Presentatie Toekomstfunctie KAdH 23 april 2025
Tekst van het document
Informatieavond Toekomstfunctie Kanaal Almelo - De Haandrik Gemeenteraden en Algemeen Bestuur 23 april 2025
WIE ZIJN WIJ?
Johannes Vermeulen
Harke Dijksterhuis
Gebiedsmanager Kanaal Almelo – De Haandrik
Procescoördinator Toekomstfunctie Kanaal Almelo – De Haandrik
PROGRAMMA ●
Welkom
●
Beheeropgave: damwanden en tijdelijke maatregelen
●
Presentatie Verkenning toekomstfunctie
●
Vragen
BEHEEROPGAVE DAMWANDEN EN TIJDELIJKE MAATREGELEN
WAT SPEELT ER? ●
Een groot deel van de damwanden (oevers) zijn onderzocht (2024)
●
42 kilometer vraagt om onderhoud ○ Voor 11 kilometer bekend en vergunningprocedure gestart ○ Voor overige 32 kilometer: voorbereiding net opgestart. Werk wat nodig is, hangt af van de toekomstfunctie
WAT HEBBEN WE GEDAAN? •
Tijdelijke maatregelen ingesteld o Parkeren (direct naast de damwand) is op veel plekken verboden
•
We inspecteren o Wekelijks vanaf de weg o Maandelijks vanaf het water
•
Uit inspecties geen extra problemen gezien
WAAR WERKEN WE AAN?
•
Alternatieve aanleglocaties voor beroep- en recreatievaart
•
Controle damwanden o Proeven in voorbereiding voor keuze meetmethode aan damwanden o Wat doet de belasting van (zwaar) verkeer met de damwand?
•
Onderhoudsprojecten aan bruggen, zoals de Vriezenveenbrug
Alles is er op gericht om de situatie de komende jaren veilig te houden
Verkenning toekomstfunctie Kanaal Almelo - De Haandrik
WAAROM DEZE AVOND? Aanleiding ● Verzoek van de gemeenten zelf (o.a. naar aanleiding van raadsonderzoek Twenterand) ● Verzoek vanuit Provinciale Staten
Doel ● Informeren gemeenteraden en Algemeen Bestuur Vechtstromen
(Provinciale Staten neemt besluit) Follow-up -> Meegeven aandachtspunten aan eigen bestuurder Bestuurlijk Overleg KADH
OPBOUW PRESENTATIE 1.
Aanleiding van de verkenning
2.
Proces en planning
3.
Aanpak: wat is een MKBA?
4.
Varianten in de praktijk
5.
Eerste impressies vanuit 3 groepen
6.
Eerste resultaten
7.
Vervolgproces
Ruimte voor vragen!
AANPAK
AANLEIDING ● 1994 ● 2010
● 2018 ● 2023 ● 2024
: Onderhoud van Rijkswaterstaat naar provincie Overijssel : Start maatregelen t.b.v. beroepsvaart 700 ton : Toename aandacht schademelding- en afhandeling : Bemiddeling Mona Keijzer : Meer beheer en onderhoud nodig dan voorzien, aanzienlijke investeringen benodigd
Vraag vanuit het provinciaal bestuur: o o o
Hoe zien we de toekomst van het kanaal? ->meerdere scenario’s Welke effecten heeft dat? -> maatschappelijk, economisch, omgeving Welke investeringen vraagt dat? -> investering, beheer en onderhoud
PLANNING EN BESTUURLIJKE MIJLPALEN Fase 1. Voorbereiden verkenning 2. Informatieverzameling en vaststellen scenario's 3. Verdiepen en beoordelen van de scenario's 4. Besluitvorming
Nov Dec
Jan
Feb
Mrt
Fase 1 ▪ 11/12/19 november ▪ 10 december ▪ 17 december
: Inloopavonden gebied (ronde 1) : Bestuurlijk Overleg KADH : Statenbrief, aanpak en participatieplan
Fase 2 ▪ 24/25/26 februari ▪ 10 maart ▪ 19 maart ▪ 9 april
: Inloopavonden gebied (ronde 2) : Bestuurlijk Overleg KADH : Statenbrief Stand van zaken : Statencommissie Verkeer en Vervoer
Apr
Mei
Jun
Jul
PLANNING EN BESTUURLIJKE MIJLPALEN Fase 1. Voorbereiden verkenning 2. Informatieverzameling en vaststellen scenario's 3. Verdiepen en beoordelen van de scenario's 4. Besluitvorming
Nov Dec
Jan
Feb
Mrt
Apr
Fase 3: ▪ 23 april ▪ 7 mei
: Informatieavond gemeenteraden en AB Vechtstromen : Bestuurlijk Overleg KADH
Fase 4: • Medio mei • 2/3/4 juni • 11 juni • 18 juni • 2 juli
: Voorstel Provinciale Staten openbaar : Inloopavonden gebied (ronde 3) : Werkbezoek PS aan het gebied : Statencommissie Verkeer en Vervoer : Besluitvorming Provinciale Staten
Mei
Jun
Jul
BETROKKENHEID PARTNERS Participatieplan ● Raadplegen op inhoud ● Bestuurlijk overleg daarnaast adviserend op proces Verschillende intensiteit van betrokkenheid: ● Bijna 40 externe partners ● Gezamenlijk : Startbijeenkomst (januari) en afsluitende bijeenkomst (april) ● Afvaardiging : Werkbijeenkomsten Wikken (februari) en Wegen (maart) ● Inwoners : Drie ronden inloopavonden (november, februari, juni) : Eigen initiatief -> enquêtes Daarlerveen en Twenterand ● Daarnaast veel verschillende bilaterale gesprekken
DEELNEMERS WIKKEN EN WEGEN Wikken en Wegen Type organisatie Aantal Provincie Overijssel 2 Gemeenten 3 Waterschap 1 Inwoners 3 Schippers 2 Bedrijfsleven 3 Recreatie 2 Natuur 1 Totaal 17 Procesbegeleiding 3 Toehoorders
Afgesproken tijdens startbijeenkomst • Ervaring Decisio: maximaal 15 deelnemers • Goede spreiding van stakeholders/belangen • Goede spreiding over het gebied (noord-midden-zuid) • Mensenwerk: kennis, ervaring en betrokkenheid • Belangenvertegenwoordiging, maar ook: casuïstiek eigen onderneming Inbreng namens de inwoners: • Henk Groot Wassink, PB Daarlerveen • Peter Blok, Stichting Kant nog Wal • Bennie ten Brinke, PB Bergentheim
KORTE INKIJK
TE BEOORDELEN EFFECTEN
VERSCHILLENDE VARIANTEN
-1. Opwaarderen 1.000 ton
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
Komt later in de prestentatie terug…
4. Afwaarderen Water
5. Afwaarderen Dempen
MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN EN BATEN Onder andere • Huidig en mogelijk gebruik door bedrijven • Trends in beroepsvaart en recreatievaart • Effecten van beroepsvaart naar wegverkeer ('modal shift') • Gevolgen voor milieu (CO2-uitstoot) • Effecten klimaatverandering -> watertekort en – overlast • Gevolgen voor profiel van het kanaal • Kosten voor versterken, beheer en onderhoud Maar ook • Inbreng vanuit inwoners, bedrijven, schippers, ... • Kansen recreatie • Kansen ecologie
Voorbeeld: huidige situatie scheepvaart Figuur: aantal passages per jaar, 2000 - 2024)
● ● ●
● ● ●
● ●
Aantal passages beroepsvaart laagst sinds 2000 Vanaf 2017 stijging doordat Betonfabriek zand en grind over water ging vervoeren In 2022 daling van 17 procent door lage waterstanden in de IJssel en sluis Eefde Zandvervoer verplaatste hierdoor naar de weg en dat is grotendeels zo gebleven In 2023 verdere daling door hoge kunstmestprijzen, schippers die gestopt zijn en stikstofproblematiek In 2024 minder vracht vervoerd, maar in Q4 trok het weer aan. Niveau kunstmest nog ver onder niveau van 2024 Recreatievaart dalende trend sinds 2009 In 2024 lager aantal passages dan in 2023: de Bilt registreerde het natste jaar sinds het begin van de registratie.
2000 1500 1000 500 0
beroepsvaart
recreatievaart
Bron: memo scheepsvaartstellingen provincie Overijssel (2025)
Tabel: vervoerde grondstoffen per jaar, 2022 2024)
Grind
Zand
Kunstmest
Totaal
2022
134.030
52.920
3.900
190.850
2023
129.697
12.749
3.550
145.996
2024
120.101
10.318
2.375
132.794
ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
Voorbeeld: MKBA-eindtabel
Varianten in de praktijk
AANPAK OEVERS
AANPAK OEVERS 1. Aanbrengen van ankers
AANPAK OEVERS 1. Aanbrengen van ankers 2. Plaatsen nieuwe damwand
AANPAK OEVERS 1. Aanbrengen van ankers 2. Plaatsen nieuwe damwand 3. Aanbrengen steunberm (beton/steen)
AANPAK OEVERS 1. 2. 3. 4.
Aanbrengen van ankers Plaatsen nieuwe damwand Aanbrengen steunberm (beton/steen) Aanbrengen talud (grond)
AANPAK OEVERS 1. 2. 3. 4.
Aanbrengen van ankers Plaatsen nieuwe damwand Aanbrengen steunberm (beton/steen) Aanbrengen talud (grond)
Twee voorbeelden:
Variant: 700 ton, 1- en 2- richting -
Relatief veel nieuwe damwanden Weinig ruimte voor taluds Weinig ruimte voor meer ecologie Relatief duur
Variant: alleen recreatievaart -
Relatief weinig ankers en nieuwe damwanden Veel ruimte voor taluds Ruimte voor meer ecologie Relatief goedkoop
Overzicht maatregelen deelproject 2 en 3
EERSTE IMPRESSIE VANUIT 3 GROEPEN
INWONERS ● ● ● ●
Mona Keizer en Arie Slob leveren positieve bijdrage Provincie heeft en houdt verantwoordelijkheid in het gebied Verschil in beleving tussen schade en niet-schade Inwoners organiseren zich -> o.a. enquête PB Daarlerveen en gemeente Twenterand
Inloopavonden en enquêtes: ● Veiligheid en stabiliteit staan voorop -> kijk naar het hele systeem ● Kanaal is belangrijk vanwege cultuurhistorische identiteit -> ons kanaal! ● Scheepvaart (ten minste recreatie) hoort daar bij ● Wel of geen beroepsvaart wordt wisselend over gedacht ● Verminder zwaar verkeer via omleiding of restricties ● Benut kansen voor ecologie en recreatie ● Ecologie, economie en sociaal in balans
BEDRIJVEN EN SCHIPPERS ● ● ● ● ●
● ●
●
Dalende trend (tonnages) beroepsvaart en recreatievaart Ca. 10 bedrijven afhankelijk van kanaal -> directe en indirecte arbeidsplaatsen Potentie nieuw te benutten bedrijven onderzocht Circa 600 schepen per jaar -> 7.000 vrachtbewegingen Vanuit Coevorden weinig nieuwe impulsen Sterke verbondenheid met onderneming en kanaal Zien afgelopen jaren afnemende belangstelling provincie en (terecht) toenemende aandacht voor inwoners en schadeafhandeling Oproep om economisch belang evenwichtig mee te nemen
BESTUURDERS OVERHEDEN
● ● ● ●
●
Fijn dat aanpak steeds integraler wordt opgepakt Gemeenten willen zichzelf ook meer op die manier gaan organiseren Huidige inzet gemeenten: schades + tijdelijke verkeersmaatregelen Roepen op tot bredere blik op het gebied - Vlotte afhandeling lopende schades - Aanpak nieuwe schades - Aanpak funderingsproblematiek (Hammerflier) en bodemdaling - Knelpunten en beleving wegverkeer worden herkend - Sociaaleconomisch en ruimtelijk perspectief Dorpsplannen (Leefbaar Platteland) geven handvatten voor acties korte termijn
EERSTE RESULTATEN
GLOBAAL AFWEGINGSKADER
-1. Opwaarderen 1.000 ton
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
Acceptatie
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
Beleid
Effecten
VOORSTEL
RAPPORT
4. Afwaarderen Water
5. Afwaarderen Dempen
Financiën
Provinciale Staten van Overijssel
VERSCHILLENDE VARIANTEN -1. Opwaarderen 1.000 ton
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
4. Afwaarderen Water
5. Afwaarderen Dempen
Waterfunctie als minimumvariant -1. Opwaarderen 1.000 ton
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
4. Afwaarderen Water
Kanaal cruciaal onderdeel watersysteem Oost-Nederland: ● Waterafvoer bij grote hoeveelheden neerslag ● Wateraanvoer bij (dreigende) droogte - Voorkomen van verzakkingen oeverconstructies, wegen en huizen - Compensatie drinkwaterwinning Hammerflier - Natuurwaarden van onder andere Engbertsdijkvenen en Bargerveen - Beregening kapitaalintensieve landbouwgewassen ●
Beroeps- en recreatievaart
5. Afwaarderen Dempen
1.000-ton variant niet verder doorrekenen -1. Opwaarderen 1.000 ton
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
4. Afwaarderen Water
MKBA 2018: 1.000 ton variant kan niet uit (baten-kosten) Benodigde maatregelen ingrijpend, onder andere: ● Op veel plekken verbreden kanaal (+6,6 meter) ● Aanpassen 11 beweegbare bruggen (waaronder Gouden Ploeg, monument) ● Aanpassen 6 bruggen die in 2016 net hernieuwd waren ● Aanpassen drie sluizen + bijbehorende bruggen
Investeringskosten sinds 2018 alleen maar gestegen
5. Afwaarderen Dempen
GS-besluit 18 maart 2025 -1. Opwaarderen 1.000 ton
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
4. Afwaarderen Water
1. Waterfunctie als minimumvariant 2. Opwaarderen 1.000 ton: niet verder doorrekenen 3. Varianten 0 t/m 4 allemaal doorrekenen 4. Invloed wegverkeer nader verkennen
5. Afwaarderen Dempen
NU VERDER AAN HET AFPELLEN…
0. Huidige sit. 700 ton, 1+2-str
1. Afwaarderen 700 ton, 1 str.
2. Afwaarderen 400 ton, 1+2 str.
3. Afwaarderen Recreatie
4. Afwaarderen Water
OVERWEGINGEN BIJ VOORBEREIDEN BESLUIT
●
● ● ● ● ● ●
● ● ●
Insteek om met partners tot gezamenlijk voorstel te komen Veiligheid en stabiliteit van de oevers staat voorop! Financiële effecten (te besparen investeringen) Recreatievaart op het kanaal wordt belangrijk gevonden Praktische uitvoerbaarheid varianten (financiering banken e.d.) Verkeer- en milieueffecten belangrijkste tegenhanger financiële effecten Kansen ecologie en recreatie Nadere uitwerking zal hoe dan ook nodig zijn Signalen vanuit bijvoorbeeld de enquêtes serieus nemen-> geldt voor iedereen Bredere blik op het gebied naar toekomst wenselijk!
VERVOLGPROCES
VERVOLGPROCES Fase 1. Voorbereiden verkenning 2. Informatieverzameling en vaststellen scenario's 3. Verdiepen en beoordelen van de scenario's 4. Besluitvorming
Nov Dec
Jan
Feb
Mrt
Apr
Fase 3: ▪ 23 april ▪ 7 mei
: Informatieavond gemeenteraden en AB Vechtstromen : Bestuurlijk Overleg KADH
Fase 4: • Medio mei • 2/3/4 juni • 11 juni • 18 juni • 2 juli
: Voorstel Provinciale Staten openbaar : Inloopavonden gebied (ronde 3) : Werkbezoek PS aan het gebied : Statencommissie Verkeer en Vervoer : Besluitvorming Provinciale Staten
Mei
Jun
Jul
Vragen?
Bedankt voor jullie aandacht