Programmabegroting 2027
Tekst van het document
Op 1 juli 2026 heeft het BO Twentse Koers de bureau-organisatie opdracht gegeven om samen met de eigenaren en andere strategische partners in 2027 te starten met het uitwerken van de bestuurlijke, juridische en organisatorische consequenties van een nieuwe governance, inclusief het organiseren van draagvlak bij strategische partners (met name Sociaal Werk Twente en Twente Beter) en advies over implementatie van de nieuwe governancestructuur voor uiterlijk 2030. Dit zal de komende periode zijn beslag krijgen. 112 Paragraaf Grondbeleid Inleiding Een van de middelen van een gemeente om haar ruimtelijke doelstellingen te verwezenlijken bij het uitvoeren van het omgevingsbeleid van de overheid is het grondbeleid. In het kader van het omgevingsbeleid wordt de maatschappelijke gewenste bestemming van de grond, middels een plan of besluit op basis van de Omgevingswet bepaald. De raad heeft een kader stellende en controlerende functie ten aanzien het gehanteerde grondbeleid en de daarbij behorende begrotingen en verantwoordingen. Grondbeleid gaat in belangrijke mate over de productie van bouwgrond, de wijze waarop die tot stand komt en hoe de bouwgrond verkocht en gebruikt wordt.
113 Hoofdlijnen van het grondbeleid Gemeenten kunnen ervoor kiezen om een actief grondbeleid te voeren (waarbij je zelf als gemeenten de gronden koopt en bouwrijp maakt) of een faciliterend (passief) grondbeleid (waarbij de bouwgrondproductie aan anderen wordt overgelaten). Met faciliterend grondbeleid loopt de gemeente minder financiële risico’s. Deze liggen bij marktpartijen. Daar staat tegenover dat de gemeente minder sturingsmogelijkheden heeft. Voorts kan de gemeente bij faciliterend grondbeleid geen winst maken, omdat ze alleen kosten kan verhalen. Daardoor komen verlieslatende ruimtelijke ontwikkelingen niet of moeizaam van de grond, omdat de markt deze om bedrijfseconomische redenen niet oppakt. Bij actief grondbeleid kunnen met de baten uit winstgevende grondexploitaties tekorten op verlieslatende grondexploitaties worden bekostigd, waardoor er feitelijk financiële verevening tussen verschillende ruimtelijke ontwikkelingen plaats kan vinden. In juli 2023 heeft de gemeenteraad de meest recente nota grondbeleid vastgesteld. Het uitgangspunt hierbij is dat de focus ligt op een situationeel grondbeleid. Waarbij afhankelijk van de noodzaak of ambitie er wordt gekozen voor actief grondbeleid. Elke 4 jaar zal het grondbeleid moeten worden geactualiseerd, waardoor in 2027 de actualisatie zal moeten plaatsvinden.
Over de financiële gevolgen van het gevoerde beleid wordt jaarlijks gerapporteerd in de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening. Daarin wordt uitvoeriger ingegaan op de financiële positie van het grondbedrijf, de projectmatige complexen (= lopende grondexploitaties) en de functionele complexen (complex verspreide bezittingen en complex nog uit te voeren werken). In de paragraaf grondbeleid van de begroting wordt vooruit gekeken op ontwikkelingen, die mogelijk gevolgen hebben voor de vermogenspositie van het grondbedrijf. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) De grondexploitaties zijn ingedeeld conform de voorschriften van het BBV. Er is een onderscheid gemaakt in: Bouwgrond In Exploitatie (BIE); Gronden die onder de rubriek Materieel Vast Actief (MVA) op de balans worden verantwoord, voorheen het Complex Overige gronden. Bouwgrond in exploitatie (BIE) heeft in alle gevallen betrekking op grondexploitaties die zich (bijna) in de uitvoeringsfase bevinden. Onder BIE vallen gronden die in eigendom zijn van de gemeente en waarvoor door de gemeenteraad een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. Het startpunt van BIE is het raadsbesluit van de vaststelling. Vanaf dat moment kunnen kosten worden geactiveerd en bijgeschreven op de voorraadpositie bij onderhanden werk (BIE) op de balans.
De gronden welke onder MVA worden geschaard zijn meestal in het verleden anticiperend of strategisch aangekocht. Er is voor deze (bouw)gronden (nog) geen grondexploitatie vastgesteld door de Raad. Deze (bouw)gronden kunnen in de toekomst alsnog worden overgeheveld naar BIE. Een voorbeeld hiervan zijn de recent aangekochte percelen in Vriezenven Zuid waar nog geen officiële grondexploitatie voor is vastgesteld. De Raad stelt op grond van haar budgetrecht kredieten beschikbaar voor de uitvoering van de grondexploitatiebegroting. Deze kredieten regelen de financiering en dekking van de uitvoeringskosten en zijn bestemd voor aankopen, wegenaanleg, groenaanleg, riolering, enzovoort. Met de jaarlijkse vaststelling van de grondexploitatie autoriseert de gemeenteraad tevens de baten en lasten in de eerste jaarschijf van de grondexploitatie. De baten en lasten worden opgenomen in de gemeentelijke exploitatiebegroting. Woninglocaties IJsbaanlocatie Den Ham In de raadsvergadering van mei 2026 is besloten om de gebiedsontwikkeling van de ijsbaan en het sportterrein verder uit te gaan werken. Een eerste verkennende grondexploitatie liet zien dat dit plan financieel haalbaar wordt geacht. Een verplaatsing van enkele sportvoorzieningen naar het sportpark zou betekenen dat er ca. 100 woningen kunnen worden gerealiseerd, waaronder ook ruimte voor woonwagenbewoners.
Momenteel wordt de definitieve planvorming voorbereid. Op basis van deze plannen kan ook het financieel kader definitief worden vastgesteld in de toekomst. Vriezenveen-Zuid Voor Vjenne Zuid is het gelukt om de gronden die nodig zijn voor de 1e fase minnelijk te verwerven. Hierdoor is er regie op de ontwikkeling van deze fase, waar er wordt gewerkt naar het definitief maken van een stedenbouwkundig plan. Op basis hiervan kan ook een definitieve grondexploitatie worden vastgesteld. Ook bij Wonen in het groen loopt het project goed door volgens de planning, waar er een stedenbouwkundig plan ligt en wordt gewerkt aan de voorbereiding van de verkoop van de eerste fase. Het project Bijzonder wonen is tijdelijk stopgezet als een gevolg van de regelgeving over spuitzonering. De afstand tussen landbouwgrond waar gespoten wordt en woningbouw moet een minimale afstand van 50 meter bedragen, wat de ontwikkeling van deze specifieke locatie bemoeilijkt. Er zal nu verder onderzocht worden hoe deze bijzondere woonvormen wel een plek kunnen krijgen en gerealiseerd kunnen worden. Geactualiseerde exploitatieopzetten Per 1 januari 2026 kende het Grondbedrijf 8 lopende grondexploitaties, waarvan 3 complexen volledig zijn verkocht maar nog wachten op het woonrijp maken van het laatste deel .
Dat zijn ruimtelijke projecten, met bouwgrondproductie als hoofdmoot, waarvan de raad de grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. Deze door de raad vastgestelde grondexploitatiebegrotingen fungeren als financieel en inhoudelijk kader voor het college van B&W waarbinnen zij verder gaat met de realisatie van een project. Tevens fungeert de grondexploitatiebegroting als een ‘voorspelling’ van de te verwachten kosten en opbrengsten en het begrote financiële eindresultaat. Voor verlieslatende grondexploitaties dient een voorziening te worden getroffen ter dekking van het begrote tekort. Dit is van toepassing op het complex Zuidmaten Oost, waar deze voorziening dient te worden genomen. Bij winstgevende grondexploitaties moet, na rato van de voortgang, geleidelijk winst worden genomen. Daarmee mag niet worden gewacht tot het moment waarbij het project (bijna) geheel is gerealiseerd.
De geactualiseerde geconsolideerde (samengevoegde) begroting van de lopende grondexploitaties ziet er als volgt uit: Reeds | Nog te | Nog te | Winstverwachting Complex | Boekwaarde | genomen | verwachten | verwachten | totaal winst | inkomsten | uitgaven Woningbouw | 41.745 | 2.883.794 | 5.567.848 | 2.486.172 | 3.039.931 Bedrijventerreinen | -1.986.492 | 1.800.743 | 5.352.814 | 4.404.036 | 2.935.269 Totaal | -1.944.747 | 4.684.537 | 10.920.661 | 6.890.208 | 5.975.200 114 Paragraaf Lokale Heffingen Inleiding De paragraaf lokale heffingen geeft inzicht in de diverse gemeentelijke belastingen en de consequenties daarvan voor de inwoners van de gemeente Twenterand. Hierbij wordt met name ingegaan op de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing, de afvalstoffenheffing, de begraafrechten en de toeristen- en forensenbelasting. Lokale Heffingen Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt van haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen dient door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening te geschieden. De definitieve vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad vindt plaats in de laatste raadsvergadering van 2026. De lokale heffingen bestaan uit de gemeentelijke belastingen, rechten en retributies.
Deze vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente, welke vooral door de burgers dienen te worden opgebracht. Lokale belastingen worden onderscheiden in heffingen waarvan de besteding gebonden dan wel ongebonden is. Ongebonden lokale heffingen (zoals OZB) worden tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend, omdat zij niet aan een inhoudelijk begrotingsprogramma zijn gerelateerd. De besteding is niet gebonden aan een bepaalde taak. Gebonden heffingen, zoals de afvalstoffen- en rioolheffing, worden verantwoord op het betreffende programma en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Voor het betalen van rechten en retributies verricht de gemeente diensten. De kosten van de gemeentelijke dienstverlening worden doorberekend in de tarieven. Het beleid is er op gericht deze kosten zoveel mogelijk te beperken en daar waar mogelijk rechtvaardiger te verdelen. Hierdoor wordt een evenwichtige lastenverdeling bereikt. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording dient de paragraaf betreffende de lokale heffingen tenminste te bevatten: a. de geraamde inkomsten; b. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; c.
een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; d. een aanduiding van de lokale lastendruk; e. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Overzicht inkomsten gemeentelijke heffingen 2025 | 2026 | 2027 Omschrijving | Raming | Realisatie | Raming | Raming Afvalstoffenheffing | € 2.499.132 | € 2.418.026 | € 2.546.296 | € 2.811.746 Begraafplaatsrechten | € 650.000 | € 712.753 | € 700.000 | € 714.000 Forensenbelasting | € 5.649 | € 13.860 | € 5.796 | € 5.929 Leges burgerzaken | € 536.394 | € 729.171 | € 548.943 | € 606.588 Leges omgevingsvergunning | € 929.154 | € 793.070 | € 953.312 | € 975.238 OZB eigenaren woning | € 5.947.695 | € 5.969.144 | € 6.066.649 | € 8.180.105 OZB eigenaren niet-woning | € 1.928.460 | € 1.895.132 | € 1.879.091 | € 2.396.140 OZB gebruikers niet-woning | € 1.636.708 | € 1.624.918 | € 1.689.220 | € 2.153.920 Rioolheffing | € 3.921.238 | € 4.194.812 | € 4.264.000 | € 4.400.600 Toeristenbelasting | € 105.841 | € 90.733 | € 107.340 | € 109.733 € 18.160.271 | € 18.441.619 | € 18.760.647 | €
22.353.999 115 116 Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Landelijk Hervorming lokaal belastinggebied In het hoofdlijnenakkoord van het vorige Kabinet stonden een aantal maatregelen die betrekking hadden op lokale belastingen, namelijk een planbatenheffing of vergelijkbaar systeem, maximering van de onroerende zaakbelastingen (OZB) en verlaging van de aanmanings- en incassokosten. Het huidige Kabinet hanteert een andere visie op financieel en lokaal beleid. Omdat dit een minderheidskabinet is, moeten veel plannen via wisselende meerderheden in de Kamers worden uitonderhandeld. Op lokaal fiscaal gebied en de verhouding met gemeenten verschuift de nadruk onder deze coalitie naar voorspelbaarheid, klimaatverandering en het sociaal domein. Door gemeenten stabieler te financieren vanuit het Rijk, hoeven lokale overheden minder snel de OZB of andere eigen belastingen drastisch te verhogen om hun begrotingstekorten te dichten. Samengevat kiest het kabinet-Jetten voor financiële stabilisering van de lokale overheden en gerichte fiscale prikkels rondom mobiliteit en klimaat, in plaats van een drastische hervorming van de structuur van de gemeentelijke belastingen. Wetsvoorstel versterking waarborgfunctie Awb De Wet versterking waarborgfunctie Awb is een wetsvoorstel dat beoogt de Algemene wet bestuursrecht (Awb) aan te passen.
Het doel van deze aanpassing is om de overheid te stimuleren besluiten voor burgers begrijpelijker te maken, zich bij de uitvoering van taken meer in de burger te verplaatsen en zich minder formeel op te stellen. Kortom, het beoogt een meer empathische en toegankelijke benadering van de burger in procedures van besluitvorming en rechtsbescherming. Twee onderdelen uit het wetsvoorstel springen er qua gevolgen uit nl.: 1. Volledige heroverweging bestreden besluit. 2. Verplichte afdoenings-overleg bij ieder bezwaar. Dit betekent dat we in (WOZ)bezwaar niet alleen de aangedragen bezwaargronden moeten beoordelen maar altijd alle kenmerken en referenties kenbaar moeten heroverwegen. Daarbij moeten we altijd in overleg met belanghebbende en met mede-belanghebbenden zoals mede-eigenaren en (ver)huurders over de afhandeling van het bezwaar. Ook als het bezwaar kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is. Dit zal meer capaciteit vragen. De VNG staat achter dit doel maar vreest voor meer juridisering en plaatst vraagtekens bij de uitvoerbaarheid. Het wetsvoorstel bevat te veel open normen. Het gevaar bestaat dat rechters hierover duidelijkheid moeten geven, terwijl het maken van duidelijke en uitvoerbare wetgeving nu juist een taak van de wetgever is.
Een aantal wijzigingen in het wetsvoorstel, zoals begrijpelijke motivering, de toepassing van het evenredigheidsbeginsel en passend contact, zijn ook nu al belangrijke noties voor gemeenten bij het nemen van besluiten en dienstverlening aan burgers en bedrijven. De rechtspraak versterkt de aandacht hiervoor. De VNG geeft er de voorkeur aan deze cultuurverandering te versterken in plaats van een vergaande formele juridische verankering. Verder wijst de VNG op de grote consequenties voor de huidige, van de Awb afwijkende, regimes in bijzondere wetten zoals de Invorderingswet (voor gemeentelijke belastingen) en de wetgeving in het fysiek domein. Bij gemeentelijke belastingen, zoals de OZB, zullen vooral de no-cure-no-paybureaus voordeel hebben van dit wetsvoorstel. In het fysiek domein wordt het moeilijker en tijdrovender om een besluit te kunnen nemen, bijvoorbeeld over woningbouw en stedelijke infrastructurele ontwikkelingen. De VNG wil daarom de afwijkende regimes gehandhaafd zien. Het nieuwe Kabinet heeft het voorstel opgenomen in het coalitieakkoord. Er is eind juni 2026 een brief van de minister verzonden naar de 2e Kamer over de voortgang. Het wetsvoorstel is officieel nog niet ingediend. Waterzorgheffing Wateroverlast en verdroging vragen steeds meer maatregelen in de publieke ruimte.
Meer percelen kunnen in de heffing worden betrokken, want van de maatregelen in de publieke ruimte heeft iedereen profijt. De huidige verordening Rioolheffing (model VNG) dekt dan niet meer de lading Het schept een beeld van een belasting voor een buizenstelsel. Bij belastingplichtigen die daar niet op zijn aangesloten roept dat weerstand op. De gemeentelijke watertaken omvatten een breed palet. Zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater hebben een centrale plaats in de ordening van de 117 publieke ruimte. Gemeenten moeten maatregelen nemen om wateroverlast en -schade te voorkomen. Denk aan het onderhoud van bermen en slootkanten om overtollig water af te voeren, zodat er over een droge weg kan worden gereden. Iedereen heeft daar profijt van. De VNG heeft hiervoor een nieuw modelverordening Riool- en Waterzorgheffing opgesteld. Bij invoering is een zorgvuldige communicatie en belangenafweging naar nieuwe belastingplichtigen van belang. Bijvoorbeeld cultuurgronden en natuurterreinen dragen nu veelal nog niet bij in de kosten van de gemeentelijke watertaken. Lokaal Ontwikkeling tarieven De tarieven voor de riool- en afvalstoffenheffingen worden geraamd op basis van het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt gestreefd naar 100% kostendekking. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Gemeenten zijn beperkt in de soorten belastingen die ze mogen heffen.
Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Naast belastingen, heft de gemeente rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter bestrijding van de kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt. De opbrengsten van de belastingen en overige heffingen worden in beginsel alleen aangepast aan de inflatiecorrectie. Deze bedraagt voor 2027 2,3%. De gemeente is vrij in de besteding van de opbrengst van de ongebonden heffingen (algemene belastingen). De gemeentelijke belastingen en retributies die in 2027 in de gemeente Twenterand worden geheven zijn: Ongebonden belastingen Forensenbelasting Op grond van artikel 223 van de Gemeentewet kunnen gemeenten forensenbelasting heffen. De forensenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. Met de forensenbelasting kunnen gemeenten de kosten van bepaalde voorzieningen ook verhalen op mensen die niet in de gemeente wonen, maar wel gebruik maken van de voorziening. De forensenbelasting wordt door Nederlandse gemeenten alleen geheven van mensen die meer dan 90 dagen een gemeubileerde woning ter beschikking houden.
Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 van de Gemeentewet kunnen gemeenten Toeristenbelasting heffen voor overnachtingen van personen binnen de gemeente die niet als ingezetene in de gemeente zijn ingeschreven. Voor zover de belasting wordt geheven van degene die gelegenheid tot verblijf biedt, is deze bevoegd de belasting als zodanig te verhalen op degene ter zake van wiens verblijf de belasting verschuldigd wordt. De doelstelling is hetzelfde als bij forensenbelasting, namelijk dat de kosten van bepaalde voorzieningen worden omgeslagen naar personen die er wel gebruik van maken, maar niet in de gemeente wonen. Onroerendezaakbelastingen Op basis van artikel 220 van de Gemeentewet kunnen gemeenten onroerendezaakbelastingen (OZB) heffen. De OZB is een algemene belasting, er is geen relatie tussen de heffing en bepaalde taken van de gemeente. De opbrengst is onderdeel van de algemene middelen. De OZB is een tijdstipbelasting. Dit betekent dat voor het bepalen van de belastingplicht de situatie per 1 januari van het belastingjaar geldt. Veranderingen in de loop van het jaar, bijvoorbeeld de verkoop van een huis, worden meegenomen in het volgende belastingjaar. Belastingplichtige - eigenaren van woningen; - eigenaren van niet-woningen; - gebruikers van niet-woningen. Indien iemand zowel eigenaar als gebruiker is van een niet-woning, dan betaalt hij of zij beide belastingen.
Grondslag onroerendezaakbelastingen De grondslag voor de berekening van de OZB is de WOZ-waarde van de onroerende zaak. Deze wordt jaarlijks opnieuw bepaald. Het tarief van de OZB wordt uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. Voor iedere groep belastingplichtigen wordt een afzonderlijk tarief vastgesteld. De hoogte van het tarief leidt tot de opbrengst die met de begroting is vastgesteld. De beoogde opbrengst van de OZB per belastingplicht wordt eerst vastgesteld. Vervolgens wordt op basis van de totale WOZ-waarde van de belastingplicht het OZB-tarief berekend. De ontwikkeling van het OZB-tarief is dus naast de ontwikkeling van de OZB-opbrengst afhankelijk van de ontwikkeling van de vastgoedmarkt. Als de gemiddelde waarde op de vastgoedmarkt stijgt, leidt dit tot een neerwaartse bijstelling van het OZB-tarief. Anders zou de OZB-opbrengst evenredig meestijgen. Andersom geldt hetzelfde. Een negatieve waardeontwikkeling van de vastgoedmarkt leidt tot een verhoging van het OZB-tarief, om te voorkomen dat de OZB opbrengst daalt. Zoals bij de uitgangspuntennotitie is voorgesteld en besloten, worden de OZB-tarieven in de programmabegroting vanaf 2027 met 25% verhoogd. De OZB-opbrengst wordt op basis van deze nieuwe tarieven berekend, waarbij eveneens rekening wordt gehouden met een stijging van de WOZ- waardes van woningen en niet-woningen (ontwikkeling van de vastgoedmarkt).
Gebonden belastingen Afvalstoffenheffing De wettelijke basis voor het heffen van afvalstoffenheffing is geregeld in artikel 15.33 van de Wet Milieubeheer. Op basis van de Wet Milieubeheer heeft de gemeente de wettelijke taak om zorg te dragen voor de inzameling van afvalstoffen die afkomstig zijn van particuliere huishoudens. De inzameling van afval wordt sinds 2002 uitgevoerd door ROVA. De kosten van de inzameling en verwerking van afvalstoffen wordt betaald uit de afvalstoffenheffing. Belastingplichtige Inwoners zijn verplicht afvalstoffenheffing te betalen, ook als zij geen afval voor inzameling aanbieden. De heffing wordt geheven van de gebruiker van een perceel waarvoor de gemeente een wettelijke plicht tot inzameling heeft en de inzamelverplichting ook nakomt. Grondslag De grondslag voor de berekening van afvalstoffenheffing is niet wettelijk vastgelegd. De gemeente is in principe vrij deze grondslag zelf te bepalen. De gemeente Twenterand hanteert als grondslag een vast bedrag plus een opslag op basis van het aantal aanbiedingen. Uit onderstaand overzicht blijkt dat veruit het grootste deel van de gemeentelijke kosten komt van het taakveld afval € 3.588.448. De kosten zitten vooral in het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval en de kosten voor de heffing en invordering van de afvalstoffenheffing.
Daarnaast begroten wij € 508.352 voor overheadkosten. Dit zijn kosten die worden gemaakt door de sturing en ondersteuning van medewerkers in brede zin. Voor het vastrecht wordt voor 2027 een tarief voorgesteld van € 138,36 (€ 126,60 in 2026). Voor de aanbiedingstarieven wordt een tarief voorgesteld van € 14,00 voor een 240 l. restafvalcontainer en € 8,50 voor een 140 l. restafvalcontainer. Daarnaast worden 2 nieuwe tarieven geïntroduceerd in verband met inzamelvoorzieningen bij hoogbouwlocaties: € 1,50 per aanbieding voor een verzamelcontainer restafval van 30 liter en € 2,50 per aanbieding voor een verzamelcontainer restafval van 60 liter. Overzicht van de taakvelden die geheel of deels in de heffing worden meegenomen Afvalstoffenheffing | Lasten taakveld Overhead | BTW | Totale lasten | Heffing Overige baten Totale baten Kosten dekkendheid 7.3 Afval | 2.553.389 | 508.352 526.707 | 3.588.448 2.812.758 | 917.300 | 3.730.058 | 100,00% 2.1 Verkeer en vervoer | 71.610 | 71.610 6.3 Inkomensregelingen | 70.000 | 70.000 Totaal | 2.694.999 | 508.352 526.707 | 3.730.058 2.812.758 | 917.300 | 3.730.058 | 100,00% 118 119 Leges en rechten Leges De mogelijkheid tot het heffen van leges is geregeld in artikel 229, lid 1, b van de Gemeentewet. De gemeente levert op aanvraag van individuele burgers een uiteenlopend pakket aan diensten.
Door het heffen van leges worden de kosten die hiervoor worden gemaakt in principe verhaald op de burger die de dienst afneemt. Voorbeelden zijn het verstrekken van een paspoort of het verlenen van een vergunning. Degene die de dienst aanvraagt betaalt ook de leges. De heffingsmaatstaf is zeer divers en wordt vermeld in de tarieventabel die hoort bij de legesverordening. Op grond van artikel 229b van de Gemeentewet mag de legesverordening als geheel bezien maximaal kostendekkend zijn. Niet elke post zal dus afzonderlijk op zijn kostendekkendheid worden beoordeeld. Dit laatste zou ook moeilijk realiseerbaar zijn gezien het feit dat de kosten voor de individuele diensten moeilijk zijn te bepalen. Dat neemt niet weg dat een gemeente wel een kostendekkendheid per dienst of per samenhangende groep van diensten mag nastreven, als de gemeente in dit opzicht maar een consequente lijn volgt. Begraafrechten Op grond van artikel 229 van de Gemeentewet wordt een vergoeding gevraagd voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen. De heffing wordt geheven naar de maatstaven en de tarieven zoals die in de verordening begraafrechten zijn opgenomen. In totaal verwachten we het komende jaar € 730.267 aan kosten te maken om onze zorgplichten na te komen. De totale baten voor 2027 zijn € 730.267.
Overzicht van de taakvelden die geheel of deels in de heffing worden meegenomen Begraafrechten Lasten taakveld Overhead Mutatie reserves Totale lasten Heffing Overige baten Totale baten Kosten dekkendheid 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 473.232 280.800 -23.765 730.267 714.000 16.267 730.267 100,00% Totaal 473.232 280.800 -23.765 730.267 714.000 16.267 730.267 100,00% Rioolheffing De wettelijke basis voor het heffen van rioolheffing ligt in artikel 228a van de Gemeentewet. In de rioolheffing worden kosten doorgerekend die verbonden zijn aan het in stand houden van het gemeentelijk rioleringsstelsel. Met de invoering in 2008 van de Wet gemeentelijke watertaken heeft de gemeente naast de zorgplicht voor het afvoeren van huishoudelijk afvalwater en regenwater ook de zorgplicht voor het grondwater. Daarmee is ook de mogelijkheid ontstaan om de kosten die verbonden zijn aan de taken die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken, toe te rekenen aan de rioolheffing. De rioolheffing is een bestemmingsheffing (bestemming is watertaken), er staan geen aanwijsbare tegenprestaties tegenover. De gemeente Twenterand hanteert één rioolheffing voor alle watertaken. Elke gemeente is verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vast te stellen. In een GRP wordt meerjarig inzicht gegeven in de kosten die gemaakt worden voor de instandhouding van het gemeentelijk rioolstelsel.
De kosten die hiervoor worden gemaakt, worden met de rioolheffing verhaald op de gebruikers van woningen en niet-woningen. Verwachte kosten In totaal verwachten we het komende jaar € 4.422.009 aan kosten te maken om deze zorgplichten na te komen. Om deze kosten transparant te maken splitsen wij eerst uit op welke taakvelden wij deze kosten zullen maken. Vervolgens gaan wij in op de herkomst van de middelen voor het financieren van deze taken. Uit onderstaand overzicht blijkt dat veruit het grootste deel van de gemeentelijke kosten komt van het taakveld riolering € 4.050.713. De kosten zitten vooral in daadwerkelijk nakomen van onze gemeentelijke watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater en in de kosten voor heffing en invordering van de rioolheffing. Door machinaal te vegen worden onze straten gereinigd en wordt voorkomen dat het riool dichtslibt en bovenmatig slijt door (veeg)zand. De kosten van het vegen worden daarom deels (60% : € 119.420) ten laste van het riool gebracht. Daarnaast begroten wij € 726.524 voor het taakveld overhead. Dit zijn kosten die wij maken door de sturing en ondersteuning van medewerkers in brede zin. Aan de raad wordt voorgesteld om het tarief voor rioolrechten voor 2027 te verhogen met 2,5% tot € 300,12 (was € 292,80).
Overzicht van de taakvelden die geheel of deels in de heffing worden meegenomen Rioolheffing | Lasten Overhead | BTW | Totale | Heffing | Overige | Totale | Kosten taakveld | lasten | baten | baten | dekkendheid 7.2 Riolering | 2.194.260 | 726.524 1.129.929 | 4.050.713 | 4.400.600 | 21.409 | 4.422.009 | 100,00% 2.1 Verkeer en vervoer | 119.420 | 119.420 5.7 Openbaar groen en | 108.845 | 22.857 | 131.702 recreatie 6.3 Inkomensregelingen | 120.174 | 120.174 Totaal | 2.542.699 | 726.524 | 4.422.009 | 21.409 | 4.422.009 | 100,00% 1.152.786 | 4.400.600 Woonlastenontwikkeling De hoogte van de gemeentelijke woonlasten krijgt regelmatig aandacht in de media en dan gaat het met name om de OZB. Onder woonlasten verstaan we: onroerendezaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. Het zijn belastingen en tarieven waarmee ieder huishouden in een gemeente jaarlijks te maken krijgt. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van lokale lasten. Men vergelijkt daarin per gemeente de woonlasten van een woning met een voor die gemeente gemiddelde waarde. De tariefsaanpassingen voor de OZB, afval- en rioolheffing leiden voor een gemiddeld gezin (met eigen woning) tot een aanpassing van de woonlasten.
120 Onderstaand treft u een overzicht aan van de lastendruk van een inwoner van onze gemeente die in het kader van de afvalstoffenheffing in 2027 1 restcontainer van 240 liter in gebruik heeft, welke 5 keer geleegd wordt. De bedragen in onderstaand overzicht zijn bedragen per maand. Eigen woning: € 203.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afvalstoffenheffing, vast deel | € 10,55 | € 11,53 | € 12,64 | € 13,48 | € 14,17 Afvalstoffenheffing, variabel deel | € 6,75 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 Rioolheffing | € 24,40 | € 25,01 | € 25,64 | € 26,28 | € 27,61 OZB | € 19,83 | € 24,25 | € 24,67 | € 25,17 | € 25,67 Totaal lastendruk | € 61,53 | € 66,62 | € 68,78 | € 70,76 | € 73,28 Eigen woning: € 240.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afvalstoffenheffing | € 10,55 | € 11,53 | € 12,64 | € 13,48 | € 14,17 Afvalstoffenheffing, variabel deel | € 6,75 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 Rioolheffing | € 24,40 | € 25,01 | € 25,64 | € 26,28 | € 27,61 OZB | € 23,42 | € 28,67 | € 29,17 | € 29,83 | € 30,42 Totaal lastendruk | € 65,12 | € 71,04 | € 73,28 | € 75,43 | € 78,03 Eigen woning: € 386.500 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afvalstoffenheffing | € 10,55 | € 11,53 | € 12,64 | € 13,48 | € 14,17 Afvalstoffenheffing, variabel deel | € 6,75 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 Rioolheffing | € 24,40 | € 25,01 | € 25,64 | € 26,28 | € 27,61 OZB | € 37,75 | € 46,17 | € 47,08 | € 48,00
| € 49,00 Totaal lastendruk | € 79,45 | € 88,54 | € 91,20 | € 93,59 | € 96,61 Huurwoning: | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afvalstoffenheffing | € 10,55 | € 11,53 | € 12,64 | € 13,48 | € 14,17 Afvalstoffenheffing, variabel deel | € 6,75 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 | € 5,83 Rioolheffing | € 24,40 | € 25,01 | € 25,64 | € 26,28 | € 27,61 Totaal lastendruk | € 41,70 | € 42,37 | € 44,11 | € 45,59 | € 47,61 Kwijtscheldingsmogelijkheden De gemeente moet bij het vaststellen van kwijtschelding landelijke regels toepassen. Binnen deze mogelijkheden zijn de volgende eigen beleidskeuzen gemaakt: - Voor de ozb (voor onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen), riool- en voor de afvalstoffenheffing is kwijtschelding mogelijk, waardoor minima geen woonlasten betalen; - Voor extra containers wordt geen kwijtschelding afvalstoffenheffing verleend en ook geen kwijtschelding rioolheffing bij een grondslag > 500m3 - Bij de normkosten van bestaan wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm; - Ondernemers voor de privébelastingen zijn gelijkgesteld met particulieren; - Kosten voor kinderopvang worden in aanmerking genomen als uitgaven bij de berekening van de betalingscapaciteit en; - Bij de normkosten van bestaan voor AOW’ers wordt uitgegaan van 100% van de netto AOW-norm.
Voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen in het kader van het minimabeleid is voor 2027 uitgegaan van een totaalbedrag van €190.174. Hierbij gaat het om: Afvalstoffenheffing €70.000 Rioolheffing € 120.174 121 122 Overzicht van baten en lasten Overzicht van baten en lasten 2025-2027 Werkelijk 2025 | Raming 2026 | Raming 2027 Omschrijving programma/doelenboom | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo 1. Sociaal domein Sociale zaken | 25.343.932 | 25.235.850 | 108.082 | 16.167.663 | 18.950.464 | -2.782.801 | 20.217.380 | 23.303.114 | -3.085.734 Maatschappelijke ondersteuning | 490.081 | 14.749.952 | -14.259.871 | 396.229 | 16.083.718 | -15.687.488 | 347.324 | 16.011.096 | -15.663.772 Gezondheidszorg | 383.910 | 2.996.055 | -2.612.145 | 306.205 | 1.360.868 | -1.054.663 | 489.626 | 1.537.642 | -1.048.016 Onderwijs | 1.025.826 | 5.147.204 | -4.121.378 | 1.168.517 | 5.331.152 | -4.162.635 | 1.049.529 | 5.391.953 | -4.342.424 Jeugd | 413.614 | 23.238.615 | -22.825.001 | 744 | 24.957.473 | -24.956.729 | 762 | 23.777.033 | -23.776.271 2.
Ruimte Openbare orde en veiligheid | 0 | 2.903.600 | -2.903.600 | 0 | 3.016.577 | -3.016.577 | 0 | 3.089.139 | -3.089.139 Openbare ruimte en verkeer | 5.048.827 | 13.273.622 | -8.224.795 | 5.506.327 | 15.737.551 | -10.231.225 | 5.662.081 | 16.340.662 | -10.678.581 Duurzaamheid, Milieu en VTH | 5.624.660 | 6.966.300 | -1.341.640 | 4.011.826 | 5.505.907 | -1.494.081 | 3.729.046 | 6.194.404 | -2.465.358 Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH | 5.355.248 | 6.990.712 | -1.635.464 | 4.086.616 | 8.756.571 | -4.669.955 | 9.715.125 | 15.221.420 | -5.506.295 3. Economie en vrijetijdsbesteding Cultuur en recreatie en toerisme | 891.411 | 3.587.995 | -2.696.584 | 492.749 | 3.718.739 | -3.225.990 | 416.815 | 2.801.785 | -2.384.970 Economie en werkgelegenheid | 186.477 | 1.659.576 | -1.473.099 | 5.366 | 2.176.199 | -2.170.833 | 1.791 | 1.750.163 | -1.748.372 Sport | 1.255.822 | 4.141.766 | -2.885.944 | 1.140.430 | 4.311.375 | -3.170.946 | 1.213.815 | 4.239.739 | -3.025.924 4.
Bedrijfsvoering Dienstverlening en klantcontact | 729.171 | 1.749.984 | -1.020.813 | 990.649 | 1.636.042 | -645.393 | 1.071.263 | 1.682.995 | -611.733 Bedrijfsvoering | 1.768.100 | 14.829.728 | -13.061.628 | 625.807 | 14.855.551 | -14.229.745 | 662.486 | 19.394.058 | -18.731.572 Subtotaal programma's | 48.517.079 | 127.470.959 | -78.953.880 | 34.899.128 | 126.398.189 | -91.499.061 | 44.577.042 | 140.735.204 | -96.158.161 Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen | 9.489.194 | 0 | 9.489.194 | 9.634.960 | 0 | 9.634.960 | 12.730.165 | 0 | 12.730.165 Algemene uitkering | 72.309.761 | 0 | 72.309.761 | 73.146.335 | 0 | 73.146.335 | 76.224.020 | 0 | 76.224.020 Dividend | 1.655.748 | 0 | 1.655.748 | 1.053.500 | 0 | 1.053.500 | 1.053.500 | 0 | 1.053.500 Saldo financieringsfunctie | 237.923 | 341.516 | -103.593 | 282.563 | 343.656 | -61.093 | 280.337 | 324.070 | -43.733 Overige algemene dekkingsmiddelen | 981.790 | 0 | 981.790 | 813.717 | 0 | 813.717 | 809.756 | 0 | 809.756 Subtot. alg.
dekkingsmiddelen | 84.674.416 | 341.516 | 84.332.900 | 84.931.075 | 343.656 | 84.587.419 | 91.097.778 | 324.070 | 90.773.708 Overhead (*) | 0 | 8.587.566 | -8.587.566 | 0 | 9.445.627 | -9.445.627 | 0 | 10.008.332 | -10.008.332 Onvoorzien | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.000 | -1.000 | 0 | 1.000 | -1.000 Totaal saldo van baten en lasten | 133.191.495 | 127.812.475 | 5.379.020 | 119.830.203 | 126.742.845 | -6.912.642 | 135.674.820 | 141.060.274 | -5.385.453 Toevoegingen/onttrekkingen aan reserves 123 Werkelijk 2025 | Raming 2026 | Raming 2027 1. Sociaal domein | 645.204 | 3.088.903 | -2.443.699 | 963.627 | 0 | 963.627 | 778.393 | 0 | 778.393 2. Ruimte | 1.716.920 | 664.849 | 1.052.071 | 2.266.762 | 25.000 | 2.241.762 | 2.124.370 | 25.000 | 2.099.370 3. Economie en vrijetijdsbesteding | 982.615 | 0 | 982.615 | 2.231.353 | 0 | 2.231.353 | 1.574.774 | 0 | 1.574.774 4. Bedrijfsvoering | 2.180.975 | 7.804.438 | -5.623.463 | 2.502.847 | 980.394 | 1.522.453 | 2.391.628 | 1.031.394 | 1.360.234 Totaal mutaties reserves | 5.525.714 | 11.558.190 | -6.032.476 | 7.964.589 | 1.005.394 | 6.959.195 | 6.869.165 | 1.056.394 | 5.812.771 Gerealiseerd resultaat | 138.717.209 | 139.370.665 | -653.456 | 127.794.792 | 127.748.239 | 46.553 | 142.543.985 | 142.116.668 | 427.318 (*) = in verband met een wijziging van het BBV zijn de overheadkosten afzonderlijk in beeld gebracht.
Deze kosten zijn reeds verwerkt in de totale lasten per programma. Zodoende dient dit bedrag niet nogmaals meegeteld te worden bij de totale lasten. Overzicht van baten en lasten 2028-2030 Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Omschrijving programma/doelenboom | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo 1. Sociaal domein Sociale zaken | 18.900.530 | 22.278.852 | -3.378.322 | 18.757.926 | 22.298.255 | -3.540.329 | 18.501.150 | 22.681.289 | -4.180.140 Maatschappelijke ondersteuning | 361.393 | 16.771.775 | -16.410.382 | 376.049 | 17.484.912 | -17.108.863 | 391.292 | 18.282.303 | -17.891.011 Gezondheidszorg | 589.482 | 1.648.107 | -1.058.625 | 681.001 | 1.739.916 | -1.058.915 | 0 | 1.082.969 | -1.082.969 Onderwijs | 1.105.292 | 5.435.360 | -4.330.068 | 1.112.329 | 5.482.478 | -4.370.149 | 1.119.843 | 5.605.021 | -4.485.178 Jeugd | 778 | 24.107.738 | -24.106.960 | 795 | 25.111.729 | -25.110.934 | 813 | 26.014.249 | -26.013.436 2. Ruimte Openbare orde en veiligheid | 0 | 3.153.794 | -3.153.794 | 0 | 3.217.822 | -3.217.822 | 0 | 3.295.010 | -3.295.010 Openbare ruimte en verkeer | 5.792.288 | 16.852.462 | -11.060.173 | 5.925.758 | 17.422.161 | -11.496.403 | 6.062.519 | 18.571.073 | -12.508.553 Duurzaamheid, Milieu en VTH | 3.924.578 | 6.447.311 | -2.522.733 | 4.073.407 | 6.623.071 | -2.549.664 | 4.197.517 | 6.823.145 | -2.625.628 Bouwen, wonen, ruimt.
ontwikkeling en VTH | 9.860.832 | 14.116.843 | -4.256.011 | 4.568.738 | 8.885.091 | -4.316.353 | 6.675.508 | 11.241.668 | -4.566.161 3. Economie en vrijetijdsbesteding Cultuur en recreatie en toerisme | 423.300 | 2.408.889 | -1.985.589 | 430.084 | 2.688.791 | -2.258.707 | 435.823 | 2.709.633 | -2.273.810 Economie en werkgelegenheid | 1.830 | 1.307.794 | -1.305.964 | 1.870 | 1.271.667 | -1.269.797 | 1.912 | 1.297.860 | -1.295.948 Sport | 1.233.876 | 4.490.192 | -3.256.316 | 1.259.402 | 4.408.913 | -3.149.511 | 1.148.674 | 4.860.044 | -3.711.370 4. Bedrijfsvoering Dienstverlening en klantcontact | 1.111.874 | 1.691.230 | -579.356 | 996.357 | 1.670.494 | -674.137 | 1.037.605 | 1.747.276 | -709.671 Bedrijfsvoering | 668.596 | 17.446.527 | -16.777.931 | 671.324 | 16.621.852 | -15.950.528 | 674.114 | 16.933.418 | -16.259.304 Subtotaal programma's | 43.974.649 | 138.156.873 | -94.182.223 | 38.855.041 | 134.927.153 | -96.072.113 | 40.246.767 | 141.144.959 | -100.898.192 Algemene dekkingsmiddelen 124 Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Lokale heffingen | 12.726.977 | 0 | 12.726.977 | 12.981.516 | 0 | 12.981.516 | 13.242.257 | 0 | 13.242.257 Algemene uitkering | 74.921.299 | 0 | 74.921.299 | 76.085.299 | 0 | 76.085.299 | 79.838.299 | 0 | 79.838.299 Dividend | 1.053.500 | 0 | 1.053.500 | 1.053.500 | 0 | 1.053.500 | 1.053.500 | 0 | 1.053.500 Saldo financieringsfunctie | 278.039 |
304.326 | -26.287 | 275.668 | 296.406 | -20.738 | 273.221 | 295.013 | -21.792 Overige algemene dekkingsmiddelen | 831.993 | 0 | 831.993 | 834.541 | 0 | 834.541 | 837.143 | 0 | 837.143 Subtot. alg. dekkingsmiddelen | 89.811.808 | 304.326 | 89.507.482 | 91.230.524 | 296.406 | 90.934.118 | 95.244.420 | 295.013 | 94.949.407 Overhead (*) | 0 | 10.380.341 | -10.380.341 | 0 | 10.771.739 | -10.771.739 | 0 | 11.314.589 | -11.314.589 Onvoorzien | 0 | 1.000 | -1.000 | 0 | 1.000 | -1.000 | 0 | 1.000 | -1.000 Totaal saldo van baten en lasten | 133.786.457 | 138.462.199 | -4.675.741 | 130.085.565 | 135.224.559 | -5.138.995 | 135.491.187 | 141.440.972 | -5.949.785 Toevoegingen/onttrekkingen aan reserves 1. Sociaal domein | 564.043 | 0 | 564.043 | 359.640 | 0 | 359.640 | 332.874 | 0 | 332.874 2. Ruimte | 842.379 | 25.000 | 817.379 | 951.025 | 25.000 | 926.025 | 1.290.190 | 25.000 | 1.265.190 3. Economie en vrijetijdsbesteding | 810.340 | 0 | 810.340 | 749.563 | 0 | 749.563 | 714.956 | 0 | 714.956 4.
Bedrijfsvoering | 1.353.398 | 1.082.394 | 271.004 | 970.554 | 1.133.394 | -162.840 | 868.132 | 1.184.394 | -316.262 Totaal mutaties reserves | 3.570.160 | 1.107.394 | 2.462.766 | 3.030.782 | 1.158.394 | 1.872.388 | 3.206.152 | 1.209.394 | 1.996.758 Gerealiseerd resultaat | 137.356.617 | 139.569.593 | -2.212.976 | 133.116.347 | 136.382.953 | -3.266.607 | 138.697.339 | 142.650.366 | -3.953.027 (*) = in verband met een wijziging van het BBV zijn de overheadkosten afzonderlijk in beeld gebracht. Deze kosten zijn reeds verwerkt in de totale lasten per programma. Zodoende dient dit bedrag niet nogmaals meegeteld te worden bij de totale lasten. 125 Toelichting bij financieel overzicht "baten en lasten per programma" Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoorden Provincies en Gemeenten (BBV), is het verplicht de gemeenteraad een begroting aan te bieden die is geschoond van stortingen in en onttrekkingen aan reserves. Dit is het zogenaamde resultaat voor bestemming. Vervolgens dient aangegeven te worden welke bedragen aan welke reserves moeten worden onttrokken dan wel worden toegevoegd en voor welke programma’s dit dan moet. Na deze toevoegingen en onttrekkingen (de resultaatbestemming) volgt het resultaat na bestemming. Op deze manier wordt voor de raad inzichtelijk gemaakt hoeveel aan reserves wordt toegevoegd en onttrokken, zonder dat dit hun budgetrecht aantast.
De ramingen op zowel programma- als op doelenboomniveau zijn dus exclusief de stortingen in en onttrekkingen aan de reserves. Resultaatbestemming Het inzichtelijk maken van deze regelgeving voor wat betreft de resultaatbestemming is door ons opgenomen onder het financiële overzicht “baten en lasten per programma”. Zoals uit betreffende overzicht blijkt, sluit de begroting 2027, geschoond van stortingen in en onttrekkingen aan reserves, met een negatief saldo van € 5.385.453. Dit noemen we het resultaat voor bestemming. Berekening: Lasten | 141.060.274 Baten | 135.674.820 Resultaat voor bestemming | -5.385.453 Resultaat na bestemming Door de reguliere stortingen in en onttrekkingen aan de reserves middels resultaatbestemming weer toe te voegen is er voor 2027 sprake van een begroting met een overschot van € 427.318 De specificatie van de verschillende stortingen in en onttrekkingen aan de reserves, onder de noemer resultaatbestemming, kunt u terugvinden in de Staat van reserves en voorzieningen die in de toelichting bij deze programmabegroting is gevoegd.
Berekening: Resultaat voor bestemming | -5.385.453 Resultaatbestemming: Stortingen in reserves | 1.056.394 Onttrekkingen aan reserves | 6.869.165 Resultaat na bestemming | 427.318 voordelig Overzicht algemene dekkingsmiddelen Ingevolge artikel 17 sub b van het Besluit Begroting en Verantwoording (B.B.V.) dient in de begroting een overzicht met toelichting van de geraamde algemene dekkingsmiddelen te worden opgenomen. Hierin wordt ingegaan op de middelen die vrij besteedbaar zijn. Het betreft met name de OZB en de uitkering uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing geen vooraf bepaald bestedingsdoel. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen (x € 1,000) | Raming 2026 | Raming 2027 | Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Lokale heffingen (O.Z.B.) | 9.635 | 12.730 | 12.727 | 12.982 | 13.242 Gemeentefonds (algemene uitkering) | 73.146 | 76.224 | 74.921 | 76.085 | 79.838 Dividenden | 1.054 | 1.054 | 1.054 | 1.054 | 1.054 Saldo financieringsfunctie | -61 | -44 | -26 | -21 | -22 Overige middelen | 814 | 810 | 832 | 835 | 837 Totaal | 84.587 | 90.774 | 89.507 | 90.934 | 94.949 Algemene uitkering gemeentefonds Algemeen De in de begroting 2027 opgenomen raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de circulaire van mei 2026.
Deze circulaire stelt de raming voor de 126 127 gemeentefondsuitkering voor 2026 bij en geeft een raming voor 2027. Ook kijkt de circulaire vooruit naar de jaren 2028 tot en met 2030. De meicirculaire is de belangrijkste van de drie circulaires die jaarlijks verschijnen. Het financiële perspectief voor Twenterand voor de jaren 2027-2030 verslechtert door de uitkomsten van de meicirculaire 2026. Voor de jaren 2029 en 2030 nemen de tekorten verder toe. Dit maakt de bezuinigingsopgave nog groter en onderstreept de noodzaak om duidelijke keuzes te maken voor de toekomst. Accres Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. De jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. Het accres wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (bbp). In de meicirculaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor de jaren 2026 en verder. Het accres is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. Het volumedeel is daarbij gebaseerd op een 8-jarig historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. Het prijsdeel is gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product van het lopende jaar (inflatie). In principe kan het volumedeel gebruikt worden om hogere kosten op te vangen die volgen uit bijvoorbeeld de groei van de bevolking en beleidsontwikkelingen.
Het prijsdeel kan gebruikt worden om loon- en prijsstijgingen op te vangen. Het accres is voor de komende jaren beperkt bijgesteld. Dit leidt voor Twenterand tot een minimaal effect voor de algemene uitkering. Ontwikkelingen uitkeringsbasis De uitkeringsbasis van het gemeentefonds wordt bepaald aan de hand van diverse landelijke maatstaven, zoals het aantal inwoners, woonruimten en huishoudens. Veranderingen in deze maatstaven hebben invloed op de verdeling van het gemeentefonds. Als de omvang van de maatstaven (kwantiteit) stijgt, dan moet het bedrag per maatstaf (gewicht) dalen om de totale beschikbare gelden gelijk te houden. Dit leidt tot een ontwikkeling in de uitkeringsbasis. Voor Twenterand leidt deze ontwikkeling tot een positieve bijstelling van de algemene uitkering met € 260.000 in 2027 tot bijna € 500.000 in 2030. Hoeveelheidsverschillen op de maatstaven De berekening van de algemene uitkering bestaat uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van diverse maatstaven (zoals inwoneraantal en oppervlakte van de gemeente) met het bijbehorende gewicht per maatstaf (bedrag per eenheid). Aanpassingen in het aantal eenheden (door Twenterand) en het bedrag per eenheid (door het Rijk) leidt tot een wijziging van de algemene uitkering.
Zo krijgt Twenterand (door recente aanpassingen) bijvoorbeeld voor het opvangen en huisvesten van Oekraïners een bedrag van € 45.000 via de algemene uitkering en een bedrag van ongeveer € 36.000 via de algemene uitkering voor de opvang en huisvesting van (extra) statushouders. Twenterand heeft voor de berekening van de algemene uitkering een aantal maatstaven bijgesteld, maar ook het Rijk heeft de waarde per maatstaf (in enkele gevallen) naar beneden bijgesteld. De maatstaf ‘huishoudens met een laag inkomen met drempel’ heeft hierbij het grootste effect. Deze maatstaf hebben wij aan moeten passen op basis van de actualisatie van de aantallen voor deze maatstaf door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Gezien het grote gewicht van deze maatstaf (bedrag per eenheid) in de berekening, is het effect voor Twenterand door deze bijstelling erg nadelig. Het totale negatieve effect van alle hoeveelheidsverschillen loopt op van € 1.000.000 in 2027 tot € 1.300.000 in 2030 Huishoudelijke hulp uit de WMO Mensen die dit kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Dit betekent dat de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo met ingang van 1 januari 2029 wordt geschrapt. Voor de mensen die hulp niet zelf kunnen betalen, blijft de gemeente daarin voorzien. Met ingang van 2029 wordt de uitkering uit het gemeentefonds verlaagd met € 1,4 miljard (macro).
Voor de vangnetregeling wordt € 430 miljoen toegevoegd, waardoor per saldo een netto verlaging resteert van € 1 miljard (macro). Voor Twenterand betekent dit vanaf 2029 een structureel nadeel van ruim € 1,7 miljoen. Het is nog onduidelijk hoe het vangnet eruit komt te zien en wie hiervan gebruik kan maken. Als gevolg hiervan kunnen gemeenten nog niet inzichtelijk maken wat de daadwerkelijke financiële gevolgen zijn van het nieuwe beleid. Voor de begroting 2027 staan de toezichthouder daarom toe een stelpost op te nemen voor de netto-uitname uit het gemeentefonds ter hoogte van € 1 miljard (macro). Hierdoor heeft deze maatregel een budgetneutraal effect op de begroting. Zodra bij de begroting 2028 meer bekend is over de beleidsmatige invulling vraagt de toezichthouder de gemeenten om een reële raming van de financiële gevolgen op te nemen en de stelpost te laten vervallen. Dit is conform het begrotingsadvies 2027-2030 van de VNG. De algemene uitkering wordt voor het jaar 2027 geraamd op € 76.224.020 Dividenden De gemeente Twenterand ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit. De ramingen betreffen conform het BBV de te verwachten dividenden over het jaar 2026 die in 2027 ontvangen worden. Aandelen: Cogas 558 aandelen x € 454 = € 253.332. Van de nominale waarde is 25% gestort.
Dividend 558 aandelen à € 1.000 | € 558.000 Enexis 64.662 aandelen x € 1 = € 64.662 Dividend 64.662 aandelen | € 29.000 Bank Nederlandse Gemeenten 23.868 aandelen x € 2,50 = € 59.670 Dividend | € 24.000 Wadinko 85 aandelen Dividend 85 aandelen x € 500 | € 42.500 ROVA 335 aandelen (Norm) dividend | € 100.000 Zonnepark Oosterweilanden BV 100% aandeelhouder Dividend | € 300.000 Totaal dividend | € 1.053.500 Saldo van de financieringsfunctie Onder het saldo van de financieringsfunctie wordt verstaan het saldo van (a) de betaalde rente over de aangegane leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant en (b) de ontvangen rente over de uitzettingen. Het geraamde saldo van de financieringsfunctie bedraagt € 43.733 negatief, waarvan de specificatie als volgt luidt: A. | Rente leningen: | € 324.070 B. | Ontvangen rente: | € 280.337 Per saldo | -€ 43.733 Financieringspositie De financieringsstructuur van de gemeente wordt bepaald door: - De boekwaarde van de investeringen; - De financiering van de boekwaarde door middel van reserves, voorzieningen en vaste geldleningen; - Het financieringstekort; - Het rente omslagpercentage (1%).
128 Het is in het belang van de gemeente, dat er gezond wordt gefinancierd, dat wil zeggen dat de kapitaaluitgaven in principe met vaste geldleningen worden gefinancierd, en dat er een zekere afstemming bestaat tussen de afschrijvingsduur van de kapitaaluitgaven en de looptijden van de aangetrokken geldleningen. De geraamde afschrijving voor 2027 bedraagt € 4.191.317 en de aflossing van vaste geldleningen € 3.419.770 Overige algemene dekkingsmiddelen Overige rente reserves/voorzieningen Bespaarde rente reserves en voorzieningen | € 694.094 Overige algemene dekkingsmiddelen Forensenbelasting | € 5.929 Toeristenbelasting | € 109.733 totaal | € 809.756 Onvoorziene uitgaven In de begroting 2027 is voor onvoorzien een bedrag geraamd van € 1.000. Deze post kan alleen worden benut met betrekking tot uitgaven indien deze onvermijdbaar, onuitstelbaar en onvoorzienbaar zijn.
Overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma Sociaal Domein Lasten Aanpak wachttijden Twente : scheidingsaanpak | 11.008 | 5.000 Kinderopvangtoeslagaffaire | 100.000 M38 Inzet ervaringsdeskundigen en ervaringskennis | 50.000 Boekwaarde Oranjeschool | 202.167 Toegankelijkheid | 15.000 | 15.000 Lokale implementatie Regionale werkcentra | 80.000 | 80.000 taalmaatjes Oekraïnse kinderen | 180.000 | 180.000 Baten Kinderopvangtoeslagaffaire | 100.000 Programma Ruimte Lasten Saldo begraafplaatsen | 23.765 | 24.054 | 22.181 | 22.974 Programmaplan Woningbouw (versnellen woonopgave) | 830.000 Onderzoek bereikbaarheid Oosterweilanden | 35.000 Kanaal Almelo-de Haandrik | 315.000 Kanaal Almelo-de Haandrik, projectleider en comm.adviseur | 105.000 | 90.000 | 60.000 | 45.000 Actualisatie welstandsnota | 110.000 Onderzoekskosten onderhoud bomen | 20.000 Baten Opbrengst zonnepark (storting) | 25.000 | 25.000 | 25.000 Programma Economie en vrije tijdsbesteding Lasten Stimulering economie | 381.425 Stimuleren biobased teelten | 10.000 Ondersteuning uitvoering landbouwbeleid | 15.000 Organiseren landbouwbeleefdag | 10.000 M21 Ondernemershuis Twenterand | 60.000 | 50.000 Cultuurplan Twenterand | 80.000 Bibliotheek avondschool | 50.000 129 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Cultuur educatie en curltuurregio Twente | 48.121 | 49.179 Extra bijdrage semi permanente
hal (i.v.m. bouw nieuwe sporthal) | 10.000 | 10.000 Bedrijfsvoering Lasten Inkomensconsulent, 0,66 fte schaal 8 voor 3 jaar | 143.729 | 150.916 HR personeelsadministrateur 0,67 fte voor 3 jaar + HR recruiter 0,67 fte voor 3 jaar | 114.105 | 119.811 Opslag bedrijfsvoering € 5.000 per functie | 15.000 | 15.000 Pilot datagedreven werken | 110.878 Tractie | 50.439 | 190.299 | 268.851 | 334.328 Aflossing | 40.000 | 40.000 | 40.000 | 40.000 Team BOO, procesondersteuners | 54.200 Centrummanager | 30.000 Flexibel budget wachttijden sociaal domein | 85.000 | 85.000 | 85.000 | 85.000 Inwonersparticipatie | 100.000 RVU | 25.000 Verbeteren van de gemeentelijke data- en informatiehuishouding | 135.000 | 135.000 Toegankelijk maken van de gemeentelijke archieven | 217.000 | 217.000 Inhuur personeel RO | 225.000 vervanging applicaties sociaal domein + inhuur | 185.000 | 10.220 Inhuur personeel sociaal tbv verv.
Applicaties | 22.850 Centrummanager verlengen met half jaar | 46.500 Handhaving, tijdelijk personeel voor 3 jaar | 230.000 | 230.000 | 230.000 Toezichthouder bouw voor 1 jaar | 150.000 Totaal incidentele lasten programma's | 4.721.187 | 1.696.479 | 706.032 | 527.302 Totaal incidentele baten programma's | 100.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 Saldo incidenteel | 4.621.187 | 1.671.479 | 681.032 | 502.302 Resultaatbestemming Baten Progr.1: Sociaal Domein | 636.070 | 315.162 | 110.759 | 83.993 Progr.2: Ruimte | 1.719.716 | 327.515 | 373.470 | 825.516 Progr.3: Economie en vrije tijdsbesteding | 1.425.897 | 661.462 | 600.686 | 566.079 Progr.4: Bedrijfsvoering | 2.226.670 | 1.300.718 | 982.631 | 769.393 Lasten Progr.1: Sociaal Domein | 0 | 0 | 0 | 0 Progr.2: Ruimte | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 Progr.3: Economie en vrije tijdsbesteding | 0 | 0 | 0 | 0 Progr.4: Bedrijfsvoering | 1.031.394 | 1.082.394 | 1.133.394 | 1.184.394 Totaal incidentele onttrekkingen | 6.008.353 | 2.604.857 | 2.067.546 | 2.244.981 Totaal incidentele toevoegingen | 1.056.394 | 1.107.394 | 1.158.394 | 1.209.394 Totaal resultaatbestemming | 4.951.959 | 1.497.463 | 909.152 | 1.035.587 Structurele mutaties reserves 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onttrekkingen Reserve kapitaallasten | 860.810 | 965.302 | 963.237 | 961.171 Totaal structurele onttrekkingen | 860.810 | 965.302 | 963.237 | 961.171 130 131 Financiële positie
Uitgangspunten samenstelling begroting 2027 De hoofddoelstelling met betrekking tot de ramingen voor het begrotingsjaar 2027 is, evenals voorgaande jaren, te komen tot het opstellen van een evenwichtige begroting. Daarvoor zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd. Basis De basis voor de begroting 2027 wordt gevormd door: de ramingen en budgetten van de goedgekeurde begroting 2026 en de wijzigingen daarop; de meerjarenramingen 2027-2029; de jaarrekening 2025; de berap 2026; de uitgangspuntennotitie 2027; Loonontwikkeling Bij de berekening van de loonkosten 2027 is rekening gehouden met een stijging van 6,1%. Prijspeil Voor 2027 is bij het samenstellen van de begroting 2027 rekening gehouden met een prijsstijging van 2,3% voor kosten derden. Voor subsidies is rekening gehouden met een stijging van 1,6%. Voor sociaal domein is rekening gehouden met een stijging van 4,0%. Voor de OZB is rekening gehouden met een tariefstijging van 25% voor zowel woningen als niet-woningen. De opbrengst rioolrechten wordt in 2027 verhoogd met 2,5%. Volume-effecten Voor zover daarvan sprake is of zou kunnen zijn, is rekening gehouden met uit aanvaard en bestaand beleid voortvloeiende financiële gevolgen van voor 2027 verwachte volume effecten.
De volume- effecten kunnen zich onder andere voordoen bij budgetten welke (mede) gebaseerd zijn op het aantal inwoners woonruimte, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, lengtes van wegen en oppervlakte groen. Voor de inkomstenramingen, zoals ten aanzien van huren en pachten, leges en andere rechten, belastingen, uitkeringen en bijdragen is er eveneens uitgegaan van volume-effecten. Gemeenschappelijke regelingen Voor de ramingen van het aandeel in het nadelige saldo van de gemeenschappelijke regelingen zijn de door die regelingen in hun begroting opgenomen bijdragen als uitgangspunt opgenomen of als daar sprake van is de afspraken in regionaal verband. Algemene uitkering uit het gemeentefonds De in de begroting 2027 opgenomen raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de circulaire van mei 2026. Deze circulaire stelt de raming voor de gemeentefondsuitkering voor 2026 bij en geeft een raming voor 2027. Ook kijkt de circulaire vooruit naar de jaren 2028 tot en met 2030. De meicirculaire is de belangrijkste van de drie circulaires die jaarlijks verschijnen. Het financiële perspectief voor Twenterand voor de jaren 2027-2030 verslechtert door de uitkomsten van de meicirculaire 2026. Voor de jaren 2029 en 2030 nemen de tekorten verder toe. Dit maakt de bezuinigingsopgave nog groter en onderstreept de noodzaak om duidelijke keuzes te maken voor de toekomst.
Onvoorzien Als budget voor onvoorziene uitgaven éénmalig is een bedrag van € 1.000 opgenomen. Stand en verloop van reserves Voor de stand van de reserves wordt verwezen naar de staat van reserves en voorzieningen begroting 2027 - 2030 (in de bijlage). 132 EMU-Saldo Het EMU-saldo geeft het saldo van de inkomende en uitgaande geldstromen die in het kalenderjaar 2027 plaatsvinden minus deelname aan bedrijven en inkomsten uit kredietverstrekking. Dit is de wijze waarop de landen in de Euro-zone hun EMU-saldo berekenen en waarover ook begrotingsafspraken zijn gemaakt. Het EMU-saldo kan gezien worden als een extra financieel kengetal, naast de andere vijf verplichte financiële kengetallen zoals de solvabiliteit en de (netto) schuldquote. Het EMU-saldo heeft een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht in het bedrijfsleven. Het is van belang om het EMU- saldo in de juiste context te zien. Gemeenten maken voor hun boekhouding gebruik van het ‘gemodificeerde stelsel van baten en lasten’. Hierdoor zegt het EMU-saldo van één jaar relatief weinig, omdat de uitgaven voor investeringen bijvoorbeeld in één jaar leiden tot een uitgave, maar in de exploitatie via de kapitaallasten leiden tot meerjarige lasten. Of dat toevoegingen aan voorzieningen ten laste van het resultaat gaan, maar pas bij besteding van de voorziening leiden tot een uitgave.
Voor een overzicht van het EMU-saldo verwijzen wij u naar de bijlage 'EMU-saldo begroting 2027' Geprognosticeerde balans Een geprognosticeerde balans met meerjarig inzicht geeft een beeld van de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen, en in de financieringsbehoefte. In samenhang met de overige verplichte kengetallen (zoals de solvabiliteitsratio) geeft de geprognosticeerde balans een indruk van het effect van het beleid in deze meerjarenbegroting op de vermogenspositie van de gemeente. Voor een overzicht van de geprognosticeerde balans verwijzen wij u naar de bijlage 'geprognosticeerde balans 2027-2030'. 133 Meerjarenraming 2028-2030 Inleiding Ter voldoening aan het gestelde in de Gemeentewet en in hoofdstuk III van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten leggen wij aan u de meerjarenramingen 2028 t/m 2030 voor. De meerjarenraming bevat een raming van de financiële gevolgen voor de drie jaren volgend op het begrotingsjaar, waaronder de baten en lasten van het bestaande en nieuwe beleid dat in de programma’s is opgenomen. De toelichting op de meerjarenraming bevat tenminste de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd en een toelichting op belangrijke ontwikkelingen ten opzichte van de meerjarenraming van het vorige begrotingsjaar.
Door onder andere hiermee rekening te houden kan de meerjarenbegroting uitwijzen of de doelstelling van een sluitende begroting op termijn wordt gerealiseerd. Uitgangspunten meerjarenraming De begroting 2027 als basis. De meerjarenramingen zijn opgesteld met als uitgangspunt voor inflatiestijging kosten derden: 2,2% voor 2028, 2,2% voor 2029 en 2,2% voor 2030. Voor subsidies is een stijging meegenomen van 3,7% voor 2028, 3,9% voor 2029 en 3,9% voor 2030. Voor uitgaven sociaal domein is voor 2028, 2029 en 2030 een stijging meegenomen van 4%. Voor salarissen is een stijging meegenomen van 5,2% voor 2028, 5,5% voor 2029 en 5,5% voor 2030 (inclusief periodieke verhogingen). Algemene uitkering gemeentefonds De in de meerjarenbegroting opgenomen raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de circulaire van mei 2026. Voor de ontwikkeling van het gemeentefonds zijn vooral de volgende punten van belang; - De ontwikkeling van het aantal decentralisatie-uitkeringen en integratie-uitkeringen naast de algemene uitkering; - De gevolgen van de ontwikkelingen van het accres; Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. De jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. Het accres wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (bbp).