CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

TOE Bijlage 3 - bestemmingsplan Oude Hoevenweg 55 Kooiweg 1b - Bodemonderzoek.pdf

Raadsvergadering 15 februari 2022, gemeente TwenterandBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan PH Oude Hoevenweg 55, Kooiweg 1b31.573 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

RAPPORT VERKENNEND EN NADER BODEMONDERZOEK Oude Hoevenweg 55 - Vriezenveen

Opdrachtgever: BJZ.NU BV Locatie: Oude Hoevenweg 55 7671 PG Vriezenveen Februari 2020

Kruse Milieu BV Bezoekadres: Huyerenseweg 33 7678 SC Geesteren

Internet: info@krusegroep.nl www.krusegroep.nl

Postadres: Postbus 51 7650 AB Tubbergen

Bankgegevens: ABN AMRO: NL34ABNA0501538739

Tel: 0546 - 63 96 63

KvK: 06068751 BTW-nr: NL 8019.25.125.B01

Rapport Verkennend en Nader Bodemonderzoek Oude Hoevenweg 55 - Vriezenveen

Opdrachtgever: BJZ.NU BV Twentepoort Oost 16a 7609 RG Almelo Locatie: Oude Hoevenweg 55 7671 PG Vriezenveen Projectcode: 19047316 Rapportagedatum: 27 februari 2020 Auteur: ing. J.L. Kienstra

Kruse Milieu BV

INHOUD Pagina 1

Inleiding

1

2.1 2.2 2.3

Locatiegegevens Beschrijving huidige situatie Vooronderzoek Bodemsamenstelling en geohydrologie

2 2 2 3

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Uitvoering bodemonderzoek Onderzoeksstrategie Veldwerkzaamheden Analyses Toetsing chemische analyses Toetsing asbestanalyses

4 4 5 5 7 8

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

Resultaten Algemeen Veldwerkzaamheden Resultaten en toetsing van de chemische analyses Bespreking resultaten chemische analyses Resultaten van de asbestanalyses Bespreking asbestanalyses

9 9 9 12 13 13 14

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Nader asbestonderzoek deellocaties A en C Onderzoeksstrategie Asbestanalyses nader asbestonderzoek Veldwerkzaamheden nader asbestonderzoek Resultaten asbestanalyses nader asbestonderzoek Bespreking resultaten asbestanalyses nader asbestonderzoek

15 15 16 16 17 17

6.1 6.2 6.3 6.4

Aanvullend asbestonderzoek uitloopzone puinverharding Asbestanalyses Veldwerkzaamheden Resultaten asbestanalyses Bespreking resultaten asbestanalyse

18 18 18 19 20

7

PFAS-onderzoek deellocaties A, C en uitloopzone

21

8

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

22

9

Literatuur en bronvermelding

25

2

3

4

5

6

Bijlagen I Regionale ligging locatie Boorplan verkennend bodemonderzoek Koch Bodemtechniek, mei 2000 Boorplan verkennend en nader bodemonderzoek Kruse Milieu BV, februari 2020 II Boorstaten en legenda boorstaten III Resultaten chemische analyses en toetsing chemische analyses IV Resultaten asbestanalyses en concentratieberekeningen V Verklaring van enkele gebruikte termen en afkortingen

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

1

Inleiding

Dit rapport beschrijft het verkennend, nader (asbest)bodemonderzoek, dat in opdracht van BJZ.NU BV op een terreindeel aan de Oude Hoevenweg 55 in Vriezenveen door Kruse Milieu BV is uitgevoerd. De aanleiding van dit onderzoek is de bestemmingsplanwijziging en de geplande nieuwbouw van een woning. Derhalve dient de milieukundige kwaliteit van de bodem bekend te zijn. Voorafgaande aan het bodemonderzoek heeft een standaard vooronderzoek plaatsgevonden op basis van norm NEN 5725. Uit de resultaten van dit vooronderzoek is gebleken dat de bovengrond van de onderzoekslocatie verdacht is voor de aanwezigheid van asbest en als gevolg van jarenlange bodembelasting door de voormalige bedrijfsactiviteiten ook voor zware metalen en PAK. Tevens is er sprake van 3 asbestverdachte druppelzones. De aanleiding voor het nader bodemonderzoek vormen de resultaten van het asbestonderzoek, waarbij sterk verhoogde gehalten met asbest zijn aangetoond. Het nader asbestonderzoek staan omschreven in hoofdstuk 5 en 6. De onderzoeksopzet gaat uit van: - NEN 5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017; - NEN 5725, “Bodem.

Leidraad bij het uitvoeren van vooronderzoek bij verkennend, oriënterend en nader onderzoek”, NNI Delft, oktober 2017; - NEN 5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, januari 2009; - NEN 5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016; - NEN 5897+C2, “Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat” NNI Delft, december 2017. De doelstelling van het onderzoek op een onverdachte locatie is aan te tonen dat op de locatie redelijkerwijs gesproken geen verontreinigende stoffen aanwezig zijn in de grond of het freatisch grondwater. De doelstelling van het onderzoek op de verdachte deellocatie is vast te stellen of de vooronderstelde verontreinigingskern(en) ook daadwerkelijk op de vermoede plaatsen aanwezig zijn en in hoeverre de verontreinigende stoffen in de grond en het freatisch grondwater respectievelijk de achtergrond- en de streefwaarden overschrijden.

De doelstelling van het onderzoek op een asbestverdachte locatie is vast te stellen of de vooronderstelde verontreiniging(skern) ook daadwerkelijk op de vermoede plaats aanwezig is en in hoeverre de verontreinigde stoffen in de grond de normwaarden overschrijden. Het veldwerk is uitgevoerd in november 2019 en februari 2020 conform BRL SIKB 2000 en de protocollen 2001, 2002 en 2018 waarvoor Kruse Milieu BV is gecertificeerd. Hierbij wordt verklaard dat Kruse Milieu BV financieel en juridisch onafhankelijk is van de opdrachtgever. In dit rapport worden de resultaten besproken van het veld- en het laboratoriumonderzoek. De gemeten gehalten in de grond worden vergeleken met de achtergrondwaarden (AW 2000) en de interventiewaarden om vast te stellen of er al dan niet verontreinigingen aanwezig zijn. De in het grondwater gemeten gehalten worden vergeleken met de streef- en interventiewaarden. Tevens worden de resultaten met betrekking tot asbest vergeleken met de wetgeving inzake asbest in bodem en puin, welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen. Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 1 van 25

2

Locatiegegevens 2.1

Beschrijving huidige situatie

Algemeen De onderzoekslocatie is gelegen aan de Oude Hoevenweg 55, binnen de bebouwde kom van De Pollen. Het centrale punt van het te onderzoeken terreindeel heeft de RD-coördinaten x = 241.865 en y = 494.724 en is kadastraal bekend als gemeente: Vriezenveen, sectie I, nummer 769 (ged.). De Oude Hoevenweg ligt ten zuiden van de onderzoekslocatie. Bebouwing en verharding Binnen de onderzoekslocatie staan momenteel 3 leegstaande (vee)schuren. De inpandige verharding bestaat uit betonvloeren. De veeschuur is grotendeels onderkelderd ten behoeve van mestopslag. Het onbebouwde deel van de onderzoekslocatie is deels verhard met klinkers en beton. De onverharde terreindelen betreft grasland. De schuren zijn voorzien van asbestverdachte golfplaten. Ten zuidoosten van de onderzoekslocatie bevindt zich een woning. Onderzoekslocatie Er zijn plannen om het bestemmingsplan te wijzigen, de huidige schuren te slopen en een nieuwe woning met schuren te bouwen, derhalve is bodemonderzoek noodzakelijk. De oppervlakte van de onderzoekslocatie omvat circa 3650 m². Binnen de onderzoekslocatie liggen 2 depots (puin en grond), die buiten de scope van dit onderzoek vallen.

Onderhavig onderzoek richt zich op de volgende terreindelen: - Deellocatie A: druppelzone (9 m2, 9 meter x 1 meter); - Deellocatie B: druppelzone (28 m2, 28 meter x 1 meter); - Deellocatie C: druppelzone (16 m2, 16 meter x 1 meter); - Overig terreindeel (3650 m2). In bijlage I zijn de regionale ligging van de locatie weergegeven en zijn de volgende boorplannen opgenomen. - Boorplan verkennend bodemonderzoek Koch Bodemtechniek, mei 2000; - Boorplan verkennend en nader bodemonderzoek Kruse Milieu BV, februari 2020. 2.2

Vooronderzoek

In het vooronderzoek komt naast informatie uit het huidige gebruik het vroegere gebruik van het terrein aan de orde evenals de vraag of er in het verleden reeds bodemonderzoeken zijn verricht op het terrein. Het vroegere gebruik van het terrein is van belang, omdat bronnen van verontreiniging aanwezig geweest kunnen zijn. Er is navraag gedaan bij de opdrachtgever, de eigenaar, bij de gemeente Twenterand en de Omgevingsdienst Twente. De heer P. Haverkort van Kruse Milieu BV heeft een archiefonderzoek bij gemeente Twenterand verricht. De volgende informatie is verzameld: - De onderzoekslocatie heeft al jaren de huidige agrarische bestemming. De huidige bebouwing dateert van 1926 (zuidelijk gelegen schuur), 1952 (vervallen schuur westzijde) en 1961 (kapschuur). De veeschuur dateert van vermoedelijk van medio jaren ’70 van de vorige eeuw. De west- en noordoostelijk gelegen terreindelen van de onderzoekslocatie zijn altijd onbebouwd en onverhard geweest (grasland). - Voor zover bekend is er op de onderzoekslocatie nooit sprake geweest van opslag in tanks van chemicaliën of brandstoffen, zoals huisbrandolie of diesel. - Het te onderzoeken terreindeel is voor zover bekend nooit gebruikt voor werkzaamheden of (bedrijfs)activiteiten, die verontreinigend kunnen zijn.

Als gevolg van jarenlange bodembelasting door de voormalige bedrijfsactiviteiten kunnen, volgens de Omgevingsdienst Twente, zware metalen en PAK in de bovengrond worden verwacht.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 2 van 25

- Voor zover bekend is het te onderzoeken terreindeel in het verleden niet opgehoogd en hebben er geen dempingen van lager gelegen delen of sloten plaatsgevonden. - Voor zover bekend bevindt zich geen asbest op of in de bodem op de onderzoekslocatie. - Op de asbestsignaleringskaart van de provincie Overijssel is weergegeven dat er een hoge kans is op aanwezigheid van asbest in de bodem. - Er is eerder een bodemonderzoek uitgevoerd op de locatie. Verkennend bodemonderzoek, Oude Hoevenweg 55 te Vriezenveen, Koch Bodemtechniek, projectnummer 00301323 d.d. 17 mei 2000 De aanleiding van het bodemonderzoek was de voorgenomen verkoop van het perceel. Uit de resultaten van het onderzoekt blijkt het volgende: In de bovengrond zijn licht verhoogde gehalten aan zink, PAK en minerale olie aangetroffen. In de ondergrond is plaatselijk een licht verhoogd EOX-gehalte aangetroffen. In het grondwater zijn licht verhoogde gehalten aan chroom, zink, cadmium, lood en nikkel aangetroffen. - Van de nabije omgeving zijn de volgende 2 gedateerde bodemonderzoeken bekend: Verkennend bodemonderzoek, Oude Hoevenweg 61 te Vriezenveen, Tukkers Milieuonderzoek, rapportnummer 610096 d.d. 17 april 1996 Het onderzoek is circa 40 meter ten oosten van de onderzoekslocatie verricht.

Uit de resultaten van dit onderzoek bleek het volgende: Bovengrond, MM1 (olieopslag/ijzercontainer): PAK en minerale olie > interventiewaarde (er is geen informatie voorhanden of deze verontreinigingen zijn gesaneerd). Bovengrond, MM2: koper, zink, PAK en minerale olie > streefwaarden Ondergrond: niet verontreinigd Grondwater: arseen > streefwaarde Verkennend bodemonderzoek, Oude Hoevenweg 53 te Vriezenveen, CBB, rapportnummer 1089431 d.d. juni 1996 Het onderzoek is circa 20 meter ten zuiden van de onderzoekslocatie verricht. Uit de resultaten van dit onderzoek bleek het volgende: Boven- en ondergrond: niet verontreinigd Grondwater: zink > streefwaarde 2.3

Bodemsamenstelling en geohydrologie

Op basis van literatuurstudie is de onderstaande regionale geohydrologische situatie afgeleid: - Het maaiveld bevindt zich circa 11 meter boven NAP. - Het gebied wordt gekenmerkt door een intensief stelsel van sloten en vaarten. - De deklaag wordt gevormd door de dekzanden behorende tot de Formatie van Twente, gescheiden door de Formatie van Kreftenheye. Het aanwezige hoogveen (Formatie van Griendtsveen) is in het verleden afgegraven. - De grondwaterspiegel bevindt zich op ongeveer 1.0 meter onder het maaiveld. - Het grondwater stroomt globaal in noordwestelijke richting.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 3 van 25

3

Uitvoering bodemonderzoek 3.1

Onderzoeksstrategie

De onderzoeksopzet gaat uit van: - NEN 5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017; - NEN 5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, januari 2009; - NEN 5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016; - NEN 5897+C2, “Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat” NNI Delft, december 2017. De onderzoeksstrategie en het boorplan zijn afgestemd met de Omgevingsdienst Twente en opdrachtgever. Onderhavig onderzoek richt zich op de volgende terreindelen: - Deellocatie A: druppelzone (9 m2, 9 meter x 1 meter); - Deellocatie B: druppelzone (28 m2, 28 meter x 1 meter); - Deellocatie C: druppelzone (16 m2, 16 meter x 1 meter); - Overig terreindeel (3650 m2). Deellocaties A, B en C - druppelzones Deellocaties A, B en C worden beschouwd als verdacht ten aanzien van de aanwezigheid van asbest. De hypothese “verdachte locatie" uit NEN 5707 wordt voor de druppelzones gebruikt.

De onderzoeksstrategie op deze deellocaties is gebaseerd op norm NEN 5707, paragraaf 6.4.4: verdachte locatie met plaatselijke bodembelasting met duidelijke verontreinigingskern (VEP). Alleen de toplaag van 0 tot 0.1 m-mv wordt bemonsterd. Overig terreindeel Voor het overig terrein worden de volgende strategieën gehanteerd: - VED-HE uit norm NEN 5740 met betrekking tot zware metalen en PAK in de bovengrond; - VED-HE uit norm NEN 5707 met betrekking tot asbest in de bovengrond; - ONV-NL uit norm NEN 5740 met betrekking tot de parameters uit het standaard pakket in de ondergrond en het grondwater. De strategieën worden met elkaar gecombineerd. Hierbij worden de boringen op het overig terrein tot circa 0.5 meter vervangen door inspectiegaten (minimaal 0.3x0.3 meter). In verband met een eerder uitgevoerd bodemonderzoek worden de monsterpunten op het overig terrein gecodeerd als 21 tot en met 35. Om een zo goed mogelijk beeld te vormen van de gemiddelde bodemkwaliteit van de verdachte bovengrond worden de mengmonsters geanalyseerd op het standaard pakket. In de normen NEN 5740 en NEN 5707 zijn voor onverdachte en verdachte locaties richtlijnen gegeven voor een systematisch veldonderzoek, de bemonsteringsstrategie en de uit te voeren analyses.

De gekozen onderzoeksstrategie is voldoende intensief voor het verkrijgen van inzicht in de bodemkwaliteit ten behoeve van de omgevingsvergunning, bestemmingsplanwijziging of eigendomsoverdracht. Gezien de ouderdom en het gebruik van de aanwezige bebouwing en omdat inpandig geen bodembedreigende activiteiten hebben plaatsgevonden, worden geen inpandige boringen verricht. In tabel 1 is de onderzoeksstrategie per deellocatie weergegeven. Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 4 van 25

Tabel 1: Onderzoeksstrategie. Deellocatie

Oppervlakte

A B C Overig terrein

9 m2 28 m2 16 m2 3650 m2

Boringen of gaten tot 0.5 m-mv 3 3 3 12

Boringen tot 1.0 m-mv

Boringen tot 2.0 m-mv

Peilbuis

-

2

1

Bij percentages bodemvreemd materiaal van meer dan 50% is er geen sprake van bodem. Eventuele funderingslagen (asfalt- en puingranulaat) vallen buiten de scope van dit onderzoek. Het opgeboorde materiaal wordt wel beoordeeld op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. In geval er sprake is van meer dan 50% bodemvreemd materiaal/puin is norm NEN 5897+C2 van toepassing: “Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat” NNI Delft, december 2017. Bij het verkennend bodemonderzoek worden de volgende uitgangspunten in acht genomen: - in door mensen bewoonde gebieden kunnen door jarenlang gebruik van de grond verhoogde gehalten aan PAK en/of zware metalen voorkomen. Deze worden over het algemeen aangeduid als lokale achtergrondwaarden. Deze gehalten zijn vaak gerelateerd aan het voorkomen van puin- en/of kooldeeltjes in de bodem - in humeuze of veenhoudende bodems worden regelmatig verhoogde gehalten minerale olie waargenomen. Deze gehalten worden veroorzaakt door humuszuren en overig organisch materiaal, dat van nature aanwezig is en door een florisilbehandeling niet geheel wordt verwijderd. Tijdens chemische analyses worden deze verbindingen gedetecteerd als de zware fractie van minerale olie (C27 tot C40).

Bij veenbodems betreft het gehalten van 50 tot 100 mg/kg droge stof; bij humeuze bodemlagen gaat het om bijdrages van 10 tot 50 mg/kg droge stof. Deze gehalten kunnen worden beschouwd als natuurlijke achtergrondwaarden - in het grondwater kunnen van nature verhoogde gehalten aan zware metalen en fenolen voorkomen. Deze worden doorgaans aangeduid als natuurlijke achtergrondwaarden. Een voorbeeld wordt gevormd door (sterk) verhoogde arseengehalten in gebieden, die zeer ijzerrijk zijn. Door kwel kunnen bij hoge grondwaterstanden eveneens verhoogde gehalten aan arseen in de grond ontstaan. Ook deze gehalten kunnen worden beschouwd als natuurlijke achtergrondwaarden.

3.2

Veldwerkzaamheden

Bij de boringen en monsternemingen is gewerkt volgens de geldende NEN- en NPRvoorschriften, alsmede conform BRL SIKB 2000 en de protocollen 2001, 2002 en 2018, waarvoor Kruse Milieu BV is gecertificeerd. Van elke boring en inspectiegat wordt de samenstelling van de bodem beschreven volgens NEN 5104. Het opgeboorde materiaal wordt tevens beoordeeld door zintuiglijke waarneming op verontreinigingskenmerken zoals afwijkende geur en/of kleur. 3.3

Analyses

De chemische analyses worden uitgevoerd door Eurofins Analytico BV te Barneveld, een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium voor analyses conform de AS3000-protocollen. De asbestmonsters worden onderzocht door Eurofins ACMAA Testing in Deurningen of Eurofins Omegam te Amsterdam, beide door de Raad voor Accreditatie erkend laboratoria voor vezelonderzoek.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 5 van 25

Voor het uitvoeren van deze analyses worden in dit verkennend onderzoek 10 mengmonsters (waarvan 6 mengmonsters van de fijne fractie) samengesteld en er wordt 1 grondwatermonster genomen. De samenstelling van de mengmonsters vindt plaats op basis van de zintuiglijke waarnemingen, de bodemopbouw en/of posities van de boringen. De samenstelling van de mengmonsters staat vermeld in paragraaf 4.2 in tabel 4. De monsters worden volgens de voorschriften uit NEN 5740 en NEN 5707 onderzocht. In tabel 2 is weergegeven welke analyses worden uitgevoerd. Tabel 2: Analysepakket per (meng) monster. Monster

Analysepakket

Codering (meng)monster Deellocatie A

Bovengrond (1x) Asbest en droge stof

A - MM FF Deellocatie B

Bovengrond (1x) Asbest en droge stof

B - MM FF Deellocatie C

Bovengrond (1x) Asbest en droge stof

C - MM FF

Overig terreindeel Bovengrond (3x)

Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, PCB, PAK (10), organische stof, lutum en droge stof

BG I BG II BG III

Ondergrond (1x)

Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, PCB, PAK (10), organische stof, lutum en droge stof

OG I OG II

Bovengrond (3x)

Asbest en droge stof

Grondwater (1x)

Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, vluchtige aromaten (BTEX), naftaleen, styreen en gechloreerde koolwaterstoffen (oplosmiddelen standaardpakket), zuurgraad (pH), elektrisch geleidingsvermogen (EC) en troebelheidsmeting

MM FF - 01 MM FF - 02 MM FF - 03

PB 21

Algemene opmerkingen - Op de grondmengmonsters wordt standaard een florisilbehandeling uitgevoerd om verstoring van de analyse op minerale olie door natuurlijke humuszuren tegen te gaan. - De zuurgraad (pH), het elektrisch geleidingsvermogen (EC) en troebelheidsmeting, van het grondwater worden in het veld gemeten. Filtratie van het grondwater voor de metalenanalyse vindt eveneens in het veld plaats.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 6 van 25

3.4

Toetsing chemische analyses

De resultaten van de chemische analyses uit het bodemonderzoek worden beoordeeld aan de hand van de gecorrigeerde achtergrond-, streef- en interventiewaarden voor verontreinigingen in de bodem uit de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 en tabel 1 van bijlage B, Regeling bodemkwaliteit van het ministerie van I&M. De achtergrondwaarden voor grond zijn vastgelegd in de Regeling bodemkwaliteit (Staatsblad, 22 november 2012). De interventiewaarden voor grond en grondwater zijn vastgelegd in de Circulaire bodemsanering. De toetsing aan de eisen in de Wet Bodembescherming en de Circulaire Bodemsanering is beoogd om te beoordelen of er sprake is van een ernstig gevaar voor de volksgezondheid en/of het milieu. Hierbij worden de volgende waarden onderscheiden: achtergrondwaarde (AW) voor grond: het niveau waarbij sprake is van een duurzame kwaliteit van de grond; bij overschrijding wordt gesproken van een lichte verontreiniging; streefwaarde (S) voor grondwater: het niveau waarbij sprake is van een duurzame kwaliteit van het grondwater; bij overschrijding wordt gesproken van een lichte verontreiniging; interventiewaarde bodem (I): het niveau waarbij de functionele eigenschappen van de bodem voor mens, plant of dier ernstig verminderd zijn of ernstig bedreigd worden; bij overschrijding wordt gesproken van een sterke verontreiniging.

tussenwaarde (T): Gelijk aan het gemiddelde van de achtergrond- of streefwaarde en de interventiewaarde, dus (A+I)/2 (grond) of (S+I)/2 (grondwater). Wanneer bij een verkennend onderzoek een component met concentratie boven deze waarde wordt gevonden is in principe een nader onderzoek nodig. Bij de toetsing van de analyseresultaten aan de landelijke achtergrondwaarden en de interventiewaarden worden deze eerst omgerekend naar een gestandaardiseerde meetwaarde (GSSD). Bij de toetsing van de grondresultaten wordt daarbij gebruik gemaakt van de gemeten percentages lutum en organische stof in de grond(meng)monsters. De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn volgens BoToVa getoetst aan de achtergrond-, streef- en interventiewaarden. Het toetsingsresultaat is overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW of S; * concentratie groter dan AW of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I. *** concentratie groter dan I. Een locatie wordt als verontreinigd beschouwd als de GSSD groter is dan de achtergrondwaarde of streefwaarde. Voor een aantal stoffen kan de rapportagegrens bepalend zijn voor de achtergrondwaarde of streefwaarde.

De locatie wordt niet verontreinigd verklaard als geen van de onderzochte stoffen in de bodem aanwezig is met een concentratie hoger dan de achtergrondwaarde of streefwaarde.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 7 van 25

3.5

Toetsing asbestanalyses

De resultaten van de asbestanalyses worden getoetst aan de wetgeving inzake asbest in bodem en puin welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen. De restconcentratienorm beschrijft de concentratie asbest, waaronder hergebruik nog is toegestaan. De interventiewaarde beschrijft de concentratie asbest in bodem, waarboven in principe gesaneerd dient te worden. Voor asbest is de restconcentratienorm gelijk aan de interventiewaarde en deze waarde bedraagt 100 mg/kg gewogen asbest. De gewogen concentratie asbest is gelijk aan de concentratie serpentijnasbest, vermeerderd met 10 maal de concentratie amfiboolasbest. Voor puinverhardingen dient de asbestconcentratie te worden getoetst aan de normen uit het Besluit Asbestwegen Wet Milieugevaarlijke Stoffen (WMS). Hierin wordt tevens een restconcentratie van 100 mg/kg gewogen asbest genoemd. Bij een asbestgehalte groter dan de helft van de interventiewaarde is een nader onderzoek asbest verplicht. De hoogste bepaalde waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. Indien overschrijding van de restconcentratienorm plaatsvindt, dan dienen werkzaamheden met de betreffende bodem/puinverharding plaats te vinden onder asbestcondities.

Bij asbestconcentraties lager dan de restconcentratienorm zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk bij be- en verwerking van de grond of puinverharding.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 8 van 25

4

Resultaten 4.1

Algemeen

In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de veldwerkzaamheden en de analyseresultaten. De uitgevoerde veldwerkzaamheden en waarnemingen, de samenstelling van de mengmonsters en de grondwatergegevens worden beschreven in paragraaf 4.2. De resultaten van de chemische analyses en de asbestanalyses worden weergegeven in paragraaf 4.3 en 4.5 en in paragraaf 4.4 en 4.6 worden de resultaten besproken. 4.2

Veldwerkzaamheden

De veldwerkzaamheden zijn in november 2019 uitgevoerd door de heren J. Hartman en R. Veltmaat. De veldwerkers zijn conform BRL SIKB 2000 gecertificeerd en erkend (certificaatnummer K44441/08). Er zijn op 13 en 20 november 2019 in totaal 24 inspectiegaten gegraven (handmatig met een schop), waarvan 9 ter plekke van deellocaties A, B en C. De inspectiegaten 21, 22 en 23 zijn met behulp van een Edelmanboor verdiept tot maximaal 2.0 m-mv of tot het grondwaterniveau. Boring 21 is afgewerkt met een peilbuis. Opgemerkt dient te worden dat het maaiveld, vanwege de aanwezigheid van gras, puin, een puindepot en diverse opgeslagen materialen niet goed geïnspecteerd kon worden. Er is sprake van een indicatieve maaiveldinspectie). Eventuele kleine asbestverdachte fragmenten kunnen hierdoor niet zijn opgemerkt. De weersomstandigheden tijdens de inspectie waren goed (goed zicht, geen neerslag). Door de veldwerkers zijn visueel geen asbestverdachte materialen waargenomen op het maaiveld. De situering van de monsterpunten is weergegeven op de situatieschets van bijlage I. Tijdens de boorwerkzaamheden is de bodemopbouw beschreven en is de grond zintuiglijk beoordeeld op eventuele aanwezigheid van verontreinigingen. De boorbeschrijvingen zijn weergegeven in bijlage II. De bodemopbouw ter plaatse van de onderzoekslocatie bestaat overwegend uit zeer fijn zand.

Er zijn plaatselijk bodemvreemde materialen waargenomen. Deze zijn in tabel 3 weergegeven. Door de veldwerker zijn visueel asbestverdachte materialen waargenomen in inspectiegaten 21, 22, 25, 30 en 34. De dunne puinlaag betreft onbewerkt bouw en sloopafval (BSA). De puinen asbesthoudende inspectiegaten 30 en 34 zijn vermoedelijk een uitloop van de puinverharding. In de bovengrond van de deellocaties B en C zijn geen bijzonderheden opgemerkt. Tabel 3: Weergave bodemvreemde materialen. Inspectiegat

Diepte (m-mv)

Waarneming Deellocatie A

A1

0 - 0.70

Sporen puin

A2

0 - 0.60

Sporen puin

A3

0 - 0.60

Sporen puin

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 9 van 25

Vervolg tabel 3: Weergave bodemvreemde materialen. Inspectiegat

Diepte (m-mv)

Waarneming Overig terreindeel

21

0.10 - 0.3

Puinlaag, sporen asbest (vlakke plaat)

22

0.10 - 0.35

Puinlaag, sporen asbest (vlakke plaat)

24

0 - 0.15

Sporen puin

25

0 - 0.27 0.27 - 0.45

Puinlaag, matig asbesthoudend Volledig kolengruis

27

0 - 0.10 0.10 - 0.30 0.30 - 0.75

Resten puin Puinlaag, resten metaal, resten asfalt, resten bitumen Sporen puin, sporen bitumen

30

0 - 0.30

Matig puin, sporen asbest (golfplaat)

34

0 - 0.45

Matig puin, sporen asbest (golfplaat)

De volledige kolengruislaag in inspectiegat 25 voldoen niet aan de definitie bodem en is derhalve niet geanalyseerd. Omdat het onbewerkt bouw en sloopafval vermoedelijk sterk heterogeen verontreinigd is met asbest is alleen de visueel meest asbesthoudende puinlaag (gat 25) geanalyseerd (worst-case benadering). Op basis van de zintuiglijke waarnemingen, bodemsamenstelling en/of geografische positie van de boringen zijn de (meng)monsters samengesteld, zoals in tabel 4 staat omschreven. In de mengmonsters BG II en BG III, bestaande uit zintuiglijk schone grondmonsters zijn 5 deelmonsters opgenomen in plaats van het voorgeschreven maximum van 4 deelmonsters. Er wordt hiermee een beter beeld verkregen van de gemiddelde bodemkwaliteit. De terreindelen, waar de grondmonsters zijn opgenomen in BG II en BG III, zijn en waren in gebruik als grasland. Deze afwijking heeft in dit geval zeer waarschijnlijk een niet aantoonbare negatieve invloed op de analyseresultaten. Tabel 4: Samenstelling (meng)monsters. (Meng)monster

Boringnummer

Traject (diepte in m-mv)

Analyse

0 - 0.10

Asbest

0 - 0.10

Asbest

0 - 0.10

Asbest

Deellocatie A A - MM FF

A1, A2 en A3 Deellocatie B

B - MM FF

B1, B2 en B3 Deellocatie C

C - MM FF

Kruse Milieu BV

C1, C2 en C3

Project: 19047316

Pagina 10 van 25

Vervolg tabel 4: Samenstelling (meng)monsters. (Meng)monster

Boringnummer

Traject (diepte in m-mv)

Analyse

Overig terreindeel 24 30 34

0 - 0.15 0 - 0.30 0 - 0.45

Standaard pakket

21 26, 28 en 29 31

0.30 - 0.60 0 - 0.50 0 - 0.25

Standaard pakket

BG III (visueel schoon)

23 24 25 33 en 35

0 - 0.35 0.15 - 0.50 0.45 - 0.75 0 - 0.50

Standaard pakket

OG

21 22 23

0.60 - 1.50 0.50 - 1.75 0.35 - 1.25

Standaard pakket

Boring 27 (0.3-0.75) (sporen bitumen)

27

0.30 - 0.75

Standaard pakket

MM FF - 01

26, 28, 29 31 32

0 - 0.50 0 - 0.25 0 - 0.35

Asbest

MM FF - 02

21 23 25 35

0.30 - 0.50 0 - 0.35 0.45 - 0.55 0 - 0.50

Asbest

MM FF - 03

30 34

0 - 0.30 0 - 0.45

Asbest

MVM - Gat 30

30

0 - 0.30

Asbest

MVM - Gat 34

34

0 - 0.45

Asbest

25

0 - 0.27

Asbest

BG I (puinhoudend) BG II (visueel schoon)

FF - Gat 25 MVM - Gat 25

Boring 21 is doorgezet tot circa 2.30 m-mv. Wanneer het grondwater werd bereikt, werd een zuigerboor gebruikt om een PVC-peilbuis te kunnen plaatsen. Een peilbuis bestaat uit een filter met een lengte van 1.0 meter, gekoppeld aan een blinde stijgbuis. Ter hoogte van het filter, met een diameter van 28 x 32 mm, is filtergrind in het boorgat gestort. Rondom het filter is een filterkous aangebracht. Er is bentoniet in het boorgat gestort om directe indringing van hemelwater in het filter tegen te gaan. De rest van het boorgat is opgevuld met het oorspronkelijke bodemmateriaal. Vervolgens is de peilbuis doorgepompt. Op 20 november 2019 is de peilbuis bemonsterd. Het voorpompen en bemonsteren heeft conform NEN 5744 plaatsgevonden met een laag debiet (tussen 100 en 500 ml/min). Er is op toegezien dat de grondwaterstand tijdens het voorpompen niet meer dan 50 cm is gedaald en dat er is bemonsterd met hetzelfde (of lager) debiet als waarmee is voorgepompt (bemonstering maximaal 200 ml/min in verband met vluchtige stoffen). De grondwatergegevens staan weergegeven in tabel 5. Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 11 van 25

Tabel 5: Weergave gegevens grondwater. Peilbuis

Filterstelling (m-mv)

Grondwaterstand (m-mv)

pH (-)

EC (μS/cm)

Troebelheid (NTU)

Toestroming

PB 21

1.30 - 2.30

1.20

5.9

457

17

Goed

De waarden voor de pH, de EC en de troebelheid worden normaal geacht. In het grondwatermonster is een hogere troebelheid gemeten dan voor natuurlijke troebelheid verwacht wordt (≥10 NTU). De peilbuis heeft voldoende rusttijd gehad na plaatsing (minimaal een week). Ook is de peilbuis zorgvuldig en met een voldoende laag debiet afgepompt waardoor aangenomen wordt dat er geen sprake is geweest van een verstoord bodemevenwicht tijdens monsterneming, en dat de gemeten waarde voor troebelheid een natuurlijke oorzaak heeft (zwevende stoffen als lutum of silt in het grondwater). Zwevende delen kunnen leiden tot verhoogde meetwaarden in het grondwater als gevolg van matrixstoringen bij de analyse en aben adsorptie organische verbindingen en zware metalen aan deze zwevende delen. 4.3

Resultaten en toetsing van de chemische analyses

In algemene zin dient opgemerkt te worden dat indien de analyses van de grondmonsters zijn uitgevoerd op mengmonsters, dit kan betekenen dat de gehaltes hoger kunnen zijn in de individuele monsters. De analyseresultaten en de toetsingstabellen zijn weergegeven in bijlage III. Bij de toetsing van de analyseresultaten aan de landelijke achtergrondwaarden en de interventiewaarden worden deze eerst omgerekend naar een gestandaardiseerde meetwaarde (GSSD). Bij de toetsing van de grondresultaten wordt daarbij gebruik gemaakt van de gemeten percentages lutum en organische stof in de grond(meng)monsters. De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn volgens BoToVa getoetst aan de achtergrond-, streef- en interventiewaarden. In de bovengrond (BG I, BG II en BG III) zijn zeer lichte verontreinigingen aangetoond. In het grondwater is een matige verontreiniging aangetoond. Deze zijn weergegeven in tabel 6. In boring 27 (0.3-0.75) en in de ondergrond (OG) zijn geen verontreinigingen aangetoond. Tabel 6: Verhoogde concentraties (mg/kg droge stof of μg/l).

1

Monster

Component

Gemeten concentratie

GSSD

Achtergrondwaarde1 of Streefwaarde

Interventiewaarde

Bovengrond, BG I

PAK

1.9

1.859 *

1.5

40

Bovengrond, BG II

Zink PAK

74 2.0

158.7 * 1.998 *

140 1.5

720 40

Bovengrond, BG III Koper

24

42.99 *

40

190

Peilbuis PB 21

410

410 **

50

625

Barium

AW2000

In de vierde kolom van tabel 6 wordt het toetsingsresultaat overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW of S; * concentratie groter dan AW of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I; *** concentratie groter dan I.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 12 van 25

4.4

Bespreking resultaten chemische analyses

Zoals in de vorige paragraaf is weergegeven, zijn er enkele verontreinigingen aangetoond. In deze paragraaf worden mogelijke verklaringen gegeven voor de analyseresultaten. Bovengrond Zoals reeds beschreven in paragraaf 3.1, zijn verontreinigingen in de grond met metalen niet ongebruikelijk op locaties, waar al tientallen jaren sprake is geweest van bebouwing (en bewoning). Aangezien de tussenwaarden niet worden overschreden, is, met instemming van de Omgevingsdienst Twente, het uitvoeren van een nader onderzoek niet noodzakelijk. Grondwater - Barium Aangezien in de ondergrond geen barium is aangetoond en om het feit dat de onderzoekslocatie niet verdacht is voor de aanwezigheid van barium, is aanvullend grondwateronderzoek niet noodzakelijk. Het matig verhoogde bariumgehalte in het grondwater is vermoedelijk van nature aanwezig. 4.5

Resultaten van de asbestanalyses

In bijlage IV zijn de analyserapporten en de concentratieberekeningen van het asbestonderzoek opgenomen. In tabel 7 zijn de gewogen asbestconcentraties weergegeven. Tabel 7: Gewogen asbestconcentraties (mg/kg droge stof). Deellocatie

Component

Gewogen Achtergrondasbestconcentratie waarde

Interventiewaarde

Deellocatie A A - MM FF

Asbest

2900

-

100

11

-

100

1300

-

100

Deellocatie B B - MM FF

Asbest Deellocatie C

C - MM FF

Asbest

Overig terreindeel MM FF - 01

Asbest

n.a.

-

100

MM FF - 02

Asbest

n.a.

-

100

Inspectiegat 30

Asbest

533

-

100

Inspectiegat 34

Asbest

771

-

100

Inspectiegat 25 (puin)

Asbest

461

-

100

In de derde kolom van tabel 7 wordt de volgende codering toegepast: n.a. : Geen asbest aangetoond. Normaal : Het gehalte is lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Onderstreept : Overschrijding van de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Vet : Overschrijding van de interventiewaarde.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 13 van 25

4.6

Bespreking asbestanalyses

Deellocatie A, B en C Twee van de 3 druppelzones zijn sterk verontreinigd met asbest. Het gewogen asbestgehalte van druppelzone B geeft geen aanleiding voor een nader asbestonderzoek. De omvang van de asbestverontreinigingen ter plekke van deellocaties A en C dient in kaart te worden gebracht. Het nader asbestonderzoek staat omschreven in hoofdstuk 5. Inspectiegaten 30 en 34 Beide inspectiegaten zijn sterk asbesthoudend. Beide monsterpunten zijn gelegen in wat vermoedelijk een uitloop is van de asbesthoudende puinverharding. De geschatte omvang van deze “uitloopzone” staat weergegeven in het boorplan. De omvang van deze “uitloopzone” wordt geschat op 270 m2 x 0.4 meter = 108 m3. Aanvullend asbestonderzoek kan meer inzicht geven in de werkelijke omvang van deze “uitloopzone”. Het aanvullend asbestonderzoek staat omschreven in hoofdstuk 6. Inspectiegat 25 Vanwege de aard van de puinverharding (onbewerkt bouw- en sloopafval) wordt de analyse van inspectiegat 25 als maatgevend voor de gehele puinverharding beschouwd. Asbesthoudend materiaal in onbewerkt bouw- en sloopafval is doorgaans zeer heterogeen verspreid aanwezig. Het gewogen asbestgehalte in inspectiegat 25 geeft formeel aanleiding voor een nader asbestonderzoek, aangezien het gewogen asbestgehalte hoger is dan de interventiewaarde.

Omdat de puinverharding vermoedelijk sterk heterogeen van samenstelling is, wordt geadviseerd de gehele puinverharding te beschouwen als asbesthoudend. Om meer inzicht te krijgen in de omvang van de puinverharding is aanvullend asbestonderzoek verricht (zie hoofdstuk 6).

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 14 van 25

5

Nader asbestonderzoek deellocaties A en C 5.1

Onderzoeksstrategie

De onderzoeksopzet met betrekking tot het nader asbestonderzoek gaat uit van: NEN 5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017. De onderzoeksstrategie en het graafplan zijn afgestemd met de Omgevingsdienst Twente. Strategie deellocaties A en C In plaats van inspectiesleuven worden inspectiegaten gegraven; er is geen of te weinig ruimte bij de druppelzones om sleuven te graven met behulp van een graafmachine. Mede vanwege de verwachte kleinschaligheid van de asbestverontreiniging (in het geval van de druppelzone is er sprake van een duidelijke verontreinigingskern) is de gekozen onderzoeksstrategie voldoende om inzicht te krijgen in de omvang de van de aangetoonde asbestverontreiniging. De gekozen onderzoeksstrategie heeft geen (aantoonbare) negatieve invloed op de betrouwbaarheid van het onderzoeksresultaat. De norm NEN 5707 (paragraaf 7.1) staat toe om in dit soort gevallen af te wijken van de richtlijnen (tijdens een nader asbestonderzoek moeten in principe inspectiesleuven worden gegraven). Ten behoeve van het nader asbestonderzoek ter plekke van de druppelzones worden de volgende werkzaamheden verricht: Deellocatie A De asbestverontreiniging ter plekke van druppelzone A wordt alleen verticaal afgeperkt door middel van het graven van een tweetal inspectiegaten (A1A en A2A).

De bodemlaag van 0.5 tot circa 0.7 m-mv wordt bemonsterd. De horizontale afperking wordt niet zinvol geacht, aangezien deze grenst aan een de asbesthoudende puinverharding, die in zijn geheel zal moeten worden verwijderd. Deellocatie C Voor de verticale afperking wordt de bodemlaag van 3 inspectiegaten (C1A, C2A en C3A) van 0.5 tot circa 0.7 m-mv bemonsterd. Voor de horizontale afperking wordt van 3 inspectiegaten (C4, C5 en C6) de toplaag van 0 tot 0.1 m-mv bemonsterd. De onderzoeksstrategie voor het nader asbestonderzoek staat vermeld in tabel 8. Tabel 8: Onderzoeksstrategie nader asbestonderzoek. Aantal gaten Aantal gaten Deellocatie horizontale afperking verticale afperking A 2 C 3* 3 * op circa 1.2 meter vanaf de buitenmuur

Opmerkingen -

De minimale afmeting van een inspectiegat bedraagt 0.3x0.3 meter. Elk inspectiegat wordt gegraven of doorgeboord tot de ongeroerde bodemlaag. Het opgegraven materiaal wordt gezeefd over 20 mm.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 15 van 25

5.2

Asbestanalyses nader asbestonderzoek

Tabel 9: Asbestanalyses. Monster

Analyse Deellocatie A

Fijne fractie, verticale afperking (1x)

Asbest en droge stof Deellocatie C

Fijne fractie, verticale afperking (1x) Fijne fractie, horizontale afperking (1x)

5.3

Asbest en droge stof

Veldwerkzaamheden nader asbestonderzoek

De veldwerkzaamheden zijn op 19 februari 2020 onder asbestcondities uitgevoerd door de heren J. Hartman en N. Pepping. Er zijn ter plekke van deellocatie A en C in totaal 8 inspectiegaten gegraven, handmatig met een schop. De inspectiegaten uit het nader asbestonderzoek zijn weergegeven in het boorplan. Visueel zijn plaatselijk bodemvreemde materialen waargenomen (zie tabel 10). Tabel 10: Weergave bodemvreemde materialen. Inspectiegat

Diepte (m-mv)

Waarneming Deellocatie A

A1A

0 - 0.50

Sporen baksteen

A2A

0 - 0.40

Sporen puin Deellocatie C

C3A

0 - 0.50

Sporen baksteen

C4

0 - 0.10

Sporen puin

C5

0 - 0.10

Sporen puin

De samenstelling van de mengmonsters van de fijne fractie (MM FF) is weergegeven in tabel 11. Tabel 11: Weergave geanalyseerde monsters. Mengmonster fijne fractie

Afkomstig uit gat (m-mv)

Traject (m-mv)

Deellocatie A MM FF - Gat A1A en A2A

A1A en A2A

0.50 - 0.70

MM FF - C1A t/m C3A

C1A t/m C3A

0.50 - 0.70

MM FF - C4 t/m C6

C4 t/m C6

0 - 0.10

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 16 van 25

5.4

Resultaten asbestanalyses nader asbestonderzoek

In bijlage IV zijn de analyserapporten van het asbestonderzoek opgenomen. De gewogen asbestconcentraties in deze mengmonsters zijn weergegeven in tabel 12. Tabel 12: Gewogen asbestconcentraties (mg/kg droge stof). Monster

Component

Gewogen Achtergrond- Interventieasbestconcentratie waarde waarde

Deellocatie A MM FF - Gat A1A en A2A

Asbest

1.4

-

100

Inspectiegat C MM FF - C1A t/m C3A

Asbest

<0.5

-

100

MM FF - C4 t/m C6

Asbest

<0.5

-

100

In de derde kolom van tabel 12 wordt de volgende codering toegepast: n.a. : Geen asbest aangetoond. Normaal : Het gehalte is lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Onderstreept : Overschrijding van de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Vet : Overschrijding van de interventiewaarde.

5.5

Bespreking resultaten asbestanalyses nader asbestonderzoek

Deellocaties A en C De omvang van de asbestverontreinigingen ter plekke van de deellocaties A en C is in voldoende mate in kaart gebracht; in de monsters ten behoeve van de verticale en horizontale afperking is geen asbest aangetoond of het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de interventiewaarde. De omvang van de asbestverontreiniging met een gehalte hoger dan de interventiewaarde ter plekke van deellocatie A wordt geschat op circa: oppervlakte circa 10 m2 x 0.5 meter = 5 m3. De omvang van de asbestverontreiniging met een gehalte hoger dan de interventiewaarde ter plekke van deellocatie C wordt geschat op circa: oppervlakte circa 16 m2 x 0.5 meter = 8 m3. De verwachte omvang van de sterk verontreinigde druppelzones is rood gemarkeerd in het boorplan. Er is sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging (voor asbestverontreiniging geldt geen omvangscriterium). Om het terrein geschikt te maken voor toekomstig gebruik, dienen de sterke asbestverontreinigingen te worden gesaneerd. Voorafgaande aan de sanering dient een BUS-melding te worden opgesteld, die door het bevoegd gezag (provincie Overijssel) dient te zijn goedgekeurd. Het verrichten van bodemsaneringen mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 17 van 25

6

Aanvullend asbestonderzoek uitloopzone puinverharding

De onderzoeksstrategie en het graafplan zijn afgestemd met de Omgevingsdienst Twente. De puinhoudende en visueel asbesthoudende bovengrond ter plaatse van de inspectiegaten 30 en 34 is sterk asbesthoudend. Vermoedelijk wordt dit veroorzaakt door de uitloop van de asbesthoudende puinverharding. Het asbest in de uitloopzone is heterogeen aanwezig. Het aanvullend asbestonderzoek moet meer inzicht geven in de omvang van deze uitloopzone. Tevens worden enkele gaten gegraven om meer inzicht te krijgen in de omvang van de puinverharding. Reeds in het verkennend bodemonderzoek is aangetoond dat de zintuiglijk schone grond (inspectiegaten 21 en 25 opgenomen in MM FF - 02) niet asbesthoudend zijn. Om deze reden heeft de verticale afperking van asbestverontreiniging in zowel de grond als in de puinverharding in voldoende mate plaatsgevonden. Ook is reeds voldoende aangetoond dat de visueel asbestvrije bovengrond geen asbest bevat. Voor de afperking van de asbestverontreiniging in de puin(verharding) en in de uitloopzone (puinhoudende grond) worden minimaal 10 inspectiegaten te gegraven (G1 t/m G10). Ter verificatie wordt minimaal 1 mengmonster geanalyseerd op asbest van met name de inspectiegaten, die sporen puin bevatten (rand van de uitloopzone). Visuele waarnemingen kunnen aanleiding geven voor het graven van aanvullende inspectiegaten.

6.1

Asbestanalyses

Tabel 13: Asbestanalyses. Monster

Analyse Uitloopzone

Fijne fractie, horizontale afperking (1x)

6.2

Asbest en droge stof

Veldwerkzaamheden

De veldwerkzaamheden zijn op 19 februari 2020 uitgevoerd door de heren J. Hartman en N. Pepping. Er zijn in totaal 17 inspectiegaten gegraven, handmatig met een schop. De inspectiegaten zijn weergegeven in het boorplan. Visueel zijn plaatselijk bodemvreemde materialen waargenomen (zie tabel 14). Tabel 14: Weergave bodemvreemde materialen. Inspectiegat

Diepte (m-mv)

Waarneming

G2

0 - 0.20

Volledig puin

G3

0 - 0.20 0.20 - 0.50

Resten puin Uiterst puinhoudend, sporen asbest

G4

0 - 0.25

Uiterst puinhoudend, brokken asfalt

G5

0 - 0.15

Sporen puin

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 18 van 25

Vervolg tabel 14: Weergave bodemvreemde materialen. Inspectiegat

Diepte (m-mv)

Waarneming

G6

0 - 0.20 0.20 - 0.50

Resten puin Uiterst puinhoudend

G7

0 - 0.25

Uiterst puinhoudend

G10

0 - 0.20 0.20 - 0.27

Resten puin, brokken asfalt Oude asfaltverharding

G11

0.10 - 0.25

Uiterst puinhoudend

G12

0 - 0.30

Resten puin (dakpanscherven), sporen baksteen

G13

0 - 0.25

Resten puin

G15

0 - 0.15

Resten metaal (ijzer)

G16

0 - 0.40

Sporen baksteen

G17

0 - 0.20

Volledig puin, 1 fragment asbest (golfplaat)

De samenstelling van het mengmonster van de fijne fractie (MM FF) is weergegeven in tabel 15. Tabel 15: Weergave geanalyseerd monster. Mengmonster fijne fractie

Afkomstig uit gat (m-mv)

Traject (m-mv)

Uitloopzone G5 en G15 G8 G10 en G14 G12 G13

MM FF - G5, G8, G10, G12, G13, G14 en G15

6.3

0 - 0.15 0 - 0.25 0 - 0.20 0 - 0.30 0 - 0.25

Resultaten asbestanalyses

In bijlage IV is het analyserapport van het aanvullend asbestonderzoek opgenomen. De gewogen asbestconcentraties in deze mengmonsters zijn weergegeven in tabel 16. Tabel 16: Gewogen asbestconcentratie (mg/kg droge stof). Monster

Component

Gewogen Achtergrond- Interventieasbestconcentratie waarde waarde

Uitloopzone MM FF - G5, G8, G10, G12, G13, G14 en G15

Asbest

<0.4

-

100

In de derde kolom van tabel 16 wordt de volgende codering toegepast: n.a. : Geen asbest aangetoond. Normaal : Het gehalte is lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Onderstreept : Overschrijding van de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Vet : Overschrijding van de interventiewaarde.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 19 van 25

6.4

Bespreking resultaten asbestanalyse

Er is voldoende inzicht gekregen in de omvang van de puinverhardingen en de uitloopzone van de puinverharding. De sporen puinhoudende grond, die de rand van de uitloopzone vormt, bevat geen asbest. De omvang van de puinverharding wordt geschat op circa 560 m2 x 0.4 meter = 224 m3. De omvang van de asbestverontreiniging ter plekke van de uitloopzone wordt geschat op circa: oppervlakte 415 m2 x 0.35 meter = 145 m3. De verwachte omvang van de (sterk) verontreinigde uitloopzone en puinverharding zijn rood gemarkeerd in het boorplan. Er is sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging (voor asbestverontreiniging geldt geen omvangscriterium). Om het terrein geschikt te maken voor toekomstig gebruik, dient de asbesthoudende uitloopzone te worden gesaneerd. Voorafgaande aan de sanering dient een BUS-melding te worden opgesteld, die door het bevoegd gezag (provincie Overijssel) dient te zijn goedgekeurd. Het verrichten van bodemsaneringen mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd. De asbesthoudende puinverharding dient te worden gesaneerd (het is sinds 1 januari 200 is het bezit van een asbesthoudende weg verboden). Voorafgaande aan de sanering dient hiervan melding te worden gedaan bij ILT. Het saneren van sterk verontreinigde verhardingslagen met asbest mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 20 van 25

7

PFAS-onderzoek deellocaties A, C en uitloopzone

In verband met de afvoer van de verontreinigde toplaag of bovengrond bij deellocaties A, C en de asbesthoudende uitloopzone bij de puinverharding is een mengmonster samengesteld (zie onderstaande tabel) van de te saneren bovengrond en geanalyseerd op PFAS. Tabel 17: Samenstelling mengmonster. (Meng)monster

Boringnummer

Traject (diepte in m-mv)

MM - PFAS

Grepen deellocatie A Grepen deellocatie C Grepen inspectiegaten 30 en 34

0 - 0.50 0 - 0.50 0 - 0.50

Analyse

PFAS

De resultaten van de PFAS-analyses worden getoetst aan de achtergrondwaarden in de landbodem genoemd in de kamerbrief “Aanpassing tijdelijke Handelingskader PFAS” van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 1 december 2019. Uit de resultaten blijkt dat de grond voldoet aan de Achtergrondwaarde.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 21 van 25

8

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Algemeen In opdracht van BJZ.NU BV is in een verkennend en nader bodemonderzoek de bodem onderzocht op een terreindeel ter grootte van circa 3650 m² aan de Oude Hoevenweg 55 in Vriezenveen. De onderzoekslocatie is deels bebouwd en deels verhard met puin en beton. Aanleiding voor het bodemonderzoek is de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en de geplande nieuwbouw van een woning. Voorafgaande aan het bodemonderzoek heeft een standaard vooronderzoek plaatsgevonden op basis van norm NEN 5725. Uit de resultaten van dit vooronderzoek is gebleken dat de bovengrond van de onderzoekslocatie verdacht is van aanwezigheid van asbest en als gevolg van jarenlange bodembelasting door de voormalige bedrijfsactiviteiten ook voor zware metalen en PAK. Er zijn 3 asbestverdachte druppelzones (deellocatie A, B en C) onderzocht. Tijdens het veldwerk is een asbesthoudende puinverharding aangetroffen. Resultaten veldwerk In totaal zijn er 49 inspectiegaten gegraven. Boring 21 is doorgezet tot 2.30 meter diepte en afgewerkt tot peilbuis. Gebleken is dat de bodem overwegend bestaat uit zeer fijn tot matig fijn zand. Er zijn plaatselijk bodemvreemde materialen waargenomen (zie tabellen 3, 10 en 14). Door de veldwerkers zijn visueel geen asbestverdachte materialen waargenomen op het maaiveld. In de puinverharding en in inspectiegaten 30 en 34 zijn visueel asbesthoudende materialen waargenomen.

Het freatische grondwater is in peilbuis 21 aangetroffen op 1.20 meter min maaiveld.

Resultaten analyses Op basis van de resultaten van de analyses kan het volgende worden geconcludeerd: - de bovengrond, BG I is zeer licht verontreinigd met PAK; - de bovengrond, BG II is zeer licht verontreinigd met zink en PAK; - de bovengrond, BG III is zeer licht verontreinigd met koper; - Boring 27 (0.3-0.75) is niet verontreinigd; - de ondergrond, OG is niet verontreinigd; - het grondwater (PB 21) is matig verontreinigd met barium; - A - MM FF (druppelzone, deellocatie A) is sterk asbesthoudend; - B - MM FF (druppelzone, deellocatie B) is asbesthoudend. Het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek; - C - MM FF (druppelzone, deellocatie C) is sterk asbesthoudend; - MM FF - 01 bevat geen asbest; - MM FF - 02 bevat geen asbest; - Inspectiegat 30 is sterk asbesthoudend; - Inspectiegat 34 is sterk asbesthoudend; - Inspectiegat 25 (puin) is sterk asbesthoudend. Resultaten asbestanalyses nader en aanvullend asbest- en PFAS-onderzoek - MM FF - A1A en A2A is asbesthoudend. Het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de interventiewaarde; - MM FF - C12A, C2A en C3A bevat geen asbest; - MM FF - C4, C5 en C6 bevat geen asbest; - MM FF - G5, G8, G10, G12, G13, G14 en G15 bevat geen asbest. - MM - PFAS voldoet aan de achtergrondwaarde.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 22 van 25

Hypothese De hypothese "verdachte locatie" met betrekking tot de bovengrond en het grondwater dient te worden geaccepteerd, aangezien enkele overschrijdingen van de achtergrond- en tussenwaarden zijn aangetoond. De hypothese "onverdachte locatie" met betrekking tot de ondergrond dient te worden geaccepteerd, aangezien geen overschrijdingen van de achtergrondwaarden zijn aangetoond. De hypothese “verdacht van aanwezigheid van asbest” met betrekking tot het overig terrein kan worden geaccepteerd. De hypothese “verdacht van aanwezigheid van asbest” ter plaatse van druppelzone A, B en C kan worden geaccepteerd. Conclusies en aanbevelingen Overig terrein In de bovengrond zijn enkele zeer lichte verontreinigingen aangetoond. Voor een beschrijving en mogelijke verklaringen wordt verwezen naar de paragrafen 4.3 en 4.4. In de ondergrond zijn geen verontreinigingen aangetoond. Aangezien de tussenwaarden niet worden overschreden, is er geen reden om een nader onderzoek uit te voeren. Het grondwater is matig verontreinigd met barium, dat wordt beschouwd als een natuurlijk verhoogde achtergrondwaarde. Aanvullend grondwateronderzoek wordt derhalve niet noodzakelijk geacht. De mengmonsters van de fijne fractie MM FF - 01 en MM FF - 02 zijn niet asbesthoudend. Uitloopzone - Inspectiegaten 30 en 34 De inspectiegaten 30 en 34 zijn sterk asbesthoudend.

Beide monsterpunten zijn gelegen in wat vermoedelijk een uitloop is van de asbesthoudende puinverharding. De omvang van deze uitloopzone is bepaald in het aanvullend asbestonderzoek (zie hoofdstuk 6). De geschatte omvang van deze “uitloopzone” staat weergegeven in het boorplan. De omvang van deze “uitloopzone” wordt geschat op 415 m2 x 0.35 meter = 145 m3. Er is sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging (voor asbestverontreiniging geldt geen omvangscriterium). Om het terrein geschikt te maken voor toekomstig gebruik, dient de asbesthoudende uitloopzone te worden gesaneerd. Voorafgaande aan de sanering dient een BUS-melding te worden opgesteld, die door het bevoegd gezag (provincie Overijssel) dient te zijn goedgekeurd. Het verrichten van bodemsaneringen mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd. Puinverharding Inspectiegat 25 Vanwege de aard van de puinverharding (onbewerkt bouw- en sloopafval) wordt de analyse van inspectiegat 25 als maatgevend voor de gehele puinverharding beschouwd. Asbesthoudend materiaal in onbewerkt bouw- en sloopafval is doorgaans zeer heterogeen verspreid aanwezig. De omvang van de puinverharding wordt geschat op circa 560 m2 x 0.40 meter = 224 m3. De asbesthoudende puinverharding dient te worden gesaneerd (het is sinds 1 januari 200 is het bezit van een asbesthoudende weg verboden).

Voorafgaande aan de sanering dient hiervan melding te worden gedaan bij ILT. Het saneren van sterk verontreinigde verhardingslagen met asbest mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 23 van 25

Deellocaties A en C De omvang van de asbestverontreinigingen ter plekke van de deellocaties A en C is in voldoende mate in kaart gebracht; in de monsters ten behoeve van de verticale en horizontale afperking is geen asbest aangetoond of het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de interventiewaarde. De omvang van de asbestverontreiniging met een gehalte hoger dan de interventiewaarde ter plekke van deellocatie A wordt geschat op circa: oppervlakte circa 10 m2 x 0.5 meter = 5 m3. De omvang van de asbestverontreiniging met een gehalte hoger dan de interventiewaarde ter plekke van deellocatie C wordt geschat op circa: oppervlakte circa 16 m2 x 0.5 meter = 8 m3. Er is sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging (voor asbestverontreiniging geldt geen omvangscriterium). Om het terrein geschikt te maken voor toekomstig gebruik, dienen de sterke asbestverontreinigingen te worden gesaneerd. Voorafgaande aan de sanering dient een BUS-melding te worden opgesteld, die door het bevoegd gezag (provincie Overijssel) dient te zijn goedgekeurd. Het verrichten van bodemsaneringen mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd.

De bovengrond van de te saneren terreindelen is aanvullend onderzocht op PFAS. Uit de analyse blijkt dat deze grond met betrekking tot PFAS in de bodemfunctieklasse “Altijd toepasbaar” valt.

Slotconclusie Uit milieukundig oogpunt is er, na sanering van de asbesthoudende puinverharding (inclusief de “uitloopzone”) en de druppelzones (deellocatie A en C), geen bezwaar tegen de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en de nieuwbouwplannen, aangezien de overige vastgestelde verontreinigingen geen risico's voor de volksgezondheid opleveren. De bodem wordt, na sanering, geschikt geacht voor het huidige en toekomstige gebruik (wonen met tuin). Standaard slotopmerkingen Het volgende dient opgemerkt te worden: gezien het verkennende karakter van dit onderzoek is het, ondanks de zorgvuldigheid waarmee het is uitgevoerd, altijd mogelijk dat eventueel lokaal voorkomende verontreinigingen niet zijn ontdekt. Hoewel voldaan wordt aan de geldende weten regelgeving, wordt tijdens een verkennend of nader bodemonderzoek een beperkt aantal boringen, inspectiegaten of inspectiesleuven verricht. Vermeld dient tevens te worden dat op basis van voorliggend onderzoek geen conclusies kunnen worden getrokken omtrent de bodemkwaliteit van andere terreindelen of aangrenzende percelen. Tenslotte dient in acht genomen te worden dat elk bodemonderzoek een momentopname is. Eventuele toekomstige calamiteiten (bijvoorbeeld brand of morsing van bodemvreemde vloeistoffen), sloopwerkzaamheden of bouwrijp maken en aanvoer van grond van elders kunnen de bodemkwaliteit (sterk) beïnvloeden.

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 24 van 25

9

Literatuur en bronvermelding

Informatie van de gemeente Twenterand Verkennend bodemonderzoek, Oude Hoevenweg 55 te Vriezenveen, Koch Bodemtechniek, projectnummer 00301323 d.d. 17 mei 2000 erkennend bodemonderzoek, Oude Hoevenweg 61 te Vriezenveen, Tukkers Milieu-onderzoek, rapportnummer 610096 d.d. 17 april 1996 Verkennend bodemonderzoek, Oude Hoevenweg 53 te Vriezenveen, CBB, rapportnummer 1089431 d.d. juni 1996 NEN 5725, “Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek”, NNI Delft, oktober 2017 NEN 5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, januari 2009 NEN 5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016 NEN 5707+C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017 Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013, Ministerie van I&M Topografische kaarten, kaartblad 28 E, Topografische Dienst Kadaster Grondwaterkaart van Nederland, TNO Grondwater en Geo-Energie, Delft Archief Kruse Milieu BV www.overijssel.nl, bodem- en wateratlas www.ahn.nl www.topotijdreis.nl www.dinoloket.nl

Kruse Milieu BV

Project: 19047316

Pagina 25 van 25

Bijlage I Regionale ligging locatie Boorplan verkennend bodemonderzoek Koch Bodemtechniek, mei 2000 Boorplan verkennend en nader bodemonderzoek Kruse Milieu BV, februari 2020

Oude Hoevenweg 55 in Vriezenveen

Kruse Milieu BV Kaartmateriaal: Topografische dienst Kadaster

Topografische kaart Projectnummer: 19047316 Schaal: 1:25000 Bijlage: I Kaartblad: 28 E

BJZ.NU BV Oude Hoevenweg 55 7671 PG Vriezenveen Verkennend en nader (asbest)bodemonderzoek

beton

32

deellocatie A druppelzone

35

G7

33

G6

A1 kapA1A schuur A2 A3 A2A

B2

4 G

G16

G17

veeschuur

21

G 12 G 1 G 1 6 G 3

depot grond 26

24 B3

28 depot puin

23

30

beton (mestkelder)

G13

G10 B1 deellocatie B druppelzone

beton

G5 29

34 G9

G14 G15 31

geschatte omvang asbestverontreiniging deellocatie A

57

G8

beton G1 schuur

27 25

schuur

G2 22

schuur

3A C C3

C5

6 C 55

O

53

ud e

Ho ev en we g

C4

2A C C2 1A C1 C

deellocatie C druppelzone geschatte omvang asbestverontreiniging deellocatie C

beton/tegels

geschatte omvang asbesthoudende puinverharding = Kadastrale grens = Onderzoekslocatie = Boring tot 0.5 meter diepte = Inspectiegat 30x30x50 cm = Boring tot 1.0 meter diepte = Boring tot 1.5/2.0 meter diepte = Peilbuis

geschatte omvang asbesthoudende uitloop puinverharding (grond) = Druppelzone niet asbesthoudend = Druppelzone asbestgehalte < 50 mg kg d.s. (< 50 mg/kg d.s.) = Druppelzone asbestgehalte > 50 mg kg d.s. (< 100 mg/kg d.s.) = Druppelzone asbestgehalte > 100 mg kg d.s.

25

0

Kruse Milieu BV Huyerenseweg 33 7678 SC Geesteren

Tel: 0546 - 639663 www.krusegroep.nl

Veldwerker: JH/RV

Tekenaar: JK

Projectcode Schaal Datum

: 19047316 : 1:500 (A3-formaat) : Februari 2020

Bijlage II Boorstaten

21

1

24

bet on, m aaiveld

0

0

0

gras, m aaiveld 1

-10 30 1

50

30x30cm , uit erst puin, sporen asbest 10 st ukjes dakbeschot 33 gr., gf/ff : 18,6/19,3 kg. 33 gr. dakbeschot .

2

0

30x30cm , zand, zeer fijn, zwak silt ig, zwak grindig, zwak hum eus, donker zwart , bruin, sporen puin -15

50

zand, zeer fijn, zwak silt ig, zwak grindig, zwak hum eus, donker bruin

-30

80

2 100

zand, zeer fijn, zwak silt ig, zwak hum eus, donker bruin, beige -60

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=30195250-7dfe-4127-9d92-31af477bce3c