Programmaplan Samenwerken aan buffers en begrip
Tekst van het document
Samenwerken aan buffers en begrip Programmaplan ten behoeve van het herstel van vertrouwen en de verbetering van de politiek-ambtelijke verhoudingen
MAART 2026
Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Programmalijnen 3. Programmastructuur 4. Planning 5. Capaciteit
2
1. Inleiding
INLEIDING
Achtergrond In 2024 is een MTO uitgevoerd onder medewerkers van de gemeente Twenterand. Aanleiding voor dit onderzoek waren signalen van medewerkers en oud-medewerkers over het (vermeend) niet integer handelen van meerdere bestuurders. Het onderzoek leverde resultaten op die nadere duiding nodig hadden. Dan ging het met name om de onderlinge omgang tussen organisatie, college en raad. Hierop is door de NSOB in 2025 een verdiepend onderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek kwamen patronen naar voren die het samenspel tussen organisatie, college en raad kenmerkten en door de NSOB worden getypeerd als destructieve dynamieken in de politiek-ambtelijke verhoudingen. De NSOB spreekt over een politiek systeem dat uit balans is geraakt. De opstelling en het gedrag van de ene actor roept een bepaalde houding en
bepaald gedrag op bij de andere actor. Bezien als systeem draagt daardoor ook iedere actor verantwoordelijkheid voor de ontstane dynamiek, aldus de NSOB. De NSOB doet ook een heel aantal aanbevelingen om deze destructieve dynamiek te doorbreken. Begeleidingscommissie en programmaplan De aanbevelingen van de NSOB zijn omarmd door college en gemeenteraad. Om opvolging te geven aan deze aanbevelingen is een begeleidingscommissie ingesteld bestaande uit collegeleden, raadsleden en ambtenaren. Onder begeleiding van deze commissie is een programma vormgegeven. Dit programma is erop gericht het vertrouwen te herstellen en de politiekambtelijke verhoudingen te verbeteren. Dit programmaplan wordt vastgesteld door OR, College en Gemeenteraad. Tegelijkertijd is het geen statisch document. De begeleidingscommissie heeft het mandaat om binnen de kaders van het raadsbesluit XXX de stappen te zetten die nodig zijn. Bijvoorbeeld door aan de slag te gaan met de aanbeveling van de NSOB om het ‘systeem’ te openen, ook richting de regio.
Intern vertrouwelijk
4
INLEIDING
Doel Het doel van dit programma is om het onderlinge
Ongelijkwaardig
Gelijkwaardig
samenspel in de driehoek gemeenteraad, college,
Wantrouwen
Vertrouwen
Onveiligheid
Veiligheid
geslotenheid naar voren komt is ons doel om de
Afrekenen
Leren
beweging te maken naar vertrouwen, veiligheid en
Onbegrip
Begrip
openheid. Dat doen we door onze buffers op orde te
Gesloten
Open
Winnen
Gunnen
Vertrek
Behoud
Ik
Wij
organisatie te verbeteren. Waar uit het NSOB-rapport een beeld van wantrouwen, onveiligheid en
brengen, door inzicht te krijgen in complexe dossiers en door te investeren in kennis en competenties, onze samenwerking en onderlinge relaties.
5
INLEIDING
Werkwijze Samen Verbetering van de politiek-ambtelijke verhoudingen is alleen mogelijk als dit gezamenlijk wordt gedaan. Dat betekent in samenwerking tussen organisatie, college en gemeenteraad. Gezamenlijkheid betekent ook dat iedereen bereid is te reflecteren op zijn of haar eigen handelen. Niet alleen met de vinger wijzen maar ook in de spiegel kijken. Dat iedereen zich eigenaar voelt van de opgave en moeite wil doen om daar een bijdrage aan te leveren. Dat gezamenlijk acties worden bedacht én uitgevoerd. Zonder gezamenlijkheid, geen herstel.
Balans tussen voortgang en vertraging De behoefte aan het zetten van concrete stappen is groot. Tegelijkertijd zit er ook veel waarde in het proces en de vertraging die daarmee gepaard gaat. Waarde zit in het gezamenlijk maken en bespreken van een plan. In het uitwisselen over ervaringen, zowel positief als negatief. In het elkaar leren kennen en waarderen. In onze werkwijze zoeken we daarom de balans tussen enerzijds concrete acties en voortgang en anderzijds gesprek en vertraging. Voortgang betekent ook dat we met een aantal projecten uit dit programmaplan al zijn gestart en sommige zelfs al zijn afgerond op het moment dat dit programmaplan wordt vastgesteld. Lange adem Om het gewenste doel te bereiken is dit programma opgesteld. Dit programma bestaat uit programmalijnen waaronder vervolgens acties vallen. Uitvoering van deze acties is een eerste stap richting herstel van vertrouwen en verbetering van de politiek-ambtelijke verhoudingen. Tegelijkertijd is het daarmee niet klaar. Het werken aan vertrouwen en het onderlinge samenspel is iets van de lange adem. Doorlopende inzet is nodig om de verhoudingen te verbeteren maar ook om deze goed te houden. Het programma houdt op enig moment op maar dat betekent niet dat het werk daarmee af is.
6
INLEIDING
Programma Toelichting Een programma is een tijdelijke structuur waarin integraal gewerkt wordt aan een doorgaans ingewikkelde opgave. De opgave (herstel van vertrouwen en verbetering van het samenspel) is abstracter en vaak ingewikkelder dan bij een project. Hoewel er een beeld is hoe het gewenste doel te bereiken, staat van tevoren niet vast welke activiteiten daarvoor nodig zijn. Hoofdstuk 2 bevat een opsomming van de activiteiten. Deze zijn ondergebracht in een aantal programmalijnen. Gedurende de looptijd van het programma kunnen er programmalijnen en projecten bijkomen of afgaan. Om het programma uit te voeren, richting te geven aan het programma en toezicht te houden op de uitvoering is een programmastructuur nodig. Deze structuur is opgenomen in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 bevat een planning voor uitvoering van de activiteiten en projecten. In hoofdstuk 5 is
opgenomen welke capaciteit nodig is om het programmaplan uit te voeren.
7
2. Programmalijnen
Lijnen en projecten Het programmaplan is opgebouwd uit vijf samenhangende lijnen. Inzet op deze vijf lijnen is nodig voor het herstel van vertrouwen en de verbetering van de politiek-ambtelijke verhoudingen. Onder elke van deze lijnen vallen projecten. Elke van deze projecten heeft een eigen planning en actiehouder. De actiehouder is verantwoordelijk voor de uitvoering van het project. Een deel van de projecten is al gestart omdat uitvoering niet op zich kon laten wachten.
9
PROGRAMMALIJNEN
• Integriteit en sociale veiligheid (bestuurlijk) • Ambtelijkbestuurlijk samenspel
4. Samenwerking
• Relatie subsidieontvangers gemeente • Meldpunt integriteit
3. Kennis en competenties
•Vertrouwenspersonen •Meldregelingen inclusief klokkenluiders -regeling (bestuurlijk en ambtelijk) •Gedragscodes (bestuurlijk en ambtelijk)
2. Inzicht
1. Buffers
Vijf elkaar versterkende lijnen • Binnen college, raad en organisatie • Tussen college, raad en ambtelijke organisatie
5. PDCA-cyclus • Rapportage, monitoring en update • Inrichting integriteitsfunctie
10
1. Buffers
11
BUFFERS
Vertrouwenspersonen Achtergrond De NSOB concludeert dat de vertrouwenspersonen in de gemeente Twenterand ontoegankelijk zijn geworden, terwijl
toegankelijkheid hier juist het uitgangspunt zou moeten zijn. Er waren tot voor kort binnen de gemeente Twenterand geen interne vertrouwenspersoon voor ambtenaren alleen externe vertrouwenspersonen. Inmiddels is er een interne vertrouwenspersoon geworven. Daarmee is een eerste stap gezet in het vergroten van de toegankelijkheid en het herstel van vertrouwen in de vertrouwenspersonen.
Daarnaast wordt aanbevolen ook voor de gemeenteraad en het college externe vertrouwenspersonen aan te stellen, en daarmee de aanbeveling van het ministerie van BZK te volgen.
12
BUFFERS
Vertrouwenspersonen ambtelijk Plan van aanpak Actie •
Versterking functie vertrouwenspersonen ambtelijke organisatie bestaande uit: -
Werving vertrouwenspersonen
-
Zowel mannelijk als vrouwelijk
-
Verspreid over de organisatie (verschillende functies/afdelingen)
-
Integriteit en ongewenste omgangsvormen
-
Werving en selectie op basis van een functieprofiel
-
Opleiding vertrouwenspersonen
-
Uitwerking taken en positie
Doorlooptijd •
Januari-mei 2026
Actiehouder •
Gemeentesecretaris 13
BUFFERS
Vertrouwenspersonen bestuurlijk Plan van aanpak Actie •
Aanstellen externe vertrouwenspersonen raadsleden en wethouders bestaande uit: -
Werving van een externe vertrouwenspersoon voor zowel raadsleden als wethouders
-
Iemand met geen enkele relatie of binding met de gemeente Twenterand
-
Bestuurlijk ervaring, kennis van integriteit en ongewenste omgangsvormen
Doorlooptijd
•
Januari-april 2026
Actiehouder •
Burgemeester en griffier
14
BUFFERS
Meldprocedures Achtergrond De NSOB constateert dat de huidige formele routes om integriteitsmeldingen te maken allesbehalve toegankelijk zijn.
Er wordt nauwelijks gebruik van gemaakt, waardoor vermoedens snel geruchten worden en een eigen leven gaan leiden. De meldprocedures dienen te worden herzien om een meer toegankelijke meldcultuur tot stand te brengen, waarbij speciale aandacht uit moet gaan naar onpartijdige handhaving, terughoudendheid met publiciteit en bescherming van de melder en van degene aan wie de melding is gericht.
De meldprocedure voor ambtenaren dient niet langer alleen in te gaan op de ambtelijke organisatie, maar ook op politiek-ambtelijke verhoudingen. Daarnaast dient over meldingen structureel gerapporteerd te worden.
15
BUFFERS
Meldprocedure ambtelijk Plan van aanpak Acties •
Herziening ambtelijke meldprocedure aan de hand van de volgende uitgangspunten: -
Integrale regeling voor ongewenst gedrag, integriteit en vermoedens van misstanden (klokkenluidersmeldingen)
-
Meldprocedure is er ook voor ambtelijk-bestuurlijke relatie
-
Bescherming alle betrokkenen bij meldproces (melder, bevoegd gezag, persoon op wie melding betrekking
heeft). Doorlooptijd •
Januari-april 2026
Dossierhouder •
Gemeentesecretaris
16
BUFFERS
Meldprocedure bestuurlijk Plan van aanpak Acties •
Herziening bestuurlijke meldprocedure -
Gaat over gedrag politieke ambtsdragers
-
Duidelijke beschrijving van de rol van de griffier, burgemeester en gemeenteraad in het behandelen en beoordelen van een melding.
Doorlooptijd •
April-juli 2026
Dossierhouder •
Burgemeester en griffier
17
BUFFERS
Gedragscodes herzien Achtergrond De NSOB constateert dat de huidige gedragscodes ontoereikend en nauwelijks onderwerp van gesprek zijn. De
gedragscodes die betrekking hebben op collegeleden en ambtenaren zijn verouderd. In de gedragscodes is bovendien te weinig aandacht voor de omgang tussen het college, de raad en de ambtelijke organisatie en de omgangsvormen die daarbij horen. Ook wordt binnen de gemeenteraad onvoldoende gevoeld dat op hen de wettelijke verantwoordelijkheid rust om de gedragsmatige kaders te bepalen waarbinnen de leden van het college opereren.
De gedragscode van de gemeenteraad is van 2025 maar deze is niet in onderlinge dialoog tot stand gekomen. Ook ontbreken in de gedragscode bepalingen of afspraken over onderlinge omgangsvormen. Alle drie de gedragscodes (ambtenaren, raadsleden, collegeleden) zijn daarom toe aan herziening.
18
BUFFERS
Gedragscode ambtelijk Plan van aanpak Acties •
Herzien ambtelijke gedragscode -
In dialoog binnen ambtelijke organisatie en tussen ambtelijke organisatie en college vast te stellen
-
Aandacht voor integriteit, omgang en relatie ambtelijk apparaat-politiek-bestuur
-
Verbinding maken met het doen van een melding
-
Ook van toepassing op de griffie
Doorlooptijd •
Februari 2026 – Oktober 2026 -
Voorbereiding start in februari, kickoff was tijdens ontwikkelochtend 5 maart 2026.
Actiehouder
•
Gemeentesecretaris
19
BUFFERS
Gedragscode wethouders en burgemeester Plan van aanpak Acties •
Herzien gedragscode wethouders en burgemeester -
In dialoog tussen gemeenteraad, college en organisatie vast te stellen
-
Aandacht voor omgangsvormen tussen collegeleden en ambtelijke organisatie
-
Mogelijkheid opnemen voor het doen van een melding
Doorlooptijd •
Maart 2026 – oktober 2026 -
Voorbereiding start in maart. Kickoff tijdens de raadsbijeenkomst op 15 april
Actiehouder •
Burgemeester en griffier
20
BUFFERS
Gedragscode raadsleden Plan van aanpak Acties •
Herzien gedragscode raadsleden -
In dialoog binnen de gemeenteraad
-
Inclusief afspraken over onderlinge omgangsvormen
-
Inclusief afspraken over hoe wordt aangesproken op gedrag
Doorlooptijd
•
Maart 2026 – oktober 2026 -
Voorbereiding start in maart. Kickoff tijdens de raadsbijeenkomst op 15 april
Actiehouder •
Burgemeester en griffier
21
2. Inzicht
22
INZICHT
Relatie subsidieontvangers-gemeente Achtergrond De NSOB constateert dat een van de hete hangijzers in de politiek-ambtelijke verhoudingen de relatie is tussen de gemeente en enkele grote subsidieontvangers. Voorafgaand aan het onderzoek van de NSOB heeft een onderzoek gelopen naar deze relatie maar dat onderzoek is stopgezet. De NSOB geeft hierover aan dat dit onderzoek zijn werk moet doen en dat het van belang is dat in het betreffende onderzoek iedere schijn van partijdigheid en vooringenomenheid wordt vermeden. Het zou daarom goed zijn om de opdracht met ambtelijke ondersteuning te herformuleren. Verder adviseert de NSOB als waarborg voor de benodigde kritische distantie en onafhankelijkheid, dat de waarnemend burgemeester betrokken wordt bij de vormgeving en uitvoering van dit onderzoek.
23
INZICHT
Relatie subsidieontvangers-gemeente Plan van aanpak Actie
•
Uitvoering onderzoek naar grote subsidieontvangers -
Burgemeester als opdrachtgever onderzoek
-
Herformuleren onderzoeksvragen met ambtelijke ondersteuning
-
Consultatie gemeenteraad met betrekking tot de onderzoeksvraag
-
Maken van afspraken over relatie subsidieontvangers-gemeente (waaronder politieke ambtsdragers) naar aanleiding van het onderzoek.
Doorlooptijd •
April–oktober 2026
Dossierhouder •
Burgemeester
24
INZICHT
Meldpunt integriteit Achtergrond De NSOB stelt dat hoewel de nieuwe gedragscode voor raadsleden ook toegankelijk is voor bijvoorbeeld inwoners of (maatschappelijke) organisaties in Twenterand, dit niet algemeen bekend zal zijn. Het zal nodig zijn hier expliciet over te communiceren, bijvoorbeeld door het instellen van een meldpunt of (digitaal) loket waar mensen terecht kunnen als zij iets kwijt willen, al is het maar klein, over mogelijke integriteitsschendingen. Duidelijk moet zijn dat
eventuele melders een veilig proces kunnen bewandelen. Het doel hiervan is om inwoners en organisaties de kans te geven om vermoedens van integriteitsschendingen te melden.
25
INZICHT
Meldpunt integriteit Plan van aanpak Actie •
Openen van een meldpunt voor inwoners en organisaties binnen Twenterand. -
Meldingen dienen betrekking te hebben op het handelen van ambtenaren, politiek ambtsdragers of
bestuursorganen van de gemeente Twenterand. -
Er dient sprake te zijn van handelen in strijd met de wet- en of regelgeving op het gebied van integriteit.
-
Het gaat om een permanent meldpunt
Doorlooptijd •
Februari-Juli 2026
Dossierhouder •
Burgemeester en gemeentesecretaris
26
3. Kennis en competenties
27
KENNIS EN COMPETENTIES
Achtergrond Uit het onderzoek van de NSOB en gesprekken komt naar voren dat een tekort aan kennis en competenties in de weg staat aan een goed onderling samenspel in de driehoek ambtelijke organisatie – college – gemeenteraad. Dit komt vooral naar voren als het gaat om integriteit, sociale veiligheid, politiek- bestuurlijke/ambtelijke sensitiviteit en rollen
(wie heeft welke rol binnen het politiek-bestuurlijk samenspel). Voor de verbetering van het onderlinge samenspel is het nodig in te zetten op ontwikkeling van kennis en competenties binnen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie.
Leertraject ambtelijk-bestuurlijk samenwerken Daarom wordt een leertraject gevolgd door ambtenaren die onderdeel zijn van het politiek-ambtelijk samenspel. Ook de nieuwe wethouders gaan een leertraject in gericht op de invulling van hun rol en de samenwerking. Trainingen
Naast deze leertrajecten worden diverse trainingen georganiseerd op het gebied van integriteit en sociale veiligheid. Voor raad, college en ambtelijke organisatie.
28
KENNIS EN COMPETENTIES
Leertraject ambtelijk-bestuurlijk samenspel Plan van aanpak Actie •
Opzetten en uitvoeren van een programma ambtelijk-bestuurlijk samenwerken. -
Versterken van de kennis en competenties bij ambtenaren en bestuurders
-
Verbeteren van de samenwerking tussen ambtenaren en bestuurders
-
Het maken van afspraken over onderlinge samenwerking en gedrag
•
Leggen van verbinding met inwerkprogramma wethouders.
•
Opzetten/aanbieden informatiesessies raadsleden door ambtenaren.
Doorlooptijd •
Maart-november 2026
•
Vervolgens periodiek (eenmaal per jaar een bijeenkomst te beginnen in november 2026)
Dossierhouder •
Gemeentesecretaris
29
KENNIS EN COMPETENTIES
Trainingen integriteit en sociale veiligheid politiek en bestuur Plan van aanpak Actie •
Training gemeenteraad en college -
Training 1: Basis: Wat is integriteit? Wat is integer handelen? Welke regels zijn er? Hoe gaan we om met belangen? Wat is algemeen/collectief/persoonlijk belang?
-
Training 2: Relaties, onderlinge omgang, hoe spreken we aan, hoe normeren we.
-
Training 3: Samenspel raad-college, rollen en verantwoordelijkheden, ambtelijke sensitiviteit
-
Jaarlijkse herhaling: Hoe gaan we met elkaar om, wat is onze ondergrens, hoe spreken we aan en normeren we.
Doorlooptijd •
Training 1: April 2026
•
Training 2 en 3: Najaar 2026
•
Vervolgens jaarlijks
Dossierhouder •
Griffier en burgemeester
30
Trainingen integriteit en sociale veiligheid ambtelijke organisatie Plan van aanpak Actie
•
Trainingen/bijeenkomsten ambtelijke organisatie -
Training/bijeenkomst 1: Wat is integriteit? Wat is integer handelen? Welke regels zijn er? Waar kan ik een melding doen?
-
Training/bijeenkomst 2: Active bystander. Hoe maak ik moeilijke zaken bespreekbaar? Hoe benoem ik wat ik zie? Hoe ga ik om met dilemma’s? Wat doe ik als het schuurt in de samenwerking?
-
Jaarlijks herhaling
-
Training meldpunt integriteit (zie ook bij meldprocedure ambtelijk)
-
Training vertrouwenspersonen (zie ook onder vertrouwenspersonen)
-
Aanvullende trainingsbehoefte wordt bepaald na vaststellen ambtelijke gedragscode (najaar 2026)
Doorlooptijd •
Training/bijeenkomst 1 en 2 vinden plaats tijdens ontwikkelochtend organisatie. Te beginnen op 5 maart 2026.
•
Training meldpunt integriteit: Juni 2026
•
Training vertrouwenspersonen: Juni 2026
Dossierhouder •
Gemeentesecretaris 31
4. Samenwerking en relatie
32
SAMENWERKING EN RELATIE
Achtergrond Uit het onderzoek van de NSOB en gesprekken komt naar voren dat er aandacht nodig is voor de politiek-ambtelijke samenwerking. Dan gaat het om het begrijpen van elkaars wereld, het begrip krijgen voor elkaars standpunt, positie
en rol en het elkaar zo goed mogelijk ‘bedienen’. Er wordt aangegeven dat er moet worden geïnvesteerd in de verbinding en onderlinge relatie. Er moet meer met elkaar in gesprek worden gegaan. Ook moet er gelijkwaardigheid worden aangebracht in de relatie tussen ambtenaren met respect voor ieders rol en verantwoordelijkheid. Er moet over en weer begrip komen voor ambtelijke
en bestuurlijke dilemma’s. Daarnaast komt naar voren dat er zaken in de weg staan aan een goede samenwerking tussen politiek en ambtelijke organisatie. Er zijn gesprekken nodig om deze samenwerking te verbeteren. Deze gesprekken worden niet verder gespecificeerd in dit programmaplan maar worden wel gevoerd.
33
SAMENWERKING EN RELATIE
Bijeenkomsten / gesprekken Plan van aanpak Actie •
Trialoog raad-college-organisatie -
Raad, college en ambtelijke organisatie gaan twee keer per jaar met elkaar in gesprek rondom een specifiek thema. Bijvoorbeeld uit de casusbundel ter versterking van de lokale democratische rechtsstaat (VNG). Bijvoorbeeld over: (1) Dualisme en rolinvulling (2) Ja, tenzij (3) Actueel inhoudelijk thema
•
Periodiek gesprek college en OR -
De Ondernemingsraad (of een vertegenwoordiging daarvan) en het college gaan eens per kwartaal met elkaar in gesprek over hoe de onderlinge samenwerking verloopt tussen college en organisatie.
•
Teambijeenkomsten veiligheid en samenwerking -
Teams kunnen onder begeleiding een teambijeenkomst houden van een dagdeel waarin wordt gesproken over samenwerking, veiligheid, integriteit, gedrag en onderlinge verhoudingen. Dit wordt aangeboden door de organisatie.
Doorlooptijd •
Start trialoogsessies: Najaar 2026
•
Start periodiek gesprek college en OR: Medio 2026
•
Start aanbod teambijeenkomsten samenwerking en veiligheid: Najaar 2026
Dossierhouder •
Driehoek 34
5. PDCA-cyclus
35
PDCA-CYCLUS
Rapportage, monitoring en update Achtergrond Rapportage en monitoring
Update programma
Binnen Twenterand is momenteel geen inzicht in de stand van
De bedoeling is dat dit programma zichzelf op termijn overbodig
zaken op het gebied van integriteit en onderlinge omgang. Het
maakt. Door in te zetten op buffers en begrip moet er een
MTO en het rapport van de NSOB hebben daar nu incidenteel
organisatie en een politiek systeem ontstaan dat zichzelf kan
inzicht in gegeven. Om zicht te hebben op de voortgang en
onderhouden zonder dat daarvoor een programma nodig is.
effecten van het programma, maar ook op integer handelen en
Zo lang dat nog niet het geval is blijft dit programma bestaan en
sociale veiligheid in brede zin, is het van belang om een
moet het periodiek worden geüpdatet. Daarbij wordt aan de hand
structurele monitor en een rapportagestructuur op te zetten. Deze
van geboekte resultaten, effecten en ontwikkelingen bekeken
monitor geeft inzicht in welke acties zijn ondernomen en hoe het
welke acties nodig zijn om te werken aan vertrouwen en het
ervoor staat op deze thema’s (resultaten en effecten). Daarmee
onderlinge samenspel.
kan, in combinatie met een rapportage, worden bijgestuurd maar ook verantwoording worden afgelegd. Hier komt bij dat de gemeente Twenterand wettelijk verplicht is jaarlijks verantwoording af te leggen over het gevoerde integriteitbeleid (art. 4 Ambtenarenwet).
36
PDCA-CYCLUS
Rapportage, monitoring en update Plan van aanpak Acties
•
Jaarlijkse verantwoording over het gevoerde integriteitbeleid. Zowel bestuurlijk als ambtelijk. -
Ondernomen acties
-
Resultaten
-
Effecten (voor zover daar zicht op is)
•
Jaarlijkse (integrale) rapportage meldingen, klachten over gedrag en integriteit
•
Periodieke monitor sociale veiligheid, integriteit, PSA (mogelijk te verwerken in het MTO)
•
Jaarlijks updaten van het programma samenwerking aan buffers en begrip of eerder indien nodig
Doorlooptijd
•
Opzetten structuur en monitoring: april – oktober 2026
•
Updaten programma: oktober-december 2026.
Dossierhouder •
Driehoek 37
PDCA-CYCLUS
Inrichting integriteitsfunctie Achtergrond De burgemeester is wettelijk gezien verantwoordelijk voor het bevorderen van de bestuurlijke integriteit. Wat dit precies inhoudt daar is in Twenterand niet nader invulling aan gegeven.
Voor de organisatie geldt dat deze verantwoordelijkheid niet uit de wet volgt. De wet stelt weliswaar verplichtingen op het gebied van integriteitbeleid maar belegt deze verantwoordelijkheid niet anders dan bij de gemeente. Momenteel is deze verantwoordelijkheid nergens belegd binnen de organisatie. Het is van belang dat dit wel gebeurt. Het ligt voor de hand een integriteitsfunctionaris (integriteitscoordinator) aan te stellen. Deze coördinator is onder
andere verantwoordelijk voor: •
Opstellen en up to date houden van beleid
•
Advisering bij vermoedens van niet integer handelen (als onderdeel van het intern meldpunt)
•
Organiseren van activiteiten op het gebied van integriteit
•
Monitoring en rapportage over integriteit
38
PDCA-CYCLUS
Inrichting integriteitsfunctie Plan van aanpak Acties •
Uitwerken functie
•
Aanstellen integriteitscoordinator
•
Opleiden integriteitscoordinator
Doorlooptijd •
April – oktober 2026
Dossierhouder •
Gemeentesecretaris
39
4. Programmastructuur
PROGRAMMASTRUCTUUR
Rollen en verantwoordelijkheden Gemeenteraad Bepalen proceskaders, inhoudelijke kaders en budgettaire kaders van de commissie en het programmaplan. Stelt deel buffers vast.
College Formele rol richting (besluitvorming) gemeenteraad. Stelt deel buffers vast.
Begeleidingscommissie Toezien op en richting geven aan het herstelproces
Externe begeleider
Sturingsdriehoek Voorbereiden commissie en coördineren uitvoering
OR Bewaakt belangen van medewerkers
Projectgroep gedrag en samenwerking Meedenken, meewerken, signaleren
Gemeentesecretaris Uitvoering programma
Burgemeester
Griffie
Uitvoering programma
Uitvoering programma
41
PROGRAMMASTRUCTUUR
Gemeenteraad Bepaalt kaders traject en controleert Rol •
Het stellen van de inhoudelijke en budgettaire kaders voor het traject en het controleren van de begeleidingscommissie.
Taken
•
Instellen van de begeleidingscommissie.
•
Bepalen inhoudelijke en budgettaire kaders traject.
•
Controleren of gewerkt wordt binnen de inhoudelijke en budgettaire kaders.
42
PROGRAMMASTRUCTUUR
Begeleidingscommissie Stelt kaders en controleert Rol •
Toezien op en richting geven aan het herstelproces.
Taken •
Controleren van de voortgang van het herstel
•
Zorgen voor gezamenlijk eigenaarschap
•
Bevorderen van het onderlinge gesprek en de samenwerking
•
Begeleiden totstandkoming plan van aanpak
•
Monitoring uitvoering plan van aanpak
•
Bijsturing op plan van aanpak
•
Informeren van raad, college en organisatie over het proces en de voortgang
43
PROGRAMMASTRUCTUUR
Sturingsdriehoek Bewaakt de opgave en doet wat nodig is Rol •
Het sturen op het herstel van vertrouwen en de verbetering van de politiek-ambtelijke verhoudingen.
Taken •
Het organiseren en voorbereiden van de begeleidingscommissie en het coördineren van de uitvoering van het programmaplan.
•
Het bewaken van samenhang tussen de activiteiten die bijdragen aan het herstel van vertrouwen en verbetering van de verhoudingen.
•
Coördineren van de uitvoering van de besluiten van de begeleidingscommissie -
Zorgen dat deadlines worden gehaald
-
Zorgen dat er gecommuniceerd/geïnformeerd wordt
• -
O.a. periodieke updates aan ambtelijke organisatie.
Bijsturen op de uitvoering
44
PROGRAMMASTRUCTUUR
Projectgroep gedrag en samenwerking Deze ambtelijk projectgroep was al eerder in het leven geroepen om opvolging te geven aan de uitkomsten van het MTO. In die hoedanigheid heeft de projectgroep een rol in de ontwikkeling van gedrag en samenwerking binnen de organisatie maar ook in de relatie organisatie-bestuur. De projectgroep gedrag en samenwerking wordt op uiteenlopende manieren betrokken bij de uitvoering van het programmaplan.
Rol •
Het op uiteenlopende manier ondersteunen bij de uitvoering van het programmaplan. Onder andere door:
-
Meewerken: Het bijdragen aan activiteiten of beleid.
-
Meedenken: Het leveren van input voor acties die betrekking hebben op de ambtelijke organisatie.
-
Signaleren: Het doorgeven van signalen uit de ambtelijke organisatie op het gebied van samenwerking, integriteit en omgang die van belang zijn voor het programma.
Taken (onder andere) •
Meewerken bij de totstandkoming van de gedragscode
•
Reflecteren op ontwikkelactiviteiten voor de ambtelijke organisatie:
•
-
Programma ambtelijk-bestuurlijk samenwerken
-
Trainingen integriteit en sociale veiligheid medewerkers
Bewaken van samenhang tussen de activiteiten in het kader van (bredere) organisatieontwikkeling (die niet binnen het programmaplan vallen) en het programmaplan.
•
Periodiek afstemmen met het programma 45
PROGRAMMASTRUCTUUR
Externe begeleider Besluitvorming, uitvoering en monitoring Rol •
Het op uiteenlopende manier begeleiden van het hersteltraject. Door ondersteuning bij besluitvorming, uitvoering en monitoring.
•
De externe begeleider is betrokken zo lang de begeleidingscommissie dit noodzakelijk acht.
Taken •
Bevorderen van het gesprek en de samenwerking tussen betrokkenen.
•
Vraagbaak en coach begeleidingscommissie en sturingsdriehoek.
•
Opstellen programmaplan.
•
Ondersteunen bij de uitvoering van het programmaplan met advies en uitvoering.
46
PROGRAMMASTRUCTUUR
Communicatie en aanpassing •
Er vindt communicatie plaats over de voortgang van het programma, ontwikkelingen en resultaten als daar aanleiding voor is. Deze communicatie gebeurt zowel richting politiek als organisatie.
•
Tenminste eenmaal per kwartaal wordt een schriftelijk update gegeven over de voortgang van het programma richting politiek en organisatie.
•
Tenminste jaarlijks (voor 1 januari) wordt het programma geëvalueerd en geüpdatet. De update van het programma wordt ter besluitvorming voorgelegd aan college en gemeenteraad.
•
Kleine wijzigingen en/of uitwerkingen binnen het programma hoeven niet voorgelegd te worden aan college en gemeenteraad ter besluitvorming. Of sprake is van een kleine
wijziging wordt bepaald door de begeleidingscommissie. 47
4. Planning
Intern vertrouwelijk
PLANNING
Planning 2026 Onderstaand de planning voor uitvoering van het programmaplan. Deze planning kan worden aangepast door voortschrijdend inzicht of gewijzigde omstandigheden.
Maand
Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Projecten Vertrouwenspersonen ambtelijk Vertrouwenspersonen bestuurlijk Meldprocedure ambtelijk Opening extern meldpunt Gedragscode ambtelijk Meldpunt integriteit Gedragscodes bestuurlijk Leertraject ambtelijk-bestuurlijk samenwerken Meldprocedure bestuurlijk Onderzoek grote subsidieontvangers Inrichting integriteitsfunctie Opzetten monitoring Update programma Training Trialogen raad-college-organisatie Trainingen gementeraad en college Training/bijeenkomst ambtelijke organisatie integriteit
49
5. Capaciteit
CAPACITEIT
Capaciteit Voor de uitvoering van het programma is inzet nodig vanuit bestuur en organisatie. Daarnaast is op diverse onderdelen externe ondersteuning nodig. De benodigde ambtelijke capaciteit valt uiteen in incidentele inzet en structurele inzet. Incidentele inzet •
Deelname aan het leertraject door 45 ambtenaren (6 x 0,5 dag per persoon).
•
Inzet projectgroep gedrag en samenwerking bij diverse onderdelen programmaplan.
•
Advisering en uitvoering door HR en JZ ten behoeve van diverse onderdelen van het programmaplan (6-10 dagen totaal).
•
Deelname aan trainingen door ambtenaren (grotendeels tijdens reguliere ontwikkelochtenden).
Structurele inzet Functie
Incidentele inzet 2026
Structurele inzet (jaarlijks)
Integriteitsfunctie/-coördinator
5 dagen
0,2 fte
Intern meldpunt (totaal) Extern meldpunt (totaal) Interne vertrouwenspersonen (pp)
Enkele dagen Enkele dagen Enkele dagen
0,1 fte 0,1 fte 0,1 fte
Toelichting
Mede verantwoordelijk voor opzetten integriteitsfunctie, monitoring en verantwoording Mede afhankelijk van aantal meldingen Mede afhankelijk van aantal meldingen Mede afhankelijk van aantal meldingen
51
Berenschot
www.berenschot.nl linkedin.com/company/berenschot
Intern vertrouwelijk