoekverkeer af moet leggen beperkt zijn en zich
parkeerbehoefte veroorzaakt.
voordoen op plaatsen waar deze de veiligheid en leefbaarheid
PAG 38
90-150m
parkeeroverlast ontstaat.
› De aanwezige functies op verschillende momenten van
› Er op dit moment een ruim parkeeraanbod in het centrum
90-130m
› Bij toekomstige herinrichting van de openbare ruimte 155-
60-130m
niet aantasten.
Figuur 26. Parkeerafstanden
80-120m
2.8.1 Parkeren op afstand
› Mensen zijn over het algemeen niet bereid om meer dan
Voor grote (openbare) parkeerterreinen die niet voor een speci-
Momenteel is het Westeinde toegankelijk voor autoverkeer. Het
100 meter te lopen van hun woning naar hun auto. Het
fieke voorziening bedoeld zijn, geldt een verhouding van 1 op
is dus mogelijk om direct bij elk adres voor de deur te komen
is wenselijk om nieuwe woningen waar mogelijk aan de
50 parkeerplaatsen (dus 2 procent van de capaciteit moet dan
en te parkeren. Deze mogelijkheid verdwijnt in de beoogde
achterkant te ontsluiten, dichter bij de parkeerplaatsen, of
voor mensen met een fysieke beperking gereserveerd zijn).
situatie. Uiteraard blijft het Westeinde wel bereikbaar voor
van parkeerplaatsen op eigen terrein te voorzien.
Gezien de maatvoering kan men bij een terrein ervoor kiezen
laden en lossen (binnen venstertijden) en calamiteitenverkeer.
› Voor voorzieningen voor gezondheidszorg is het van belang deze dichtbij parkeervoorzieningen te realiseren.
Bezoekers van centrumgebieden zijn over het algemeen bereid
De maximaal geaccepteerde loopafstand voor dergelijke
om enige afstand te lopen van hun auto naar hun bestemming,
voorzieningen is 100 meter.
om van drie gewone plaatsen twee gehandicaptenparkeerplaatsen te maken. Hierdoor blijft de terreinindeling gehandhaafd. Het werkelijke aantal van deze plaatsen is afhankelijk van de vraag en kan door monitoring, overleg met belangenorganisaties en evaluatie van de situatie worden bepaald en eventueel
maar dit is wel afhankelijk van een aantal factoren. Denk hierbij aan het aanbod op de bestemming en de aantrekkelijkheid
2.8.2 Mindervaliden
van de route. Het is van belang om niet alleen het Westeinde,
Bij publieke voorzieningen zoals een restaurant, bibliotheek
maar ook de verbindende oppaden aantrekkelijker te maken.
en gemeentehuis moet minimaal 2 procent van de parkeerplaatsen algemene gehandicaptenparkeerplaatsen zijn. Deze
In de toekomstige opzet blijven alle winkels ruimschoots
parkeerplaatsen moeten zo dicht mogelijk bij de ingang van
binnen de maximaal geaccepteerde loopafstand van 100-600
het gebouw liggen. De afstand tot de ingang moet het liefst
meter, conform de richtlijnen uit CROW-publicatie 381.
minder dan 50 meter zijn en nooit meer dan 100 meter. De
Enkele kanttekeningen:
norm voor het verkrijgen van een invalidenparkeerkaart is het
› Consumenten zijn minder bereid om ver te lopen voor
niet in staat zijn om een afstand van 100 meter te voet zonder
doelgerichte winkelbezoeken, zoals een bezoek aan de
onderbreking te overbruggen. Voor bestemmingen die voor
supermarkt. In de toekomstige situatie blijven deze entrees
mensen met een fysieke beperking toegankelijk moeten zijn en
direct aan de parkeerterreinen liggen.
voor aangepaste woningen, moet ten minste een aangepaste
worden aangepast. Het aantal parkeerplaatsen mag echter nooit minder zijn dan de hiervoor aangegeven norm3. Het aantal routes is zo groot en ze zijn zo kort dat het mogelijk is om aan de richtlijnen te voldoen voor alle bestemmingen aan het Westeinde mits vlak bij de rotonde aan de oostzijde en vlak bij de kruising met de Weemestraat ook enkele plekken worden gerealiseerd.
parkeerplaats op minder dan 50 meter aanwezig zijn.
3 Richtlijnen van het CROW, uit Handboek Parkeren, 2012 PAG 39
2.8.3 Fietsparkeren
2.8.4 Verkeersafwikkeling
2.8.5 Oversteekbaarheid Koningsweg
Aan het Westeinde worden voldoende stallingsplekken gereali-
De nieuwe inrichting van het centrumgebied en de toevoe-
Te voet is het centrumgebied goed te bereiken. In de route
seerd van hoge kwaliteit, als onderdeel van de nieuwe inrich-
ging van programma heeft gevolgen voor de verkeerstromen.
naar het centrum zijn het gebrek aan zebrapaden op de roton-
ting van de openbare ruimte. Op deze wijze wordt het reizen
De effecten van deze veranderingen op de verkeersafwikkeling
de bij de Garvesingel, en het gebrek aan verkeerseilanden bij
met een duurzame, gezonde en nauwelijks overlast veroorza-
zijn in beeld gebracht. De verkeersafwikkeling kan voldoende
de kruising tussen het Westeinde, Krijgerstraat en de Konings-
kende vervoerswijze gestimuleerd.
worden gewaarborgd.
weg aandachtspunten.
Op basis van de Leidraad Fietsparkeren van het CROW
Dat neemt echter niet weg dat, door de toename van zowel
De Koningsweg heeft in het gebied de grootste intensiteit en
bedraagt de totale behoefte aan fietsparkeren 385 stallings-
gemotoriseerd verkeer als van fietsers die de beoogde ontwik-
wordt door de transformatie van het centrum van Vriezenveen
plekken. Dit is te realiseren met 4 stroken voor fietsparkeren
kelingen veroorzaken, het nuttig is om ook kritisch naar de
fors drukker. Het is een barrière die door vrijwel iedereen die
aan het Westeinde, en een fietsenstalling op het Tilanusplein.
inrichting van het Westeinde op een aantal andere plaatsen te
van of naar het centrum loopt moet worden genomen. Een
Hiermee is de dichtstbijzijnde fietsenstalling nooit verder dan
kijken. Het ligt voor de hand om de weg eenduidig als erftoe-
oversteekvoorziening in de vorm van een zebrapad is gewenst,
ca. 50m van een bestemming en hiermee op acceptabele
gangsweg in te richten. Er zijn immers veel erfontsluitingen en
bij voorkeur met een middeneiland. Het is belangrijk om bij de
afstand. Wel is dus raadzaam om rekening te houden met dat
de breedte van het profiel is beperkt. Bovendien biedt de
verdere uitwerking van de plannen de oversteekbaarheid van
op (mogelijk zelfs korte) termijn de behoefte aan fietsparkeren
Verzetstraat kansen, als parallelle weg met een veel breder
deze weg te onderzoeken.
groter wordt dan berekend, doordat er omslag in winkelgedrag
profiel.
komt. Het oplossen van bestaande problematiek van een onduidelijk ingericht Westeinde ten westen van de kruising met de Koningsweg wordt urgenter door de beoogde ontwikkeling van het centrum.
PAG 40
3. UITVOERINGSPROGRAMMA Ingrepen in centrumgebieden zijn altijd complex. Overheden, inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden, ze werken allemaal op hun eigen tempo en hebben hun eigen belangen. De uitvoering van het stedenbouwkundig plan vraagt om een lange adem. In dit hoofdstuk is per kans beschreven welk tijdspad hieraan is gekoppeld, welke partijen daarbij aan zet zijn en welke acties, werkzaamheden of maatregelen daarbij nodig zijn. Dit brengt overzicht en samenhang in het realiseren van het gezamenlijke doel, een toekomstbestendig en beleefbaar centrumgebied voor Vriezenveen.
PAG 41
3.1 Algemeen In hoofdstuk 2 zijn richtinggevende keuzes gemaakt voor de
De gemeente bestrijdt in nauwe samenwerking met onderne-
gedrongen moeten worden. Het is zaak dat in Vriezenveen
toekomstige ontwikkeling van het centrum van Vriezenveen.
mers en vastgoedeigenaren de leegstand in het centrum. In
de commerciële functies zoveel mogelijk worden geconcen-
Hiermee streven we naar een toekomstbestendig centrumge-
deze aanpak zijn flankerende maatregelen belangrijk. Hierbij
treerd in - of in de directe nabijheid van - het centrum en dat
bied, waar beleving en verblijven ook daadwerkelijk centraal
worden ook de verplaatsingsmogelijkheden onderzocht van
niet gebruikte detailhandels- en horecabestemmingen worden
staat. De gefaseerde uitvoering van de herinrichting van de
winkeliers en horecaondernemers die nu buiten het centrum
herbestemd als deze geen onderdeel uitmaken van de gewens-
openbare ruimte dient door de gemeente verder onderzocht
van Vriezenveen zijn gevestigd en mogelijk interesse hebben
te voorzieningenstructuur (transformatiebeleid).
en uitgewerkt te worden in een plan van aanpak. Het verdient
voor vestiging in het kernwinkelgebied. Van de commerciële voorzieningen zit een deel buiten het
de aanbeveling om hierin direct de wateropgave, riolering en
3.2 Ruimtelijk instrumentarium
centrum. Het is aan te bevelen om te onderzoeken of deze
Om uitvoering te kunnen geven aan het uitvoeringsprogramma
ondernemers richting het centrum kunnen en willen verplaat-
De totstandkoming van het uitvoeringsprogramma was een
wordt het ruimtelijk instrumentarium ingezet. Dat wil zeggen
sen. Ook kan een regeling worden vormgegeven om de onbe-
proces met stakeholders. Ook voor de uitvoering is het van
dat de ambities en keuzes uit de visie worden vertaald naar
nutte plancapaciteit buiten de afgebakende kernwinkelgebie-
belang dat alle stakeholders de handen ineen blijven slaan,
(andere) beleidsdocumenten en het juridischplanologisch
den te laten vervallen.
om gezamenlijk alle kansen te benutten. Het valt onder de
instrumentarium.
ondergrondse infrastructuur te betrekken.
verantwoordelijkheid van de gemeente om de openbare ruimte optimaal in te richten en de gemeente neemt hierin dan
3.2.1 Plancapaciteit in balans brengen
ook het voortouw. Maar het werkt nog beter als ondernemers,
De gemeente heeft de mogelijkheid om beleid te vertalen in
belanghebbenden, bewoners of bezoekers bijdragen met initi-
het omgevingsplan. Vriezenveen heeft nog relatief veel plan-
atieven. Dit kan in inrichting, onderhoud en verzorging, maar
capaciteit voor detailhandel en horeca buiten het aangewezen
ook in evenementen. De gemeente moedigt bestaande en
centrumgebied liggen, terwijl het juist wenselijk is om voor-
toekomstige initiatieven die hieraan bijdragen aan, maar wel
zieningen te clusteren om de vitaliteit in centrumgebied te
met inachtneming van ieders taak en rol.
behouden. De omvang van de plancapaciteit zal daarom terug
PAG 42
3.2.2 Ruimtelijke en planologische randvoorwaarden
› Hetzelfde geldt voor fastservicezaken en bezorg/
Om optimaal in te spelen op het actuele consumentengedrag
afhaalconcepten, vanwege de impact op de ruimtelijke
en het beoogde winkel-, horeca- en overig voorzieningenaan-
kwaliteit. Dergelijke horecabedrijven hebben een hoge
bod optimaal te laten functioneren, is het nodig om ruimte-
verkeers/publiek aantrekkende werking. Dit zet druk op
lijke en planologische randvoorwaarden te scheppen in het
de verkeersvrije inrichting van het Westeinde. Sturing is
centrumgebied. Het toekomstprofiel van het centrum van Vrie-
mogelijk door bijvoorbeeld een nieuwe horecacategorie te
zenveen is helder: minder winkelmeters en meer andere acti-
benoemen die niet vrij is vergund.
viteiten, zoals horeca, dienstverlening en wonen. In de basis
› Bovenstaande activiteiten vinden plaats op de begane
biedt het tijdelijke Omgevingsplan hier ruimte voor. In sommi-
grond; wonen op verdieping is wenselijk in aansluiting
ge delen van het centrum is het zaak om de ruimtelijke en
op gemeentelijk woonbeleid. Het is wenselijk om de
planologische randvoorwaarden aan te scherpen en af te stem-
mogelijkheden hiervoor te verruimen, om in te kunnen
men op het nieuwe centrumgebied:
spelen op de specifieke behoefte aan wonen dicht bij
› De plancapaciteit in het centrumgebied kan worden
voorzieningen. Planologische verankering is wenselijk, in
aangepast op de beoogde situatie. › Er moet een horecaregeling worden vormgegeven, dat uitgaat van concentratie van horeca op de pleinen. › Vrijwel overal binnen de bestemming ‘centrum - 1’ zijn bedrijven toegestaan die geen overlast veroorzaken, waaronder kantoren. Bedrijven zonder of slechts beperkt publieksgerichte functie, worden bij voorkeur aan de randen van het centrum of daarbuiten gesitueerd.
PAG 43
aansluiting op het nieuw op te stellen Omgevingsplan. Dit past binnen de Twentse woonafspraken omtrent het woningbouwcontingent. › Standplaatshouders en de warenmarkt zijn ook in het nieuwe centrumplan van toegevoegde waarde en dienen planologisch verankerd te worden.
3.2.3 Gevelbeeld / reclame / uitstallingen
fietsenstallingen gerealiseerd.
In het centrum van Vriezenveen zijn jarenlang gebouwen neer-
3.2.4 Aanpassen verkeerssituatie
gezet waarbij de winkelplint terug gelegen is, of zich onder een
Om ervoor te zorgen dat het centrum autovrij wordt, is een
luifel bevindt. Dit zorgt voor een gesloten straatbeeld met een
verkeersbesluit nodig. Het voorstel is om de situatie als volgt
onaantrekkelijk winkelbeeld. Je kunt vaak niet goed zien wat er
aan te passen:
in de winkels wordt verkocht; consumenten worden niet verleid.
› Het Westeinde is in het centrum alleen toegankelijk voor:
Het geeft bovendien in de avonduren sociaal onveilige situaties. Waar mogelijk worden publieksgerichte functies op de begane
· Calamiteiten verkeer. · Laden en lossen tot 11.00 uur.
grond gevestigd.
· Ontheffingshouders (o.a. ondernemers/ bewoners). Zij In de huidige situatie zijn er de nodige obstakels in de openbare ruimte. Deze verdwijnen met beoogde herinrichting van de openbare ruimte. Het verdient de aanbeveling om dan ook goed te kijken naar uitstallingen en reclameuitingen van ondernemers en hier eenheid in aan te brengen. Zolang bezoekers hier geen hinder van ondervinden blijft het mogelijk om uitstallingen te plaatsen. Dit mag ook een gevelterras zijn.
mogen er wel doorheen rijden, maar niet parkeren. · Het centrale parkeerterrein ter hoogte van Westeinde 1929 komt (deels) te vervallen en wordt als verblijfsplein ingericht. › De verkeerssituatie rondom het Tilanusplein aan te passen door: · De ontsluiting van het plein via de Weemestraat/
Geadviseerd wordt om voor het centrum een Beeldkwaliteits-
Westeinde aan te passen op het nieuwe gebruik, rekening
plan op te stellen dat inspiratie en sturing geeft aan de initia-
houdend met auto’s voor bruiloften/uitvaarten, en de
tiefnemers voor de uitwerking van nieuwe gebouwen. Dit is een
oversteekbaarheid te verbeteren.
aanvulling op de bestaande Welstandsnota van Twenterand. Dit
· een doorgaand verkeer meer toe te staan via de Kerkstraat
Beeldkwaliteitsplan is dan tevens het toetsingskader voor de
en Pastorielaan. Aan de zijkanten van de Grote Kerk
Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (welstandscommissie).
worden voldoende parkeerplaatsen voor mindervaliden en
PAG 44
› Manitobaplein: lang parkeren als overloopgebied van het centrum. › Op termijn kan van de mogelijkheid gebruik gemaakt worden om in de direct aangrenzende straten van het Westeinde kortparkeren in te voeren (1/2 uur, blauwe zone)
3.2.5 Horeca-terrassen
erfgoed, zoals het oude stadhuis, verdient aandacht. Het
3.3 Private ontwikkelingen
Mensen willen steeds meer buiten zitten, wat zorgt voor meer
is zaak een praktisch uitvoerbare regeling op te stellen
In hoofdstuk 2 zijn verschillende (sub)ontwikkellocaties
behoefte aan terras-ruimte. Goede terrassen dragen bij aan
waarmee grip op de open-bare ruimte wordt gehouden.
benoemd. Dit zijn projecten voor de (middel)lange termijn.
aantrekkelijke centra. Bovendien moet bij de plaatsing rekening worden gehouden met andere gebruikers, de kwaliteit van de openbare ruimte en de openbare veiligheid. De omgang met terrassen kent verschil-lende uitdagingen in centrumgebieden. Er is behoefte aan meer terrasruimte, maar tegelijkertijd is er ook meer grip op de openbare ruimte gewenst (met name op de pleinen). Dit kan worden uitgewerkt in een terrassenbeleid. › Bestaande terrasvergunningen worden afgestemd op de nieuwe situatie.
Kans
Termijn
1.1 Plancapaciteits-
2 (1-3 Gemeente Planregeling
regeling
jaar)
1.2 Standplaatsen en
2 (1-3 Gemeente Planregeling
warenmarkt verankeren jaar) 1.3 Verkeersbesluit
Maatregelen vaststellen vaststellen
Gemeente Planregeling vaststellen
nemen
1.4 Herijken terrassen- 2 (1-3 Gemeente Planregeling beleid
jaar)
1.5 Opstellen
1 (nu)
› Middels een terrassenkaart van het centrum wordt
beeldkwaliteitplan
inzichtelijk gemaakt wat de mogelijkheden zijn.
Centrum Vriezenveen
› Hierin worden ook afspraken gemaakt over onbenutte
1 (nu)
Wie
1.6 Mogelijkheden
vaststellen Gemeente Planregeling vaststellen
1 (nu)
Gemeente Onderzoek
onderzoeken om te
naar wense-
Uiteraard met toestemming van pandeige-naar/huurder van
sturen op reclame en
lijkheid beleid
het betreffende pand met onbenutte terrasruimte.
uitstallingen
dat toeziet op
terrasruimte, die moge-lijk gebruikt kan worden door buren.
› Aandachtspunt hierin zijn de pleinterrassen. Het is mogelijk dat hiervoor in de toekomst meerdere aanvragers zijn. Ook de relatie van terrassen in relatie tot de waarde van het