rvs Concept Regionale Energiestrategie (RES) Twente 2.0.pdf
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL ONDERWERP Concept Regionale Energiestrategie (RES) Twente 2.0
BESLISPUNTEN 1. Kennis te nemen van de aangeboden concept RES Twente 2.0 (als tussenfase naar de ontwerp RES 2.0 in juli 2023 en de definitieve RES Twente 2.0 eind 2023) 2. De reactie op de concept RES Twente 2.0 via bijgevoegde brief door het college kenbaar te laten maken aan de secretaris van RES Twente: - Regionale aandacht voor betrokkenheid van inwoners - Geef uitwerking aan energiebesparen - Neem afspraak op om rekening te houden met gezondheid bij grootschalige opwek.
INLEIDING De concept-RES Twente 2.0 is inhoudelijk weinig veranderd t.o.v. het door de gemeenteraad in 2021 vastgestelde RES Twente 1.0. De ambities en afspraken uit de RES Twente 1.0 zijn gelijk gebleven. Onze Twenterandse bijdrage in de RES Twente blijft maximaal 82 GWh (in te vullen met een flexibele energiemix), vooral in het aangewezen zoekgebied voor grootschalige duurzame opwek Vriezenveen Zuidoost. De concept RES Twente 2.0 is een tussentijds document met daarin: • de omschrijving van de opgave, doelstellingen en uitdagingen waar we samen voor staan • de monitoring van de voortgang van de realisatie van opwek duurzame elektriciteit in Twente ten opzicht van de 1,5 TWh ambitie voor energieregio Twente • het proces rond de nadere detaillering van de grootschalige opwek duurzame elektriciteit in Twente (via de plan-MER procedure) • de nadere uitwerking van de regionale structuur Warmte voor Twente (potentie voor 100.000 woningen op stedelijke warmtenetten en 100.000 woningen gebruiken aanvullend groengas) • de stand van zaken en voortgang rondom netcongestie en de mogelijke oplossingen waaraan door verschillende partijen wordt gewerkt • de manier waarop stakeholders (Meedenktank), volksvertegenwoordigers en inwoners uit Twente zijn en worden betrokken bij de RES Twente Na het concept RES Twente 2.0 volgt een ontwerp RES Twente 2.0 in juli 2023, die voor het einde van 2023
door alle raden/staten/AB’s vastgesteld kan worden. Het einddocument na vaststelling is de definitieve RES Twente 2.0. Elke energieregio moet invulling geven aan de afspraken uit het Nationaal Klimaatakkoord voor de thema’s Elektriciteit en Gebouwde omgeving. Concreet moet de RES de afspraken uit het Nationaal Klimaatakkoord vertalen in: • een regionale aanpak om elektriciteit duurzaam op te wekken met wind- en zonne-energie; • de Regionale Structuur Warmte. De RES Twente is in essentie een op het klimaatakkoord gebaseerde werkwijze, gedragen door de 14 gemeenten, de provincie en het waterschap in Twente. Zij hebben de verantwoordelijkheid genomen om samenwerkingsafspraken te maken over de energietransitie. Die samenwerking resulteerde in juli 2021 in de oplevering van de RES Twente 1.0. De bestuurlijk vastgestelde RES Twente 1.0 blijft het uitgangspunt voor de Twentse samenwerking. Ten minste elke twee jaar dient een update van de RES plaats te vinden. De uiteindelijk vast te stellen RES Twente 2.0 kan daarom gezien worden als een uitwerking, c.q. bijstelling van de RES 1.0, die richting geeft voor de ontwikkeling van de energietransitie in Twente tot 2030.
BEOOGD EFFECT Dit voorstel draagt bij aan het samen met medeoverheden en maatschappelijke partners werken aan het behalen van de doelen voor duurzaamheid en energiebesparing (doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH en de Agenda Duurzaam Twenterand). Dit draagt bij aan het verminderen van de CO2 uitstoot door energie duurzaam op te wekken en gebouwen en bedrijven zonder aardgas te verwarmen. Zaaknummer: 1220641 Documentnummer:
ARGUMENTEN 1.1 Commitment samenwerkende partijen in de RES Twente op ambitie en koers Als Twentse gemeenten, provincie Overijssel en Waterschappen Vechtstromen en Rijn en IJssel moeten we ons steentje bijdragen aan de opgave, binnen de reële mogelijkheden die we in Twente hebben, waarbij we zo veel mogelijk als gelijkwaardige partners optrekken. De koers voor 2030 is gezamenlijk bepaald en wordt elke twee jaar herijkt. De gezamenlijke ambitie voor Twente blijft 1,5 TWh Op dit moment blijft de koers gelijk aan de eerder vastgestelde ambitie (gezamenlijk 1,5 TWh) en de afspraken. In het bestuurlijke afstemmingsoverleg (BBO RES Twente) is aangegeven dat de RES Twente gezien wordt als een juridisch niet bindend verdrag tussen de deelnemende partijen. Elke partij afzonderlijk zal zich zwaarwegend inspannen om de bijdrage aan duurzame elektriciteit opwek in GWh die is toegezegd te realiseren in de periode tot 2030. Regionaal streven naar een energiemix van 60% wind en 40% zon Netcongestie is een enorme uitdaging bij de energietransitie, landelijk maar ook in Twente. Om zo optimaal mogelijk gebruik te maken van het netwerk, geld, menskracht en grondstoffen is in de RES Twente 1.0 het streven opgenomen om regionaal tot een optimale energiemix van 60% wind en 40% zonne-energie te komen.
Dit streven wordt nu nog bij lange na niet gehaald volgens de monitor (op dit moment 90% zon en 10% wind (in de pijplijn)). In deze fase heeft de concept RES 2.0 de focus op de warmtetransitie Binnen het onderdeel regionale warmte is voor Twenterand als plattelandsgemeente vooral het thema biogas/groengas van belang. In Twenterand zien we kansen voor het opwekken van biogas/groengas in een hub van monomestvergisters, kleinschalig op boerderijen. Dat sluit aan bij onze warmtevisie waarin als alternatief voor verwarmen met aardgas op dit moment vooral het overgaan naar (hybride) warmtepompen, eventueel in combinatie met gebruik van groengas, in beeld is. 1.2 De Twenterandse bijdrage is bepaald in 2021 en deze blijft gelijk Onze Twenterandse bijdrage in de RES Twente blijft maximaal 82 GWh opwek duurzame elektriciteit (in te vullen met een flexibele energiemix), vooral in het aangewezen zoekgebied voor grootschalige duurzame opwek Vriezenveen Zuidoost. We werken aan Zon op Dak, grootschalige opwek (in het ATTgebied), een smart energy hub, biogas/groengas en de uitvoering van onze warmtevisie met inzet van lokale en landelijke subsidies voor onze inwoners. 2.1 De gemeenten krijgen de gelegenheid om een reactie in te brengen De concept RES Twente 2.0 is een tussenstap om te komen tot een zo veel mogelijk gedragen ontwerp RES 2.0 in juli 2023.
In de RES worden afspraken tussen gemeenten, provincie en waterschap vastgelegd over hoe de CO2 uitstoot in Twente te verminderen. Door het opwekken van hernieuwbare elektriciteit, het op regionale schaal faciliteren van het stoppen met het gebruik van aardgas voor het verwarmen van woningen en gebouwen en het ondersteunen van innovaties. Het RES proces draagt bij om de CO2 uitstoot landelijk met 95% te verminderen in 2050. Hiermee wordt beoogd de klimaatverandering zo veel mogelijk tegen te gaan. Door de concept RES 2.0 te behandelen in de raad, kunnen wensen en bedenkingen worden geuit. Als voorzet voor een reactie is een brief opgesteld (zie bijlage). Daarin is een voorstel voor een reactie van de raad verwoord met de volgende opmerkingen: - Onze raad vindt betrokkenheid van inwoners bij onderwerpen van de energietransitie belangrijk. Het regionaal betrekken van inwoners mag daarom meer nadruk krijgen door dit vooraan in het RES 2.0 op te nemen. Betrokkenheid inwoners en stakeholders: Het samenwerken aan de energietransitie in Twente doen we in Twente het liefste van onderop, in overleg met inwoners en andere stakeholders. Alle gemeenten hebben het streven om minimaal 50% lokaal eigendom te verkrijgen bij ontwikkelingen van zonnevelden, windturbines en kleinschalige warmteprojecten.
- Ook al is het onderwerp ‘energiebesparen’ formeel geen opdracht voor de RES, toch vragen wij hiervoor uitwerking in de RES omdat dit onderwerp anders onderbelicht blijft. - Veel inwoners maken zich zorgen over gezondheid bij het plaatsen van windturbines. Neem in de RES als afspraak op dat rekening gehouden wordt met gezondheidsaspecten bij grootschalige opwek.
Zaaknummer: 1220641 Documentnummer:
Met de inbreng van een reactie heeft de raad invloed op de ontwerp RES 2.0. De ontwerp RES 2.0 wordt definitief ter besluitvorming aangeboden in juli 2023. In augustus / september komt de ontwerp RES 2.0 ter visie, inclusief de bijbehorende MER als onderlegger van de ontwerp RES. In die periode is er ook voor gemeenteraden de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Daarna wordt een aangepaste ontwerp RES besproken in het BBO. Vervolgens gaat de ontwerp RES 2.0 ter vaststelling naar de raden / staten / algemeen bestuur. In deze laatste fase kan alleen een positief of negatief besluit vallen.
KANTTEKENINGEN 1.1 Een plan-MER is nodig voor definitieve vaststelling van RES 2.0 Ter voorbereiding op de vaststelling van de definitieve RES Twente 2.0 wordt er een milieueffectrapport opgesteld om te bepalen welke locaties potentieel in aanmerking komen voor de productie van windenergie in Twente. De provincie vervult hierbij de rol van bevoegd gezag. De plan-MER loopt momenteel nog en wordt op een later moment opgenomen in de ontwerp RES 2.0 die in juli 2023 aan de colleges wordt toegezonden. 1.2 Regionale strategie en lokale invulling De Twentse gemeenten zijn met de RES 1.0 aan de slag gegaan met het opstellen van hun lokale beleid en hebben waar mogelijk zoekgebieden voor grootschalige opwek bekend gemaakt, uitsluitingsgebieden aangewezen of energieprojecten vanuit de samenleving gefaciliteerd. Gemeenten volgen daarin hun eigen werkwijze of tempo. In regionale werkgroepen wordt gewerkt aan de toepassing van het afwegingskader (zie afbeelding) zoals is vastgesteld in de RES 1.0, waarbij balans wordt gezocht tussen de 4 hoekpunten. Er is veel aandacht besteed aan het onderdeel ruimtelijke kwaliteit en systeemefficiency.
Gemeenten werken momenteel aan het maatschappelijk draagvlak voor het lokale energiebeleid en de opgave rondom de warmtetransitie. Dit proces is in gang gezet, maar dit zal zeker richting de definitieve RES 2.0 en daarna in een aantal gemeenten een concretere invulling (moeten) krijgen. Warmte is vaak nog een onderbelicht onderwerp in de RESsen landelijk. Dit hebben we als Twente volgens het NPRES al goed opgepakt in de opzet voor de Regionale Structuur Warmte. Door twee coalities (voor het warmtenet en voor biogas/groengas) wordt hier uitwerking aan gegeven. Twente heeft de doelstelling geformuleerd om ook in (collectieve) warmteprojecten te streven naar minimaal 50% lokaal eigendom. De resultaten van de verdiepingsslag rondom warmte zijn opgenomen in de concept RES 2.0.
UITVOERING De uitvoering van de Twenterandse bijdrage in de RES Twente loopt via de aanpak voor energie besparen (isolatieaanpak en duurzaamheidssubsidie voor woningen; energiebesparen bedrijven), uitvoering van de warmtevisie Twenterand (o.a. via het lokale Energieloket en de energiecoaches) en via projecten voor de opwek van duurzame energie. Mogelijkheden voor kleinschalige vormen van opwek zijn opgenomen in het Beleidskader duurzame energie Twenterand. Voor grootschalige opwek werken we vooral in het gebiedsproces ATT en de smart energy hub. Hoe ver de Twentse gemeenten zijn in de uitvoering wordt gemonitord in de RES Twente monitor en is te vinden op de website Regionale Energiestrategie Twente | Monitor RES Twente. De stand van zaken voor Twenterand is te vinden op Regionale Energiestrategie Twente | Twenterand. De monitor wordt ondersteund door Kennispunt Twente. Er wordt door Kennispunt gebruik gemaakt van data van het CBS,
Zaaknummer: 1220641 Documentnummer:
de klimaatmonitor, provincie en de data die gemeenten aanleveren. De voortgang van de uitvoering wordt elk half jaar geüpdatet.
FINANCIËN Dit besluit heeft geen financiële consequenties. Deelname aan de regionale samenwerking RES Twente is tot op heden kosteloos voor de gemeenten maar vraagt wel inzet van de lokaal betrokken ambtenaren. Voor het voortzetten van de RES organisatie worden via de provincie Overijssel de beschikbaar gestelde rijksmiddelen voor de RES-organisatie ingezet.
COMMUNICATIE De RES Twente heeft als regionaal uitgangspunt dat vervolgstappen in afstemming met de omgeving moeten worden gerealiseerd in subregionale samenwerking, met gebiedsgerichte en grensoverschrijdende participatie en met minimaal 50 % lokaal eigendom. Als uitvloeisel van de RES 1.0 is in samenwerking met de RES-partners een Handreiking Lokaal eigendom opgesteld. Deze is kader voor het handelen in Twente.1 Om de afspraken uit de RES 1.0 na te komen zijn in 2022 twee parallelle sporen voor participatie in de regio opgezet: de regionale Meedenktank (vertegenwoordiging van belanghebbende partijen uit Twente2) en het Twents Inwonersforum (een representatieve vertegenwoordiging van Twentse inwoners). Hiermee wordt invulling gegeven aan de wens van raadsleden van alle gemeenten om de samenleving in Twente actiever te betrekken bij de regionale Energiestrategie. Aan zowel inwoners als stakeholders is de vraag gesteld om tot een door hen gedragen en door beslissers geaccepteerd advies te komen, dat herleidbaar kan worden vertaald in de RES 2.0 en onder meer helpt in de lokale zoektocht naar locaties voor grootschalige opwek. Inwoners en stakeholders worden op toegankelijke wijze geïnformeerd via een speciaal gebouwde participatiewebsite https://energiestrategietwente.nl/doe-mee en Energiestrategie Twente | RES Twente.
De adviezen van de Meedenktank en de Inwoners worden onderdeel van de ontwerp RES 2.0. Door de wijze van selectie van deelnemende inwoners uit Twente, hebben ook inwoners uit Twenterand kunnen deelnemen aan de inwoneradviesraad. Over de lokale uitvoering van de RES-bijdrage in Twenterand communiceren wij regelmatig aan onze inwoners.
Burgemeester en wethouders van Twenterand de secretaris, _sign1_
de burgemeester, _sign2_
P.F.G. Rossen
mr. J.C.F. Broekhuizen
Bijlagen: - Concept Regionale Energiestrategie Twente 2.0 - Bijlagenboek 1 In het beleidskader duurzame Energie Twenterand hebben wij onze voorwaarden voor lokaal eigendom
bij grootschalige opwek opgenomen. 2 In de denktank zitten afgevaardigden van natuur, landschap, landgoederen, landbouw, jongeren, dorp/dorpskernen, kennisinstellingen, Twentse Noabers en Lokale Energie Initiatieven (LEI-T) Zaaknummer: 1220641 Documentnummer:
- Infographic inwonersforum - Concept brief met reactie op de Concept Regionale Energiestrategie (RES) Twente 2.0
Zaaknummer: 1220641 Documentnummer: