rvs Vaststelling Integrale beleidsnota sociaal domein Twenterand 2023 - 2026.pdf
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL ONDERWERP Vaststelling Integrale beleidsnota sociaal domein Twenterand 2023 - 2026
BESLISPUNTEN 1. 2.
Kennis te nemen van het Inspraakverslag concept Integrale beleidsnota sociaal domein Twenterand 2023-2026. De Integrale beleidsnota sociaal domein 2023-2026 vast te stellen.
INLEIDING Voor u ligt de Integrale beleidsnota sociaal domein van de gemeente Twenterand voor de periode 2023-2026 (hierna ook: IBN). Met deze beleidsnota geven we invulling aan het lokale sociale beleid. De komende vier jaar is deze nota leidend in de plannen die we uitwerken. De gemeenteraad heeft de (wettelijke) opdracht om op de verschillende terreinen van het sociaal domein een plan of nota vast te stellen. Bewust is opnieuw gekozen voor een gezamenlijk plan om het sociaal domein vorm te geven, dat overstijgend is over de verschillende beleidsterreinen. Vraagstukken over inwoners passen vaak niet in hokjes of wetten, maar vragen een gezamenlijke aanpak. De nota past bij de kaderstellende rol van de raad, geeft ruimte voor uitvoering en bovendien komt dit volgens ons de leesbaarheid ten goede. Met deze aanpak en deze uitkomst verwerkt in de nota willen we gezamenlijkheid en (nieuwe) verbindingen uitstralen en ook onze inwoners en maatschappelijke partners enthousiasmeren hiervoor. De IBN omvat het volgende sociale beleid: maatschappelijke ondersteuning op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (hierna: Wmo 2015), inkomensvoorziening en reintegratiebeleid op basis van de Participatiewet, schuldhulpverlening op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, inburgering op basis van de Wet inburgering 2021 en jeugdzorg op basis van de Jeugdwet.
Daarnaast omvat het sociale beleid de gemeentelijke minimaregelingen en de opvang van statushouders en vluchtelingen. Ook voedt het beleid ons Transformatieprogramma Sociaal Domein. Voor het eerst wordt de nota lokaal gezondheidsbeleid op grond van de Wet publieke gezondheid geïntegreerd in deze beleidsnota en er is ruim aandacht voor onderwijs. Hiermee geeft de nota meer dan ooit vorm aan integraal sociaal beleid. De IBN is tot stand gekomen na een gehouden evaluatie (reeds eerder aangeboden aan college en raad), gesprekken met diverse partijen en een inwonerpeiling op ikpraatmee. Daarnaast zijn diverse databronnen geraadpleegd om ook langs die weg de maatschappelijke opgaven zichtbaar te zien worden. Ook de landelijke en regionale trends en beleidsrichtingen zijn meegenomen. De lijn uit de huidige IBN wordt voortgezet waarbij zelfredzaamheid, participatie en transformatie leidend zijn. Wel zijn er nu accentverschuivingen, met name vanwege het coalitieakkoord dat leidend is in combinatie met de actuele sociale vraagstukken die gelden voor Twenterand. Onderwerpen als bestaanszekerheid, kansengelijkheid, inclusiviteit, normalisering en preventie vindt u daarom terug in deze nota. Inwoners zijn hierin “de motor” voor de ontwikkeling en leefbaarheid van Twenterand. Het tijdsgewricht en de opgaven waar we nu voor staan zijn stevig.
De crisis op de woningmarkt, de inflatie en energie-armoede, de vergrijzing, de vele zorgvragen, maatschappelijke onrust, personeelstekorten maken dat individuen en/of groepen het zwaar hebben. De gemeente, als dichtst bij de burger staande overheid, voelt zich geroepen om inwoners te ondersteunen. Tegelijkertijd staat ook de gemeente zelf voor uitdagingen. Gelet op de zorgelijke financiële positie van onze gemeente met name in het meerjarenbeeld, betekent dat focus aangebracht moet worden met scherpe keuzen om bepaalde zaken niet meer of anders te (laten) doen. Het college zal binnen deze kaders hiertoe voorstellen gaan doen. Een collegeprogramma zal met de kadernota 2024 verschijnen. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een nota die integraal is, onderwerpen en partijen verbindt rond opgaven en vernieuwen daarvan, en richtinggevend is voor de komende vier jaar om de maatschappelijke en financiële opgave in het sociaal domein verder het hoofd te bieden. Zaaknummer: 1219152
Over de concept IBN is nu een formele inspraakronde gehouden van 31 maart tot en met 27 april 2023. Middels toezending en actieve agendering in overleggen is de nota toegelicht. Dit heeft geleid schriftelijke reacties en uiteraard gespreksnotities van de (meeste) overleggen. Er zijn binnen de inspraakperiode 4 zienswijzen naar voren gebracht en er is advies uitgebracht door de Adviesraad Sociaal Domein. In algemene zin is de IBN positief ontvangen.
BEOOGD EFFECT Het formuleren van beleid voor het brede sociale domein waar meedoen aan de samenleving van onze inwoners voorop staat en hun zelfredzaamheid en ontwikkeling, waarbij onze inwoners tevens de ondersteuning krijgen die nodig is. Dit sluit aan bij de doelenbomen Jeugd, Maatschappelijke Ondersteuning, Sociale Zaken, Gezondheid, Onderwijs en Transformatie in het sociaal domein. Tevens is er verbinding met andere doelenbomen zoals Economie, Cultuur, Sport, Wonen/ruimte en Openbare orde en Veiligheid. Deze terreinen vallen buiten deze nota, maar er worden wel verbindingen gelegd. Uw raad wordt voorgesteld de Integrale beleidsnota sociaal domein Twenterand 2023 - 2026 vast te stellen.
ARGUMENTEN 1.1. Op grond van de inspraakmogelijkheid zijn er diverse reacties (zienswijzen en adviezen) gekomen. De concept IBN is actief toegezonden aan alle partijen die ook maar enige betrokkenheid hebben bij het sociaal domein in Twenterand. Tevens is in deze periode de concept IBN in verschillende overlegvormen in Twenterand besproken, te weten; - OGOO inclusief Passend Onderwijs - Platform gezondheid en zorg - Adviesraad Sociaal Domein - Platform Mantelzorg Er zijn dus vijf reacties binnengekomen. Deze zijn van de Adviesraad Sociaal Domein, OOGO, Platform Mantelzorg, Platform Gezondheid en Zorg en GGD Twente. Van de overlegmomenten met onze partners is indien nodig de essentie genoteerd en soms zijn notulen gemaakt. De reacties die zijn gegeven op de concept IBN zijn over het algemeen zeer positief. De reacties hebben geleid tot enkele tekstaanpassingen evenals suggesties die in de nadere uitwerking van de IBN worden meegenomen. In het inspraakverslag gaan wij hier nader op in. 1.2. Afstemming met het passend onderwijs is gewenst en verplicht De Wet passend onderwijs en Jeugdwet verplichten scholen en gemeenten om met elkaar een ‘op overeenstemmingsgericht overleg' (OOGO) te voeren over de lokale jeugdplannen.
Omdat het gemeentelijk jeugdbeleid onderdeel is van de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein, is er in de afgelopen periode contact geweest met de drie verschillende samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs. Afgesproken is dat het overleg met hen geïntegreerd wordt in het lokale OOGO-overleg. Dit overleg heeft plaatsgevonden op woensdag 5 april 2023. Zie de aparte bijlage OOGO voor alle details. De samenwerkingsverbanden en schoolbesturen adviseren positief op de integrale beleidsnota sociaal domein. 1.3 Op de gegeven inspraakreacties is een collegereactie vereist. Zaaknummer: 1219152
Er zijn vijf reacties. Deze zijn van de Adviesraad Sociaal Domein, OOGO, Platform Mantelzorg, Platform Gezondheid en Zorg en GGD Twente. Iedereen die inspreekt en reageert heeft recht op een reactie wat er met zijn/haar opmerkingen is gedaan. Er is een inspraakverslag gemaakt met daarin de inspraakreacties kort weergegeven en daarbij de college reactie (zie bijlage).
2.1 Een visie is belangrijk om de opgaven in het sociaal domein vorm te kunnen geven. Vanuit de gehouden interactieve activiteiten en gezien het beoogd effect zijn de volgende vier integrale thema’s gekozen in deze nota: 1. De Zelfredzame Twenterander 2. De Participerende Twenterander 3. De Gezonde Twenterander 4. De Lerende Twenterander De inwoner, de Twenterander, staat hiermee centraal in deze nota. Wij kiezen dan ook als vertrekpunt: Inwoners als “motor” voor de ontwikkeling van Twenterand. Inwoners die werken, versterken de economie! Inwoners die iets organiseren versterken de leefbaarheid en sociale samenhang. Inwoners die praktisch geschoold zijn, zijn de bouwers van Twenterand. Ouders die goed opvoeden, vormen sociaal vaardige inwoners en een verdraagzamere maatschappij. Ons beleid streeft ernaar dat inwoners een goede (start)positie krijgen om mee te doen. Dat ze zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om écht mee te kunnen doen in de samenleving. Het beeld in deze nota is dat de basis, de voorzieningen, in Twenterand in essentie op orde zijn en dat er stappen zijn gemaakt tot structurele verbetering van de sociale staat van Twenterand. Ondanks de crises is het voorzieningenniveau min of meer behouden en is er groei in bijvoorbeeld opleidingsniveau en ondersteuning op het gebied van minimabeleid en schuldhulpverlening.
Om door te kunnen groeien wordt de lijn vanuit de vorige IBN doorgezet met focus op die opgaven die ons verder brengen in het sociaal samenleven en het meedoen aan de maatschappij maar ook om de meer hardnekkige problematiek (ook voor de lange termijn) te bestrijden en ons lokale sociale stelsel duurzaam betaalbaar te houden. 2.2 Diverse wetten in het sociaal domein stellen het hebben van een beleidsnota verplicht. Zowel in de Jeugdwet (artikel 2.2), de Wmo 2015 (artikel 2.1.2), de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (artikel 2), de Participatiewet (artikel 8d) als de Wet publieke gezondheid (artikel 13) wordt verplicht een door de raad vast te stellen plan of nota voorgeschreven. Middels deze IBN en de uitwerking willen wij voldoen aan deze wettelijke eisen. In de bijlage bij de IBN is het wettelijk kader uitgewerkt. In de IBN is voldaan aan de verschillende vereisten die in de hiervoor genoemde wetten aan het plan of de nota worden gesteld.
KANTTEKENINGEN 1.1. De IBN is in hoofdlijnen en kan niet alles bevatten en vergt uitwerking Het sociaal domein is breed en in beweging. Er zijn keuzes gemaakt in wat is opgenomen in de IBN. Niet iedere actor wordt genoemd en regulier werk zoals het verstrekken van uitkeringen, indiceren door onze consulenten en leerplicht komt wellicht minder aan de orde dan verwacht wordt, hetgeen niet betekent dat het onbelangrijk is. Integendeel, het is de basis van onze dienstverlening.
UITVOERING Na vaststelling door de raad is het college het bevoegde orgaan om de uitvoering vorm te geven. De uitvoering is aan het college waarbij er geen keurslijf is maar flexibiliteit is om samen met onze Zaaknummer: 1219152
partners/inwoners de opgaven op te pakken en snel kansen te kunnen benutten om “meters te maken”. In de uitvoering wordt bovenlokale samenwerking benut waar nodig. Bijvoorbeeld in de uitwerking van de Regiovisie jeugdhulp. De uitvoering van de IBN zal worden vormgeven met een zgn. Maatschappelijke agenda. Dit is nieuw. Hierin komt de werkagenda met (waar al bekend) concretere doelen en plannen. Het wordt geen blauwdruk met deadlines maar creëert ruimte om de komende vier jaar in interactieve uitwerking met de samenleving zaken op pakken en meer concreet te maken. Dit doet recht aan het nieuwe werken met de samenleving “van buiten naar binnen”. De vertaling naar jaarprioriteiten ziet u terug in de programmabegroting en nieuwsbrief Stand van zaken sociaal domein. Kern van een maatschappelijke agenda is dat deze met de maatschappelijke partners wordt opgesteld en nadat het college de prioriteiten heeft vastgesteld. Het streven is dat een eerste versie er ligt bij de behandeling van de nota in het college na de inspraakperiode. De IBN vormt het kader voor de uitvoering binnen het sociaal domein. Dat betekent dat de vraagstukken en denkrichtingen zoals beschreven in de IBN de focus zullen zijn voor de komende jaren. “Andere zaken” zullen daarmee geen of duidelijk minder prioriteit hebben en daarmee herijken we onze werkvoorraad.
Sturing op opgaven waar wij als gemeentelijke organisatie mee werken vraagt om focus. De ervaring leert dat de verleiding altijd groot is om tegelijk veel nieuwe zaken op te pakken. Inzake de acties die enig jaar worden opgepakt zorgen wij uiteraard voor transparantie naar betrokkenen. In college- en raadsvoorstellen zullen wij expliciet verwijzen naar de link met deze IBN. De voortgang van de IBN kan t.z.t. worden gevolgd via de reguliere gemeentelijke planning- en control-instrumenten, zoals de begroting (met actuele doelenboom), en de bestuursrapportage (berap). Daarnaast wordt o.a. via de Nieuwsbrief stand-van-zaken over het sociaal domein periodiek gecommuniceerd. Dit is ook belangrijk voor de controlerende rol van de raad. Onze website en onze overlegvormen zullen ook worden ingezet.
FINANCIËN Dit besluit heeft geen directe financiële consequenties voor de gemeente Twenterand. De gemeentebegroting 2024 en verder vormt het financiële kader voor deze IBN. Hierbinnen zullen de integrale acties uit deze IBN (die tot de gemeentelijke verantwoordelijkheid behoren) ge(co)financierd moeten worden. Wij beseffen dat in de begroting ook een financiële opgave zit (besparingen vinden) om deze sluitend te houden en dat "franje" die niet aansluit bij het gekozen scenario (in het collegeprogramma) en beleid, niet meer gefinancierd zal worden. Met een gemeenschappelijke inspanning doen we er alles aan om nieuwe voorstellen te doen en ondertussen ervoor te zorgen dat de beschikbare middelen efficiënt worden besteed en ten dienste staan van de gestelde doelstellingen en prioriteiten. De kosten zijn hoog en blijven – ook door de genoemde maatschappelijke ontwikkelingen – helaas stijgen en de beschikbare Rijksmiddelen sluiten niet aan. Deze IBN blijft de focus leggen op opgaven die bijdragen aan vernieuwing en besparingen (transformatieprocessen vergen tijd). Samen met inwoners, adviesraad en organisaties werken we hier met volle kracht aan (door). In het IBNhoofdstuk Uitvoering en middelen IBN wordt nader op de middelen ingegaan.
COMMUNICATIE Na definitieve vaststelling van de IBN volgt formele bekendmaking/publicatie en verspreiding. De vastgestelde IBN wordt bekend gemaakt in het digitale Gemeenteblad en op www.overheid.nl geplaatst (via Daadkracht). Bijlagen bij dit raadsvoorstel 1. Binnengekomen inspraakreacties (gebundeld). Zaaknummer: 1219152
2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Concept Verslag Op overeenstemmingsgericht overleg (OOGO) Passend Onderwijs. Inspraakverslag Integrale Beleidsnota Sociaal Domein Gemeente Twenterand. Aangepaste integrale nota sociaal domein na inspraak met bijlagen: begrippenlijst, visie mantelzorg, uitwerking inclusie. Databijlage sociaal domein. Lokale gezondheidsboodschappen Twenterand door GGD Twente. Rapportage en bijlage ikpraatmee sociaal domein. Uitgangspuntennotitie samenwerking van de gemeente Twenterand met het voorliggend veld. Wettelijk kader.
Burgemeester en wethouders van Twenterand. mr. J.C.F. Broekhuizen, burgemeester P.F.G. Rossen, secretaris
Zaaknummer: 1219152