CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

TOE - Bijlagen - bestemmingsplan Zuidmaten - Oost woongebied, 2e herziening.pdf

Raadsvergadering 15 februari 2022, gemeente TwenterandBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan Zuidmaten-Oost, 2e herziening14.439 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Eigenschappen

Vloertype

Kanaalplaatvloer 200 mm, met 80 mm cementdekvloer

Hoogte

3 bouwlagen

Lengte vloerveld

5.8 tot 8.5 m, afhankelijk van bouwblok

Breedte vloerveld

9 tot 12 m, afhankelijk van bouwblok

Constructietype

Prefab wanden en vloeren, in sommige gevallen metselwerk of kalkzandsteen wanden

Fundering

Op palen

Stijfheid gebouwen

Prefab betonnen wanden, of kalkzandsteen woningscheidende wanden

2.2.2

Gegevens ondergrond

Voor gegevens van de ondergrond is gebruik gemaakt van beschikbare boringen en sonderingen uit Dinoloket en bodemonderzoeken die in het plangebied zijn uitgevoerd. Deze gegevens zijn gebruikt om de bodemopbouw te modelleren. De bodemopbouw heeft invloed op hoe de trillingen uitdempen met de afstand, en op hoe de gebouwen reageren op trillingen. 2.2.3

Meetresultaten

Door Alcedo zijn metingen uitgevoerd in en nabij het onderzoeksgebied op een aantal punten, zie Figuur 3. De metingen zijn uitgevoerd in juli 2020. De meetresultaten van het meetonderzoek worden weergegeven in hoofdstuk 4.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

9

Figuur 3 Meetpunten in en bij het onderzoeksgebied

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

10

3

Beoordelingskader

In dit hoofdstuk geven wij een toelichting op het beoordelingskader en de gebruikte rekenmethode.

3.1

Beoordelingskader

Er bestaat in Nederland geen wettelijk kader voor de beoordeling van trillingshinder in gebouwen. Wel geldt dat in het kader van een goede ruimtelijke ordening kan worden verzocht om trillingen mee te nemen bij de wijziging van bestemmingsplannen waar trillingen een rol kunnen spelen. Op basis van jurisprudentie wordt al enkele decennia gebruik gemaakt van de SBR-richtlijn om trillingen in gebouwen te beoordelen. Deze SBR-richtlijn bestaat uit drie delen (deel A – schade in gebouwen, deel B – hinder voor personen in gebouwen en deel C – verstoring van gevoelige apparatuur) waarvan feitelijk alleen deel B voor dit onderzoek relevant is. De afstand tussen de weg en de geplande bebouwing is dermate groot dat er geen schade aan de gebouwen zal ontstaan, en verstoring van gevoelige apparatuur als gevolg van de realisatie van dit plan is ook niet aan de orde. Verderop in dit rapport wordt nog wel kort ingegaan op de kans op trillingsschade. In deze SBR-richtlijn deel B zijn een aantal aspecten relevant, deze worden hieronder kort toegelicht: 1. De richtlijn toetst zowel een maximaal optredende trillingssterkte (Vmax, treedt op bij het voertuig dat gedurende de meetperiode de hoogste trillingen veroorzaakt) als het tijdsgemiddelde van de trillingen (Vper, deze grootheid is in tegenstelling tot Vmax dus ook afhankelijk van het aantal voertuigen dat passeert). 2.

De richtlijn maakt in de beoordeling voor weg- en railverkeer (waaronder ook zwaar landbouwverkeer valt) onderscheid tussen verschillende situaties, en toetst daarbij strenger in: a. Nieuwbouwsituaties (nieuwe gebouwen, nieuwe weg). Bij bestaande situaties zijn de streefwaarden minder streng, er wordt dan uitgegaan van een zekere mate van gewenning en er zijn minder mogelijkheden om de trillingen te reduceren. b. Gebouwen met een overnachtingsfunctie (woningen, ziekenhuizen). De meeste hinder wordt vaak in rust ervaren. Bij gebouwen met een nietovernachtingsfunctie (kantoren, scholen) gelden minder strenge streefwaarden. Winkels, sport- en industriepanden vallen buiten de richtlijn. In het voorliggende plan gaat het uitsluitend om gebouwen met een functie wonen. c. De nacht, omdat de meeste hinder vaak in rust wordt ervaren. De streefwaarden voor overdag zijn ca. een factor 2 minder streng dan ’s nachts.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

11

3. Een woning kan op twee manieren voldoen aan de richtlijn: de trillingssterkte Vmax moet lager zijn dan de onderste streefwaarde A1 (zie Tabel 2), óf Vmax moet lager zijn dan de bovenste streefwaarde A2, waarbij tegelijkertijd de trillingsintensiteit Vper lager is dan de streefwaarde A3. Zie ook het schema in Figuur 4. Tabel 2 Streefwaarden in de SBR-richtlijn deel B voor gebouwen met bestemming wonen Dag en avond

Nacht

Situatie

A1

A2

A3

A1

A2

A3

Nieuwe situatie

0.1

0.4

0.05

0.1

0.2

0.05

Bestaande situatie

0.2

0.8

0.10

0.2

0.4

0.10

Figuur 4 Schema beoordeling SBR B-richtlijn

3.2

Rekenmethode

In de SBR-richtlijn deel B worden de trillingen beoordeeld in gebouwen. Omdat het bij dit project gaat om nog niet gerealiseerde gebouwen, wordt op basis van metingen op maaiveld en constructieve modellen van de nieuwe bebouwing een berekening gemaakt van de verwachte trillingen in de nieuwe bebouwing. Hierbij geldt dat de verwachte trillingen afhankelijk zijn van de constructieve eigenschappen van de geplande bebouwing, maar ook van de bodem, de afstand tot het weg en natuurlijk de gemeten trillingen. Hieronder wordt een korte uitleg gegeven over hoe trillingen zich voortplanten van de trillingsbron tot in het gebouw, en hoe dat is vertaald naar een rekenmodel. 3.2.1

Trillingen – van trillingsbron naar gebouw

Trillingen ontstaan doordat een bewegend object (een trein, tram, landbouwvoertuig of vrachtwagen bijvoorbeeld) over een niet-effen ondergrond rijdt. Door de massa en beweging van het voertuig, variaties in de ondergrond (die per definitie niet perfect vlak is) en variaties in de rondheid van de wielen van het voertuig ontstaan spanningen in de bodem die zich door de bodem verplaatsen. Afhankelijk van de opbouw van de bodem en de aanwezigheid van obstakels (zoals sloten en damwanden) verplaatsen de trillingen zich diep of juist ondiep door de bodem. Gebouwen worden daardoor in trilling gebracht. Afhankelijk van hoe het gebouw is geconstrueerd, worden bepaalde trillingen meer of minder versterkt in het gebouw. Deze trillingen kunnen als hinderlijk worden ervaren door personen in gebouwen. In de subparagrafen hieronder wordt toegelicht hoe in dit onderzoek hiermee wordt omgegaan.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

12

3.2.2

De trillingsbron

In dit onderzoek zijn landbouwvoertuigen de bron van de trillingen. De trillingen van het landbouwverkeer zijn gemeten door Alcedo op meerdere punten in het plangebied. De beoordeling van de trillingen in de geplande bebouwing heeft plaatsgevonden op basis van deze metingen. 3.2.3

De bodem

De bodem op deze locatie bestaat hoofdzakelijk uit zand-, leem- en kleilagen met verschillende stijfheden, zie bijlage I. De uitdemping van de trillingen met de afstand is bepaald op basis van de metingen, die op verschillende afstanden van de trillingsbron zijn uitgevoerd. 3.2.4

Het gebouw

De trillingen gaan via de fundering een gebouw binnen. Afhankelijk van het type fundering, de bodem, de massa en afmetingen van het gebouw zal de fundering de trillingen meer of minder uitdempen. Vervolgens worden de trillingen in het gebouw weer versterkt door bewegingen van het gebouw en de vloeren. Het gebouwgedrag voor de nieuwe bebouwing is in dit onderzoek bepaald op basis van de bodemopbouw, de constructieve eigenschappen en de gebruikte materialen van de gebouwen. Hiervoor maken we gebruik van het rekenmodel Buildyn, een zogenaamd beam-element model (BEM) waarin het gebouw gemodelleerd en doorgerekend wordt. De resultaten van het model zijn geijkt met praktijkresultaten uit metingen. Een toelichting op het rekenmodel Buildyn is gegeven in bijlage II.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

13

4

Verwachte trillingen in de woningen

In dit hoofdstuk wordt eerst een korte toelichting gegeven op de meetresultaten, daarna worden de verwachte trillingen in de geplande bebouwing gegeven. Hierbij is gebruik gemaakt van de beoordelingsmethode en de rekenmethodiek zoals toegelicht in het voorgaande hoofdstuk.

4.1

Meetresultaten

Alcedo heeft metingen uitgevoerd op maaiveld nabij de Schapendijk, op meerdere punten op verschillende afstanden tot de weg in een situatie met en zonder sloot. Een sloot heeft doorgaans een dempende werking op de trillingen. De trillingen zijn uitgevoerd aan de passages van representatief zwaar landbouwverkeer (een tractor met opraapwagen en een rupstractor), zie Figuur 5. Op basis van de massa’s van de voertuigen zijn deze representatief voor de trillingen van landbouwvoertuigen van loonbedrijf Reimink in het algemeen.

Figuur 5 Gemeten landbouwvoertuigen (links tractor met opraapwagen, rechts rupstractor)

In Figuur 6 zijn de trillingen weergegeven voor twee meetpunten (op 10 en 35 meter van de Schapendijk, achter een sloot). Voor de overige meetpunten zijn deze gegevens opgenomen in bijlage III. In Figuur 6 valt het volgende op: 1. De trillingen zijn zowel in horizontale X-richting (loodrecht op de weg) als in verticale richting hoog. 2. De eerste passages zijn van de rupstractor, deze geeft een factor 3 tot 4 hogere trillingen dan de tractor met opraapwagen.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

14

Figuur 6 Gemeten trillingen op maaiveld op 10 (boven) en 35 meter (onder) van de Schapendijk

De frequentie-inhoud (spectrogram, weergegeven als 1/3-octaafbandspectrum of tertsbandspectrum) van de trillingen op meetpunt 2 (10 meter van de weg) is weergegeven in Figuur 7. In deze figuur is zichtbaar dat de dominante frequentie van de trillingen tussen de 10 en 30 Hz ligt. Verder is te zien dat de trillingen van de rupstractor vooral bij frequenties onder de 30 Hz hoger zijn dan die van de tractor met opraapwagen. Dit laatste komt door de hogere massa van dit voertuig.

Figuur 7 Tertsbandspectra bij meetpunt 2, op 10 meter van de Schapendijk

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

15

4.2

Trillingshinder in geplande nieuwbouw

De geplande gebouwen zijn gemodelleerd op basis van de input uit hoofdstuk 2, zie bijlage II voor het frequentie-afhankelijke gedrag van de gebouwen. Met deze resultaten is bepaald in welke mate de trillingen worden versterkt tussen de huidige meetpunten en de vloeren in de toekomstige woningen. Met deze overdrachten is op basis van de metingen bepaald wat de verwachte trillingen zullen zijn in de gebouwen. De trillingen als functie van de afstand zijn weergegeven in Figuur 8. In deze figuur zijn ook de streefwaarden uit de SBR B-richtlijn voor nieuwe situaties weergegeven (dag- en nachtwaarde). Verder is hier zowel de situatie met als zonder sloot weergegeven. De weergegeven bandbreedte is een indicatie van de variatie in constructies die er is binnen het plangebied.

Figuur 8 Trillingen als functie van de afstand in de woningen

In Tabel 3 zijn de contourafstanden1 voor het voldoen aan de streefwaarden voor nieuwe situaties weergegeven in de situatie met en zonder sloot direct naast de weg, voor de drie types woningen die gepland zijn in het plangebied. Tabel 3 Contourafstanden voor voldoen aan streefwaarden nieuwe situaties Met sloot

Zonder sloot

Type woning

Contourafstand dag

Contourafstand nacht

Contourafstand dag

Contourafstand nacht

Vrijstaand

14 - 22

28 - 41

15 - 24

35 - 46

2-onder-1-kap

15 - 20

32 - 39

17 - 23

37 - 49

Rij

15 - 19

31 - 37

16 - 22

33 - 46

Samenvattend geldt het volgende: 1. Buiten 49 meter vanaf de Schapendijk treden er geen overschrijdingen meer op van de streefwaarden in het plangebied, en bij het handhaven van de bestaande sloot naast de Schapendijk wordt deze afstand gereduceerd tot 41 meter.

1

Contourafstanden zijn bepaald op basis van de contouren voor de trillingssterkte Vmax. De contouren voor de trillingsintensiteit Vper zijn niet bepaald, want deze zijn sterk afhankelijk van het aantal passages. Globaal geldt dat bij een trillingssterkte gelijk aan de streefwaarde (dus 0.2 voor de nacht, 0.4 voor de dag), het aantal events met een dergelijke hoge trillingssterkte gelijk mag zijn aan 22 overdag, 7 in de avond en 60 in de nacht. Omdat de trillingen van de rupstractor significant hoger zijn dan normaal landbouwverkeer, is de verwachting dat dergelijke aantallen events niet worden gehaald, en dat de contour voor de trillingssterkte dus maatgevend is.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

16

2. Binnen 24 meter vanaf de Schapendijk treden er ook overdag geen overschrijdingen meer op van de streefwaarden in het plangebied, en bij het handhaven van een sloot naast de Schapendijk wordt deze afstand gereduceerd tot 22 meter. 3. De sloot reduceert de trillingen in dit geval met ca. 10 tot 15 procent. De trillingen van de zwaarste voertuigen (rupstractor) worden minder gedempt dan de trillingen van lichter landbouwverkeer. Een beoordeling van de trillingen per woning is weergegeven in Figuur 9. In deze figuur is zichtbaar dat de twee vrijstaande woningen die het dichtst bij de Schapendijk zijn gelegen, niet voldoen aan het beoordelingskader: in 1 woning zijn er alleen ’s nachts overschrijdingen, in de andere woning ook overdag. Deze overschrijdingen treden alleen op bij de passage van de zware rupstractoren, bij overige landbouwverkeer geldt dat er geen overschrijdingen zijn van het beoordelingskader in het plangebied.

Figuur 9 Beoordeling trillingen bij zwaar landbouwverkeer (rupstractoren)

4.3

Maatregelen tegen trillingshinder

Zwaar landbouwverkeer (rupstractoren) kan hoge trillingen veroorzaken in een deel van het plangebied. Hierdoor zijn overschrijdingen van het beoordelingskader in twee woningen niet uit te sluiten. Daarom hebben we een maatregelafweging uitgevoerd. Deze afweging beschrijven we in deze paragraaf. Voor de afweging van maatregelen geeft bijlage 5 van de SBR B-richtlijn handvatten. Deze bijlage classificeert de trillingen in genoemde twee woningen als matige hinder. Vervolgens

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

17

geeft deze bijlage aan dat matige hinder kan worden geaccepteerd onder een aantal voorwaarden: 1. De mate waarin de trillingssterkte voorkomt. Hiervoor geldt dat landbouverkeer zeer onregelmatig passeert. De verwachting is echter dat de zware landbouwvoertuigen (rupstractoren) slechts incidenteel zullen passeren (maximaal enkele keren per dag, deze zijn niet bedoeld voor transportbewegingen). Overig landbouwverkeer veroorzaakt geen hoge trillingen in de woningen, zodat het aantal overschrijdingen, en daarmee de trillingsintensiteit Vper, laag zal zijn. Er is daarmee dus sprake van incidentele overschrijdingen, die het achterwege laten van een maatregel zouden kunnen rechtvaardigen. 2. De aanwezigheid van achtergrondtrillingen die de trillingen van de landbouwvoertuigen kunnen maskeren. Daar is hier geen sprake van. 3. De mogelijkheid tot het treffen van reducerende maatregelen. Het is conform bestaande jurisprudentie gebruikelijk om hierbij een afweging te maken tussen de kosten en het effect van de maatregelen, maar ook aspecten als duurzaamheid en impact op de omgeving kunnen worden meegenomen in deze afweging. Omdat voorwaarde 2 niet van toepassing is, gaan we hierna in op maatregelen om de trillingen te reduceren. Om effectieve maatregelen te treffen, doen we eerst een nadere analyse van de verwachte trillingen.

Zo stellen we vast bij welke trillingsfrequenties vooral hoge trillingen optreden. Daarna gaan we in op maatregelen die mogelijk zijn aan de trillingsbron (de weg), maatregelen in de bodem en maatregelen aan de gebouwen. 4.3.1

Analyse resultaten

Om te bepalen welke trillingsrichting en trillingsfrequenties in de gebouwen maatgevend zijn, is een analyse uitgevoerd van de verwachte trillingen. De trillingen op de fundering en op de hoogste verdieping van een vrijstaande woning op 10 meter vanaf de weg zijn weergegeven in Figuur 10. Hierin is zichtbaar dat het met name gaat om hogerfrequente trillingen, vanaf ca. 15 Hz. De trillingen zijn het hoogst in verticale richting, maar ook in horizontale richting treden relatief grote trillingen op. De maatregelen die eventueel getroffen worden, dienen dus effectief te zijn in zowel horizontale als verticale richting. In de volgende subparagrafen wordt ingegaan op mogelijke maatregelen aan de trillingsbron, in de bodem of aan de gebouwen.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

18

Figuur 10 Trillingsspectra op de fundering (boven) en de hoogste verdieping (onder) in een vrijstaande woning op 10 meter van de Schapendijk

4.3.2

Maatregelen aan de trillingsbron

Ten aanzien van de trillingsbron, in dit geval de zware categorie landbouwvoertuigen (rupstractoren), geldt dat deze optreden buiten het plangebied. Maatregelen die effectief zijn tegen de trillingen van deze voertuigen zijn met name het verstevigen van de wegconstructie (zwaardere wegfundering bijv.) en het vlakhouden van het wegoppervlak (geen drempels, goede asfaltconstructie). Omdat deze maatregelen buiten het plangebied vallen, hoge kosten met zich meebrengen en slechts beperkt effectief zijn tegen de hier optredende trillingen, zijn deze maatregelen niet verder afgewogen. 4.3.3

Maatregelen in de bodem

Bij maatregelen in de bodem kan gedacht worden aan het toevoegen van obstakels in de bodem, die ervoor zorgen dat de gebouwen worden afgeschermd. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan een sloot, een trillingsscherm in de bodem (bijv. een damwand, een trillingsscherm van EPS (piepschuim), of van beton). Een dergelijke maatregel is het meest effectief dichtbij de bron. Om de woningen met maatregelen af te schermen is een lengte van ca. 30 meter nodig, direct bij de Schapendijk. Bij dit type maatregelen dient wel bedacht te worden dat deze maatregelen vaak niet of beperkt toekomstvast zijn, en hoge kosten met zich meebrengen voor individuele woningen. 4.3.4

Maatregelen aan de gebouwen

Bij maatregelen aan de gebouwen is een breed scala aan maatregelen mogelijk. Het gaat daarbij vooral om het verzwaren van de bouwblokken (door grotere volumes te bouwen of een zwaardere fundering toe te passen) of het afveren van de fundering (door gebruik te maken van een dubbele fundering). De geplande bebouwing wordt namelijk al relatief stijf en ongevoelig voor trillingen geconstrueerd, zie Tabel 1.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

19

4.3.5

Afweging van maatregelen

Door het passeren van zware rupstractoren zijn in delen van het plangebied overschrijdingen van het beoordelingskader voor trillingshinder mogelijk. Dichtbij de Schapendijk is alleen vrijstaande bebouwing gepland, daarom wordt in het vervolg van deze paragraaf vooral ingegaan op maatregelen voor vrijstaande woningen. Om overschrijdingen van het beoordelingskader te voorkomen dient vrijstaande bebouwing op een afstand van minimaal 46 meter van de Schapendijk te liggen. De trillingen zijn te reduceren met een aantal maatregelen. Deze maatregelen, het effect en een indicatie van de kosten zijn weergegeven in Tabel 4. Tabel 4 Mogelijke maatregelen, effect, kosten en contourafstand nacht voor vrijstaande woningen Maatregel

Effect

Kosten2

Contourafstand

Sloot, 2 m diep

10 – 25%

€ 0.01 – 0.04 mln

20 – 27 m

Trillingsscherm damwand, 6 m diep

15 – 30%

€ 0.15 – 0.30 mln

18 – 25 m

Trillingsscherm EPS, 4 m diep

25 – 50%

€ 0.20 – 0.33 mln

10 – 20 m

Trillingsscherm beton, 5 m diep

30 – 50%

€ 0.26 – 0.41 mln

10 – 18 m

Zwaardere bouwvolumes

10 – 30%

< 5% SK

18 – 27 m

Ontkoppelen van de fundering (afveren)

60 – 80%

6 – 10% SK

2–7m

Inpakken van fundering met EPS of rubber

10 – 20%

1 – 3% SK

22 – 27 m

Zwaardere fundering

10 – 25%

2 – 4% SK

20 – 27 m

Geen

46 m

Samengevat geldt dat het afveren van de fundering van de woningen het meest effectief is, maar deze maatregel brengt aanzienlijke meerkosten met zich mee (omdat een dubbele, afgeveerde fundering nodig is). Ook met maatregelen in de bodem, zoals trillingsschermen, is het mogelijk om de contourafstanden waarbinnen overschrijdingen van het beoordelingskader kunnen optreden, fors te reduceren. Tenslotte kan nog worden overwogen om de bebouwing verder van de weg vandaan te situeren, door bijvoorbeeld de bouwvlakken binnen de perceelgrenzen te optimaliseren. 4.3.6

Handvatten voor het maken van een maatregelafweging

In de voorgaande subparagrafen is aangegeven met welke maatregelen, en tegen welke kosten, de contourafstanden voor trillingen zijn te reduceren. Bij de uiteindelijke afweging voor het wel of niet nemen van maatregelen adviseren wij om, conform bijlage 5 van de SBR B-richtlijn, de volgende overwegingen mee te nemen: 1. De beoordeling van de trillingen in dit rapport is gebaseerd op zwaar landbouwverkeer in de vorm van rupstractoren. Overig landbouwverkeer veroorzaakt aanzienlijk lagere trillingen, hiervoor geldt een contourafstand van 12 meter (i.p.v. 46 tot 49 meter). 2. Het zware type voertuigen (rupstractoren) waarop de beoordeling is gebaseerd, wordt niet voor normale transporten gebruikt, en zal dus naar verwachting slechts incidenteel passeren (en vermoedelijk nog beperkter in de nachtperiode waarvoor de strengste

SK = Stichtingskosten, en betreft kosten per gebouw. Voor de maatregelen in de bodem is gerekend met een lengte van 30 meter, direct langs de Schapendijk 2

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

20

streefwaarden gelden). De contourafstand voor vrijstaande woningen overdag bedraagt 24 meter. In de zone buiten 24 meter zullen dus alleen zeer incidenteel overschrijdingen (namelijk alleen ’s nachts) optreden. 3. Er is al sprake van vrijstaande bebouwing op korte afstand tot de Schapendijk. De trillingshinder in de toekomstige bebouwing zal, bij gelijke of grotere afstand tot de Schapendijk, daarom vergelijkbaar zijn aan de trillingen in deze bestaande bebouwing. Daarom kan, indien nodig, voor de nieuwbouw een lagere beschermingsgraad worden gehanteerd, door deze te beoordelen als bestaande situatie (die soepeler streefwaarden kent omdat hierin een zeker gewenningseffect is meegenomen). Hierbij komen de trillingscontouren iets minder dan een factor 2 dichter bij de weg te liggen. Bij het niet treffen van maatregelen in het plan dient een motivatie te worden opgesteld waarbij, op basis van bijlage 5 van de SBR B-richtlijn, betoogd wordt dat geen maatregelen tegen trillingen worden genomen gezien het incidentele karakter van de overschrijdingen en het gegeven dat de kosten van maatregelen niet in verhouding staan tot het effect daarvan, of dat er sprake is van zeer sterke negatieve neveneffecten (zoals ruimtebeslag, hinder tijdens realisatie, beperkte toekomstvastheid).

Verder dient dan te worden betoogd dat, gezien het beperkte aantal zware voertuigpassages, in het licht van bijlage 5 van de SBR B-richtlijn ook zonder maatregelen tegen trillingen geen onacceptabele situatie ontstaat in de geplande bebouwing. 4.3.7

Onzekerheden in het onderzoek

Dit onderzoek kent een aantal onzekerheden, hiervoor geldt het volgende: 1. Ten aanzien van de trillingsbron: de natuurlijke variatie in de trillingen als gevolg van de temperatuur en de status van het wegdek kan zorgen voor zo’n 20% variatie in de trillingen, afhankelijk van onder meer de bodemopbouw. Er is gemeten in een klimatologisch als normaal te typeren periode, de wegligging was normaal. is op basis van bovenstaande informatie geen reden om te twijfelen aan de representativiteit van de berekeningen voor de toekomstige trillingen. 2. Ten aanzien van de bodem geldt dat met name op korte afstand tot de trillingsbron variaties in de trillingen mogelijk zijn door lokale variaties in de bodem. Om de invloed hiervan te beperken is gebruik gemaakt van een groot aantal meetpunten. Deze onzekerheden zijn daarom meegenomen in het onderzoek. 3. Ten aanzien van de gebouwen geldt dat er altijd verschillen zijn tussen het beoogde ontwerp en het gerealiseerde ontwerp (verschillen tussen as-built en definitief ontwerp). Bovendien is het dynamische gedrag van bijvoorbeeld beton afhankelijk van de mate van gescheurdheid van het beton en zijn er natuurlijke variaties in materiaalgedrag (van bijvoorbeeld hout, metselwerk en beton). In de berekeningen is gerekend met een verwachtingswaarde van de trillingen op basis van een aan de hand van praktijkmetingen geijkt rekenmodel.

Hiermee wordt een resultaat verkregen dat representatief is voor de toekomstige situatie. Voor De Koepel geldt dat de onzekerheid in de resultaten beperkt is, hier is namelijk al in het gebouw zelf gemeten. Bovenstaande onzekerheden geven geen aanleiding tot een andere maatregelafweging.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

21

4.4

Trillingsschade

Tenslotte, op basis van de metingen geldt dat trillingen aan de funderingen van de nieuwe woningen lager zullen zijn dan de grenswaarden voor trillingsschade uit de SBR A-richtlijn. Op afstanden van meer dan 5 meter geldt dat de kans op trillingsschade als gevolg van de passage van landbouwvoertuigen kleiner is dan 1 procent.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

22

5

Conclusies en aanbevelingen

5.1

Conclusies

In het voorliggende onderzoek zijn de verwachte trillingen in nieuw te bouwen woningen in het plangebied van Zuidmaten Oost in Den Ham bepaald. Uit het onderzoek volgt dat alleen zwaar landbouwverkeer (rupstractoren) tot overschrijdingen van het beoordelingskader voor trillingshinder leidt in twee gebouwen in het plangebied. Normaal landbouwverkeer voldoet aan het beoordelingskader. De maximale contourafstanden (de werkelijke contourafstanden zijn afhankelijk van het type woning) zijn weergegeven in onderstaande figuur. Omdat niet voor alle types voertuigen die kunnen passeren wordt voldaan aan het beoordelingskader, is een maatregelafweging uitgevoerd. De belangrijkste conclusies uit deze afweging zijn: 1. Maatregelen aan de bron, in dit geval de wegconstructie van de Schapendijk (zoals een zwaardere fundering toepassen) zijn slechts beperkt effectief, hebben hoge kosten en vallen buiten het plangebied. 2. Maatregelen in de bodem, zoals een sloot of trillingsscherm langs de weg, kunnen de trillingen met maximaal 50% reduceren. Hiermee kunnen de contourafstanden met een factor 2 tot 4 worden verkleind. Deze maatregelen zijn echter beperkt toekomstvast en brengen hoge kosten met zich mee. 3. Voor maatregelen aan de bebouwing geldt dat alleen het afveren van de woningen (door een dubbele fundering toe te passen) echt effectief is. Deze maatregel brengt hoge kosten met zich mee.

Tenslotte, de trillingen van zwaar landbouwverkeer zijn lager dan de grenswaarden voor trillingsschade uit de SBR A-richtlijn in het plangebied. De trillingen van het landbouwverkeer zullen daarmee niet leiden tot schade aan de bebouwing.

5.2

Aanbevelingen

Zoals hierboven aangegeven is het mogelijk om met maatregelen te voldoen aan het beoordelingskader voor trillingshinder in alle woningen in het plangebied. Bij de uiteindelijke afweging om wel of geen maatregelen te nemen, adviseren wij om, conform bijlage 5 van de SBR B-richtlijn, de volgende overwegingen mee te nemen:

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

23

1. De beoordeling van de trillingen is gebaseerd op zwaar landbouwverkeer in de vorm van rupstractoren. Overige zwaar landbouwverkeer veroorzaakt geen overschrijdingen in het plangebied. 2. Het zware type voertuigen (rupstractoren) waarop de beoordeling is gebaseerd, wordt niet voor normale transporten gebruikt, en zal dus naar verwachting slechts incidenteel passeren. 3. Er is al sprake van vrijstaande bebouwing op korte afstand tot de Schapendijk. De trillingshinder in de toekomstige bebouwing zal, bij gelijke of grotere afstand tot de Schapendijk, daarom vergelijkbaar zijn aan de trillingen in deze bestaande bebouwing. Daarom kan, indien nodig, voor de nieuwbouw een lagere beschermingsgraad worden gehanteerd, door deze te beoordelen als bestaande situatie (die soepeler zijn omdat hierin een zeker gewenningseffect is meegenomen). Hierbij komen de trillingscontouren iets minder dan een factor 2 dichter bij de weg te liggen.

Bij het niet treffen van maatregelen in het plan dient een motivatie te worden opgesteld waarbij, op basis van bijlage 5 van de SBR B-richtlijn, betoogd wordt dat geen maatregelen tegen trillingen worden genomen gezien het incidentele karakter van de overschrijdingen en het gegeven dat de kosten van maatregelen niet in verhouding staan tot het effect daarvan, of dat er sprake is van zeer sterke negatieve neveneffecten (zoals ruimtebeslag, hinder tijdens realisatie, beperkte toekomstvastheid). Verder dient dan te worden betoogd dat, gezien het beperkte aantal zware voertuigpassages, in het licht van bijlage 5 van de SBR B-richtlijn ook zonder maatregelen tegen trillingen geen onacceptabele situatie ontstaat in de geplande bebouwing.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

24

I

Bijlage Geotechnisch bodemonderzoek

Deze bijlage bevat geotechnische achtergrondinformatie. Deze informatie is gebruikt om bijvoorbeeld de uitdemping van de trillingen met de afstand te bepalen. Daarnaast is deze informatie gebruikt in het rekenmodel waarmee de dynamische eigenschappen van de bebouwing worden bepaald. Een boring in het onderzoeksgebied is weergegeven in Figuur 11. Hier is te zien dat de bodem voornamelijk is opgebouwd uit zandlagen met wisselende eigenschappen. Uit bodemonderzoek in het plangebied is zichtbaar dat lokaal ook klei- en leemlagen voorkomen. In een dergelijke gelaagde, zandige bodem dempen de trillingen slecht uit met de afstand, en kunnen deze tot op grotere afstand voelbaar zijn.

Figuur 11 Boring nabij het onderzoeksgebied

Een representatieve sondering uit het onderzoeksgebied, waarin de gelaagde bodemopbouw goed zichtbaar is (aan de sterk wisselende conusweerstand en wrijving) is weergegeven in Figuur 12.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

25

Figuur 12 Sondering in het onderzoeksgebied

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

26

II

Bijlage Rekenmodel Buildyn

In dit rapport is gebruik gemaakt van het door We-Boost Data ontwikkelde rekenmodel Buildyn om de trillingen in de geplande bebouwing te berekenen. Buildyn is een zogenaamd beam-element model (BEM) waarin een gebouw gemodelleerd en doorgerekend wordt. De resultaten van het model zijn geijkt met praktijkresultaten uit ruim 200 metingen in gebouwen. Dit model bestaat uit een aantal modules, deze worden in deze bijlage kort toegelicht. In Buildyn wordt een gebouw gemodelleerd door middel van gekoppelde massaveersystemen, zie Figuur 13. De verschillende componenten van het model, zoals weergegeven aan de rechterzijde van Figuur 13, worden in deze bijlage nader toegelicht.

Figuur 13 Principe van Buildyn met een gebouw als gekoppeld massaveersysteem. Rechts de verschillende componenten van het rekenmodel

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

27

Fundering De fundering van een gebouw kan de trillingen uitdempen. De invloed van de fundering op de trillingen is afhankelijk van een aantal parameters: •

Type fundering (op staal, op palen, oude strokenfundering)

•

Afmetingen en gewicht van het gebouw

•

Bodem waarop het gebouw staat

Met name boven de 10 Hz kunnen trillingen worden uitgedempt door de fundering. In Buildyn wordt de invloed van de stijfheid van het gebouw als geheel (de zogenaamde rigid-body-mode) verdisconteerd in de stijfheid van de fundering. Overige stijfheidseffecten worden meegenomen in de draagconstructie

Draagconstructie De trillingen worden door de draagconstructie vaak versterkt. Hierbij zijn meerdere effecten te onderscheiden, waarbij met name rotatie van het gebouw als geheel (op de ondergrond) en doorbuiging een rol spelen. Het principe van rotatie is rechts weergegeven. Verticale trillingsgolven zorgen voor rotatie van het gebouw, waardoor met name in hogere gebouwen horizontale trillingen ontstaan. Dit effect wordt in Buildyn weergegeven als Hzx, en is afhankelijk van: •

Afmetingen van het gebouw (breedte, lengte, hoogte)

•

Gewicht van het gebouw

•

Type en gewicht van de fundering

•

Stijfheid van de ondergrond

Het tweede principe, dat van doorbuiging van het gebouw, is rechts weergegeven. Hierbij zijn met name de horizontale trillingsgolven maatgevend, die bij slappere gebouwen zorgen voor doorbuiging van het gebouw, en daarmee voor horizontale trillingen hoger in het gebouw. Dit effect wordt in Buildyn weergegeven als Hxx, en is afhankelijk van: •

Afmetingen van het gebouw (breedte, lengte, hoogte)

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

28

•

Constructietype (stijfheid, starheid van verbindingen, open ruimtes)

•

Gebruikte materialen

Vloeren Trillingen worden doorgaans als maatgevend ervaren in het midden van de vloeren, waar de doorbuiging het grootst is en de laagste eigenfrequentie optreedt. In specifieke gevallen, met name op stijve zandgronden en bij hoge trillingsfrequenties, kan ook de zogenaamde tweede buigmodus van een vloer een rol spelen. In Buildyn worden daarom beide effecten gemodelleerd. De eerste buigmodus van de vloer (bij de eerste eigenfrequentie) is simpele doorbuiging, zoals weergegeven in de principeschets rechts. Met name de eigenfrequentie (de frequentie waarvoor de vloer gevoelig is) en de demping bepalen in hoeverre de trillingen worden opgeslingerd. De trillingen zijn het hoogst in het midden van de vloer. Dit effect wordt in Buildyn weergegeven als Hzz1, en is afhankelijk van: •

Type vloer (doorsnede, materiaal, en bij beton: gescheurd of ongescheurd)

•

Afmetingen van de vloer

•

Type oplegging

Bij de tweede buigmodus van de vloer (bij de tweede eigenfrequentie) zijn de trillingen maximaal op ongeveer ¼ van het vloerveld, zie de principeschets rechts. Dit effect wordt in Buildyn weergegeven als Hzz2, en is afhankelijk van dezelfde parameters als Hzz1.

Resultaten De resultaten uit de Buildyn-berekeningen voor een vrijstaande woning zijn weergegeven in Figuur 14.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

29

Figuur 14 Buildyn-resultaten voor vrijstaande woning

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

30

III

Meetresultaten

In deze bijlage zijn de meetresultaten (trillingen als functie van tertsbandspectra) van alle meetpunten in het plangebied opgenomen.

de

tijd

en

Figuur 15 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 1 (7 meter van weg, achter sloot)

Figuur 16 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 2 (10 meter van weg, achter sloot)

Figuur 17 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 3 (15 meter van weg, achter sloot)

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

31

Figuur 18 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 4 (25 meter van weg, achter sloot)

Figuur 19 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 5 (35 meter van weg, achter sloot)

Figuur 20 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 6 (7 meter van weg)

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

32

Figuur 21 Trillingen als functie van de tijd op meetpunt 7 (10 meter van weg)

Figuur 22 Trillingsspectra op meetpunt 1 (7 meter van weg, achter sloot)

Figuur 23 Trillingsspectra op meetpunt 2 (10 meter van weg, achter sloot)

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

33

Figuur 24 Trillingsspectra op meetpunt 3 (15 meter van weg, achter sloot)

Figuur 25 Trillingsspectra op meetpunt 4 (25 meter van weg, achter sloot)

Figuur 26 Trillingsspectra op meetpunt 5 (35 meter van weg, achter sloot)

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

34

Figuur 27 Trillingsspectra op meetpunt 6 (7 meter van weg)

Met behulp van de hierboven weergegeven trillingsspectra is de uitdemping van de trillingen met de afstand bepaald. Voor deze uitdemping van de trillingen met de afstand wordt de Barkanvergelijking gebruikt (zie vergelijking 1). 𝑟0 𝑛 V(𝑟) = 𝑉(𝑟0 ) ( ) 𝑒 −𝛼(𝑟−𝑟0) 𝑟

(1)

Hierbij is V(r) de trillingssterkte op een willekeurige afstand r, r0 is een referentieafstand (hier 20 meter),  is de bodemdemping (zie Figuur 28) en n is de geometrische uitspreiding van de trillingsgolf. Deze resultaten zijn gebruikt bij het bepalen van de trillingen op een willekeurige, niet gemeten afstand.

Figuur 28 Bodemdemping  (links) en geometrische spreidingsfactor n (rechts) in het plangebied

De uitdemping van de trillingen met de afstand is goed zichtbaar in Figuur 29. Deze figuur is samengesteld op basis van de hierboven weergegeven trillingsspectra, waarbij deze zijn geinterpoleerd met behulp van de Barkanvergelijking. Op afstanden van meer dan ca. 50 meter zijn de trillingen van de landbouwvoertuigen naar verwachting lager dan de achtergrondtrillingen.

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

35

Figuur 29 Trillingsspectra op 10, 20, 40 en 80 meter van de weg

WBD2017 Zuidmaten Oost in Den Ham

36

Bijlage 7 Onderzoek loonbedrijf (milieuzonering)

bestemmingsplan "Zuidmaten - Oost woongebied, 2e herziening" (vastgesteld) 98

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=671a4990-8638-4edb-959e-3ec1ffe22d19