CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Besluitvormende vergadering 10 november 2026, gemeente TwenterandBij agendapunt: Programmabegroting 202759.414 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

Programmabegroting 2027 2 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................3 Inleiding Programmabegroting 2027 .......................................................................................................4 Verwerkte besluiten uit de Uitgangspuntennotitie 2027 ..........................................................................8 Voorstellen Programmabegroting 2027 .................................................................................................10 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................19 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................21 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................25 Doelenboom Gezondheid en preventie .............................................................................................28 Doelenboom Onderwijs ......................................................................................................................32 Doelenboom Jeugd

............................................................................................................................37 Doelenboom Transformatie Sociaal Domein .....................................................................................43 Wat mag het kosten programma Sociaal Domein .............................................................................47 Programma Ruimte ...............................................................................................................................48 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................49 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................52 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH ......................................................................................54 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH .................57 Wat mag het kosten programma Ruimte ...........................................................................................63 Programma Economie en vrijetijdsbesteding ........................................................................................64 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme

.................................................................................65 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................68 Doelenboom Sport .............................................................................................................................70 Wat mag het kosten programma Economie en vrijetijdsbesteding ....................................................72 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................73 Wat mag het kosten Bedrijfsvoering ..................................................................................................78 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................79 Paragrafen .............................................................................................................................................80 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................81 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ...........................................................................................90 Paragraaf Financiering

.......................................................................................................................94 Paragraaf Bedrijfsvoering ..................................................................................................................97 Paragraaf Openbaarheid Woo ...........................................................................................................99 Paragraaf Verbonden Partijen .........................................................................................................100 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................................................112 Paragraaf Lokale Heffingen .............................................................................................................115 Overzicht van baten en lasten .............................................................................................................122 Financiële positie .................................................................................................................................131 Meerjarenraming 2028-2030 ...............................................................................................................133 Bijlagen

................................................................................................................................................136 Investeringslijsten 2027-2030 ..........................................................................................................137 EMU-saldo begroting 2027 ..............................................................................................................139 Beeld structureel begrotingssaldo ...................................................................................................140 Staat van reserves en voorzieningen begroting 2027-2030 ............................................................141 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................152 Geprognosticeerde balans 2027 - 2030 ..........................................................................................155 Overzicht subsidies 2027 die niet in subsidieplafond zijn opgenomen ............................................157 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................158 Ondertekening Programmabegroting 2027 .....................................................................................160 4 Inleiding Programmabegroting 2027 Met trots bouwen aan

een duurzame toekomst Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2027 aan. Deze begroting is gebaseerd op de Uitgangspuntennotitie (UPN) 2027, de daarna genomen raadsbesluiten en de geactualiseerde inzichten uit de Bestuursrapportage 2026. De begroting sluit voor 2027 met een positief saldo van € 427.320 Met het coalitieakkoord ‘Met trots bouwen aan Twenterand’ hebben Gemeentebelangen Twenterand, SGP en ChristenUnie op 9 juni de basis gelegd voor een nieuwe bestuursperiode. Een periode waarin we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeenteraad verder bouwen aan sterke en leefbare dorpen. Daarbij kiezen we voor een bestuursstijl die is gebaseerd op vertrouwen, duidelijkheid en samenwerking. We willen als gemeentebestuur dichtbij onze inwoners staan, oog hebben voor wat er speelt in onze dorpen en ruimte bieden aan initiatieven uit de samenleving. Tegelijkertijd zijn we helder over wat de gemeente wel en niet kan realiseren. Het college werkt aan een collegeprogramma waarin de ambities uit het coalitieakkoord verder worden uitgewerkt. Daarbij wil het college met prioriteit stappen zetten op het gebied van inwonersbetrokkenheid en de profilering van Twenterand.

Daarom worden naar verwachting begin 2027 het participatiebeleid herijkt, de participatieverordening vastgesteld, afspraken met de dorpsraden vastgelegd en een participatieadviseur aangesteld. Met betrekking tot de profilering van Twenterand wordt toegewerkt naar een verkenning die meer inzicht moet geven in waar Twenterand voor staat, welke positionering daarbij past en welke doelgroepen wij in het bijzonder willen aanspreken. Deze verkenning vormt de basis voor een gerichte en toekomstbestendige aanpak om de zichtbaarheid en aantrekkingskracht van Twenterand verder te versterken. Daarnaast blijkt uit deze programmabegroting dat we met onze bijdrage aan de streekomroep RTV4 investeren in een toekomstbestendige en onafhankelijke nieuwsvoorziening voor Twenterand en de regio. Ook zetten we in op het terugdringen van externe inhuur en kiezen we ervoor te investeren in onze eigen medewerkers. Daarmee versterken we een stabiele, deskundige en toekomstbestendige ambtelijke organisatie. 5 Op weg naar de Kadernota 2028 Met nieuwe energie kijken we vooruit, maar tegelijkertijd vraagt de financiële realiteit om duidelijke keuzes. Het op orde brengen van het huishoudboekje van de gemeente is daarom één van de belangrijkste opgaven van deze bestuursperiode.

Het college kiest nadrukkelijk voor een realistische en verantwoorde koers, met als doel om uiterlijk vanaf 2031 te beschikken over een structureel sluitende begroting. Dat betekent dat er de komende jaren ingrijpende keuzes gemaakt moeten worden. Hoewel de verhoging van de onroerendezaakbelasting (OZB) het begrotingstekort al aanzienlijk heeft gedempt, blijft de totale bezuinigingsopgave onverminderd groot. Het college vindt het belangrijk om deze keuzes zorgvuldig voor te bereiden. Daarom werkt de ambtelijke organisatie momenteel aan een breed overzicht van mogelijke maatregelen. De concrete voorstellen voor bezuinigingen zullen in samenhang aan de gemeenteraad worden aangeboden bij de behandeling van de Kadernota 2028. Tegen die achtergrond is deze programmabegroting bewust terughoudend opgesteld. Voor dit eerste begrotingsjaar heeft het college ervoor gekozen om zo min mogelijk nieuwe structurele uitgaven op te nemen. Eerst moet duidelijk zijn hoe invulling wordt gegeven aan de bezuinigingsopgave. Vervolgens kunnen noodzakelijke bezuinigingen en nieuwe ambities in samenhang worden beoordeeld, zodat een integrale afweging kan plaatsvinden. Daarmee kan deze begroting in belangrijke mate worden beschouwd als een beleidsarme begroting. Onderwerpen die niet konden of wilden wachten, worden ter overbrugging zoveel mogelijk incidenteel gefinancierd.

Hierdoor voorkomen we dat nieuwe lasten direct structureel drukken op de gemeentelijke begroting. Tegelijkertijd erkennen wij dat deze werkwijze risico’s met zich meebrengt. Een aantal van deze onderwerpen kan in de toekomst alsnog vragen om structurele financiering. Ook daarover zullen op een later moment afgewogen keuzes gemaakt moeten worden. De voorstellen die in deze begroting wel leiden tot aanvullende financiële middelen zijn opgenomen in het hoofdstuk ‘Voorstellen Programmabegroting 2027’. Op die manier blijft helder inzichtelijk welke nieuwe ontwikkelingen en keuzes financieel effect hebben. Een deel van de ambities uit het nog vast te stellen collegeprogramma zal vervolgens terugkomen bij de Kadernota 2028. Op dat moment kan een integrale afweging plaatsvinden tussen noodzakelijke bezuinigingen enerzijds en nieuwe investeringen anderzijds. Zo ontstaat een zorgvuldig en realistisch financieel perspectief voor de komende jaren. Programma's In de volgende hoofdstukken wordt per domein ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen, opgaven en voorgenomen resultaten. Zo wordt zichtbaar hoe de gemeente, binnen de beschikbare financiële ruimte, verder werkt aan een Twenterand waar inwoners met recht trots op kunnen zijn. Financiën Het financiële overzicht is gebaseerd op het saldo uit de Uitgangspuntennotitie 2027.

De financiële effecten van de daarin opgenomen besluiten zijn verwerkt in de tegel ‘Verwerkte besluiten uit de Uitgangspuntennotitie 2027’ en worden daarom niet nogmaals opgenomen in onderstaande tabel. De begroting voor 2027 sluit met een positief saldo van circa € 400.000. Daarnaast is sprake van een structureel sluitende begroting, wat betekent dat de structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. Dit is een belangrijk criterium binnen het provinciaal financieel toezicht. Wanneer de eerste of de laatste jaarschijf van de meerjarenraming niet structureel in evenwicht is, kan de provincie besluiten een gemeente onder preventief toezicht te plaatsen. Financieel overzicht: verklaring verschil uitgangspuntennotitie en begroting BEGROTING 2027en verder | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo UPN 2027 (na besluitvorming raad) | € -2.817.070 | n | € -5.956.577 | n | € -6.724.626 | n | € -7.618.451 | n Meeropbrengst ozb (raadsbesluit bij behandeling UPN) | € 2.714.928 | v | € 2.834.387 | v | € 3.085.805 | v | € 3.342.251 | v Al genomen raadsbesluiten Participatieadviseur inwonersparticipatie (1 fte) | € -95.300 | n | € -100.256 | n | € -105.770 | n | € -111.587 | n Financiële afwijkingen: Algemene uitkering meicirculaire 2026 na besluit college inz.

Vrijvallen DU | € 326.490 | v | € 181.227 | v | € -310.773 | n | € -377.916 | n Kapitaallasten | € 86.033 | v | € 221.274 | v | € 52.663 | v | € 405.907 | v Grote afwijkingen n.a.v. de berap: Diverse posten (in 2027 aantal posten eenm. Verwerkt ivm strat.gem.): | € -318.000 | n | € -25.400 | € -7.900 | n | € -3.000 | n Voorstellen (structureel) Regionale leerplichtambtenaar | € -19.680 | n | € -20.113 | n | € -20.555 | n | € -21.008 | n Scheidingspunt | € -18.806 | n | € -18.806 | n | € -18.806 | n | € -18.806 | n Streekomroep RTV4 | € -48.000 | n | € -49.056 | n | € -50.135 | n | € -51.238 | n Subsidieverwerver structureel regelen | € -93.774 | n | € -98.650 | n | € -104.076 | n | € -109.800 | n Uitbreiding naar 1 fte van medew.

kabinetszaken | € -19.200 | n | € -20.256 | n | € -21.370 | n | € -22.545 | n Opleidingsbudget raad | € -55.000 | n | € -57.860 | n | € -61.042 | n | € -64.400 | n uitbreiding griffie + hogere inschaling | € -30.000 | n | € -31.650 | n | € -33.391 | n | € -35.227 | n Overige wijzigingen Detacheringsvergoeding Ontplooj (meer opbrengst dan geraamd) | € 170.400 | v | € 179.260 | v | € 189.100 | v | € 199.500 | v Kapitaallasten Oekraïne tlv SPUK Oekraïne gebracht | € 214.000 | v | € 212.000 | v | € 210.000 | v | € 208.000 | v Riool, hogere toerekening btw op investeringen (overdekking) | € 152.351 | v | € 153.850 | v | € 155.382 | v | € 160.091 | v Diverse kleine verschillen < € 100K, inclusief correctie op beginsaldo toeg.lst. | € 277.948 | v | € 383.648 | v | € 498.889 | v | € 165.204 | n Saldo begroting 2027 | € 427.320 | v | € -2.212.978 | n | € -3.266.605 | n | € -3.953.025 | n 6 7 Risico's De komende jaren blijven onzeker. Opgaven vanuit het Rijk, met onvoldoende middelen, herverdelingseffecten algemene uitkering, oplopende tekorten bij openeinde regelingen, arbeidsmarktkrapte etc, brengen risico's met zich mee op de korte en middellange termijn. Daarom blijven wij continu alert op ontwikkelingen. We monitoren risico's, beoordelen de mogelijke gevolgen en nemen waar nodig maatregelen. Meer informatie over deze en andere risico’s vindt u in de paragraaf weerstandsvermogen.

Onze beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 24.912.270 en de risico’s vereisen een weerstandsvermogen van € 4.827.500. Dat betekent een dekkingsratio van bijna 5,2 en dat ligt ver boven de norm van 1. Dit lijkt een solide positie, maar moet uitdrukkelijk worden beschouwd in de context van de meerjarige tekorten en de verwachte noodzakelijke ombuigingen die nog moeten plaatsvinden. Financieel overzicht grafiek Leeswijzer Met deze inleiding laten wij de richting zien zoals wij de begroting hebben opgesteld. In de doelenbomen beschrijven wij het beoogd effect, de (sub)doelen en activiteiten die wij uitvoeren op een bepaald terrein. Bij de subdoelen en activiteiten is met de kleur van de bol aangegeven of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. We gebruiken rood, oranje en groen. Voor de subdoelen en activiteiten betekent rood dat de taak wettelijk is, groen is niet wettelijk en oranje is deels wettelijk. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Twenterand.

8 Verwerkte besluiten uit de Uitgangspuntennotitie 2027 Toelichting De volgende onderwerpen zijn bij de behandeling van de Uitgangspuntennotitie 2027 in de raad vastgesteld en verwerkt in deze programmabegroting 2027. Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Sociaal Domein Kosten meerjarenbegroting SW DVO Ontplooj / Salariskosten SW Ontplooj en SW Larcom Bij de SW spelen twee ontwikkelingen. Aan de ene kant stromen WSW-medewerkers uit, waardoor de loonkosten dalen, dit levert een financieel voordeel op deels binnen programma ruimte en deels binnen programma sociaal. Aan de andere kant neemt het aantal medewerkers Nieuw Beschut toe. Deze groep heeft meer begeleiding nodig, levert minder omzet op en kan nauwelijks worden gedetacheerd. Hierdoor stijgen de kosten. Dit leidt tot een hogere bijdrage via DVO aan Ontplooj. Per saldo levert dit voor Twenterand een voordeel op in 2027. We werken samen met de regio aan een toekomstbestendig plan via de Bestuursopdracht toekomst SW. ROZ bijdrage Het ROZ (Regionale Organisatie Zelfstandigen) ondersteunt ondernemers met advies, begeleiding, trainingen, financiering (Bbz) en schuldhulpverlening. Op initiatief van Enschede en Hengelo ligt er nu een voorstel voor een andere verdeling van de kosten. Hierdoor stijgt de bijdrage van Twenterand structureel van ongeveer € 54.000 naar € 125.000.

De kostenstijging is voornamelijk het gevolg van hogere overheadkosten die eerder door Hengelo en Enschede werden betaald. De stijging is onvermijdelijk en leidt tot een structureel nadeel van € 41.500 voor onze begroting. We zijn met andere gemeenten nog aan het lobbyen om de kosten te drukken. Kosten Jeugdhulp De kosten voor jeugdhulp blijven een groot financieel risico. De uitgaven zijn moeilijk te voorspellen en kleine veranderingen kunnen grote financiële gevolgen hebben. In de jaarrekening 2025 was er een tekort van ongeveer € 800.000. Begin 2026 zette deze stijging door, vooral in januari. In februari en maart was er enige stabilisatie. Op basis van deze ontwikkelingen is het noodzakelijk de begroting 2027 met € 400.000 te verhogen. We blijven de ontwikkeling van aantallen, kosten en cao-effecten nauwlettend volgen en blijven inzetten op kostenbeheersing via beleid en uitvoering. Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Ruimte Areaal wegen en verhardingen Eind 2025 en begin 2026 is onderzocht hoeveel wegen en verhardingen de gemeente moet onderhouden. Hieruit blijkt dat dit areaal 1,5% groter is dan eerder bekend. Ook zijn er meer rode fiets(suggestie)stroken in beheer. Daarnaast reinigt de brandweer de wegen na calamiteiten niet meer. Hiervoor wordt nu een extern bedrijf ingehuurd. Deze werkzaamheden zijn nodig om de verkeersveiligheid te waarborgen.

De bijbehorende kosten zijn daarom onvermijdelijk en opgenomen in de UPN 2027. Areaal grasmaaien Voor het maaien van het gras buiten de bebouwde kom is sprake van een structureel tekort van ongeveer € 22.000. Dit komt omdat er meer grasareaal blijkt te zijn dan eerder was aangenomen. In 2025 is het totale grasareaal opnieuw geïnventariseerd. De begroting is nu aangepast aan de werkelijke situatie. VRT De ontwerpbegroting 2027 van de Veiligheidsregio Twente is opgesteld volgens de kadernota 2027, die medio december naar de gemeenteraden is gestuurd. De begroting wijkt echter af van wat er in kadernota is aangegeven. In de kadernota 2027 werd voor de loonontwikkeling nog uitgegaan van cijfers van het Centraal Plan Bureau. Dat was nodig omdat er nog geen nieuwe cao voor de veiligheidsregio’s was afgesloten. Inmiddels is er wel een nieuwe cao en zijn de financiële effecten hiervan volledig verwerkt in de ontwerpbegroting 2027. Hierdoor valt de totale gemeentelijke bijdrage ongeveer € 0,45 miljoen hoger uit dan in de kadernota 2027 werd gepresenteerd. Voor de gemeente Twenterand stijgt de jaarlijkse bijdrage met € 48.900.

9 Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Economie en vrijetijdsbesteding geen Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Bedrijfsvoering Verhoging OZB 25% vanaf 2027 Om de gemeentelijke financiën structureel in evenwicht te brengen is bij de uitgangspuntennotitie besloten de onroerendezaakbelasting (OZB) te verhogen. Dat was geen makkelijke keuze, maar wel noodzakelijk. Het OZB-tarief is de afgelopen jaren niet verhoogd, terwijl de kosten wel zijn gestegen en de gemeente minder geld krijgt van het Rijk. De verhoging van de OZB draagt bij aan het sluitend maken van de begroting en verlicht de bezuinigingsopgave van de Strategische Gemeente. Archief en depot / Pre-depot omgevingsplannen Over archief en depot wordt gelijktijdig met deze UPN een apart raadsvoorstel behandeld. Voor de inhoudelijke motivering wordt verwezen naar dit raadsvoorstel. Eventuele verschillen worden verwerkt in de programmabegroting. Ontwikkelbudget Coalitie (vanaf 2028) In de meerjarenbegroting is een structureel budget opgenomen voor ontwikkelbudget coalitie. Voorgesteld wordt om dit bedrag vanaf 2028 te laten vervallen door deze stelpost op € 0 te zetten. De stelpost blijft daarmee in 2027 nog één jaar beschikbaar, zodat eventuele incidentele uitgaven vanuit een nieuw coalitieakkoord kunnen worden opgevangen.

10 Voorstellen Programmabegroting 2027 Subdoelen Voorstellen programma Sociaal Domein Activiteiten • Begeleiden naar arbeid middels voorzieningen de re-integratieverordening. Participatiewet in Balans Participatiewet in Balans is een wetswijziging van de Participatiewet die gemeenten meer ruimte geeft om inwoners eerlijker en menselijker te ondersteunen bij werk en inkomen. Een startnotitie hierover is verschenen. Er worden in totaal 23 wijzigingen doorgevoerd en een deel hiervan is reeds ingegaan. Voor de lokale implementatie is een projectgroep actief. In 2027 ligt de focus op het aanpassen van verordeningen, beleidsregels en werkinstructies. Daarnaast wordt ingezet op deskundigheidsbevordering van de consulenten om te werken vanuit de menselijke maat, vertrouwen en eenvoud. Lokale implementatie Regionale werkcentra In het afgelopen jaar is in de regio Twente gewerkt aan een herinrichting van de regionale arbeidsmarkt infrastructuur. Een belangrijk onderdeel hierin is de inrichting van een regionaal Werkcentrum: de centrale toegang voor inwoners/werkzoekenden, werkgevers/organisaties en andere belanghebbenden tot integrale dienstverlening vanuit alle ketenpartners. In dit werkcentrum wordt alle dienstverlening ondergebracht, inclusief die vanuit het Leerwerkloket Twente, Werkplein Twente/WSP, Pluspunt Twente/RMT en het Twents Fonds voor Vakmanschap.

Deze ontwikkeling is verplicht en vraagt ook lokale implementatie. Dit uit zich in een lokaal element voor dienstverlening, werkgeversbenadering, gegevensuitwisseling, afstemming met de regio etc. Binnen de huidige organisatie zijn niet voldoende middelen en capaciteit om invulling te geven aan deze extra werkzaamheden, daarom worden voor 2 jaar incidentele middelen gevraagd ten laste van de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Lokale implementatie Regionale werkcentra i € 80.000 n • Structurele en tijdelijke opvang vluchtelingen Twenterand blijft ook in 2027 bijdragen aan de opvang, huisvesting en integratie van nieuwkomers. Daarbij wordt ingezet op een humane, duurzame en financieel verantwoorde uitvoering (kostendekkend) van de gemeentelijke taken. Voor Oekraïense ontheemden beschikt de gemeente over een omvangrijke en kwalitatief goede opvangstructuur. In de afgelopen jaren zijn 352 opvangplaatsen gerealiseerd, waaronder op opvanglocatie Hammerhorst en in zelfstandige woonvoorzieningen in Vriezenveen en Den Ham. De focus ligt in 2027 op het bieden van stabiele opvang, het bevorderen van participatie en zelfredzaamheid en het waar nodig behouden van voldoende opvangcapaciteit en uitbreiden. Daarbij blijft aandacht bestaan voor de financiële houdbaarheid van de opvang en de mogelijke gevolgen van toekomstige landelijke besluitvorming.

Ook in 2027 blijft de gemeente uitvoering geven aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Ondanks de aanhoudende druk op de woningmarkt wordt samen met woningcorporaties en maatschappelijke partners gewerkt aan huisvesting, inburgering, maatschappelijke begeleiding, onderwijs, werk en participatie. Het streven blijft om vergunninghouders zo snel mogelijk zelfstandig te laten deelnemen aan de samenleving. Daarnaast blijft de asielopgave een belangrijk aandachtspunt. Op grond van de Spreidingswet geldt voor Twenterand een voorlopige opvangopgave van 168 asielzoekers. In 2026 is hiervoor een regionale maatwerkafspraak gemaakt met de gemeente Almelo. Almelo vangt binnen de bestaande opvangcapaciteit 60 asielzoekers op namens Twenterand, terwijl Twenterand de huisvesting verzorgt van 60 vergunninghouders. Deze afspraak sluit aan bij de beschikbare huisvestingscapaciteit binnen de gemeente en draagt bij aan een duurzame integratie van nieuwkomers. 11 Voor de resterende opgave van 108 opvangplaatsen wordt ingezet op regionale samenwerking en maatwerk. Samen met regiogemeenten, provincie en Rijk worden mogelijkheden onderzocht om deze opgave op een passende wijze in te vullen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar aanvullende opvang van Oekraïense ontheemden, passend bij de ervaring, schaal, leefbaarheid en draagkracht van de gemeente.

Twenterand blijft daarmee invulling geven aan haar maatschappelijke en wettelijke verantwoordelijkheden, met oog voor de belangen van inwoners, de leefbaarheid van de kernen en een zorgvuldige inzet van gemeentelijke middelen. Taalmaatjes Oekraïense kinderen Voorgesteld wordt om het project Taalmaatjes voor Oekraïense kinderen twee jaar voort te zetten en te financieren vanuit de reserve ‘Vluchtelingen aanverwante zaken’. Taalmaatjes is een project dat Oekraïense kinderen een passend taalaanbod biedt dat aansluit bij hun ontwikkelingsfase en taalniveau. Humankind en SCO-T bieden hiervoor een erkende VVE-methodiek aan die is aangepast voor kinderen met een niet-Nederlandse taalachtergrond. Hierdoor kunnen onderwijsachterstanden worden voorkomen en wordt een soepele doorstroom naar het reguliere basisonderwijs bevorderd. Ook worden kosten voor leerlingen- en doelgroepenvervoer naar nieuwkomersonderwijs in Almelo voorkomen. Deze aanpak sluit aan bij de gezamenlijke ambitie van gemeente, kinderopvang en onderwijs om ervoor te zorgen dat kinderen zo goed mogelijk voorbereid aan het basisonderwijs beginnen. Voor Oekraïense kinderen is deelname aan het reguliere VVE-aanbod veelal nog niet passend.

Met het Taalmaatjesprogramma krijgen deze kinderen eerst de noodzakelijke taalbasis aangereikt, waardoor hun kansen op een succesvolle onderwijsloopbaan worden vergroot en zij gelijke kansen krijgen bij de start van het basisonderwijs. De kosten bedragen € 180.000 per jaar. Binnen de reserve ‘Vluchtelingen aanverwante zaken’ is momenteel circa € 500.000 beschikbaar, waarmee de kosten volledig kunnen worden gedekt. Hiermee worden de gereserveerde Oekraïnemiddelen ingezet voor de doelgroep waarvoor deze middelen zijn bedoeld. Voorstel i/s Financieel v/n Taalmaatjes Oekraïense kinderen i € 180.000 n • Scheidingspunt Het scheidingspunt heeft als doel het zoveel mogelijk voorkomen/beperken van schadelijke effecten van scheidingen op betrokkenen met vroegtijdige informatie, advies en/of passende ondersteuning (licht indien mogelijk, zwaar waar nodig) d.m.v.: * Ondersteuning te geven op de juiste plek voor de inwoner (sneller, integraler, effectiever, eenvoudiger); * Te zorgen voor een lokaal dekkend en passend aanbod voor inwoners m.b.t. scheidingen; * Het terugdringen van geïndiceerde tweedelijns zorg (kostenbesparing); * Het versterken van ketensamenwerking. Uit de rapportage over de periode 2021-2025 blijkt dat er in totaal 159 cases ondersteund zijn door het scheidingspunt. Het aantal aanmeldingen uit Vriezenveen is zowel absoluut als relatief hoger dan vanuit de andere kernen.

De complexiteit neemt toe, wat te zien is in de gemiddelde doorlooptijd. Het gaat vooral om stellen die gaan scheiden, voornamelijk met kinderen. Het gaat daarnaast ook om scheidingen die zijn afgerond, maar waar afspraken uit bijvoorbeeld het ouderschapsplan of de omgangsregeling niet worden nagekomen. De ervaringen van jeugdconsulenten, rechtbank en POH- jeugd met scheidingspunt zijn erg positief. Er is een sterke correlatie tussen scheidingen en jeugdhulp en dit scheidingspunt verlicht ons bij uitvoering jeugdhulp. Het wordt sterk geadviseerd door betrokken professionals om het scheidingspunt op deze manier door te zetten en daarvoor zijn jaarlijks extra middelen nodig (voor de looptijd van de aanbesteding). Per 2027 zal de nieuwe inkoop moeten ingaan. Voor de goede orde: I.o.m. inkoop zal de totale contractduur 4 jaar bedragen, met een uitsplitsing van 1 x 2 jaar met verlengingen van 2 x 1 jaar. Bijsturing en integratie in de lokale teams is mogelijk per 2029. Het totale budget dat nodig is, de opdrachtwaarde is ongeveer € 73.806 per jaar. Een deel zit in de begroting en het deel dat ontbreekt wordt nu gevraagd.

Voorstel i/s Financieel v/n Scheidingspunt s € 18.806 n 12 • Meer gebruik maken van ervaringsdeskundigen om onze gemeente toegankelijker en inclusiever te maken Toegankelijkheid/Inclusie Ingegeven door het VN verdrag en ons beleid in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (IBN) willen we ons de komende 2 jaren inzetten voor inclusie / toegankelijkheid. Een budget van €15.000 per jaar voor toegankelijkheid binnen de gemeente wordt hiervoor beschikbaar gesteld, conform de resterende looptijd van der IBN omdat dit beleidsmatig is gekoppeld. Het budget wordt bijvoorbeeld ingezet voor de week van de toegankelijkheid, de readspeaker en de tolkentelefoon, een inclusieve sportcarroussel en de aanschaf van de apparatuur voor het toegankelijk stemmen bij de verkiezingen. Bij niet toekennen betekent dit dat de uitvoering van beleid wordt geminimaliseerd. De kosten worden gedekt uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Toegankelijkheid i € 15.000 n • Houden van toezicht op naleving leerplicht, kwalificatieplicht en verzuimpreventie Regionale leerplichtambtenaar Binnen de subregio is al geruime tijd een regionale leerplichtambtenaar werkzaam vanuit de gemeente Almelo. Deze functionaris voert de leerplichttaken uit voor mbo-studenten uit de deelnemende gemeenten binnen de subregio.

Het betreft hierbij niet alleen studenten van ROC van Twente en Zone.college, maar ook jongeren uit de regio die een mbo-opleiding buiten Twente volgen. Het terugbrengen van deze werkzaamheden naar de gemeentelijke leerplichtambtenaren zou substantieel meer inzet vragen, aangezien sprake is van een groot aantal verschillende mbo- instellingen binnen en buiten de regio, elk met eigen contactpersonen, processen en werkwijzen. Voor de uitvoering van deze regionale taak was sprake van een financieel tekort. In de meicirculaire 2026 zijn echter aanvullende middelen beschikbaar gesteld via de decentralisatie-uitkering re- integratiedienstverlening gericht op jongeren. Voor de gemeente Twenterand bedraagt deze bijdrage in 2026 € 21.916. De eerder geraamde lasten voor de regionale leerplichtambtenaar MBO (onderdeel Doorstroompunt) kenden een tekort van € 19.680. De ontvangen decentralisatie-uitkering biedt voldoende dekking om dit tekort volledig op te vangen. Hiermee zijn de kosten voor de regionale leerplichtfunctie MBO vanaf 2026 gedekt en vervalt de noodzaak voor aanvullende gemeentelijke middelen.

voorstel i/s financieel v/n Regionale leerplichtambtenaar MBO (onderdeel Doorstroompunt) s € 19.680 n • Uitvoeren van activiteiten ter versterking van de basisvaardigheden van inwoners Besluitvorming over de voorgenomen wijziging van de Bibliotheekwet en de herziening van het gemeentelijk subsidiebeleid heeft nog niet plaatsgevonden. De ontwikkelingen rond de bibliotheek spelen volop (de wijziging van de Bibliotheekwet (de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, of Wsob; zie doelenboom Cultuur). Lokaal speelt de financiering van de avondschool voor 2027. Met deze middelen kunnen de activiteiten van het Actieplan Basisvaardigheden zonder onderbreking worden voortgezet. Dit voorkomt dat bestaande inzet wegvalt voordat er duidelijkheid is over de toekomstige koers en financiering. Met deze aanpak wordt stilval voorkomen, blijft opgebouwde expertise en samenwerking behouden en wordt de continuïteit van ondersteuning voor inwoners gewaarborgd die afhankelijk zijn van deze voorzieningen, totdat definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden over de koers en budgetten van de bibliotheek. Dit is dus ter overbrugging en betreft een eenmalig bedrag. Dekking vindt plaats ten laste van de Algemene Risico Reserve.

De toekomstige positionering en financiering worden meegenomen in de verdere beleidsontwikkeling rondom de bibliotheek, de invulling van het subsidiebeleid en de Strategische gemeente. Voorstel i/s Financieel v/n Avondschool i € 50.000 n 13 Subdoelen Voorstellen programma Ruimte Activiteiten • Onderhouden en beheren 23.600 bomen, 176 ha, openbaar groen en 17 km hagen Met het benodigde bedrag kan een businesscase worden opgesteld waarin wordt onderzocht wat de kosten, voor- en nadelen, kansen en knelpunten en investeringen zijn, voor het structureel veilig en doelmatig onderhouden van het gehele bomenareaal van de gemeente, dat door de gemeentelijke buitendienst, waar reeds drie medewerkers zijn opgeleid tot ETW'er (European Tree Worker) wordt uitgevoerd. Om dit onderzoek op te kunnen stellen is een eenmalig bedrag van € 20.000 euro benodigd. Voorgesteld wordt dit bedrag te dekken uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Onderzoek areaal bomen i 20.000 n • Verbeteren aansluitingen N36 - onderliggend wegennet Onderzoek bereikbaarheid Oosterweilanden De N36 vormt een fysieke barrière tussen Oosterweilanden en de woongebieden van Vriezenveen, waardoor een snelle en veilige fietsverbinding ontbreekt. Dit staat op gespannen voet met de gemeentelijke ambitie om duurzame mobiliteit en het gebruik van de fiets te stimuleren.

De beperkte bereikbaarheid vormt een belemmering voor werknemers die niet beschikken over een auto. Met de voorgenomen ontwikkeling van Vjenne-Zuid en nieuwe bedrijventerreinen nabij de zandwinning zal dit knelpunt naar verwachting verder toenemen. Deze locaties zijn in de Omgevingsvisie 2.0 nadrukkelijk aangewezen als zoekgebied voor uitbreiding. Daarom wordt voorgesteld een (breder) onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden voor een fietsverbinding tussen Vriezenveen en Oosterweilanden. Daarbij wordt inzicht verkregen in de behoefte, het gebruikspotentieel en de haalbaarheid van een dergelijke verbinding. Ook worden mogelijke tracés, uitvoeringsvarianten en de bijbehorende investeringskosten in beeld gebracht. Ook mogelijkheden tot cofinanciering. De kosten van dit onderzoek bedragen maximaal € 35.000. Door dit bedrag incidenteel op te nemen in de begroting 2027 kan op basis van een gedegen onderbouwing een besluit worden genomen over een toekomstige fietsverbinding. Er is behoefte aan bestuurlijke duiding (ambitie) op de noodzaak tot dit onderzoek, ook gezien toekomstige effecten na een onderzoek. Voorgesteld wordt dit bedrag te dekken uit de Algemene Risico Reserve.

Voorstel i/s financieel v/n Onderzoek bereikbaarheid Oosterweilanden i € 35.000 n • Doorontwikkeling Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB) Uitvoering Omgevingswet & Wkb Toezichthouder bouw De gemeente Twenterand beschikte vóór de aankondiging van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) structureel over 2 fte toezichthouders bouw. De Eerste Kamer stemde in 2019 met de wet in. In de aanloop naar de Wkb is, na het vertrek van één toezichthouder, bewust voorgesorteerd op de verwachte overheveling van toezichttaken naar private kwaliteitsborgers, waardoor met 1 fte toezicht zou kunnen worden uitgevoerd. De uitbreiding van de Wkb naar gevolgsklasse 1 verbouw is echter meerdere malen uitgesteld en de verwachting is inmiddels dat deze uitbreiding niet doorgaat, waardoor de gemeente structureel verantwoordelijk blijft voor deze wettelijke toezichttaken wat structureel circa 32 uur per week extra inzet vraagt. De benodigde capaciteit wordt inmiddels al zes jaar op rij ingevuld via inhuur. We dienen als organisatie te voldoen aan de robuurstheidscriteria (KC3.1), een en ander in overeenstemming met onze kwaliteitsverordening VTH. Voorgesteld wordt om voor 2027 nog éénmalig in te huren ten laste van de Algemene Risico Reserve en bij de kadernota 2028 een voorstel te doen voor structurele invulling.

14 Voorstel i/s Financieel v/n Toezichthouder Bouw i € 150.000 n • Realiseren uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving Handhaving - personeel De vraag naar handhaving in Twenterand groeit en overstijgt de huidige capaciteit. Met twee handhavingsjuristen is sprake van structurele onderbezetting, waardoor niet alle handhavingsverzoeken tijdig kunnen worden afgehandeld. Uitbreiding met twee extra handhavingsjuristen is nodig om de taken goed uit te voeren en de rechtszekerheid te borgen. Voorgesteld wordt om conform het coalitieakkoord voor de jaren 2027 t/m 2029 middelen beschikbaar te stellen hiervoor. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s financieel v/n Handhaving - personeel voor 2027,2028 en 2029, per jaar i €230.000 n • Kanaal Almelo- De Haandrik Vanaf 2027 verschuift het karakter van het dossier Kanaal Almelo–De Haandrik geleidelijk van schadeafhandeling naar verdergaand herstel van het gebied. In deze fase neemt de operationele belasting af, maar blijft regie noodzakelijk vanwege nog lopende complexe schadedossiers en de uitwerking van leefbaarheid, verkeer en ruimtelijke maatregelen en herstel van vertrouwen. De inzet van de projectleider kan worden afgeschaald van een intensieve coördinerende rol naar een meer kaderstellende en verbindende rol.

De projectleider blijft echter essentieel als aanspreekpunt voor provincie, bewoners en bestuur en voor de bestuurlijke en organisatorische borging binnen de gemeente. Volledige beëindiging van de projectleiding vóór afronding van het dossier (naar verwachting rond 2030) brengt risico’s met zich mee op versnippering, vertraging en hernieuwde bestuurlijke escalaties. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Kanaal Almelo De Haandrik inzet van een coördinerend projectleider, inzet van een communicatieadviseur (deeltijd) en € 15.000 externe onderzoekskosten en dergelijke (meerjarig: 2028 € 90.000, 2029 € 60.000, 2030 € 45.000). i € 105.000 n • Actualiseren welstandsnota Actualisatie Welstandsnota Actualisering van de welstandsnota is onder de Omgevingswet niet verplicht, maar wel noodzakelijk om aan te sluiten bij gewijzigde wetgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en gemeentelijke ambities. Een verouderde nota vergroot de kans op interpretatieverschillen, willekeur en juridische risico’s. Nu de omgevingsvisie vrijwel is vastgesteld, is dit het logische moment om heldere kwaliteitskaders vast te leggen. Dit bevordert rechtsgelijkheid, uitvoerbaarheid en bestuurlijke uitlegbaarheid. Uitstel leidt tot meer maatwerk, hogere uitvoeringslasten en een grotere kans op bezwaar- en beroepsprocedures.

Voor een klein en kwetsbaar team zijn actuele kaders essentieel voor een efficiënte en voorspelbare uitvoering. Belangrijkste redenen voor actualisatie: Omgevingswet: de welstandsregels moeten worden afgestemd op het omgevingsplan en de integrale benadering van de fysieke leefomgeving. Omgevingsvisie: een geactualiseerde welstandsnota vormt het uitvoerings- en toetsingskader dat de brug slaat tussen visie en uitvoering. Duurzaamheid en energietransitie: nieuwe ontwikkelingen zoals zonnepanelen, gevelisolatie en moderne materialen vragen om actuele beoordelingskaders. 15 Veroudering: na 14 jaar sluit de huidige nota onvoldoende aan bij nieuwe architectuur, materialen en bouwmethoden. Minder maatwerk, minder willekeur: duidelijke regels vergroten de transparantie en zorgen voor een consistente beoordeling van plannen. Erfgoed en identiteit: actualisatie draagt bij aan de bescherming en versterking van de Twenterandse identiteit en cultuurhistorische waarden. Voorbereiding op het omgevingsplan: tijdige actualisatie maakt de toekomstige omzetting eenvoudiger en voorkomt een grotere inhaalslag. Cultuurhistorische waardenkaart De Omgevingswet verplicht gemeenten rekening te houden met cultureel erfgoed in het omgevingsplan. Een cultuurhistorische waardenkaart biedt hiervoor een noodzakelijk overzicht van historische gebouwen, landschappen en archeologische waarden.

Hierdoor kunnen cultuurhistorische belangen vroegtijdig worden meegewogen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Voor de opstelling van de kaart is subsidie aangevraagd bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, waardoor de gemeentelijke kosten beperkt kunnen blijven. Voorgesteld wordt het benodigde bedrag van € 110.000 te dekken uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Actualisatie Welstandsnota i € 110.000 n • We bieden maatwerk waar nodig Het subteam RO heeft door structureel personeelsverloop momenteel onvoldoende capaciteit, kennis en ervaring en bestaat grotendeels uit starters. Investeren in personele invulling is noodzakelijk om een stabiele basis te creëren, zodat junioren zich kunnen ontwikkelen en het team toekomstbestendig wordt. Zonder deze investering leidt het beëindigen van externe inhuur tot het wegvallen van uitvoeringskracht en inhoudelijke kwaliteit, waardoor complexe dossiers niet meer behandeld kunnen worden en het bestuur onvoldoende wordt geadviseerd. Dit vergroot wachttijden, werkdruk en het risico op uitval of verder vertrek. Daarnaast neemt de onvrede bij initiatiefnemers toe, wat resulteert in escalaties richting bestuur, extra belasting van de organisatie en verhoogde juridische risico’s. Dit bedrag wordt gedekt uit de Algemene Risico Reserve.

Voorstel i/s Financieel v/n Continuïteit subteam RO i € 225.000 n Subdoelen Voorstellen programma Economie en vrijetijdsbesteding Activiteiten • Cultuur Regio Twente Cultuurregio Twente ( Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente) Voor 2027 en 2028 is extra budget nodig voor het uitvoeringsprogramma van de Cultuurregio Twente. In Twenterand gebruiken we deze middelen vooral voor de maakplaatsen in de bibliotheek: workshops waar kinderen op een leuke en praktische manier kennismaken met cultuur, techniek en digitale vaardigheden. In 2025 deden 19 scholen mee en bereikten we circa 3000 kinderen. Dankzij de Twentse samenwerking kunnen wij onze eigen investering verdubbelen tot ongeveer € 40.000, doordat we extra subsidies ontvangen van o.a. het rijk, de provincie en Twenteboard. Deze samenwerking levert daarnaast extra voordelen op, zoals gezamenlijke projecten (bijvoorbeeld het Twents Cultuurcongres), kennisuitwisseling en toegang tot extra middelen die we als individuele gemeente niet zouden krijgen. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Risico Reserve. 16 Voorstel i/s Financieel v/n Cultuurregio Twente ( Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente), 2027 en 2028 i € 21.242 n • Cultuureducatie en kinderopvang Cultuureducatie (Provinciale regeling Cultuureducatie Overijssel 2025–2028) De provinciale regeling voor cultuureducatie loopt van 2025–2028.

Twenterand doet nu mee in 2025 en 2026, samen met vijf andere gemeenten. We kunnen ook in 2027 en 2028 deelnemen, maar daarvoor is € 26.879 per jaar extra nodig. Voor de jaren 2027 en 2028 is dit verwerkt als overgangsperiode. Dit bedrag is nodig voor de cofinanciering van de combinatiefunctionaris cultuureducatie, een verplichte voorwaarde van de provincie. De functionaris ondersteunt en organiseert het cultuureducatieaanbod voor 19 basisscholen met in totaal 2.938 leerlingen. Dit omvat onder andere projecten zoals de erfgoedreis, waarbij kinderen tijdens hun basisschooltijd kennismaken met het lokale erfgoed, én activiteiten in verschillende kunstdisciplines zoals muziek, theater, dans, beeldend, literatuur en multimedia. De functie wordt nu betaald uit een rijksbijdrage en een incidentele bijdrage van de scholen en de bibliotheek. Deze incidentele bijdragen stoppen na 2026. Daarom zijn extra gemeentelijke middelen nodig om in 2027 en 2028 te kunnen blijven deelnemen en te voldoen aan de provinciale voorwaarden. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Risico Reserve.

Voorstel i/s Financieel v/n Cultuureducatie (Provinciale regeling Cultuureducatie Overijssel 2025–2028), 2027 en 2028 i € 26.879 n Subdoelen Voorstellen Bedrijfsvoering Activiteiten • Vervanging applicaties sociaal domein Vervanging applicaties sociaal domein De contracten voor de applicaties iSamenleving en Civision lopen af op 31 december 2026 en kunnen niet worden verlengd. Dit betreft de breedte van het sociaal domein (Wmo/procesmanagement, jeugd en onderwijs, werk en inkomen en backoficce (Ondersteuning sociaal). Hierdoor is een Europese aanbesteding noodzakelijk. De aanbesteding betreft een complex traject met grote impact op het sociaal domein waarbij veel medewerkers afhankelijk zijn van deze applicaties: • De continuïteit van dienstverlening aan inwoners staat onder druk; • De implementatie vraagt intensieve begeleiding en afstemming. Gezien de onvermijdelijkheid en onuitstelbaarheid zijn deze kosten opgenomen. De kosten betreffen projectinzet maar ook externe uitvoeringskosten. Hierbij wordt ook de digitale toegankelijkheid van de gemeente meegenomen. Het is belangrijk dat dit samen opgepakt wordt omdat dit veel raakvlakken heeft met elkaar en dingen lastig omkeerbaar worden als de applicatie sociaal domein separaat opgepakt wordt in verband met de verplichtingen uit de aanbestedingswet.

Dekking van deze incidentele kosten komt uit de reserve transformatie en transitie voor wat betreft de applicaties en uit de Algemene Risico Reserve voor wat betreft de inhuur. Voorstel i/s Financieel v/n Vervanging applicaties sociaal domein i € 185.000 n 17 Vervanging applicaties sociaal domein, inhuur i € 22.850 n • Opleidingsbudget raad Opleidingsbudget raad Conform het griffieplan is er structureel meer geld nodig voor opleiding raad. Verwerkt besluit i/s Financieel v/n Opleidingsbudget raadsleden s 55.000 n • Uitbreiding formatie griffie Uitbreiding griffie In maart heeft de raad ingestemd met een griffieplan dat inzet op een meer ambitieuze ondersteuning van de raad. Dit plan omvat onder andere het aanbieden van een structureel programma voor opleiding en ontwikkeling van raadsleden, meer sturing door de raad op de agenda en betere raadscommunicatie. Daarnaast leiden de aanbevelingen uit het rapport over de bestuurscultuur tussen raad, college en organisatie tot aanvullende werkzaamheden voor de griffie, onder andere op het gebied van procesbegeleiding, advisering en ondersteuning. Om deze ambities en extra taken adequaat te kunnen uitvoeren, is uitbreiding van de griffie noodzakelijk. Voorgesteld wordt de formatie uit te breiden met 0,16 FTE en de huidige 0,5 FTE voor griffiemedewerker om te zetten naar een raadsadviseur.

Op 3 maart 2026 heeft de raad de verordeningen van de griffie vastgesteld. In het hoofdstuk financiën in het raadsvoorstel zijn deze voorstellen opgenomen. Aangegeven is dat dekking van deze kosten meegenomen moet worden in de begroting 2027, vandaar dat deze nu opgenomen is. Voorstel i/s financieel v/n uitbreiding griffie 2027 s €30.000 n • Subsidieverwerver Subsidieverwerver De inzet van de subsidieverwerver blijkt heel succesvol. Er zijn in de afgelopen jaren forse subsidies binnengehaald. De subsidieverwerver heeft zich terugverdiend. Helaas mag de subsidieverwerver niet uit deze subsidies worden betaald. Daarom wordt voorgesteld de functie van de subsidieverwerver structureel in te vullen. Voorstel i/s Financieel v/n Subsidieverwerver s € 93.774 n • Centrummanager Centrummanager (tot 1-5-2027 geregeld) De functie van centrummanager is sinds 1 mei 2025 incidenteel voor de duur van twee jaar gestart. Sindsdien zijn er veel stappen gezet. Zo zijn er kortere lijnen met de winkeliers, is er periodiek overleg met winkeliersverenigingen, zijn er meerdere events georganiseerd en hebben we een goede start gemaakt om onze centra aantrekkelijker te maken. De subsidie die vanuit de provincie is verstrekt is op alle punten verantwoord. De subsidieverantwoording is inmiddels goedgekeurd en de subsidie is definitief beschikt.

Vooruitlopend op de evaluatie die begin 2027 volgt, is het wenselijk om hiervoor alvast per 1 mei 2027 incidenteel geld ter beschikking te stellen. Voorstel i/s Financieel v/n 18 Centrummanager t/m 31-12-2027 i € 46.500 n • Medewerker kabinetszaken Medewerker kabinetszaken Structureel 8 uur per week uitbreiding van formatie € 31.566. De medewerker Kabinetszaken werkt structureel circa 36 uur per week, terwijl het contract is gebaseerd op 28 uur. Om de continuïteit van de bestuurlijke ondersteuning te waarborgen, verdere opbouw van verlof- en overuren te voorkomen en de duurzame inzetbaarheid van de medewerker te borgen, is uitbreiding naar 36 uur noodzakelijk. Het is een bestuurlijke wens, dus ter politieke afweging. Voorstel i/s Financieel v/n Medewerker kabinetszaken s € 19.200 n • Streekomroep RTV4 Streekomroep RTV4 Delta Media Groep is momenteel, samen met de omroepen in Dalfsen, Ommen en Hardenberg, volop bezig met de vorming van een nieuwe regionale streekomroep RTV4 ter voorbereiding op de landelijke stelselwijziging die per 2028 wordt voorzien.

Deze ontwikkeling moet leiden tot een professionele en toekomstbestendige publieke mediaorganisatie die inwoners blijft voorzien van onafhankelijke, betrouwbare en lokaal verankerde journalistiek, waarbij de streekomroep een belangrijke rol vervult in de lokale informatievoorziening, de democratische controle op het openbaar bestuur, de maatschappelijke verbinding tussen inwoners en het brengen van actueel nieuws uit de regio Tegelijkertijd bestaat er vanuit de NLPO en het Rijk nog steeds onzekerheid over de structurele financiering van streekomroepen vanaf 2028. Hoewel sprake is van een voorgenomen rijksbijdrage, zijn de omvang, voorwaarden en definitieve invulling daarvan nog niet volledig duidelijk. Om gedurende deze overgangsperiode de continuïteit van de lokale en onafhankelijke journalistiek te waarborgen en de ontwikkeling van de streekomroep mogelijk te maken, is een jaarlijkse gemeentelijke bijdrage van € 48.000 voor Twenterand van groot belang. Deze bijdrage stelt RTV4 in staat te investeren in journalistieke kwaliteit, professionalisering, vrijwilligers, techniek en een duurzame inbedding van de publieke lokale mediafunctie binnen de Twenterandse samenleving. Daarmee wordt geborgd dat inwoners ook in de toekomst kunnen rekenen op een sterke, onafhankelijke en lokaal betrokken publieke omroep.

Voorstel i/s financieel v/n Streekomroep RTV4 s € 48.000 n 19 Programma Sociaal Domein Inleiding Perspectief 2027 sociaal domein Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en preventief beleid, met bijzondere aandacht voor jeugd en gezondheid, vormen de kern van het Programma Sociaal Domein. Het programma heeft als doel dat inwoners van Twenterand zo zelfstandig mogelijk kunnen leven, eigen regie houden over hun leven en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Thuis, in de wijk, bij verenigingen en maatschappelijke organisaties of op de arbeidsmarkt. Daarbij staat het benutten van de eigen kracht van inwoners en de ondersteuning vanuit hun sociale netwerk centraal. Wanneer inwoners hierin onvoldoende zelfredzaam zijn, biedt de gemeente passende ondersteuning en voorzieningen. Binnen het jeugdbeleid en het onderwijs stimuleren we de ontwikkeling en ontplooiing van kinderen en jongeren. Daarnaast ondersteunen we inwoners die te maken hebben met zorgvragen, financiële problemen of andere belemmeringen die hun participatie beperken. Op het gebied van werk en inkomen is er bijzondere aandacht voor inwoners met een arbeidsbeperking en andere kwetsbare doelgroepen. De maatschappelijke opgaven binnen het sociaal domein blijven groot.

In Twenterand is sprake van hardnekkige sociaaleconomische uitdagingen die een directe invloed hebben op de vraag naar ondersteuning, zorg en participatievoorzieningen. Veranderingen en verbeteringen vragen om een lange adem; het versterken van bestaanszekerheid, gezondheid, ontwikkelkansen en maatschappelijke participatie is een proces dat meerdere generaties kan beslaan. Daarom blijft een langdurige en samenhangende inzet noodzakelijk om de sociale basis van onze samenleving te versterken en duurzame resultaten te bereiken. Integrale beleidsnota Sociaal Domein wordt verlengd naar 2028 Het beleidsmatig kader voor het sociaal domein staat in de integrale beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026 (hierna: IBN). Een nota met alle onderwerpen van het programma sociaal integraal in één nota. Hierin is ook de uitwerking van het coalitieakkoord en het collegeprogramma met het scenario "Economisch sterk met een sociaal kloppend hart" verwerkt. De uitvoering van de nota doen we via de maatschappelijke agenda (MAG) Twenterand. De versie 2027 is in de maak. Er zijn vier integrale thema’s gekozen in deze nota, als basis voor onze opgaven: 1. De zelfredzame Twenterander 2. De participerende Twenterander 3. De gezonde Twenterander 4. De lerende Twenterander In 2026 zouden we een nieuwe IBN moeten doen verschijnen.

We hebben echter geconstateerd dat het beleid nog lang niet achterhaald is, sterker nog dat we de ingezette lijn sinds enkele jaren nu nog meer aan het versnellen zijn. We zullen de raad dit najaar daarom gaan voorstellen de IBN met 2 jaar te verlengen. Grote uitdagingen vragen primair aandacht in 2027 Deze programmabegroting is zeer terughoudend met nieuwe plannen. Voor het sociaal domein lopen ook vanuit het huidige jaar diverse grote ontwikkelingen die voortzetting vragen en daarmee de kern zijn van de teksten in deze begroting. Via het wendbare deel in onze organisatieontwikkeling geven we de opgaven dan ook nader vorm, via bijvoorbeeld verkenningen, bestuursopdrachten, projecten en programma's. Actuele opdrachten waar we aan werken zijn Toekomst WSW, de vergrijzing Wmo / decentralisatie beschermd wonen, de toegang van het sociaal domein (Kadernotitie icm doorontwikkeling subsidiebeleid) en uiteraard gaan we door met de Transformatie van het Sociaal Domein middels de eerder genoemde MAG. Daarnaast werkt het sociaal domein mee aan opgaven binnen andere programma’s zoals bijvoorbeeld woningbouw en omgevingsvisie icm economische visie. Het vormen van een goede moderne sociale basis blijft voorwaardelijk, Landelijk is vastgelegd dat bepaalde functies op het snijvlak van zorg en het sociaal domein uiterlijk in 2030 voor iedere inwoner beschikbaar moeten zijn.

20 Grotere (beleids)ontwikkelingen zoals het vluchtelingenvraagstuk, onderwijshuisvesting, de hervormingsagenda, het toekomstscenario kind en gezinsbescherming, de Participatiewet in Balans en Wmo zaken als afschaffing abonnementstarief zullen daarnaast onze inzet gaan vragen. Maatschappelijk zien we hierbij arbeidsmarktekorten, polarisering, stikstof en energievraagstukken en spanning op woningmarkt en rond bestaanszekerheid. Zorgen zijn er over de toenemende problematiek rond mentale gezondheid, zeker bij jongeren. Vanuit het sociaal domein participeren we ook in de opgaven van andere programma's, zoals Wonen en ook daarin wordt onze rol intensiever (bijv. urgentieverordening, zie doelenboom Wonen) Landelijke ontwikkelingen hebben nog steeds een forse (financiële) invloed. Structureel sluiten onze kosten niet aan bij de rijksinkomsten, zeker bij jeugd en hoop is op het nader advies hierover in 2027. Genoemde Wmo-ontwikkelingen zullen ook impact hebben. Daarnaast blijft het Rijk veelal tijdelijke middelen beschikbaar stellen en geeft het een financiële korting op SPUKS, die veelal worden omgezet naar Brede doeluitkeringen. SPUK-GALA wordt vervangen door AZWA. Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) stelt scherpe eisen aan gemeenten, zorgverzekeraars en aanbieders om de druk op de zorg te verminderen. De regeling die deze zomer verschenen is wordt nu nader verkend.

Daarnaast vraagt in de uitvoering vanuit het principe “de basis op orde” het aankomende jaar opnieuw onze aandacht om de dienstverlening op orde te houden en de kwaliteit te verbeteren. Een bijzonder groot uitvoeringproject wordt de brede vervanging van de applicaties (softwarepakketten). Er blijven grote zorgen over de financiën in het sociaal domein. Kosten blijven stijgen, meer dan we ambiëren en het open einde karakter is voelbaar, zeker bij jeugdhulp. Gelet op de zorgelijke financiële positie van onze gemeente met name in het meerjarenbeeld, betekent dat nog steeds focus en bijsturing aan de orde is. Dit doen we met scherpe keuzes om bepaalde zaken niet meer of anders te (laten) doen en blijvend scherp te ramen. Samenwerking in de regio (zoals bij de prioritaire agenda jeugd) is onontbeerlijk hierin. Geld volgt beleid (middelen volgen opgaven) en dat werkt! Tenslotte versterken regionale samenwerking en lokale inzet en lokale participatie (via o.a. onze Adviesraad Sociaal Domein) elkaar bij het vormgeven van taken binnen het sociaal domein. Voor een gemeente met een schaal als de onze onmisbaar. Het voorstellen van besparingen staat gepland voor de kadernota 2028. Om op dat moment integraal te kunnen afwegen wordt in deze begroting op een aantal punten overbruggingsvoorstellen gedaan, zoals de Avondschool bij de bibliotheek.

Hiermee wordt het kind niet met het badwater weggegooid en kan de raad bij de kadernota integraal alles afwegen. Tot zover de algemene inleiding. Bij de doelenbomen in dit programma gaan we nader in op de specifieke voorstellen en ontwikkelingen. 21 Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Sociale Zaken Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners Doelen Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet in de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten en zal daarbij ook maatwerk inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner. Financieel zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding maakt meedoen in de samenleving mogelijk. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor een deel van deze inwoners ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk.

Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken. Sociaal zelfredzame inwoners Zelfredzaamheid is het hogere doel. Middels eigen kracht, instrumenten uit de participatiewet, schuldhulpverlening en minimabeleid en de wettelijke taken rond vluchtelingen wordt dit zo optimaal mogelijk nagestreefd.

22 Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd Activiteiten • Uitvoeren sociale werkvoorziening Voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) maakt de gemeente Twenterand gebruik van de dienstverlening van de sociaal ontwikkelbedrijven Ontplooj en Larcom. Het sluiten van de toegang tot de Wsw in 2015 en de ontwikkelingen binnen de Participatiewet maken het noodzakelijk om een toekomstbestendige samenwerking met Ontplooj en Larcom in te richten. In 2025 heeft de gemeente Twenterand daarom een bestuursopdracht vastgesteld om te onderzoeken hoe de sociale infrastructuur van beide sociaal ontwikkelbedrijven kan worden versterkt. Daarbij verschuift de focus steeds meer van de Wsw-doelgroep naar de bredere doelgroep van de Participatiewet. Deze ontwikkeling is noodzakelijk omdat het aantal Wsw-medewerkers de komende jaren verder afneemt. Hoewel de instroom in Nieuw Beschut toeneemt, is deze groei onvoldoende om de uitstroom van Wsw-medewerkers volledig op te vangen. De instroom in Nieuw Beschut bedraagt naar verwachting ongeveer een derde van de omvang van de Wsw-doelgroep. In 2025 zijn daarom met de gemeenten Almelo, Wierden, Dinkelland en Tubbergen afspraken gemaakt over de toekomst van Ontplooj, en met de gemeenten Ommen, Hardenberg en Dalfsen voor de toekomst van Larcom.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://twenterand.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f6bb33e8-fab3-412c-80ba-82720459dbcf?agendaItemId=0d67d558-543c-44f9-bd16-3b90ec8c89b5